Translate

fb

Παρασκευή 14 Φεβρουαρίου 2025

Έρωτας, που επιμένει: Μουσικές αφηγήσεις μιας "εντελώς συνηθισμένης ιστορίας"...

 

Vintage card(pinterest)




Σίγουρα ο έρωτας δεν περιορίζεται σε μία μόνο ημερομηνία του ημερολογίου. Κυλά αθόρυβα μέσα στον χρόνο, όπως μια μελωδία που επιστρέφει διακριτικά, αλλά σταθερά, για να μας θυμίσει την παρουσία της. Είναι εκεί στις μικρές χειρονομίες, στις λέξεις που ειπώνονται χαμηλόφωνα, σε σιωπές πιο εύγλωττες από κάθε εξομολόγηση.

Γι’ αυτό και ο έρωτας δεν γιορτάζει μόνο σήμερα. Γιορτάζει κάθε μέρα, κάθε στιγμή. Είναι μια διαρκής εσωτερική γιορτή. Είναι παλμός αδιάκοπος, άλλοτε διάφανος σαν πρωινό φως κι άλλοτε βαθύς, δραματικός, σαν σκιά που επιμένει. Οι ευαίσθητοι καλλιτέχνες τον αφουγκράζονται και τον αποτυπώνουν σε όλες του τις εκφάνσεις... με έκσταση, με λαχτάρα, με τρυφερότητα, με χιούμορ, ακόμη και με εκείνη τη γλυκόπικρη ειρωνεία που μόνο η αληθινή αγάπη αντέχει. Γιατί, τελικά, η Αγάπη είναι άχρονη, και αιώνια.


Βλέπουμε πως όταν κανείς επιμένει στην αλήθεια των συναισθημάτων του, ακόμη και οι πιο δύσπιστοι υποκύπτουν. Αυτήν ακριβώς τη "συνηθισμένη" αλλά διαχρονική ιστορία αφηγείται με χαριτωμένη θεατρικότητα το ληντ "Eine sehr gewöhnliche Geschichte - Μια εντελώς συνηθισμένη ιστορία" του Γιόζεφ Χάυντν, μια μικρή σκηνή έρωτα με παιγνιώδη διάθεση, όπου η επιμονή μετατρέπεται σε νίκη της καρδιάς.

"Ο Φιλίντ στεκόταν στην πόρτα της Μπαμπέτς
χτυπούσε κι έλεγε: "Είναι μέσα κανείς;
Είμαι ο Φιλίντ!Άνοιξέ μου να μπω!"
Η κοπέλα έρχεται και λέει: "Όχι, όχι"

Στέναζε κείνος και τη χιλιοπαρακαλούσε.
"Όχι", του ελεγε αυτη, "Φοβάμαι!
Είναι πια βράδυ κι είμαι μόνη
δεν γίνεται Φιλίντ, δεν γίνεται"

Απογοητευμένος ο άνδρας κίνησε να φύγει
όταν άκουσε να γυρνάει βιαστικά
το κλειδί στην κλειδαριά
Του λεει:"μονάχα μια στιγμή κι έπειτα δρόμο!"

Κι οι γείτονες που απο περιέργεια τρώγονταν
περίμεναν να δουν πότε θα φύγει ο Φιλίντ
Κι αυτός, ήταν χαράματα όταν ξεμύτησε απ'το σπίτι
Αχαχούχα, αχαχούχα! και πώς γελούσαν όλοι!"


Στο τραγούδι αυτό, ο Χάυντν αξιοποιεί με δεξιοτεχνική διαύγεια τη γλώσσα της κλασικής περιόδου, πλάθοντας μια απλή μεν μουσική αφήγηση που όμως κρύβει λεπτή δραματουργική ευφυΐα. Η μελωδία, ελαφρά και ευκίνητη, ξετυλίγεται με φυσικότητα, σαν αυθόρμητος λόγος ερωτευμένου νέου, κινείται με χάρη, με ανάλαφρα στολίδια, αποδίδοντας τη ζωντάνια και την επιμονή του συναισθήματος.
Η αρμονική δομή παραμένει καθαρή και ισορροπημένη, με διακριτικές αλλά εύστοχες μετατροπίες που φωτίζουν τις ψυχικές μεταπτώσεις του ήρωα. Τίποτα δεν είναι υπερβολικό. Όλα υπηρετούν την ευκρίνεια του λόγου και την κομψότητα της έκφρασης.
Η ρυθμική αγωγή διατηρεί μια σπιρτάδα που θυμίζει μικρή σκηνή όπερας -σχεδόν βλέπει κανείς τον Φιλίντ να στέκεται μπροστά στην πόρτα, να επιμένει, να παρακαλεί, να επανέρχεται. Ο Χάυντν, άλλωστε, μεταφέρει στο ληντ την θεατρική του εμπειρία, προσδίδοντας στο τραγούδι χαρακτήρα μικρογραφικής σκηνικής δράσης.

Το πιάνο δεν περιορίζεται στον άχαρο, συνοδευτικό ρόλο, αλλά λειτουργεί ως διακριτικός συμπρωταγωνιστής. Με ανάλαφρα μοτίβα και εύγλωττα ρυθμικά σχήματα σχολιάζει τη δράση, σαν να χαμογελά πίσω από τα λόγια, σαν να γνωρίζει ήδη την έκβαση της ιστορίας. Οι επαναλήψεις φράσεων αποκτούν δραματουργική λειτουργία...κάθε επιστροφή εντείνει την αίσθηση της "πολιορκίας", κάθε επανάληψη φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην κάμψη της άρνησης.
Έτσι, ο Χάυντν μετατρέπει μια "εντελώς συνηθισμένη ιστορία" σε λεπτό μουσικό σχόλιο πάνω στην επιμονή του έρωτα, εκείνη τη δύναμη που τελικά θριαμβεύει.

Josef Haydn: "Eine sehr gewöhnliche Geschichte":



Το ίδιο κείμενο -αποδιδόμενο συχνά στον Christian Felix Weiße- μελοποιήθηκε και από τον Βοημό συνθέτη και βιολονίστα Georg Anton Benda υπό τον τίτλο "Philint stand jüngst vor Babets Tür - Ο Φιλίντ στεκόταν στην πόρτα της Μπαμπέτς".

Στη δική του εκδοχή, η γραφή αποκτά ελαφρώς πιο δραματική κλίση. Η μελωδία γίνεται πιο εκφραστική, με μεγαλύτερη έμφαση στη ρητορική απόδοση του λόγου, στοιχείο που προοιωνίζεται τις πρώιμες ρομαντικές αποχρώσεις.

Έτσι, μέσα από δύο διαφορετικές μουσικές προσεγγίσεις, το ίδιο πολύ συνηθισμένο επεισόδιο γίνεται καθρέφτης της διαχρονικής αλήθειας πως ο έρωτας μπορεί να ξεκινά με χτύπους στην πόρτα, μα καταλήγει να ανοίγει καρδιές.

Χρόνια Πολλά με τη δύναμη της Αγάπης να εκτινάσσει τα συναισθήματα στα ύψη και να μεταμορφώνει ακόμη και το πιο απλό στιγμιότυπο σε αιωνιότητα.

George Benda: "Philint stand jüngst vor Babets Tür":