Ο Κοντάι, ο φαντασιόπληκτος ουσάρος και το φτάρνισμα...

 

Δεν ξέρω αν το έχετε ακούσει ή όχι, όμως οι Ούγγροι υποστηρίζουν  την πεποίθηση ότι ένα φτάρνισμα πριν την αφήγηση μιας ιστορίας δεικνύει την απόλυτη αλήθεια της ιστορίας, που θα ξετυλιχτεί, ανεξάρτητα με τυχόν υπερβολές και εξωπραγματικά επεισόδια που θα περιλαμβάνει η ιστορία.

Ένα ορχηστρικό "φτάρνισμα" περιλαμβάνεται και στην περίφημη λαϊκή όπερα "Háry János", του ούγγρου συνθέτη, εθνομουσικολόγου και μουσικοπαιδαγωγού, Ζόλταν Κοντάι.

Το λιμπρέτο της όπερας βασίζεται στο επικό ποίημα του János Garay: "Az obsitos - Ο Βετεράνος" κι έχει πρωταγωνιστή τον Χάρι Γιάνος, έναν απόστρατο αξιωματικό, που κάθε βράδυ αφηγείται ιστορίες με τα κατορθώματα και τους έρωτές του, ψυχαγωγώντας με αυτόν τον τρόπο, μικρούς και μεγάλους θαμώνες του πανδοχείου του χωριού του... 

"...σηκώνοντας στο χέρι το ποτήρι...

 περιπέτειες απ' τη θάλασσα αφηγείται

και κατορθώματα ιστορεί από τη μάχη.

Πού και τι κατάφερε και άκουσε

και όλοι σιωπηλοί 

από τα χείλη του κρεμώνται"

(János Garay: "Ο Βετεράνος")

Σε μια δεύτερη ανάγνωση, ο κοινωνικοϊστορικός ιστός του θέματος, παραπέμπει στο Ουγγρικό έθνος, τον καταπιεσμένο λαό και το όνειρό του για ελευθερία.  

Λέγεται πως ο πρωταγωνιστής του επικού ποιήματος του János Garay ήταν υπαρκτό πρόσωπο. Ένας ουσάρος(ιππέας) ονόματι, László Skultéty(1738-1831), που πολέμησε ενάντια σε Γάλλους, Τούρκους, Πρώσους, Ιταλούς, Ρώσους και πήρε μέρος σε δεκάδες εκστρατείες. Τραυματίστηκε πολλές φορές, επέδειξε όμως γενναιότητα και αξιοθαύμαστο ηρωισμό, τόσο που ο αυτοκράτορας Φραγκίσκος Ιωσήφ τον έχρισε ιππότη, χωρίς όμως εκείνος να δεχτεί τον τίτλο. Πέθανε στα βαθιά γεράματα στο χωριό του, σε ηλικία 93 ετών.

Ο φαντασιόπληκτος και αφελής Γιάνος της όπερας του Κοντάι, πλάθει μοναδικά περιστατικά:

Η σύζυγος του Ναπολέοντα, Μαρία Λουίζα, έχει ερωτευτεί παράφορα τον αξιωματικό κι έτσι, τον μεταθέτει στη Βιέννη. Όμως, ερωτευμένος με την αυτοκράτειρα είναι και ο υπουργός του Ναπολέοντα, που γι' αυτό το λόγο κηρύττει τον πόλεμο στην Αυστρία. Ο γενναίος Γιάνος νικά το στρατό του Ναπολέοντα και η Μαρία Λουίζα παραμένει δίπλα του, εκούσια σκλαβωμένη στα δίχτυα του έρωτά του.  Ωστόσο, όταν ο Χάρι Γιάνος βλέπει την παλιά αγαπημένη του, Όρτσε, που έρχεται από το χωριό μόνο και μόνο για να τον συναντήσει, συνειδητοποιεί ότι μόνο μαζί της θα είναι πραγματικά ευτυχισμένος και "σχολά" την αυτοκράτειρα...

"Τα καλύτερα έρχονται!" κι ακούνε όλοι

με τ'αυτιά ορθάνοιχτα!

-παλικάρια δεν θα το ξέρετε

όμως ο "θείος" τα'βαλε κάποτε

με το Μεγάλο Ναπολέοντα..

"Αχαμ!" - είπε ο ήρωας. Ο Ναπολέων, αστείο πράμα!

Είναι "υπέροχος" με τους Γάλλους

και μ' άλλους σαν αυτούς.

Αλλά με τους Μαγυάρους, ένας Θεός ξέρει,

ότι είναι διαφορετικά πολύ

Δεν είναι τίποτα ο Ναπολέων
για έναν ουσάρο των Μαγυάρων!

Ο παραγιός εδώ φτάρνισε ένα μεγάλο φτάρνισμα,

κι ο Γιάνος συνέχισε να ιστορεί... "

(János Garay: "Ο Βετεράνος", babel)

Το "φτάρνισμα" (εκτελεσμένο από  σύσσωμη την ομάδα των τοξοτών συνεπικουρούμενη από κύμβαλα και τύμπανα), απότομο, εκρηκτικό και σπασμωδικό,  ακούγεται στο Πρελούδιο της όπερας, που έχει τον υπότιτλο: "Το παραμύθι αρχίζει".
Τα όργανα μιμούνται το φτάρνισμα, ακολουθώντας μια γραμμή που διογκώνεται αργά, στο τέλος εκρήγνυται και συνεχίζει με την κατιούσα κλίμακα στο πιάνο.

Στην ορχηστρική σουίτα "Háry János", που έκανε πρεμιέρα στη Βαρκελώνη λίγους μήνες μετά την όπερα στο Gran Teatro del Liceo της Βαρκελώνης, ​​στις 24 Μαρτίου του 1927, ακολουθούν τα μέρη:

2. Βιεννέζικο Μουσικό Ρολόι.

3. Τραγούδι
4. Η Μάχη και η Ήττα του Ναπολέοντα.
5. Ιντερμέδιο
6. Είσοδος του Αυτοκράτορα και της Αυλής του

Μοτίβα, που πολλά απ' αυτά πατούν σε λαϊκές ουγγρικές μελωδίες, σκιαγραφούν τον μεγαλόστομο, χαριτωμένο  παραμυθά, που με χιούμορ, θυμοσοφία αλλά και σαρκασμό δεν αφηγείται μόνο, αλλά συγχρόνως γελοιοποιεί τον πόλεμο και καταγγέλλει την εκμετάλλευση της ιδέας της πατρίδας...

Γλυπτό του Hary Janos
σε πλατεία στο Szekszárd

Ακούμε το Πρελούδιο από την Ορχήστρα του Σικάγο υπό την μπαγκέτα του Sir Georg Solti. Είναι μια βαθιά φλογερή επίκληση.
Μετά το σκεπτικιστικό φτάρνισμα με το τσιριχτό glissando, το θέμα του πρελούδιου εξελίσσεται θριαμβευτικά. Αυτή η ηρωική μουσική ιδέα πετάει σε δυσθεώρητα μουσικά ύψη, πάνω στα φτερά των παραλλαγών, για να φτάσει στο τέλος, ημιτελής.
Ο Κοντάι με τη μουσική του ζωγραφίζει ευφάνταστα τη ζωή στη Βιεννέζικη Αυλή, όμως όπως την αντιλαμβανόταν ένας Ούγγρος αγρότης.


Πριν αφεθούμε στην απόλαυση της ακρόασης του έργου, αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Κοντάι ποτέ δεν θεώρησε τον ήρωά του ψεύτη. Αντίθετα, πίστευε πως αποτελεί την ενσάρκωση της ουγγρικής φαντασίας:

"Ο Γιάνος δεν λέει ψέματα, δημιουργεί ένα παραμύθι, είναι ποιητής. Κάθε Ούγγρος είναι ονειροπόλος. Έτσι, μεταφέρεται από τη θλιβερή πραγματικότητα των αιώνων στον κόσμο των ψευδαισθήσεων. Ο Γιάνος εμφανίζεται χαρούμενος μέσα στη φτώχεια του, ένας βασιλιάς στο βασίλειο των ονείρων του. Αυτό που αφηγείται δεν συνέβη ποτέ, αλλά το έχει ζήσει, και έτσι είναι πιο αληθινό από την πραγματικότητα".

Zoltán Kodály: "Háry János Suite, Prelude- Τhe Fairy Tale Begins"

Διευθύνει ο Sir Georg Solti

Η Γέννηση της Οpera buffa με την "Υπηρέτρια κυρά"...

Ήταν 5 Σεπτεμβρίου 1733 στη Νάπολη, στο θέατρο του Αγίου Βαρθολομαίου όταν παρουσιάστηκε η δραματική όπερα του Τζοβάνι Μπατίστα Περγκολέζι: "Il prigioniero superbo-Ο υπέροχος αιχμάλωτος". Κατά τη διάρκεια των διαλειμμάτων και με σκοπό την ψυχαγωγία των θεατών παίχτηκε το κωμικό του ιντερμέδιο: "Υπηρέτρια κυρά", που σε αντίθεση με την όπερα γνώρισε τεράστια επιτυχία και φήμη, ώστε από τότε ανεπίσημα η ημερομηνία παρουσίασής του να θεωρείται "Ημέρα γέννησης του είδους της κωμικής όπερας". Ένα έργο που γεφύρωσε το μπαρόκ με τον κλασικισμό.

 

Τζιοβάνι Μπατίστα Περγκολέζι

Θέμα της είναι οι προσπάθειες μιας νεαρής πονηρής υπηρέτριας να γίνει κυρία του αρχοντικού στο οποίο εργάζεται.

Είναι η γνωστότερη λυρική δημιουργία του ιταλού συνθέτη, πρότυπο της ιταλικής όπερα μπούφα, που πάντα ξεσηκώνει του θεατές με το απολαυστικό της σενάριο...

Mια δημιουργία σε δύο μέρη χωρίς ουβερτούρα, και τρεις ρόλους: ο κύριος του σπιτιού, η υπηρέτρια κι ένας (μη ομιλών ρόλος) υπηρέτης. Το έργο χαρακτηρίζεται για το μπρίο των χαρακτήρων του, την ανάλαφρη φρεσκάδα των μελωδιών του, τη γοητεία και τον αυθορμητισμό στην έκφραση.

Ο Περγκολέζι κατόρθωσε να εντυπωσιάσει, καθώς απεικόνισε μουσικά τον κόσμο της κατώτερης κοινωνικής τάξης με τον αυθορμητισμό και την απλότητά του, κάτι που ποτέ μέχρι τότε δεν είχε παρουσιαστεί επί σκηνής, αφού συνηθιζόταν στις όπερες να πρωταγωνιστούν εκπρόσωποι της αριστοκρατίας, ήρωες και θεοί της μυθολογίας, ιστορικοί χαρακτήρες και ιππότες.

ΥΠΟΘΕΣΗ:

Ο Ουμπέρτο είναι ένα γεροντοπαλίκαρο εξοργισμένος με την ατίθαση και ανυπάκουη νεαρή υπηρέτριά του, Σερπίνα. Η δεσποινίδα έχει διαμορφώσει έναν αλαζονικό χαρακτήρα, καθώς ο Ουμπέρτο φρόντιζε τη μικρή υπηρέτρια, απ' όταν ήταν κοριτσάκι. Την αγκάλιασε σαν να ήταν κόρη του, την ανάθρεψε προσφέροντάς της στοργή και χάδι. Η έπαρσή της την έχει φέρει σε σημείο να ξεχνά τη θέση της και να θεωρεί πως εκείνη έχει το γενικό πρόσταγμα μέσα στο σπίτι. Στοχεύει δε, με τα νάζια και την πονηριά της να γίνει από υπηρέτρια, κυρία του αρχοντικού. 

Στο πρώτο μέρος του ιντερμέτζο ο Ουμπέρτο βρίσκεται στην κάμαρά του και περιμένει την υπηρέτρια να του φέρει το πρωινό του. Όμως, εις μάτην.

Σκίτσα κοστουμιών για την "Υπηρέτρια Κυρά"
libreriamarini

Εξοργισμένος ερμηνεύει μια δεξιοτεχνικότατη άρια με πολλά μελωδικά, σπινθηροβόλα σκαμπανεβάσματα, που προσδίδουν χαριτωμένη αύρα στο άκουσμα:

"Aspettare e non venire ... Sempre in contrasti"

"Περιμένοντας κάτι που δεν φτάνει ποτέ,

ξαπλωμένος στο κρεβάτι χωρίς να κοιμάσαι,

να κάνεις καλές πράξεις χωρίς ποτέ ν' ακούς ευχαριστώ,

Αυτά τα τρία, είναι σαν τον θάνατο!

Πόσο είναι για μένα, ντροπή να περιμένω τρεις ώρες

να μου φέρει τη σοκολάτα μου, ματαίως...

Ω ευλογημένη υπομονή! Τώρα όντως,

βλέπω ότι η ευγένειά μου προς αυτή τη γυναίκα

είναι η αιτία όλων των προβλημάτων μου...

Aπό την τηλεοπτική μεταφορά της κωμικής όπερας με τον βαρύτονο Furio Zanasi στο ρόλο του Ουμπέρτο.
Δίπλα του ως Σερπίνα η Sonya Yoncheva.

Διευθύνει ο Diego Fasolis:

 Serpina, Ντμίτρι Λεβίτζκι , 1773

Όμως η χαριτωμένη και γεμάτη αυτοπεποίθηση Σερπίνα δεν πτοείται με όσα τής καταλογίζει το αφεντικό της.
Τού επιτίθεται δηλώνοντάς του πως δεν ανέχεται επειδή ανήκει στο υπηρετικό προσωπικό ούτε να την προσβάλλουν, ούτε να την κακομεταχειρίζονται. Απαιτεί σεβασμό γιατί δεν έχει καμμιά διαφορά ως ύπαρξη με οποιαδήποτε κυρία του κόσμου του...

Με εμφανή την υψηλή αυτοεκτίμησή της, την τόλμη, το θράσος, αλλά και την τσαχπινιά της γυρίζει στον κύριό της και...

"Stizzoso, mio stizzoso"

"Θυμωμένο ανθρωπάκι μου!

Κάνεις τόση φασαρία για το τίποτα!

Και δεν σου κάνει, μα την αλήθεια,

καλό να εκνευρίζεσαι!

Σε προστάζω: Σςςς...

Σώπα και μη μιλάς. Σσσς...

επειδή η Σερπίνα έτσι το θέλει.

Νομίζω ότι καταλαβαίνεις,

γιατί με γνωρίζεις καλά...

Σςςς... Σώπα και μη μιλάς..."

Ακούμε την άρια της Σερπίνας από την Anna Moffo:

Μη μπορώντας να τα βγάλει πέρα μαζί της, ο μεσήλικας Ουμπέρτο σκαρφίζεται ένα σατανικό σχέδιο για να απαλλαγεί από την παρουσία της κοπέλας... Διατάζει τον υπηρέτη του, Βεσπόνε, να του βρει μία σύζυγο, προκειμένου η Σερπίνα να αναγκαστεί να εγκαταλείψει το σπίτι. Όμως, του κάκου...Η πανέξυπνη κοπέλα αντιλαμβάνεται το σχέδιο και πείθει τον Βεσπόνε να συνεργαστεί μαζί της, να ξεγελάσει τον κύριό της ώστε να παντρευτεί εκείνη.
Ανακοινώνει στον ανυποψίαστο Ουμπέρτο πως παντρεύεται και ως γαμπρός παρουσιάζει τον Βεσπόνε μεταμφιεσμένο. Ο Ουμπέρτο νιώθει τη ζήλεια να τού τρώει τα σωθικά, συνειδητοποιώντας το ερωτικό ενδιαφέρον του για τη Σερπίνα. Και καθώς ο γαμπρός απαιτεί υψηλή προίκα βρίσκει πρόφαση και τής ανακοινώνει πως θα την παντρευτεί ο ίδιος. πραγματοποιώντας έτσι το μεγάλο της όνειρο να γίνει η πραγματική κυρία του σπιτιού, που τόσα χρόνια υπηρετούσε...

Η σύντομη όπερα μπούφα ολοκληρώνεται με δυο εξαιρετικά σε μελωδική χάρη και εκφραστικότητα ντουέτα ανάμεσα στο ζευγάρι.

1. Το "Per te io ho nel core" ακούγεται όταν οι μάσκες πέφτουν. Παρατηρείστε πόσο ευρηματικά ο Περγκολέζι στήνει τη μελωδία πάνω σε επαναλαμβανόμενα μοτίβα που προσομοιάζουν τους χτύπους της καρδιάς:

Σερπίνα:

Για σένα, έχω στην καρδιά μου να χτυπά

ένα μικρό σφυράκι αγάπης...

Αχ, νιώθεις το τι-πι-τι;

Ουμπέρτο:

Το νιώθω, είναι αλήθεια, ναι!

Εσύ, νιώθεις το τα-πα-τα;

Σερπίνα:

Αλήθεια, το νιώθω ήδη.

Ουμπέρτο:

Αλλά πώς έγινε αυτό;

Σερπίνα:

Δεν ξέρω.

Ουμπέρτο:

Ούτε εγώ.

"Per te io ho nel core", Anna Moffo - Paolo Montarsolo

2. Η όπερα μπούφα κλείνει με το "Contento tu sarai!". Eνα ντουέτο ιδιαίτερης χάρης, με τους δυο ήρωες να ομολογούν την αγάπη τους και τη λαχταρισμένη καρδιά τους που φτεροκοπά από ευτυχία. Μια σκηνή που διατυμπανίζει την ακτινοβόλα διάθεσή τους...

Σερπίνα: Θα είσαι ευτυχισμένος, να μ'αγαπάς; 

Ουμπέρτο: Ξέρω πως η καρδιά μου χαίρεται και σ'αγαπώ!

Σερπίνα: Πες μόνο την αλήθεια.

Ουμπέρτο: Μα, αυτή είν' η αλήθεια.

Σερπίνα: Θεέ μου, δεν το πιστεύω!

Ουμπέρτο: Μην με αμφισβητείς, διάολε!

Σερπίνα: Ω, ευγενικέ μου σύζυγε!

Ουμπέρτο: Γλυκιά μου, γυναικούλα!

Μαζί : Μόνο εσύ μου δίνεις χαρά...

"Contento tu sarai"

Furio Zanasi και Sonya Yoncheva στους ρόλους των Ουμπέρτο και Σερπίνα. αντίστοιχα.

Διευθύνει ο Diego Fasolis:

Το Κάρνεγκι Χωλ και μια Φανφάρα για την ασυνήθιστη γυναίκα...

 

(prestomusic)

Οι "Fanfares for the Uncommon Woman" είναι μια σύνθεση αποτελούμενη από έξι σύντομης διάρκειας μέρη της πολυβραβευμένης αμερικανίδας, Joan Tower η μουσική της οποίας, πολύχρωμη, τολμηρή και γεμάτη ενέργεια έχει επαινεθεί επανειλημμένως. 

Διαβάζοντας τον τίτλο, η σκέψη κάθε φιλόμουσου θα οδηγηθεί ακαριαία στη σύνθεση του Άαρον Κόπλαντ: "Fanfare for the Common Man".

Και όντως...Η συνθέτις εμπνεύστηκε τη δημιουργία της ως απάντηση σε κείνη τη σύνθεση του Κόπλαντ και μοιάζουν αρκετά ως προς την ενορχήστρωση, μόνο που στη σύνθεση της Τάουερ προστίθενται περισσότερα, συνηθισμένα ή μη, κρουστά.

Η συνθέτις, Joan Tower 
wisemusicclassical

Κατά δήλωση της δημιουργού: 

"ήταν τις δεκαετίες του '70, με την άνθιση του φεμινιστικού κινήματος, που το γυναικείο φύλο επικρίνονταν...Πολύ μεγάλο ποσοστό των ανδροκρατούμενων κοινωνιών υποστήριζαν στερεοτυπικές απόψεις ότι οι γυναίκες δεν είχαν αρκετή δύναμη ή εισόδημα...Αυτό με έτρωγε για χρόνια... Συγκυριακά κάποια χρόνια αργότερα η Συμφωνική του Χιούστον μου ζήτησε να γράψω μια φανφάρα... Η μοναδική φανφάρα που ήξερα, ήταν η  "Fanfare for the Common Man" του Κόπλαντ, και ο τίτλος με ενοχλούσε πολύ. "Φανφάρα για τον κοινό άνθρωπο;"... Μου ακουγόταν πολύ ελιτίστικο. Έτσι, έπρεπε να "αντισταθώ" και προέκυψε η "ασυνήθιστη γυναίκα" η γυναίκα που ρισκάρει, που εκτίθεται με όποιο κόστος".

 Η Τάουερ χρειάστηκε σχεδόν 3 δεκαετίες για να ολοκληρώσει το έργο, με την πρώτη φανφάρα να γράφεται  το 1987 και την έκτη το 2016.

Οι έξι φανφάρες αποτελούν φόρο τιμής σε κάθε γυναίκα που τολμά, επιμένει, παίρνει ρίσκα και προχωρά στο στόχο της παραμερίζοντας τους κινδύνους...

Η Τάουερ αφιέρωσε κάθε φανφάρα σε μια εμπνευσμένη και χαρισματική προσωπικότητα της τέχνης, όπως τις μαέστρες , Marin Alsop και JoAnn Falletta, την δ/ντρια συμφωνικής και συναυλιακής μουσικής του ASCAP, Frances Richard, την Joan Briccetti υπεύθυνη της Συμφωνικής του St. Louis κλπ..

Carnegie Hall

Προτείνω να ακούσουμε την  Τρίτη Φανφάρα -ανάθεση από το  Carnegie Hall για να εκτελεστεί ανήμερα στην 100στή γενέθλια επέτειο από την ίδρυσή του. 

Ο Νεουορκέζικος Ναός της Μουσικής άνοιξε τις πύλες του, 5 Μαΐου 1891, με μια μεγαλειώδη συναυλία, κατά την οποία παρευρέθηκε και ο ίδιος ο Τσαϊκόφσκυ, διευθύνοντας. 

Ο ρώσος συνθέτης εγκωμίασε  το Kάρνεγκι Χολ, που φημιζόταν για την άψογη ακουστική του, χαρακτηρίζοντας την αίθουσα ένα "Θαύμα"!

 5 Μαΐου του 1991, εκατό χρόνια από την ίδρυση του Κάρνεγκι και με τον  Zubin Mehta στο πόντιουμ κάνει πρεμιέρα η διαισθητικής προσέγγισης και δυναμισμού φανφάρα της Joan Tower, συναυλία η οποία βιντεοσκοπήθηκε και θα απολαύσουμε ευθύς.

Τα κόρνα παίζοντας ένα κατιόν διάστημα αναγγέλουν την έναρξη της φανφάρας, ζητώντας την προσοχή μας. Υποβλητική ατμόσφαιρα, προετοιμάζει ηχητικά την είσοδο των τρομπετών που το ηχόχρωμά τους  είναι το πλέον κατάλληλο για τον απαιτούμενο ενθουσιαστικό, εορταστικό τόνο. Η ανάλαφρη, λυρική μελωδία ηχεί με ηπιότητα, και συνεχίζει πληθωρικά σε δυναμική έξαρση με τα υπόλοιπα αστραφτερού ηχοχρώματος χάλκινα να πλαισιώνουν μοναδικά, ενισχύοντας την δύναμη και τον όγκο της ορχήστρας.
Το θριαμβικό παραλήρημα δίνει τη σκυτάλη σε μια ήρεμη, αργή coda για το κλείσιμο.

 Joan Tower: "Fanfares for the Uncommon Woman, Μov. III for Carnegie Hall":

Donizzetti: "Η Ευνοούμενη"

[Για τη γενέθλια επέτειο του Γκαετάνο Ντονιτσέτι,
ενός από τους βασικότερους εκπροσώπους του μπελκάντο]

"Λεωνόρα και Φερνάντο", λιθογραφία από την πρεμιέρα στο Παρίσι

Μια μεγάλης κλίμακας όπερα σε 4 πράξεις, του ιταλού Γκαετάνο Ντονιτσέτι, έκανε πρεμιέρα στις 2 Δεκέμβρη 1840 στη γαλλική πρωτεύουσα.
Ήταν η "La favorita", ή αλλιώς τιτλοφορούμενη: "Η Ευνοούμενη του Βασιλέως".

Θρυλείται πως ο συνθέτης και αυτό το μελόδραμα το συνέθεσε σε χρόνο ρεκόρ, όπως συνήθιζε...Μόλις 3-4 ώρες χρειάστηκαν για να ολοκληρώσει την τέταρτη πράξη!

Το λιμπρέτο ήταν σε γαλλική γλώσσα, όμως αργότερα η όπερα παρουσιάστηκε στην αγγλική και την ιταλική.

Αποτελεί την πρώτη αυθεντική γαλλική όπερα του συνθέτη του μπελκάντο, όπου συνυπάρχουν εξαιρετικά ιταλικές και γαλλικές μελοδραματικές παραδόσεις. 

Το "La favorite" ήταν επίσης η αγαπημένη όπερα του γαλλικού κοινού και βασικό μελόδραμα -μαζί με τις grand operas του Μέγιερμπερ- στο ρεπερτόριο της Opera Garnier.

"Κάθε νότα είναι κι ένα αριστούργημα", θα πει ο Αρτούρο Τοσκανίνι, για την "Ευνοούμενη", όταν προσκλήθηκε να διευθύνει το έργο το 1897 στη γενέτειρα του Ντονιτσέτι, το Μπέργκαμο, για τους εορτασμούς των εκατό χρόνων από τη γέννηση του ιταλού δημιουργού στις 29 Νοεμβρίου 1797.

Κι έχει δίκιο ο μέγας μαέστρος για τον συμπατριώτη του, καθώς η "Ευνοούμενη" μαρτυρά το ύψος της ευρηματικότητας, της εκφραστικής δύναμης και της μαεστρίας στην ενορχήστρωση του Ντονιτσέτι.

Η ιστορία ξεδιπλώνεται στην Ισπανία με κάποιους από τους ρόλους να στηρίζονται σε πραγματικά πρόσωπα και τα γεγονότα εμπλουτισμένα με αρκετή μυθοπλασία. 

Πρωταγωνίστρια και πέτρα του σκανδάλου η ευγενής και μακροχρόνια ερωμένη του βασιλιά Αλφόνσου IA' της Καστίλης, Ελεωνόρα δε Γκουθμάν.
Η πραγματική ιστορία αναφέρει πως ο βασιλιάς είχε τόσο εντυπωσιαστεί από την έκπαγλη ομορφιά της, που την έκανε ερωμένη του, προτιμώντας τη από τη βασίλισσα σύζυγό του. Τής έδωσε δε πολλά προνόμια και μαζί της απέκτησε δέκα νόθα παιδιά, ανάμεσά τους και τον Ερρίκο Β', μετέπειτα βασιλιά της Καστίλλης. 

Οι λιμπρετίστες όμως αλλάζουν την πλοκή της όπερας, που πατά σε ένα  πλασματικό ερωτικό τρίγωνο ανάμεσα στον βασιλιά Αλφόνσο, την ευνοούμενη ερωμένη του Λεωνόρα και τον εραστή της Φερνάντο. Με φόντο τις εισβολές των Μαυριτανών στην Ισπανία και τις διαμάχες εξουσίας ανάμεσα στο κράτος και την εκκλησία στήνεται η ιστορία που θα δώσει την έμπνευση στο μεγάλο μαΐστορα από το Μπέργκαμο να ξεδιπλώσει τις δεξιότητες και τα ταλέντα του. 

Οι χαρακτήρες είναι όλοι τους ενδιαφέροντες και συναρπαστικοί, με το ψυχολογικό τους προφίλ καλά σκιαγραφημένο.

Ο Φερνάντο, ένας δόκιμος μοναχός στο μοναστήρι του Σαντιάγκο ντε Κομποστέλα έχει ερωτευτεί τη γυναίκα που είδε την Κυριακή να φεύγει μετά τη λειτουργία από την εκκλησία. Θέλει να ζήσει μαζί της κι έτσι αποκηρύσσει τη μοναστική ζωή. Ωστόσο, η γυναίκα είναι η ευνοούμενη ερωμένη του Αλφόνσο, στην υπηρεσία του οποίου εντάσσεται ως αξιωματικός. Η ανδρεία του στις μάχες εντυπωσιάζουν τον βασιλιά, ο οποίος του προσφέρει οποιαδήποτε ανταμοιβή. Ο Φερνάντο ζητά να παντρευτεί τη γυναίκα που αγαπά κι έτσι η αλήθεια αποκαλύπτεται. Ο βασιλιάς από έντονη ζήλεια θέτει σκοπό της ζωής του να εκδικηθεί τη Λεωνόρα. 

Η διάσημη γαλλίδα μέτζο, Germaine Bailac,

στο ρόλο της "Favorita"

στην Όπερα των Καννών το 1913

Η σκηνή είναι το λιγότερο συγκλονιστική, διανθισμένη με όλα τα συναισθήματα της τραγικής ειρωνείας, καθώς ο βασιλιάς έχει μάθει την αλήθεια του ειδυλλίου, αντίθετα με την άγνοια του Φερνάντο. Δηλώνει πως επιθυμεί να γίνει ο γάμος μέσα στις επόμενες ώρες, γυρνώντας στη γυναίκα, που με βλέμμα γεμάτο υπονοούμενα τής λέει: "όταν σε εξαπατούν, πάρε εκδίκηση..."

Ο νέος νοιώθοντας ατιμασμένος επιστρέφει στο μοναστήρι κι η Λεωνόρα ακολουθώντας τον πεθαίνει στην αγκαλιά του απ' τη βαθιά θλίψη και ντροπή. 

Την ταραγμένη και βαθιά συντετριμμένη ψυχή της Λεωνόρας, όταν αποκαλύπτεται η αλήθεια, αποτυπώνει στην παρτιτούρα του ο Ντονιτσέτι κι αμέσως  μετά -για να αλλάξει ύφος- ευρηματικά χρησιμοποιώντας το ηχόχρωμα της άρπας ξεκινά η εντονότατου λυρισμού και συγκίνησης άρια της Λεωνόρας:  "Oh, mio Fernando!"

"Ω, αγαπημένε μου Φερνάντο! 

το θρόνο της γης έδωσα για να σ' έχω ,

αλλά η αγνή μου σαν τη συγχώρεση,  αγάπη,

καταραμένη ωιμέ, φρίκη κι απελπισία"

Ακούμε τη σπαρακτική ερμηνεία της Αγνής Μπάλτσα:

  Στην τελευταία πράξη κι όταν ο Φερνάντο έχει επιστρέψει στο μοναστήρι ακούγεται η  απαιτητικότατη άρια με το χαρακτηριστικό σημείο του υψηλού ντο: "Spirto gentil".

"Ευνοούμενη του βασιλέως! 

τι μαύρη άβυσσος, τι κολαστήριο

[...]

Ευγενικό πνεύμα στα όνειρά μου έλαμψες

μια μέρα, αλλά σ' έχασα

Βγες από την καρδιά μου, ψεύτικη ελπίδα,
άπιστη γυναίκα...της θανάσιμης ντροπής...

Την απολαμβάνουμε από τον Alfredo Kraus, που ερμήνευσε αρκετές φορές το ρόλο:

Χαρακτηριστικό είναι πως η όπερα δεν τελειώνει με μια εντυπωσιακή άρια, αλλά τον θάνατο της Λεωνόρας. Υπό το βλέμμα των έκπληκτων ιερωμένων η γυναίκα -αφού πρώτα τού ζητά συγχώρεση- καταρρέει στην αγκαλιά του Φερνάντο, που συντρίβεται ψυχικά.
Ο Ντονιτσέτι με αυτόν τον τρόπο δείχνει φανερά τη μετακίνησή του από τις οπερατικές συμβάσεις του happy end στη δραματική αλήθεια.

"O θάνατος της Λεωνόρας"

Σίγουρα η "Eυνοούμενη του Βασιλέως" του Γκαετάνο Ντονιτσέτι αποτελεί ένα κόσμημα του ιταλικού μπελκάντο, μια όπερα από τις πιο απαιτητικές -φωνητικά και ερμηνευτικά- κι ας ακούμε σπάνια τα τελευταία χρόνια... Mια μεγάλη γαλλική όπερα απ' την οποία δεν λείπουν ούτε τα πολυτελή σκηνικά, ούτε φυσικά και τα μπαλετικά μέρη, ως είθισται στις γαλλικές δημιουργίες και παραγωγές.

Οι μεταγραφές

Το 19ο αιώνα, oι μεταγραφές  άνω σε μελωδίες από γνωστές όπερες ήταν φαινόμενο σύνηθες  και πολύ δημοφιλές.

1. O 27χρονος Ρίχαρντ Βάγκνερ έδωσε τη δική του εκδοχή θεμάτων της όπερας του Ντονιτσέτι για 2 βιολιά. 

Wagner: Themes from Donizetti's 'La Favorita' for 2 violins:

2. Ιδιαίτερη και σπάνια περίπτωση αποτελεί επίσης το κονσέρτο για όμποε και πιάνο του Antonio Pasculli: 

Pasculli: Concerto on themes from Donizetti's 'La Favorita':

Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο Mουσικό Περιοδικό Τar.gr 

Στο μπλογκ υπάρχουν κι άλλα κείμενα με αναφορές σε έργα του Ντονιτσέτι. Περιηγηθείτε!

"Πυγμαλίων", η πρώτη όπερα του Ντονιτσέτι...

"Πυγμαλίων και Γαλάτεια", Étienne Maurice Falconet / Μουσείο Ερμιτάζ

O Γκαετάνο Ντονιτσέτι ήταν μόλις 18 χρονών, όταν συνέθεσε την πρώτη του όπερα, ένα μονόπρακτο λυρικό δράμα, η υπόθεση του οποίου στηρίχτηκε στο μύθο του γλύπτη Πυγμαλίωνα από τις "Μεταμορφώσεις" του Οβίδιου.

Την εποχή εκείνη ήταν σπουδαστής στο Ωδείο της Μπολόνια και η σύνθεσή του εντυπωσίασε τους δασκάλους του που έκαναν λόγο για "ένα ανερχόμενο ταλέντο που θα μαγέψει με τη μελωδική του ευρηματικότητα κοινό και κριτικούς".

Αξιοθαύμαστη είναι και η ταχύτητα με την οποία γράφτηκε το έργο, καθώς ολοκληρώθηκε μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες, αποδεικνύοντας την εντυπωσιακή δημιουργική ενέργεια και τεχνική ωριμότητα του νεαρού συνθέτη.

Στο μονόπρακτο εμφανίζονται δυο ρόλοι:

• ο γλύπτης του 5ου π.Χ αι. και βασιλιάς της Κύπρου, Πυγμαλίων, που αηδιασμένος από τις γυναίκες, απαρνήθηκε την αγάπη και αφιερώθηκε στη γλυπτική. Εχει ταχθεί σ'ένα σκοπό: να δημιουργήσει την ιδανική γυναίκα.
  Φιλοτεχνεί ένα γλυπτό, που σε ομορφιά όμοιό του δεν έχει συλλάβει η τέχνη. Ωστόσο, τόσο αψεγάδιαστο είναι το δημιουργημα του που καταλήγει να το ερωτευτεί παθιασμένα.
  
  
• Τής δίνει το όνομα Γαλάτεια(ο δεύτερος ρόλος της όπερας), δηλαδή "άσπρη σαν το γάλα" παραπέμποντας στο λευκό μάρμαρο πάνω στο οποίο σμιλεύτηκε...
  Ζητά από τη θεά Αφροδίτη να της εμφυσήσει ζωή! Η θεά που συγκινείται απο τον έρωτα του γλύπτη πραγματοποιεί το αίτημά του και ζωντανεύει τη Γαλάτεια...

 

"Pygmalion et Galatea", Hearst Castle

Ο μύθος του Πυγμαλίωνα ανήκει στους μύθους που δίνουν την αφορμή να συζητείται το θέμα αν η τέχνη είναι μίμηση της πραγματικότητας και της φύσης, αν η τέχνη έχει αξία ως μίμηση...

Θέτει το ερώτημα για τη σχέση του καλλιτέχνη με το δημιούργημά του, της ανωτερότητας δηλαδή του ιδεατού έναντι του πραγματικού και το αντίστροφο.
Επίσης, ως "Πυγμαλίων" ορίζεται κάποιος που απέναντι σε ένα τραχύ και ακαλλιέργητο άτομο αναλαμβάνει να διαμορφώσει την προσωπικότητά του, αναπτύσσοντας τα φυσικά του ταλέντα και τελειοποιώντας τους τρόπους του...

H μονόπρακτη όπερα δεν εκτελέστηκε, παρά μετά το θάνατο του Ντονιτσέτι μια μέρα σαν τη σημερινή, 13 Οκτωβρίου 1960 στη γενέτειρα του συνθέτη, Μπέργκαμο και στο Θέατρο που φέρει το όνομά του, Teatro Donizetti.
Αν και η όπερα παρέμεινε για πολλά χρόνια στη σκιά των πιο δημοφιλών έργων του συνθέτη, σήμερα αναγνωρίζεται ως ένα πολύτιμο δείγμα της πρώιμης δημιουργίας του και προσφέρει σε μελετητές και φιλόμουσους τη μοναδική ευκαιρία να παρακολουθήσουν την αρχή της πορείας ενός μεγάλου μουσικού ταλέντου, όπου η νεανική φλόγα και η μελωδική ευαισθησία προδιαγράφουν την εξέλιξή του σε έναν από τους πιο σημαντικούς συνθέτες του Ιταλικού ρομαντισμού.

Donizetti: "Il Pigmalione":

Για το ομώνυμο μπαλέτο που συνετέθη από τον Ζαν Φιλίπ Ραμώ το 1720 μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Ο Σούμπερτ και το κωμικό ζίνγκσπηλ με τους "Δίδυμους"...

 

Ο Φραντς Σούμπερτ είναι ένας πολυαγαπημένος συνθέτης, που μεγαλούργησε  στο μεταίχμιο κλασικισμού-ρομαντισμού, ιδιαίτερα στον τομέα των  λήντερ . 

Βέβαια, την εποχή της νιότης του οι προτιμήσεις του κοινού γέρνουν προς την όπερα. Έτσι, το 1818 (περίοδο αρκετά γόνιμη για το συνθέτη από μουσική άποψη, αλλά και ανετότερη οικονομικά, καθώς ο Σούμπερτ έχει αναλάβει  την μουσική εκπαίδευση των δύο παιδιών του κόμη Εστερχάζυ στην Ουγγαρία), οι φίλοι του προσπαθούν να  προβάλλουν το μελοδραματικό του έργο, είδος που αντιπροσωπεύει λιγότερο την τέχνη του. 

Την περίοδο αυτή ο Βιεννέζος νεαρός συνθέτης γράφει τη μονόπρακτη όπερα (ζίνγκσπηλ, είδους οπερέττας σε γερμανική γλώσσα που συνδυάζει θεατρική πρόζα και μουσικά-φωνητικά μέρη): "Οι Δίδυμοι - Die Zwillingsbrueder", που έκανε πρεμιέρα σαν σήμερα, 14 Ιουνίου 1820 στη Βιέννη...

Το λιμπρέτο έγραψε ο γνωστός συνεργάτης του ποιητής, Γκέοργκ φον Χόφμαν.  

Πρόκειται για μια κωμωδία, η υπόθεση της οποίας αναφέρεται στη νεάνιδα κόρη του δημάρχου, την Λίσεν, που όταν γεννήθηκε, ο πατέρας της υποσχέθηκε όταν μεγαλώσει να την παντρέψει, με τον Φραντς, παρά τη διαφορά ηλικίας τους, επειδή ο δεύτερος τον βοήθησε σε περίοδο οικονομικών προβλημάτων. 

Ο Φραντς είχε ένα δίδυμο αδερφό, τον Φρήντριχ. Και οι δυο φεύγουν αμέσως μετά τη γέννηση του κοριτσιού για τον πόλεμο. Για 18 χρόνια θεωρούνται αγνοούμενοι, καθώς δεν έχουν δώσει σημεία ζωής. Όλοι, τούς θεωρούν νεκρούς. 

Η αυλαία της κωμικής όπερας ανοίγει και το σκηνικό μάς μεταφέρει σε μια αγροτική περιοχή στις όχθες του Ρήνου.
Η μικτή χορωδία που εκπροσωπεί τους χωρικούς, υμνεί με χαριτωμένα μοτίβα τη λαμπρή μέρα που ξημέρωσε. Σήμερα είναι τα 18α γενέθλια της Λίσεν και καθώς  ενηλικιώνεται ανακοινώνεται ο προσεχής γάμος της με τον αγαπημένο της, Άντον. 

Οι ετοιμασίες του γάμου προχωρούν, όταν εμφανίζεται ο σαραντάρης πια, Φραντς επιστρέφοντας από τον πόλεμο. Όλα ανατρέπονται. Ο πατέρας πρέπει να τηρήσει το λόγο του και να του παραδώσει για σύζυγο τη θυγατέρα του. Την ίδια στιγμή συμπτωματικά, επιστρέφει ζωντανός και ο δίδυμος αδερφός, Φρήντριχ.
Καθώς μοιάζουν σαν δυο σταγόνες νερό και δεν πετυχαίνει ποτέ ο ένας τον άλλο στο ίδιο μέρος την ίδια χρονική στιγμή, οι χωρικοί τούς μπερδεύουν. 

Οι συμπεριφορές και τα λεγόμενα των διδύμων δεν ταιριάζουν, όμως. Ο ένας αδελφός προσπαθεί να κανονίσει το γάμο του με την κοπέλα, ενώ ο άλλος δέχεται ευχαρίστως να αποσυρθεί του δικαιώματός του να την παντρευτεί. 

Αυτές οι διαφορετικές αντιδράσεις, προκαλούν σύγχυση και βάζουν τον πατέρα σε σκέψεις πως ο υποψήφιος γαμπρός υπέστη στον πόλεμο βαριά ψυχική βλάβη και ταλαντεύεται για το αν θα πρέπει τελικά να δώσει την κόρη του σε έναν "τρελό". 

Μεσολαβούν αρκετά ευτράπελα επεισόδια μέχρι τη στιγμή που τα δίδυμα αδέρφια συναντιούνται και η αλήθεια αποκαθίσταται. Το happy end δεν αργεί. Οι δίδυμοι είναι ευτυχισμένοι, που είναι και οι δυο στη ζωή, ευγνωμονούν για την τύχη τους και συμφωνούν να αφήσουν τους δυο ερωτευμένους νέους να παντρευτούν και να  χαρούν την αγάπη τους στην κοινή τους ζωή.

Το Kärntnertortheater στη Βιέννη, όπου έκανε πρεμιέρα το ζίνγκσπηλ του Σούμπερτ  

Το μελωδικό  περιεχόμενο του ζίνγκσπηλ διαθέτει ρυθμική και εκφραστική ενέργεια, η οποία υποστηρίζεται από χαριτωμένα ποικίλματα στις άριες, τα ντουέτα, τα κουαρτέτα και τα χορωδιακά. Ιδιαίτερα φαίνεται να κυριαρχούν οι μεταπτώσεις της δυναμικής, που ενισχύουν τις εναλλαγές των σκηνών και των συναισθημάτων.
Οι θεματικές ιδέες κινούνται σε μια ακολουθία εντάσεων και χαλαρώσεων, με αλλεπάλληλες σφριγηλές και λυρικές στιγμές, πλαισιωμένες με ηχοχρωματικούς συνδυασμούς και δυναμικούς τονισμούς, που ενισχύουν μουσικά τα κωμικά στιγμιότυπα.   

Πρόκειται για ευφάνταστη κωμωδία παρεξηγήσεων με πλήθος ανατροπών, ανάλαφρη και διάφανη καθ’ όλη την εξέλιξή της, που η ακρόασή της προκαλεί ευφορία ψυχής...Μια σύνθεση που κανείς διακρίνει στοιχεία από κωμικά Μοτσάρτια σκηνικά έργα και μαρτυρά το ταλέντο του αγαπημένου Σούμπερτ και στη μελοδραματική μουσική. Ο βιεννέζος δημιουργός δεν είναι "μάστορας" μόνο στα λήντερ, αλλά εφευρίσκει τρόπους να σκιαγραφήσει την διάθεση και τις συναισθηματικές διακυμάνσεις των προσώπων της όπεράς του χρησιμοποιώντας κατάλληλα και εύστοχα τις αλλαγές δυναμικής της φωνητικής τους περιοχής.

Θα ακούσουμε την  χαρωπού χαρακτήρα ουβερτούρα και το τρυφερό ντουέτο αγάπης ανάμεσα στην Λίσεν και τον Άντον.

Schubert:  "Die Zwillingsbrueder - Overture"

Το ντουέτο:

 ANTON:

Μπροστά από το γυναικείο στήθος ανθίζει

ό,τι η αγάπη σε σένα τιμά

Αλλά στα βάθη της καρδιάς

είναι για μένα φυλαγμένη

μια μικρούλα θέση

LIESCHEN:

Όταν εδώ και καιρό μαραίνεται η ανθοδέσμη

μπροστά από το πάντα πιστό στήθος

ζει ακόμα στα βάθη της καρδιάς 

ο αγαπημένος, ο πόθος μου!

    LIESCHEN, ANTON:

Η αγάπη αντιστέκεται στα στοιχεία

που ένας κόσμος δημιουργεί. 

Η χαρά μεταφέρει καινούργια χαρά

Τα πάθη δίνουν τεράστια δύναμη!

(Η μτφ. από τα γερμανικά είναι της καλής μου συναδέλφου, καθηγ. Γερμανικών,
Στέλλας Ανυφαντή)

Το ζίνγκσπηλ κλείνει με το σύντομο, θριαμβευτικού χαρακτήρα, χορωδιακό:

"Die Brüder haben sich gefunden".

"Ο ένας αδερφός βρήκε τον άλλο

Δείτε τους ευτυχισμένους διδύμους!

Δείτε και τους εραστές ενωμένους, 

που οδηγούνται στον ιερό ναό

Να ζήσει η νύφη κι ο γαμπρός!
Ζήτω και οι δίδυμοι!"

"Ένας Χορός Μεταμφιεσμένων και μια μάγισσα..."

 

Verdi:"Un ballo in maschera", τo εξώφυλλο τη παρτιτούρας των εκδ. Ricordi

Ο Βέρντι το 1859

Ένα μουσικό αριστούργημα, κάνει πρεμιέρα σαν σήμερα, 17 Φεβρουαρίου 1859 στο Teatro Apollo της Ρώμης, ίσως το αποκορύφωμα της Βερντικής δημιουργίας στο σύνολό της, όπου συνυπάρχουν έγκλημα, προδοσία, μαύρη μαγεία, ζήλεια και εκδίκηση... Όλα, υπό την καλύπτρα της φάρσας, της διασκέδασης και της ανεμελιάς που προσφέρει ένας "Χορός Μεταμφιεσμένων".

Είναι από τις όπερες του Βέρντι, που ξεχωρίζουν από μουσική άποψη, καθώς ο συνθέτης κι έχοντας τη γαλλική όπερα ως πρότυπο συνδυάζει το ιταλικό πάθος με την λαμπρότητα της γαλλικής σκηνής.
Ένα κράμα μελωδικότητας, λυρισμού και δραματικής έντασης.

Το λιμπρέτο της τρίπρακτης όπερας "Un ballo in maschera" ήταν του Αντόνιο Σόμμα και βασίζεται σε αληθινά γεγονότα.
Συγκεκριμένα στη δολοφονία του Γουσταύου του Γ΄, βασιλιά της Σουηδίας, που τη νύχτα της 16ης Μαρτίου του 1792 γίνεται απόπειρα δολοφονίας εναντίον του κατά τη διάρκεια ενός χορού μεταμφιεσμένων που ο ίδιος είχε διοργανώσει. Πεθαίνει μετά από κάποιες μέρες από μόλυνση του τραύματός του.

Ο Βέρντι αντιμέτωπος με τη λογοκρισία
(καρικατούρα της εποχής)

Λόγω του πολιτικά ευαίσθητου θέματος της όπερας, η λογοκρισία της εποχής ζήτησε από τον Βέρντι να κάνει πολλές αλλαγές στο έργο καθώς η σκηνική παρουσίαση της δολοφονίας ευρωπαίου μονάρχη δεν ήταν ανεκτή.

Έτσι, τόπος και δράση της υπόθεσης μεταφέρθηκαν στη Βοστόνη στα τέλη του 17ου αιώνα και ο βασιλιάς Γουσταύος Γ' έγινε κυβερνήτης με το όνομα Ριχάρδος .

ΥΠΟΘΕΣΗ:

Ο βασιλιάς είναι κρυφά ερωτευμένος με την Αμέλια, γυναίκα του Γραμματέα και πιστού φίλου του. Όμως και κείνη τρέφει αισθήματα αγάπης για κείνον, κάτι που τής δημιουργεί ενοχές γι' αυτό καταφεύγει στη μάγισσα Ούλρικα, που τής προτείνει να βρει και να μασήσει το βοτάνι της λήθης που φύεται σ'ενα τόπο απαγχονισμού καταδίκων. Ο βασιλιάς την παρακολουθεί και τής εκμυστηρεύεται τον έρωτά του. Όμως το ανακαλύπτει κι ο σύζυγος, που συντετριμμένος από την υποτιθέμενη απιστία της Αμέλιας, συνεργάζεται με συνωμότες και τον δολοφονεί σ' ένα Χορό Μεταμφιεσμένων, που διοργανώνεται στο παλάτι...Λίγο πριν πεθάνει διαβεβαιώνει τον σύζυγο ότι η γυναίκα του είναι αθώα. Τον συγχωρεί για την πράξη του και ξεψυχά.

 

Ο Βέρντι γράφει  συγκλονιστική μουσική...Ορμητικές άριες και χορωδιακά "ειρωνικού σχολιασμού", ντουέτα γεμάτα πάθος, χαρίζουν στην όπερα αυτή την αθανασία. Ο μάστορας Βέρντι πλάθει μοναδικούς χαρακτήρες, σκιαγραφεί τον ψυχικό τους κόσμο, φωτίζει ακραίες καταστάσεις...

Από τους εξαιρετικά απαιτητικούς ρόλους φωνητικά, αν και μη πρωταγωνιστικούς, είναι εκείνος της μάγισσας Ουλρίκα. Φαίνεται πως ο Βέρντι στέκεται γενναιόδωρος απέναντι στη φωνή της κοντράλτο, προσφέροντας έναν από τους πλέον ενδιαφέροντες χαρακτήρες -υποκριτικά και μουσικά- που βρίσκουμε στα έργα του.

H Anderson στο ρόλο της Ulrica (1955 ΜΕΤ)
(πηγή: wrti.org)

Η νέγρα Ουλρίκα εμφανίζεται στην Πρώτη Πράξη..
Στην καλύβα της "σκαρώνει" τα μαγικά της...
Η φωτιά καίει, το μεγάλο καζάνι αχνίζει πάνω στο τρίποδο...Η φωνή της μάντισσας ακούγεται σαν απ' τα έγκατα της γης στην άρια: "Re dell' abisso, affretati" να καλεί τον βασιλιά της αβύσσου να της εκμυστηρευτεί τα μαγικά του ξόρκια.

Στο ρόλο αυτό ξεχώρισε η σπουδαία αφροαμερικανή Μάριον Άντερσον. 'Ηταν ο ρόλος με τον οποίο έκανε το ντεμπούτο της στη σκηνή της ΜΕΤ το 1955, ενώ στο πόντιουμ βρισκόταν ο Δ. Μητρόπουλος. 

Αυτή ήταν μια ριψοκίνδυνη κίνηση για την Άντερσον, που ήταν γνωστή ως καλλιτέχνης συναυλιών και ποτέ δεν είχε τραγουδήσει έναν οπερατικό ρόλο. Ο πλούσιος όμως τόνος της φωνής της, ο όγκος της, η άνετη τοποθέτηση στα ανώτερα, αλλά κυρίως στα κατώτερα τονικά ύψη, την καθιέρωσαν, τόσο ώστε τής ζητήθηκε να παίξει το ρόλο ξανά την επόμενη σεζόν.

Η βαθιά και δραματική μελωδία της άριας σε συνδυασμό με το απότομο άλμα από τη χαμηλή στην υψηλή περιοχή ή το αντίστροφο, δίνει στο ακροατήριο την αίσθηση πως τα πνεύματα αιωρούνται και γενικά αίσθηση ύπαρξης σκοτεινής μαγείας...

Μας αφήνει άφωνους η άνεση της Άντερσον στις φωνητικές μετατοπίσεις, μα κυρίως εκείνο το χαμηλό σολ κάτω από το πεντάγραμμο στο φινάλε, που μοιάζει να αναδύεται μυστηριακά από τα έγκατα της γης!

Verdi: Un ballo in Maschera, Ulrica’s aria / Marion Anderson, MET 1955

Το άρθρο δημοσιεύτηκε και στο Moυσικό Περιοδικό TAR.

Για την όπερα του Βέρντι "Χορός Μεταμφιεσμένων" μπορείτε να διαβάσετε και σε παλαιότερο άρθρο εδώ.

Σαγκάλ - Κόπλαντ: πάνω από τις χιονισμένες στέγες...

"Above Vitebsk", Marc Chagall (από: christies.com)

Το Vitebsk κατείχε πάντα ξεχωριστή θέση στην καρδιά του Μαρκ Σαγκάλ. Είναι η γενέτειρά του, που την αναπολούσε με νοσταλγία και συχνά αποτελούσε επίκεντρο στις απεικονίσεις του.
Στο έργο του "Above Vitebsk" περιγράφει με πινέλα και χρώματα μια χιονισμένη μέρα στο πανέμορφο χωριό του.

Το έργο φαίνεται αρκετά ρεαλιστικό, τα δρομάκια της πόλης, όλα χιονισμένα πυκνά, ολόλευκες κι οι στέγες  των χαμηλών σπιτιών με τους ξύλινους φράχτες. Στα δεξιά, ξεχωρίζει η Εκκλησία. Οι ψηλοί τοίχοι  της με το έντονο κιτρινωπό χρώμα, και οι επιβλητικοί τρούλοι, τραβούν την προσοχή του θεατή.  Στο κέντρο ένας άνδρας με μακριά γενειάδα, αιωρείται χορευτικά πάνω από την παραμυθένια πόλη, μεταμορφώνοντας σε όνειρο την καθημερινότητα....Ο άνδρας κρατά μπαστούνι και ένα σάκο στην πλάτη του...Ίσως είναι η φιγούρα ενός περιπλανώμενου, ίσως και ο ίδιος ο Σαγκάλ, που περιπλανήθηκε μακριά από την αγαπημένη του πατρίδα, όμως ήταν πάντα εδώ με τη σκέψη του να αιωρείται πάνω από την πόλη. 

Η εικόνα με τα έντονα χρώματα και τις εκτυφλωτικές αποχρώσεις του λευκού στο χιόνι επιτρέπει στο θεατή να νιώσει την νοσταλγία του δημιουργού, να γοητευτεί από την αθωότητα της έκφρασής του, παρόλες  τις σκληρές καιρικές συνθήκες μιας βαριάς, χειμωνιάτικης μέρας...
Ο Σαγκάλ ζωγραφίζει με την ψυχή και την ευαισθησία ενός παιδιού, ενός καλλιτέχνη που θυμάται, νοσταλγεί και μαγεύεται να μετατρέπει ο,τιδήποτε σε παραμύθι...

Το Βιτέμπσκ των χιονισμένων χειμώνων ήταν πατρίδα και του ρωσοεβραίου θεατρικού συγγραφέα, Σόλομον Άνσκυ. Ερευνητής εβραϊκής λαογραφίας ο ίδιος, είναι γνωστός για το έργο του "The Dybbuk", που έγραψε  το 1914, μετά τα ταξίδια του στη χώρα και έπειτα από συγκέντρωση πολύτιμου υλικού.
Έργο, αναμφίβολα  από τα σπουδαιότερα στο ρεπερτόριο της εβραϊκής θεατρικής σκηνής,  βασισμένο σε μια πανάρχαιη λαϊκή πρόληψη - όπου ο κόσμος της πραγματικότητας συναπαντιέται με το υπερφυσικό στοιχείο.
Είναι μια παράξενη ερωτική ιστορία, γεμάτη δύναμη και λυρισμό, που έχει, παρ' όλα τα φυλετικά στοιχεία της, μια παγκόσμια γοητεία. 

Αρχικά γράφτηκε στα ρωσικά και αργότερα μεταφράστηκε στα Γίντις από τον ίδιο τον συγγραφέα, αλλά και άλλες, πολλές γλώσσες.

Στην  αγγλική του μεταφορά, το θεατρικό παρουσιάστηκε στη  Νέα Υόρκη το 1925, όπου και παρακολούθησε ο Άαρον Κόπλαντ.  
Ο Αμερικανός συνθέτης εντυπωσιάστηκε τόσο από το έργο, ιδίως από το παραδοσιακό τραγούδι  που ακούγεται στην έναρξη και το φινάλε, που εμπνεύστηκε το: 
"Piano trio Vitebsk-Σπουδή σε ένα εβραϊκό θέμα για βιολί, τσέλο και πιάνο". 

Το Τρίο έκανε πρεμιέρα σαν σήμερα, 16 Φεβρουαρίου 1929 στο Δημαρχείο της Νέας Υόρκης  με τον βιολονίστα Alphonse Onnou, τον τσελίστα Robert Mass και τον πιανίστα Walter Gieseking. 

Η λαϊκή εβραϊκή μελωδία από το Βιτέμπσκ διαπνέει όλη τη σύνθεση.

Μην ξεχνάμε πως οι εβραϊκές επιρροές υπήρχαν στη μουσική του συνθέτη, ακόμα και όταν δεν  είναι άμεσα διακριτές. Η σύνθεση χαρακτηρίστηκε "παράξενα συγκινητική".
Καθώς  προοριζόταν να αποτυπώσει την ανησυχία και την αγωνία των Εβραίων, τη θλίψη και την απομόνωσή τους, δεν μάς εκπλήσσει η "ηχητική δυσαρέσκεια" που πλάθει με τους ολόκληρους τόνους ο Κόπλαντ, ήδη από την αρχή της...

Επειδή από το Βιτέμπσκ ήταν και ο Μαρκ Σαγκάλ, όπως αναφέρθηκε, και συχνά απεικόνιζε το χωριό στα έργα του, ο Κόπλαντ δίνει στο μεσαίο τμήμα του Τρίο τον υπότιτλο: "a Chagallesque grotesquerie", όπου κανείς μπορεί να αφουγκραστεί ηχητικές νύξεις του σοφάρ, του εβραϊκού μουσικού οργάνου που χρησιμοποιείται στις Συναγωγές. 

To "Vitebsk" αναπτύσσεται σε τρία μέρη, με ρυθμική εναλλαγή αργά, γρήγορα, αργά, που παίζονται χωρίς διακοπή. Aλλού με πομπώδες ύφος κι επιβλητικά κι αλλού ήσυχα και κατευναστικά ...

Στο μεσαίο, γρήγορο μέρος το πιάνο ακολουθεί νευρικές διαδρομές στη χαμηλή περιοχή του, δημιουργώντας έντονη ατμόσφαιρα, το βιολί και το βιολοντσέλο παίζουν επαναληπτικά εκρηκτικά μοτίβα βασισμένα σε διαστήματα 4ης και 5ης, που παραπέμπουν στο "Schelomo" του Bloch...

Aaron Copland: "Vitebsk, Piano Trio - Study on a Jewish Theme":

Isabella Colbran: "Σεμίραμις", ο τελευταίος ρόλος...

(New York Public Library)

"Χάριτες και Μούσες έχουν πασπαλίσει κάθε της συλλαβή με νέκταρ!"

Η φράση αναφέρεται στην Ιζαμπέλα Κολμπράν, τη διάσημη ισπανικής καταγωγής soprano sfogato των αρχών του 19ου αι., συνεργάτη και μετέπειτα σύζυγο του Τζοακίνο Ροσίνι.

Ντίβα, μούσα και συνθέτιδα!

"Colbran's portrait", Johann Baptist Reiter

Ανάμεσα στους πολλούς θαυμαστές της υπήρξε και ο βασιλιάς της Νάπολης, Κάρολος ο 6ος.

H φωνή της εξαιρετικής ομορφιάς, με εντυπωσιακή έκταση τριών οκτάβων, άψογης τεχνικής και εκπληκτικής ευελιξίας.
Η χροιά της περιγράφηκε ως "γλυκιά και ώριμη, με πλούσια τη μεσαία περιοχή, ικανή να συνταράξει και να δημιουργήσει συγκινητικό λυρισμό".

Δέκα κορυφαίοι οπερατικοί ρόλοι γράφτηκαν γι' αυτήν, ανάμεσά τους αρκετούς έγραψε και ο Ροσίνι.

Προτείνω να ακούσουμε μια άρια από την όπερα "Σεμίραμις" που έκανε πρεμιέρα σαν σήμερα, 2 Φεβρουαρίου 1823 στο Θέατρο La Fenice της Βενετίας.

Ήταν η τελευταία ιταλική όπερα του Ροσίνι πριν την αναχώρησή του για το Παρίσι, την οποία ολοκλήρωσε μέσα σε 30 μέρες. 

Αναφέρεται στη βασίλισσα της Ασσυρίας, Σεμίραμι και άφησε εποχή γιατί σύμφωνα με τους κριτικούς ήταν μελόδραμα στο οποίο ο συνθέτης "αναδημιούργησε την μπαρόκ παράδοση του διακοσμητικού τραγουδιού με απαράμιλλη δεξιότητα!Η πιο όμορφη, ευφάνταστη, και πιθανώς η πιο ολοκληρωμένη όπερά του!"

Είναι και η τελευταία όπερα που ερμήνευσε η Κολμπράν πριν αποσυρθεί από το τραγούδι σε ηλικία 42 ετών.

Η διάσημη πριμαντόνα ήταν εθισμένη στα τυχερά παιχνίδια και σπατάλησε σχεδόν όλη την περιουσία που είχε φτιάξει με το ταλέντο της, στα χαρτιά. Παρότι χώρισε με τον Ροσίνι, εκείνος συνέχισε να τη στηρίζει οικονομικά, καθώς την ευγνωμονούσε πάντα αποδεχόμενος πως η Ιζαμπέλα υπήρξε η μεγαλύτερη διερμηνέας της μουσικής του.

Το λιμπρέτο της όπερας "Σεμίραμις" βασίζεται στην ομώνυμη τραγωδία του Βολταίρου.

Η Σεμίραμις, (εξελληνισμένο του ονόματος "Σαμουραμάτ=υψηλός ουρανός") μπορεί να βασίλευσε την αυτοκρατορία των Ασσυρίων μόλις πέντε χρόνια, όμως ενέπνευσε βαθύ σεβασμό μεταξύ των υπηκόων της. Η θρυλική βασίλισσα υπήρξε διορατική, όμως πέρα από το σπουδαίο πολιτικό, στρατιωτικό και πολιτιστικό έργο της γοήτευσε με την έκπαγλη ομορφιά και λαγνεία της.

Koστούμι για το ρόλο της Σεμιράμιδος

Τόση ήταν η γοητεία της που εκτός από τον Βολταίρο και τον Ροσίνι που στήριξε το λιμπρέτο της δίπρακτης όπεράς του με πρωταγωνίστρια την Κολμπράν, αρκετούς αιώνες νωρίτερα είχε σαγηνεύσει και τον Ιταλό ποιητή Δάντη που στην "Κόλαση" από την "Θεία Κωμωδία" του θα την συμπεριλάβει με αναφορές στις "λάγνες, αισθησιακές αρετές" της...

Nα θυμίσουμε πως η όπερα "Σεμίραμις" ήταν η αγαπημένη του Όσκαρ Ουάιλντ , από την οποία προτιμούσε την καβατίνα που ερμήνευε η πρωταγωνίστρια: "Bel Raggio lusinghier".

Η καβατίνα ακούγεται στα μέσα της 1ης Πράξης. Η ερωτευμένη με τον Αρσακές, Σεμίραμις βρίσκεται στους Κρεμαστούς Κήπους του παλατιού της. Κοιτάζει τη σελήνη και εξομολογείται τον έρωτά της απαλά και τρυφερά: "Επιτέλους μια λαμπρή ακτίνα φωτίζει την ψυχή μου"...

Την απολαμβάνουμε από τη Μαρία Κάλλας:

Rossini: "Semiramide-Bel Raggio lusinghier" / M. Callas:

Προσωπικά προτιμώ τη συγκλονιστική σκηνή της Β' Πράξης. Η βασίλισσα Σεμίραμις καταρρέει από θλίψη και τύψεις, όταν μαθαίνει πως ο Αρσακές είναι ο γιος της! Τον παρακινεί να τη σκοτώσει.

Μαζί ερμηνεύουν το ανατριχιαστικό ντουέτο: "Giorno d'orrore - Μαύρη μέρα φρίκης"...

Το ακούμε από τις Joan Sutherland και Giulietta Simionato.

(Η Colbran γεννήθηκε σαν σήμερα, 2 Φεβρουαρίου 1785)

2 comments:


Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)3 February 2021 at 06:33

Πολύ ωραία αφιέρωση στην Κολμπράν, Ελπίδα μου! Έτσι όπως περιγράφεται η φωνή της, μόνο η Κάλας μου έρχεται στο νου σαν παρόμοια κι πολύ σωστά πρόσθεσες την άρια της Σεμιράμιδος με την φωνή της. Τι κρίμα η Κολμπράν να πέσει θύμα της άσχημης αυτής έξης, της χαρτοπαιξίας και να σπαταλήσει όλο της το βιος στην πράσινη τσόχα.
Ευχαριστούμε πολύ, αγαπημένη μου φίλη για την έξοχη παρουσίαση! Φιλάκια! ❤
Replies

ELPIDA NOUSA3 February 2021 at 09:17

Azy μου, ευχαριστω πολύ για την αναγνωση και το ευστοχοτατο σχολιο σου!Ναι, μια Καλλας της εποχης της ηταν η Κολμπραν που μεσουρανησε στη Ναπολιτανικη σχολη και οχι μονο!Χρυσα γραμμενο το ονομά της στις σελιδες των πριμαντονων και στενα συνδεδεμενη με τον Ροσινι, που υπηρξε εκτος απο μουσα του και η μεγαλυτερη διερμηνεας των οπερων του!
Ναι, ο εθισμός της την κατεστρεψε οικονομικα, συνηθεια που απεκτησε απο τον πρωην εραστη της και ιμπρεσαριο στη Ναπολη, που εντός του Θεατρου λειτουργουσε και χαρτοπαικτικη λεσχη...
Ομως και η ενεργεια του Ροσινι να την υποστηριζει και να την βοηθα, δειχνει τη γενναιοδωρια ψυχης, την καλοσυνη και ευαισθησια αυτου του καλλιτεχνη..
Ευχαριστω και για τον επαινο!Πολλά φιλιά κι από μενα, γλυκια μου φιλη! ❤

ΣΤΡΑΒΙΝΣΚΙ: "Το φιλί της νεράιδας - Αλληγορικό μπαλέτο εμπνευσμένo από τη Μούσα του Τσαϊκόφσκι"

 

"Η Βασίλισσα του χιονιού", Rudolf Koivu
(από εικονογράφηση του παραμυθιού του Άντερσεν)

"Αφιερώνω αυτό το μπαλέτο στη μνήμη του Τσαϊκόφσκυ συσχετίζοντας τη Μούσα του με τη Νεράιδα, ως αλληγορία. Αυτή η Μούσα τον σφράγισε με το μοιραίο φιλί της, το μυστηριώδες αποτύπωμα του οποίου γίνεται αισθητό σ'όλο το έργο του μεγάλου καλλιτέχνη"

(Ιγκόρ Στραβίνσκι, kcatalog.org)

Παραμυθένια καλησπέρα, αγαπημένοι φίλοι, καθώς όχι μόνο οι μικροί, μα και οι μεγάλοι αγαπάμε τα παραμύθια, ιδιαίτερα αυτή την εποχή, που ο καιρός έχει κρυώσει και το τζάκι ανάβει τα βράδια...
Η ψυχή που αναζητά το άπιαστο και ψάχνει ν'ακουμπήσει τ' όνειρο, χάνεται στη μαγεία των παραμυθιών...

Από τα αγαπημένα παραμύθια είναι και η "Βασίλισσα του χιονιού" του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν...

Αυτό θα απολαύσουμε σήμερα στη μουσική-μπαλετική του εκδοχή, καθώς ως τέτοιο έκανε πρεμιέρα στις 27 Νοεμβρίου 1828.

Πρόκειται για το τελευταίο από τα μπαλέτα που παρουσιάσε ο Ντιάγκιλεφ σε μουσική του Ιγκόρ Στραβίνσκι και προσαρμοσμένο τίτλο: "Le baiser de la fée - Το φιλί της νεράιδας".

Μια σύνθεση, αφιερωμένη στη μνήμη του Τσαϊκόφσκι.

Mην ξεχνάμε πως ήταν ένδεκα χρονών ο Στραβίνσκι όταν σε παράσταση στο θέατρο Mariinsky της Αγίας Πετρούπολης, που τραγουδούσε ο μπάσος πατέρας του είδε τον Τσαϊκόφσκι, ακριβως δύο εβδομάδες πριν το θάνατό του. Ο ίδιος χαρακτήριζε ως βαθιά χαραγμένη στη μνήμη του, ανάμνηση , την εικόνα του άνδρα με τα άσπρα μαλλιά, τους φαρδείς ώμους και το ασθενικό πρόσωπο.

Είναι η εποχή που ο Στραβίνσκι στρέφεται στις μουσικές μορφές του παρελθόντος, χρησιμοποιώντας τες στο πλαίσιο των δικών του αισθητικών επιδιώξεων.
Θυμίζουμε πως το έργο του έχει βαθιά τις ρίζες του στα δυο παράλληλα ρεύματα του 19ου αι. Ο δάσκαλός του, Ρίμσκι-Κόρσακοφ, του έμαθε να εκτιμά την ρωσική μουσική παράδοση και τα επιτεύγματα της εθνικής ρωσικής μουσικής, ενώ ο Πιότρ - Ιλιτς Τσαϊκόφσκι, του μετέδωσε την αγάπη του για τη μουσική της Δύσης, καθώς και για τη μουσική μπαλέτου.

Έτσι, στο "Φιλί της Νεράιδας" ο Στραβίνσκυ βρίσκει ευκαιρία να εκφράσει την αγάπη του για τις συναισθηματικές σελίδες του Τσαϊκόφσκι, κάτι που προκαλεί εντύπωση αν αναλογιστούμε πως ο συνθέτης ανήκει στους νεωτεριστές-πρωτοπόρους, ένα "πρότυπο καινοτομιών", ενώ ο συμπατριώτης του Τσαϊκόφσκι θεωρήθηκε απο πολλούς "δημιουργός παλαιάς κοπής".

Ο ίδιος ομολογεί:

"Οταν στο τέλος του 1927 η Ίντα Ρουμπινστάιν μού ζητησε να συνθέσω κάτι γι'αυτήν, μού προτάθηκαν δυο ιδέες. Η μια ήταν άκρως ελκυστική, καθώς μού παρείχε τη δυνατότητα να εκφράσω την απεριόριστη αγάπη και θαυμασμό μου για τη μουσική του Τσαϊκόφσκι. Η εκτέλεση είχε οριστεί για το Νοέμβριο, μήνα του θανάτου του που εκείνη τη χρονιά συμπληρώνονταν η 35η επέτειος. Έτσι δέχτηκα την πρόταση".

To μπαλέτο ευτύχησε σε πολλές χορογραφικές αναθεωρήσεις
Αξιοσημείωτη και κείνη του Μπαλανσίν με το
American Ballet το 1937, απ' όπου και η φωτογραφία.
Συνθέτης και χορογράφος αναζητούν κοστούμια για το
μπαλέτο τους: "Le Baiser de la Fee"(pinterest)

Ο Στραβίνσκι σε αναζήτηση υλικού ώστε να στηθεί το λιμπρέτο του μπαλέτου, στράφηκε προς την παραμυθική λογοτεχνία. Επέλεξε το παραμύθι της "Βασίλισσας του Χιονιού" του Άντερσεν, το οποίο επεξεργάστηκε διαμορφώνοντας το λιμπρέτο:
Στον παγωμένο βορρά μια μητέρα με το μωρό της πέφτουν σε χιονοθύελλα.
Μια μυστηριακή νεράιδα με τα ξωτικά της τούς παρακολουθούν. Πλησιάζει και δίνει ένα φιλί στο μωρό για να το γλιτώσει. Το χωρίζει από τη μάνα και κείνη εξαφανίζεται. Το παιδί βρίσκουν κάποιοι χωρικοί...
Είκοσι χρόνια αργότερα κι όταν ο νέος βρίσκεται στην κορύφωση της ευτυχίας του,  τη μέρα του γάμου του με την αγαπημένη του, θα τον ξαναφιλήσει.
Κάτω από τις υπερφυσικές δυνάμεις της νεράιδας ο νέος δεν μπορεί να αντιδράσει...
Εκείνη τον οδηγεί στην ουράνια χώρα της και τού χαρίζει την αιωνιότητα.
Η αλληγορία του θέματος είναι εμφανής, καθώς και ο Τσαϊκόφσκι δέχτηκε το μοιραίο φιλί της Μούσας  και το σημάδι της είναι αισθητό σε κάθε δημιούργημα αυτού του καλλιτέχνη.
Το τέλος του με τον βιολογικό θάνατο, τού χαρίζει την αθανασία.

Στο παραμύθι του Άντερσεν η βασίλισσα του πάγου μισεί τον άνθρωπο, όμως ο Στραβίνσκι επιθυμεί άλλη διάσταση των νοημάτων. Προσπάθησε να δώσει στην πλοκή συμβολικές αναφορές που θα τον εξυπηρετούσαν στη σύνθεση ενός έργου ως σεβασμό στον Τσαϊκόφσκι. Το φιλί της νεράιδας είναι  φιλί τρυφερότητας σαν ένα φιλί καλής τύχης, ένα δώρο για τη ζωή. 

Το μπαλέτο αναπτύσσεται σε τέσσερις σκηνές  με τον Στραβίνσκι να  επεξεργάζεται  πιανιστικές κυρίως μελωδίες της  πρώιμης περιόδου του Τσαικόφσκυ, που δεν είχαν ενορχηστωθεί ποτέ. Ο συνθέτης  μετουσιώνει το θεματικό υλικό αρμονικά, ορχηστρικά και ρυθμικά συμβάλλοντας  στη διαμόρφωση παραμυθικής, υποβλητικής ατμόσφαιρας. Τα θέματα άλλοτε ζωηρά και με ορμητική διά θεση ή με λαϊκότροπο χορευτικό  παλμό κι άλλοτε με ιδιαίτερο λυρισμό, αιθέρια ή ελεγειακού χαρακτήρα οδηγούν στην ανατρεπτική κατάληξη.Στην τελική σκηνή, όπου ακούγεται το Νανούρισμα της αιωνιότητας, ο ακροατής παρασύρεται μέσα στο ονειρικό, υπνωτιστικό, ηχητικό τοπίο...

Τα Μέρη:

1.  Πρόλογος-Νανούρισμα της καταιγίδας
2.  Μια γιορτή στο χωριό
3.  Η σκηνή στο μύλο-Pas de deux, Entree, Adagio, Variation, Coda 
4.  Νανούρισμα της αιωνιότητας

Igor Stravinsky: "Le baiser de la fée" / Ernest Ansermet:

Το μπαλέτο: "Rudy is Haunted by a vision of the Fairy"
 Tatiana Yatsenko-Vladimir Malakhov: 

Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)28 November 2020 at 10:50

Mε την αλληγορία του παραμυθιού, Ελπίδα μου ο Στραβίνσκυ έδωσε νέα διάσταση στην μουσική του "παλαιάς" κοπής συνθέτη Τσαϊκόφσκυ. Και το αποτέλεσμα της σύνθεσης αυτής ήταν ένα λυρικότατο έργο με φανερά ρομαντικά στοιχεία όπου συνυπάρχουν και οι δυο συνθέτες! Τι ωραία ιδέα της Ίντα Ρουμπινστάιν να αναθέσει μια τέτοια εργασία στον Στραβίνσκυ! Σημειωτέον ότι η Ίντα, πριν φτιάξει την δική της εταιρεία, χόρευε στα μπαλέτα Ντιάγκιλεφ.
Εξαιρετικό άρθρο, αγαπημένη μου φίλη κι ευχαριστούμε πολύ! Καλό βράδυ! ❤
ReplyDelete

ELPIDA NOUSA29 November 2020 at 23:54

Ναι, Αζη μου!Μου αρεσει η σκεψη του Στραβινσκι να πατησει πανω στο παραμυθι του Αντερσεν, αλλά να μετουσιωσει τα νοηματα προς αναδειξη της εκτιμησης και αγαπης του για τον Τσαικοφσκι!
Η αλήθεια ειναι πως υπηρξαν κι εκεινοι που χαρακτηρισαν το έργο "αδρανες"... Οι περισσοτεροι ομως θαυμασαν τη συνθεση για το λυρισμό, τη γλυκυτητα και το ρομαντισμο της, κυρίως γιατι αυτα δεν ειναι στοιχεια που συχνα βρισκουμε στα εργα του Στραβινσκι, οπως και συ υπογραμμιζεις. Προσωπικά μού αρεσει που το πρωτογενες υλικό του Τσαικοφσκι χανεται μεσα στην αρμονική επεξεργασια του Στραβινσκι...
Ναι, η Ιντα μια κορυφαια καλλιτεχνις, υπηρξε καποια εποχη στους κολπους των Ντιαγκιλεφ, ομως μετα "ατυπα" υπηρχε μια αντιπαλοτητα..ιδιαιτερα από μεριας Ντιαγκιλεφ...
Ευχαριστω για την προσοχη και τον επαινο γι αυτο το αρθρο -αναφορα σε ενα εργο που δεν ακουμε συχνα κι αδικως..
Kαλημερα και καλή εβδομάδα!!
Delete