Cafe Tortoni, ένα ιστορικό καφέ στο Μπουένος Άιρες...

Αλήθεια, εσείς θα περιμένατε σε μεγάλη ουρά πάνω από μία ώρα προκειμένου να επισκεφτείτε ένα καφέ;

Μμμμ... Ίσως και όχι, αν κρίνω από τους περισσότερους του ταξιδιωτικού γκρουπ μας που στη θέα των τριάντα (και βάλε) μέτρων ανθρώπινης ουράς έξω από το Καφέ Τορτόνι, έκαναν μεταβολή αναζητώντας άλλο χώρο να γευτούν τον καφέ τους... Λες κι αυτό ήταν το ζητούμενο, ο καφές...

Μην είμαι όμως τόσο αυστηρή γιατί όντως εκείνη η μέρα στο Μπουένος Άιρες ήταν πιεστική και αληθεύει πως ήμασταν όλοι πολύ κουρασμένοι. Γυρνούσαμε από τις 9 το πρωί από τη μια συνοικία στην άλλη, από θέατρα σε μουσεία κι από πλατείες σε ιστορικά βιβλιοπωλεία. Ετσι δεν τους παρεξηγώ -μαζί και τον συμβίο μου- που δεν ακολούθησαν και αρνήθηκαν να στηθούν όρθιοι για -άγνωστο-  πόση ώρα.

Εγώ και η Λίτσα είμαστε όμως επίμονες, πεισματάρες και υπομονετικές.

Πώς να ξεπεράσεις αυτόν τον πειρασμό; Γιατί πειρασμό αποτελεί αυτό το καφέ, το παλαιότερο στην Αργεντινή, με πλουσιότατη ιστορία και τους τουριστικούς οδηγούς να το κατατάσσουν ανάμεσα στα δέκα πιο όμορφα καφέ "χαρακτήρος" στον κόσμο...

Εξάλλου δεν ήταν για μένα η πρώτη φορά που ξεροστάλιασα για κάτι παρόμοιο.
Μπορώ να ξεχάσω την ατέλειωτη ουρά στο Βιεννέζικο καφέ Ζάχερ και μάλιστα υπό βροχήν;;...Ή την ορθοστασία πλέον του μισάωρου στο καφέ Γκρέκο και το Βενετσιάνικο καφέ Φλοριάν;...
Λίγο καλύτερα ήταν τα πράγματα στην Αγ. Πετρούπολη και το Λογοτεχνικό Καφενείο Πούσκιν, στο Μπραζιλέιρα της Λισαβόνας και το Καφέ New York της Βουδαπέστης, που σταθήκαμε κάπως πιο τυχεροί...

Όμως, αν τελικά δεν καταφέρεις την επίσκεψη σε τέτοιους χώρους σε ευρωπαϊκές πόλεις, σκέφτεσαι πως είναι -λόγω κοντινών αποστάσεων- πολύ πιθανό να υπάρξει δεύτερη ευκαιρία σε μελλοντικό ταξίδι, όπως και προσωπικά μού έχει συμβεί.
Μα εδώ, στο άλλο ημισφαίριο, την άλλη άκρη της γης κυριολεκτικά, ξανάρχεσαι; 

Μάλλον όχι, οπότε τα βάζεις κάτω... Τα ζυγίζεις ... και θέτεις το ερώτημα στον εαυτό σου ξέροντας εκ των προτέρων την απάντηση:
-Φεύγεις και το χάνεις, ή υπομένεις και βιώνεις την εμπειρία της επίσκεψης;

Οπως θα καταλάβατε, έπραξα το δεύτερο. Όχι μόνη μου. Εγώ και η Λίτσα, χωρίς συζύγους (που αλαφρωμένοι εμφανώς από την απόφασή τους πήγαν να ρίξουν τον υπνάκο τους στο ξενοδοχείο, αφήνοντάς μας τις τρελές να σουλατσάρουμε αδιακρίτως...)

Εδώ, ίσως έχει τη σημασία του να θίξω το θέμα της τύχης, που μας ευνόησε..Βέβαια όπως έλεγαν οι πρόγονοί μας "συν Αθηνά και χείρα κίνει"...Τέλος πάντων...
Επανέρχομαι λοιπόν.

Η ουρά ξεπερνούσε τα τριάντα μέτρα, έξω από το ιστορικό καφέ του Μπουένος Άιρες. Ομως καθώς όποιος επιμένει και τολμά, νικά, έτσι έφτασε η στιγμή κι άνοιξε η βαριά ξύλινη πόρτα κι εμφανιστηκε ο κομψός νεαρός σερβιτόρος που κάλεσε τους έχοντες σειράν να εισέλθουν. Μαζί με μια ομάδα Βραζιλιάνων με τους οποίους κουβέντα την κουβέντα είχαμε γίνει φιλαράκια στην είσοδο περιμένοντας, μπήκαμε όλοι μαζί μέσα ως γνώριμοι από παλιά.... 

Το καφέ έχει μια ξεχωριστή εκλεπτυσμένη ατμόσφαιρα που θυμίζει καφέ μπιστρό των Παρισίων. Εξάλλου ήταν ενας γάλλος μετανάστης που το διακόσμησε και το λειτούργησε περίπου στα 1850 με πρότυπα αυτά τα Παριζιάνικα καφέ.
Νιώθεις πως ο χρόνος έχει σταματήσει, καθώς το καφέ έχει διατηρήσει την αρτ νουβό διακόσμησή του. Τραπέζια από ξύλο και μάρμαρο, εντυπωσιακοί μα όχι κραυγαλέοι πολυέλαιοι και λάμπες Tiffany διαχέουν το φως τους ανάμεσα σε στιβαρές κολώνες βαμμένες σε ζεστό μπορντώ χρώμα. Το προσφιλές στέκι της αργεντίνικης κοινωνικής ελίτ διακοσμούν κομψοί μπιζουτέ καθρέπτες με διακριτικά σκαλιστές ξύλινες κορνίζες, ενώ πολλά αυθεντικά ζωγραφικά έργα τέχνης φιλοτεχνημένα απο ντόπιους καλλιτέχνες καλύπτουν τους τοίχους...

Στη μέση της μεγάλης σάλας βρίσκεται το δρύινο μπαρ. Με βάση το ξύλο έχουν κατασκευαστεί τα σκαμπό και οι καρέκλες, ενώ τα τραπέζια είναι όπως προείπα από μάρμαρο, στην κλασική φόρμα του παραδοσιακού καφενείου.

Το εσωτερικό αναδύει μεγαλοπρέπεια και την προσοχή σου τραβά η με ωραία φλοράλ σχέδια και γεωμετρικά μοτίβα γυάλινη οροφή Τίφανι. Τίφανι είναι και μια συλλογή επιτραπέζιων λαμπών που κοσμούν τη δεξιά γωνιά της σάλας... Η αισθητική αρτ νουβό κυριαρχεί και οι θαμώνες μοιάζουν ιδιαίτερα γοητευμένοι, με τους περισσότερους να τραβούν φωτογραφίες με τα κινητά τους. Όλα αποτυπώνουν ένα χαλαρό στυλ, τη διάθεση και την αίσθηση της ζωής της αργεντίνικης πρωτεύουσας. Δίπλα ένα δωμάτιο γεμάτο βιβλία και αναμνηστικά τοποθετημένα πανω στα ράφια. Όλος ο χώρος διακοσμημένος με λογής αντικείμενα – φωτογραφίες, τρόπαια, παλιές διαφημιστικές αφίσες πορσελάνες, κούπες, φωτιστικά, ζωγραφικά και γλυπτά έργα τέχνης..

Θεωρώ πως αυτό που συνεπαίρνει τον επισκέπτη-ταξιδευτή είναι η διατήρηση της αρχικής διακόσμησης, που προσδίδει στο χώρο αυθεντικότητα κυρίως, κι ενώ κάποιος θα το έλεγε ακόμα και παλιομοδίτικο, διατηρεί ωστόσο το αριστοκρατικό στυλ και τον αστραφτερό του χαρακτήρα. Μια παρελθούσα κατάσταση που αποκτά μέσω της πατίνας του χρόνου την σπουδαιότητα της ιστορικότητας αχρηστεύοντας κάθε αισθητική θεωρία.

Τη δεκαετία του '20 αποτέλεσε φιλολογικό-μουσικό σαλόνι μιας ομάδας ανθρώπων του πνεύματος και των τεχνών. Από τότε, καθιερώθηκε να συχνάζουν εδώ Αργεντίνοι διανοούμενοι και οι φίλοι τους, ανάμεσά τους ο συγγραφέας Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ο συνθέτης του τάνγκο Κάρλος Γκαρντέλ, η ποιήτρια Αλφονσίνα Στόρνι, αλλά και ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, ο βιρτουόζος πιανίστας Άρθουρ Ρουμπινστάιν, ο Ιταλός νομπελίστας δραματουργός Πιραντέλο, ο Αϊνστάιν, ο Κόπολα ακόμα και ο βασιλιάς της Ισπανίας Χουάν Κάρλος.


Στο χώρο δίπλα στη σκάλα για το υπόγειο που λειτουργεί ως αίθουσα τάνγκο, οι σημερινοί ιδιοκτήτες του Καφέ Τορτόνι τιμητικά έχουν στήσει ένα τραπέζι με τα κέρινα ομοιώματα των τριών σπουδαίων Αργεντίνων θαμώνων του ιστορικού καφέ:

Από αριστερά προς τα δεξιά: Μπόρχες, Γκαρντέλ και Αλφονσίνα Στόρνι.
Στη φωτογραφία εξωφύλλου τέρμα δεξιά, δίπλα στον αγαπημένο Μπόρχες βλέπετε και μένα. Ήρθα στην παρέα τους. Απρόσκλητη....Μόνο για να φωτογραφηθώ... Ελπίζω να μη θύμωσαν...

Την απέναντι μεριά της σκάλας κοσμούν μπρούτζινα μπούστα τους μαζί με κείνα των Πιραντέλο και Xoυάν Φιλιμπέρτο, αργεντίνου βιολονίστα και συνθέτη τάνγκο, όπως διαβάζω στη βάση του γλυπτού.Δεν τον γνώριζα(ντροπή μου...), τον αναζήτησα αυτές τις μέρες και εχω κολλήσει, ομολογώ...

Ημουν ενθουσιασμενη! Κυρίως για το δέος που με διακατείχε στη σκέψη πως στο χώρο περνούσαν τη χαλαρή, αλλά και δημιουργική τους ώρα προσωπικότητες που σέβομαι και θαυμάζω.

Φωτογράφιζα πιθανώς με το στόμα ανοιχτό γιατί οι σερβιτόροι δίπλα μου με κοιτούσαν παράξενα. Ποιος νοιαζόταν όμως; Ετσι κοιτούσαν τους περισσότερους "τρελούς" που είχαν μπει εκεί μέσα, το πιθανότερο για τον ίδιο σκοπό με μένα...
Ούτε τα τσούρος δεν έφαγα...Δεν βαριέσαι, σκέφτηκα... Αρκεί που έμεινα με το διάπλατο χαμόγελο στο πρόσωπό μου.Κι ήμουν έτσι -όπως φαίνεται- για πολλή ώρα, τόση που όταν χρειάστηκε να μαζέψω τους μύες, ένοιωθα τον οξύ πόνο στα μάγουλά μου…
Αξιζε όμως, κι αυτό ήταν το σπουδαίο...
Η τελευταία ματιά μου πριν αποχωρήσω κυμάνθηκε πανοραμικά... Το φως έπεφτε κίτρινο, ζωογόνο,  αναδεικνύοντας το ελάχιστο σε μέγιστο, ξεπλένοντας την ατμόσφαιρα από κάθε περιττό, κρατώντας το ουσιώδες...

Μέντελσον: "Ιταλική Συμφωνία, ένας γαλάζιος ουρανός σε Λα μείζονα"...

 

"Piazza di Spagna στη Ρώμη", σκίτσο του Μέντελσον
Η πλατεία, όπως την αντίκριζε κάθε πρωί από το δωματιάκι του.
(bbc.co.uk)

"Ρώμη, 8 Νοεμβρίου 1830

Αγαπημένοι μου,

Έχω κιόλας οκτώ ημέρες στη Ρώμη. H αρχική μου εντύπωση δεν ήταν καλή. Όμως βιάστηκα. Το μεγαλειώδες Κολοσσαίο και το λαμπρό Βατικανό συνέβαλλαν σ'αυτό, όπως επίσης ο ήπιος ανοιξιάτικος καιρός και οι ευγενικοί άνθρωποι ή το ηλιόλουστο δωμάτιό μου. Βρίσκεται στο νούμερο 5 στην Piazza di Spagna, μακριά από το Καπιτώλιο, με την απόσταση να με προβληματίζει...
Φοβόμουν πως το κρύο θα ήταν περισσότερο... Όμως, κανένα πρόβλημα...όταν κοιτάζω από το παραθύρι κάθε πρωί, όλα ξεχωρίζουν τόσο καθαρά στον γαλάζιο, ηλιόλουστο ουρανό.
Στο μικρό δωμάτιό μου που βλέπει στην πλατεία, έχω ένα καλό βιεννέζικο πιάνο κι ένα τραπέζι, όπου στέκονται τα πορτρέτα του Παλεστρίνα, του Αλλέγκρι και παρτιτούρες της μουσικής τους... "

(Από επιστολή του Μέντελσον)

Από τον Οκτώβριο του 1830 ως τον Ιούλιο του 1831 ο Φέλιξ Μέντελσον πραγματοποιεί ένα ταξίδι στην Ιταλία. Τη διασχίζει κουβαλώντας μαζί του έναν εξαιρετικό "τουριστικό οδηγό": Το "Ταξίδι στην Ιταλία" του Γκαίτε. Κι ακολουθεί βήμα προς βήμα τη διαδρομή που πενήντα χρόνια πριν είχε διανύσει ο γηραιός φίλος του.  

Το ταξίδι διήρκεσε 10 μήνες. Πρώτος σταθμός στην Ιταλική χερσόνησο η πολυκάναλη Βενετία. Ακολούθησαν η Μπολόνια και η Φλωρεντία. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Ρώμη, ο συνθέτης έγινε μάρτυρας της στέψης του Πάπα Πίου Η' και των εορτασμών της πόλης κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας. 

Από το ταξίδι του στην Ιταλία ο Φέλιξ Μέντελσον εμπνεύστηκε την Τέταρτη Συμφωνία του σε Λα μείζονα, την αποκαλούμενη "Ιταλική".

Τον Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς ο Φέλιξ από τη Ρώμη θα γράψει στην αγαπημένη του αδερφή Φάννυ:

"Η Ιταλική συμφωνία σημειώνει μεγάλη πρόοδο.
Εικάζω πως θα' ναι η πιο χαρούμενη σύνθεση που εμπνεύστηκα ποτέ!"

Συνηθίζεται να λέγεται πως αυτή η Συμφωνία αντιμετωπίζει τους ακροατές της σαν "τουρίστες".

• Η πρώτη κίνηση ηχεί λαμπρή, γεμάτη φως, με μοτίβα που μεταφέρουν λαχτάρα και ανυπομονησία, την ενέργεια χαρούμενων ανθρώπων που έχουν ευθυμήσει πίνοντας κρασί...
• Η δεύτερη κίνηση θυμίζει θρησκευτική πομπή.
• Στο τρίτο μέρος καλούμαστε να συμμετάσχουμε στο πανηγύρι πάνω σ'ένα ρυθμικό μινουέτο και στο φινάλε
• ένα χορευτικό, σκερτσόζικο  σαλταρέλο θα αποτελέσει τον πυρήνα του βασικού θέματος, ερέθισμα από τον ομώνυμο ιταλικό λαϊκό χορό, με το ρυθμό να πρωτοστατεί, τη μελωδια να σφύζει από ενέργεια και να αναδύει τον ενθουσιασμό από την "πατρίδα της Μουσικής", Ιταλία.

Με άλλα λόγια, η Ιταλική συμφωνία περικλείει την εμπειρία του Mέντελσον ως χαλαρού ταξιδιώτη. 

Κατά τη διάρκεια των εορτασμών της Σαρακοστής στη Ρώμη, ο συνθέτης παρακολούθησε μια σειρά από θρησκευτικές πομπές και οι εντυπώσεις του αποτυπώνονται μουσικά στη θρησκευτική επισημότητα του "Andante". Οι μελετητές ισχυρίζονται πως το δεύτερο μέρος, παραπέμπει σε θρησκευτική πομπή, που ο συνθέτης παρακολούθησε στη Νάπολη ή στη Ρώμη.
Όπως και να έχει, ο συνθέτης περιέγραψε τη μουσική "ως ανάλογη με τις συμμετρικές φόρμες και τη συγκρατημένη ομορφιά της ιταλικής αρχιτεκτονικής".

Αποκαλείται δε, "Πομπή των προσκυνητών", λόγω της σχετικής ομοιότητας με την "Πομπή των προσκυνητών" από τον "Χάρολντ στην Ιταλία" του Μπερλιόζ, κάτι που μπορεί να θεωρηθεί οξύμωρο αν σκεφτούμε πως στη Ρώμη ο Μέντελσον γνώρισε τον Εκτόρ Μπερλιόζ, του οποίου τη μουσική όμως, αντιπαθούσε σφόδρα...Θεωρούσε το γάλλο συνάδελφό του ατάλαντο και τις δημιουργίες του απαίσιες, χωρίς ταυτότητα. Είναι γνωστή η φράση του: "Οι ενορχηστρώσεις του είναι τόσο βρώμικες που πρέπει να πλύνω τα χέρια μου κάθε φορά που γυρίζω τις σελίδες των παρτιτούρων του".

Mendelssohn: "Italian Symphony, Μοv. II. Andante con moto"

Την Berliner Philharmoniker διευθύνει o Herbert von Karajan

Ο Μέντελσον ολοκλήρωσε την Ιταλική συμφωνία στο Βερολίνο στις 13 Μαρτίου 1833 και η πρεμιέρα της δόθηκε έπειτα από ακριβώς δυο μήνες στο Λονδίνο, 13 Μαΐου 1833 με τον ίδιο το συνθέτη στο πόντιουμ.
Αξιοπερίεργο είναι το ότι ο τελειομανής Μέντελσον, δεν ήταν ικανοποιημένος με αυτή τη δημιουργία του. Έτσι, ακολούθησαν αναθεωρήσεις του έργου, ιδιαίτερα στα τρία τελευταία μέρη, με την Συμφωνία να μην δημοσιεύεται κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Το έργο πρωτοεμφανίστηκε σε έντυπη μορφή το 1851, τρία χρόνια μετά τον θάνατο του συνθέτη. Σήμερα είναι ένα από τα πιο δημοφιλή και περισσότερο εκτελεσμένα έργα του.

Στην παρτιτούρα οι νότες ζωγραφίζουν τη λιακάδα και τη ζεστασιά της ιταλικής υπαίθρου και ο συνθέτης ευρηματικά μεταφέρει αυτό το θάλπος στα πνευστά της ορχήστρας δίνοντάς τους τεράστιο βαθμό ελευθερίας, με αποτέλεσμα ένα διάφανο, φωτεινό και αέρινης υφής αποτέλεσμα. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ο Μέντελσον περιέγραψε κάποτε την Ιταλική Συμφωνία ως "γαλάζιο ουρανό σε Λα μείζονα"...

Ακούμε τη συμφωνία ολοκληρωμένη.

Mendelssohn: "Italian Symphony" / Herbert von Karajan

Η 6η του Γενάρη και το κουλούρι των Τριών Μάγων...

 

Κι ενώ η Ορθοδοξία σήμερα, 6 Ιανουαρίου γιορτάζει τη Βάπτιση του Κυρίου, οι Δυτικοί θέτουν σε δευτερεύουσα  θέση την ανάμνηση του γεγονότος και στη γιορτή των Θεοφανίων τιμούν την  "Προσκύνηση των Μάγων". 

Οι Τρεις Μάγοι εξ Ανατολών που με οδηγό τους το "Άστρο της Βηθλεέμ" οδηγήθηκαν στο Μεσσία τιμώνται με ιδιαίτερη έμφαση στις ισπανόφωνες χώρες.
Αποκαλούνται "Los Tres Reyes Magos"  και λαμβάνουν γράμματα από τα παιδιά για να τους φέρουν δώρα τη νύχτα πριν τα Θεοφάνεια.
Κάθε Μάγος αντιπροσωπεύει και μία ήπειρο:  την Ασία ο Κασπάρ, την Ευρώπη ο Μελχιόρ και την Αφρική ο Βαλτάσαρ.
Ο Κασπάρ είναι έμπορος, ο πιο ηλικιωμένος απ' όλους, απεικονίζεται συνήθως με λευκή γενειάδα, και προσφέρει στο νεογέννητο Χριστό, χρυσό.
Ο Μελχιόρ είναι μέσης ηλικίας και προσφέρει λιβάνι από την πατρίδα του, Αραβία.
Ο Βαλτάσαρ είναι ο νεότερος, ο πιο μελαμψός από όλους, και προσφέρει μύρο....

Καθώς οι Μάγοι έρχονται κάθε χρόνο από την Ανατολή πάνω στις καμήλες τους για να επισκεφθούν όλα τα σπίτια που έχουν παιδιά και να αφήσουν δώρα, μπορούν να θεωρηθούν το αντίστοιχο του Άη-Βασίλη.

"Rosca de Reyes"
cityexpress

Στο Μεξικό και την Αργεντινή την παραμονή της 6ης Γενάρη, της γιορτής των Τριών Μάγων, φτιάχνουν ένα ζαχαρωτό κουλούρι σαν το δικό μας λουκουμά, δηλαδή στρογγυλό σαν δακτυλίδι, με τρύπα στο κέντρο(θεωρείται ότι το κυκλικό σχήμα συμβολίζει τις κυκλικές διαδρομές που έκαναν οι Μάγοι προκειμένου να αποφύγουν και παραπλανήσουν τον Ηρώδη). Το κουλούρι είναι γαρνιρισμένο με εξωτικά φρούτα, ανανά, μάνγκο ή παπάγια και πασπαλισμένο με άχνη ή γλυκάνισο... Επίσης, στη ζύμη ενσωματώνουν κι ένα φασόλι(συμβολίζει το νεογέννητο Χριστούλη). Όποιος τύχει το ζαχαρωτό με το φασόλι, έχει την τύχη με το μέρος του λένε, αλλά υποχρεούται να πληρώσει τα ζαχαρένια κουλουράκια όλων. Το αποκαλούν:  ''Rosca de Reyes-κουλούρι των Βασιλέων(Μάγων)"

"Προσκύνηση των Μάγων", Ελ Γκρέκο, Μουσείο Soumaya Πόλης του Μεξικού

Από τα δημοφιλέστερα παραδοσιακά τραγούδια στη Λατινική Αμερική για την Ημέρα των Τριών Μάγων είναι το: "Candombe del 6 de Enero", ένα άσμα με το οποίο τιμώνται οι Τρεις Βασιλείς της Ανατολής(χαρακτηρισμός τους σε μεταγενέστερα χριστιανικά κείμενα, που οφείλεται στον στίχο 11 του εβδομηκοστού πρώτου ψαλμού του Δαβίδ: "καί προσκυνήσουσιν αὐτῷ πάντες οἱ βασιλεῖς τῆς γῆς"), μα περισσότερο ο Βαλτάσαρ, που είναι ο μικρότερος και πιο αγαπημένος από του τρεις.

"Όλη η πλάση γνωρίζει πως η έκτη του Γενάρη

είναι η μέρα των Μάγων

προς τιμήν ενός από αυτούς, του πιο μελαμψού,

γίνεται η γιορτή στη γειτονιά.

Ο Άγιος Βαλτάσαρ είναι  ο πιο χαρούμενος άγιος 

λέει η μαμά Ινές και κουνάει τα πόδια της..."

Οι Μάγοι, αναφέρεται, πως μετά την προσκύνηση στον Ιησού επέστρεψαν πίσω στις χώρες τους. Δεν ξαναεμφανίζονται στη διήγηση της Αγίας Γραφής, όμως υπάρχουν πολλές παραδόσεις για το τι απέγιναν. Μία από αυτές υποστηρίζει ότι βαπτίσθηκαν Χριστιανοί από τον Απόστολο Θωμά στον δρόμο του προς την Ινδία...

Benjamin Britten: "Ημερολόγιο Διακοπών"...

[Φωτογραφία δική μου από τις φετινές διακοπές στα Σύβοτα]

Τσουπ! Να 'μαστε πάλι εδώ, στη γωνιά της σκέψης, της τέχνης, της μουσικής και της ποίησης...
Ένα μεγάλο ηλεκτρονικό "ευχαριστώ" και μια θερμή αγκαλιά σε όλες τις ψυχές που, παρά την απόσταση και τη σιωπή, κράτησαν το νήμα της σύνδεσης ζωντανό. Τα μηνύματα, οι λέξεις, το ενδιαφέρον και η στοργή, είτε inbox, είτε με ένα τηλεφώνημα ή μήνυμα, φώτισαν το μονοπάτι της απουσίας με ζεστασιά και ειλικρίνεια.

Η σιωπή δεν είναι πάντα σβήσιμο. Είναι συχνά παύση. Ανασυγκρότηση. 

Οι καλοκαιρινές μέρες, όταν φωτίζονται από τη θαλπωρή της συντροφικότητας  αφήνουν στην καρδιά ανεξίτηλα αποτυπώματα. Και όταν πέφτει η σιγαλιά, κι οι φωνές σιγούν, μένει η γλυκιά μελαγχολία του αποχωρισμού, μα και η βαθιά ευγνωμοσύνη για το ότι υπήρξαν.

Η συντροφιά εδώ, στη μικρή αυτή ψηφιακή κοινότητα, είναι βάλσαμο. Ό,τι αφήνει πίσω του το καλοκαίρι, εικόνες, ήχους, αισθήματα, βρίσκει θέση στο άτυπο ημερολόγιο της ψυχής. Κι εμείς συνεχίζουμε…

Το στέκι ξανανοίγει! Με λέξεις, νότες, εικόνες και όνειρα. Όσοι αγαπούν την ομορφιά των μικρών στιγμών και τη μαγεία του μοιράσματος, καλωσορίσατε ξανά!

Καλή μας διαδικτυακή χρονιά, με φως, βάθος και αλήθεια!

"Μουσικός" θα είναι φυσικά ο πρώτος μου ηλεκτρονικός χαιρετισμός και μάλιστα με βρετανό αγαπημένο δημιουργό και την πιανιστική του σουίτα, που εμπνεύστηκε από τις καλοκαιρινές του διακοπές και τις κατέγραψε με νότες σε ένα έργο που τιτλοφόρησε "Ημερολόγιο Διακοπών".

Ο Benjamin Britten συνέθεσε το 1934 την "Suite for Piano, Op. 5 : "Holiday Diary", μετά τις θερινές διακοπές του στη Βόρεια Θάλασσα..
Ο συνθέτης προσπαθεί και καταφέρνει να αποτυπώσει τις μικρές, απλές αλλά γεμάτες ευφορία στιγμές του, στιγμές χαλάρωσης και διασκέδασης...

I. Ευρηματικοτατα, ο Μπρίττεν απεικονίζει στα 4 μέρη της σουΐτας το απολαυστικά αναζωογονητικό θαλασσινό μπάνιο νωρίς το πρωί (ο συνθέτης λάτρευε το κολύμπι και υπήρξε δεινός κολυμβητής) με τα μικρά παιδιά να παίζουν με το νερό, το κοφτό-ορμητικό χτύπημα των κυμάτων στα βράχια...,

O Μπρίττεν καθισμένος σε ψαρόβαρκα στο Άλντεμπουργκ
(πηγή: bridgemanimages)

II. την ώρα της γεμάτης ανεμελιά βαρκάδας, όπου καθένας αγναντεύοντας απολαμβάνει την απεραντοσύνη της πλάσης συνειδητοποιώτας τη μικρότητά του ...,

III. τη βουη της χαράς στην παραλία, όπου όλοι πηγαινοέρχονται εύθυμα συμμετέχοντας -λες- σε μια γιορτή που θυμίζει λαϊκό πανηγυρι, όπου τα παιδιά δίνουν τον παλμό με τα τρανταχτά γέλια ν' αναμιγνύονται με ρυθμικά διασκεδαστικά βηματα σκιαγραφώντας μιαν εικόνα στην οποία ξεχωρίζει η διαθεση του ξεφαντώματος, η ευθυμία του ομαδικού παιχνιδιού κι εν γένει η πολυχρωμία των συναισθηματων που γεννά η επαφη με αγαπημένα πρόσωπα, .... Πρόκειται για πιανιστική μινιατούρα πολύ αγαπημένη μου, καθώς επιδεικνύει πληθωρικές δεξιοτεχνικές φιγούρες, όπου χαρακτηρίζεται από ζωηρή ρυθμική κινητικότητα και σύντομες μελωδικές ιδέες που το εύπλαστο υλικό τους μαεστρικά ο Μπρίττεν, αναπτύσσει. Ένα γρήγορο rondo σε στυλ τοκάτας με περιγραφικά επεισόδια...

IV. αλλά και την θαλασσινή ηρεμία στην αστερόφεγγη νύχτα στο τέλος μιας θερμής, καλοκαιρινής ημέρας, με ιδιαίτερους χρωματισμούς σε ένα αργό τέμπο ονειρώδους διάθεσης, που παραπέμπει στην γλυκιά αναπόληση των πεπραγμένων από κείνον που τα βίωσε. Μέρος που διέπεται από αρκετό λυρισμό και εμφανή κομψότητα. Ενα φινάλε στο οποιο αχνοφαίνονται επίσης μυστηριώδους χροιάς, πινελιές.

H πρώτης έκδοση της Σουΐτα αφιερώθηκε στον αυστραλό συνθέτη και πιανίστα, Άρθουρ Μπένζαμιν, που μεγαλούργησε στη Βρετανία, από τους πρώτους σημαντικούς δασκάλους πιάνου, δίπλα στον οποίο μαθήτευσε ο νεαρός Μπρίττεν ων σπουδαστής στο RCM. Αργότερα στη χειρόγραφη παρτιτούρα προστέθηκε η αφιέρωση στον διάσημο πιανίστα και φίλο του Μπρίττεν, Clifford Curzon.

Τα μέρη:

I. Early morning bathe
II. Sailing
III. Funfair
IV. Night

Benjamin Britten: "Holiday Diary"

Eκτελεί ο σπουδαίος Ουκρανός βιρτουόζος του πιάνου: Shura Cherkassky.

Ένα γλυπτό ιδιαίτερης αισθητικής στη Βουδαπέστη...

Kαιρό έχουμε να κάνουμε νοερό ταξιδάκι, με τις φωτογραφίες να μάς θυμίζουν τόπους και προσωπικότητες που αγαπάμε...

Ετσι σήμερα, θα σάς καλημερίσω από την πανέμορφη Βουδαπέστη, με αφορμή τη γενέθλια επέτειο του ούγγρου θρύλου της μπαγκέτας, Sir Georg Solti, που γεννήθηκε στην πόλη στις 21 Οκτωβρίου 1912.

Υπήρξε μαθητής των Béla Bartók στο πιάνο και Ernő Dohnányi στη σύνθεση, ενώ αποφάσισε πως θα ασχολείτο με τη δ/νση ορχήστρας όταν 12χρονος άκουσε τον Erich Kleiber να διευθύνει την "Πέμπτη Συμφωνία" του Μπετόβεν.

Μικρός, (όπως ο ίδιος παραδεχόταν χαριτολογώντας) που η μητέρα του τού φώναζε να μελετά πιάνο και να είναι επιμελής, εκείνος συχνά την παράκουε γιατί προτιμούσε να παίζει μπάλα στις αλάνες...

Σπούδασε στην περίφημη Ακαδημία Λιστ της Βουδαπέστης, ιδρυτής της οποίας υπήρξε ο Φραντς Λιστ και ο Γκέοργκ Σόλτι θυμόταν πάντα με ευγνωμοσύνη τα χρόνια αυτά μαθητείας του:

"Το πιο σημαντικό μέρος της επίσημης μουσικής μου εκπαίδευσης έγινε στην Ακαδημία Λιστ. Έξι χρόνια σπουδών απολύτως καθοριστικά.
Η εκπαίδευση που έλαβα στην Ακαδημία ήταν δύσκολη και ενίοτε σκληρή, αλλά τελικά εκ του αποτελέσματος κατάλαβα πως εκείνοι που επιβίωσαν από την εμπειρία, αποδείχτηκαν "πραγματικοί" μουσικοί.
Η Ακαδημία Λιστ μού δίδαξε κυρίως τις αρχές της πειθαρχίας και της σκληρής εργασίας,
που απαιτεί η τέχνη της μουσικής!"

Στον χώρο της εισόδου της Ακαδημίας Λιστ της Βουδαπέστης(απ' όπου οι φωτογραφίες μου) και τιμητικά στον απόφοιτό της, σερ Γκέοργκ Σόλτι, για τα 100 χρόνια από τη γέννηση του, έχει στηθεί ένα μπρούτζινο γλυπτό, ιδιαίτερης αισθητικής και συμβολισμών.
Πάνω σε ένα "Δακτυλίδι" ο γλύπτης παρουσιάζει διάφορα στοιχεία μιας ορχήστρας, μουσικά όργανα κάθε κατηγορίας, ανθρώπινα χέρια εκτελεστών, ένα μετρονόμο για το τέμπο κλπ..., όλα καθοδηγούμενα από τα νευρώδη, σχεδόν επιθετικά χέρια του μαέστρου Σόλτι.



Aπό τις δημοφιλέστερες (και ψηφισμένη δύο φορές από κοινό και κριτικούς) ως η καλύτερη ηχογράφηση του Σόλτι και μια από τις καλύτερες όλων των εποχών, είναι το "Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν" του Ρίχαρντ Βάγκνερ με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Βιέννης.
Ο μαέστρος και ο παραγωγός John Culshaw εξαιρετικά αφοσιωμένοι στις μουσικές απαιτήσεις του συνθέτη, δημιουργούν ένα εκπληκτικό "θέατρο του νου"...

Απολαύστε!

"Το Δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν" - Wagner/Solti:

Ο Καραγάτσης, η δασκάλα και η Ρεζεντά

 

"Η πρώτη μου αγάπη, ήταν δέκα χρόνια μεγαλύτερη από μένα, ίσως και πιο πολύ. Αμέσως θα φανταστείτε το αιώνιο ειδύλλιο, του αμούστακου έφηβου και της ώριμης γυναίκας....[...] Λοιπόν, όχι. Η πρώτη μου αγάπη, την εποχή που την αγάπησα, δεν ήταν παρά είκοσι χρονών. Εγώ ήμουν οκτώ.[...]

Το κέρινο ωραίο πρόσωπό της, που το κόβουν κόκκινα χείλια, σκοτωμένα βλέφαρα με πελώρια μαύρα τσίνορα, πάνω από μενεξεδένια καθαρά μάτια, ήταν ένα μείγμα αθώου κοριτσιού, και femme fatale. Μέσα στο μισοσκόταδο ενός συννεφιασμένου πρωινού, είχε μια πελώρια χάρη, και μισοάδολη, άθελη γοητεία. Αυτή ήταν η κυρία Νίτσα, η δασκάλα μου...[...]

Αυτό το τραγούδι το τραγουδούσαν τα παλιά χρόνια... έκαναν και καντάδες ήταν ένα τραγούδι πολύ νοσταλγικό - όπως εγώ, νοσταλγώ πάντα την Κα Νίτσα, τη δασκάλα μου...

Μικρή μου Ρεζεντά
με φοβίζει το χιόνι
μια βραδιά δεν ήρθες μόνη
Ρεζεντά, Ρεζεντά..."

(Μ.Καραγάτσης: " Ανέκδοτα νεανικά κείμενα-Η κυρία Νίτσα)

***

Ο σπουδαίος Καραγάτσης της γενιάς του '30 έγραψε στα 20 του αυτό το  τρυφερό, νοσταλγικό, εξομολογητικού ύφους κείμενο για την δασκάλα του στο Δημοτικό, για την οποία είχε νιώσει έναν πλατωνικό έρωτα.

Ο μεγάλος μας πεζογράφος πέρασε στην αιωνιότητα σαν σήμερα του Σταυρού, 14 Σεπτέμβρη του  1960. Στον τάφο του χαράχτηκε η φράση: "Οι μοναδικές ομορφιές είναι προνόμιο του θανάτου"  από "Το μεγάλο συναξάρι" του.

Το πραγματικό του όνομα ήταν Δημήτρης Ροδόπουλος, όμως καθιέρωσε το Καραγάτσης από το "καραγάτσι", ένα είδος φτελιάς στη σκιά του οποίου καθόταν όταν τα καλοκαίρια πήγαινε για διακοπές στη Ραψάνη. 

Το δέντρο, το καραγάτσι, βρισκόταν στον προαύλιο χώρο του ναού του Αγίου Αθανασίου. Ακουμπισμένος στον κορμό του διάβαζε τον αγαπημένο του Ντοστογιέφσκυ. Ισως από το ρωσικό "Μίτια" ( = Δημήτρης) υπέγραφε αργότερα ως Μ. Καραγάτσης.

Το δέντρο έπεσε κάποιο χειμώνα από δυνατό άνεμο. Ομως ξαναφυτεύτηκε στην ίδια μεριά, στην αυλή της εκκλησίας και όποιος επισκέπτεται την όμορφη Ραψάνη μπορεί να το δει, να ξαποστάσει στη σκιά του, να αγναντέψει τον κάμπο, να συνομιλήσει με τον Καραγάτση, καθώς η Κοινότητα έχει στήσει εκεί δίπλα μια προτομή του τιμώμενου σήμερα πεζογράφου μας, απ' όπου και οι φωτογραφίες από την τελευταία μου επίσκεψη.

Ο Καραγάτσης πάνω στο πεσμένο στο έδαφος από το δυνατό αέρα, καραγάτσι των εφηβικών του χρόνων
(από: rapsani.gr)

Στα χρόνια του, έκαναν και νοσταλγικές καντάδες, όπως γράφει στο κείμενο για τη δασκάλα του, την κ. Νίτσα, που τού την θύμιζε η γλυκιά Ρεζεντά...

"Μικρή μου Ρεζεντά
με φοβίζει το χιόνι
μια βραδιά δεν ήρθες μόνη
Ρεζεντά, Ρεζεντά..."

Η "Ρεζεντά" ήταν ένα από τα γνωστότερα τάνγκο της εποχής του '30. Οι στίχοι και η μουσική ήταν της Λόλας Βώττη και ξεδιπλώνει την απογοήτευση και απόγνωση του προδομένου έρωτα...

Παρτιτούρες για τον Βασιλιά Άγιο Στέφανο της Ουγγαρίας...

 

Στο λόφο του κάστρου της Βουδαπέστης και πίσω από τον Πύργο των Ψαράδων ταξιδεύουμε σήμερα, όπου δεσπόζει το εμβληματικό άγαλμα του έφιππου Βασιλιά Στεφάνου.

Οι Ούγγροι τον αποκαλούν "λαμπερό αστέρι της πατρίδας" τους.
Ο Στέφανος ο 1ος, γνωστός ως "Βασιλιάς Άγιος Στέφανος", ήταν  ο πρώτος Βασιλιάς της Ουγγαρίας (1000–1038) και τιμάται σαν σήμερα, 20 Αυγούστου, ημέρα αγιοποίησής του.

Βαφτισμένος ο ίδιος χριστιανός, ενθάρρυνε και προώθησε τη διάδοση του Χριστιανισμού και κατά τη διάρκεια της βασιλείας του η Ουγγαρία ευτύχησε σε μακρά περίοδο ειρήνης.
Το κύριο επίτευγμά του ήταν η θεμελίωση του κράτους μετατρέποντας τους Μαγυάρους σε Χριστιανούς.

Λίγο μετά τη στέψη του ίδρυσε Αρχιεπισκοπή και αρκετά μοναστήρια, χωρίς ποτέ να αποδεχτεί την παπική κυριαρχία.
Καθιέρωσε δε, νέα διαδρομή προσκυνητών προς τους Αγίους Τόπους μέσω της Ουγγαρίας, ισχυροποιώντας θρησκευτικά και οικονομικά τη χώρα του.

Αγιοποιήθηκε πολύ μετά το θάνατό του, όταν -σύμφωνα με το θρύλο- σε περίοδο αναρχίας στη χώρα κατά τη λειτουργία του Δεκαπενταύγουστου όταν ανοίχθηκε ο τάφος του "ξεχύθηκαν μύριες ευωδίες" και άρχισαν να γίνονται διάφορα θαύματα.
Στις 20 Αυγούστου δε, όταν πιστοί ανασήκωσαν τα λείψανα του βασιλιά, το φέρετρο ήταν γεμάτο με "ροδόχρωμα νερά".



1. Ο Ούγγρος Zoltán Kodály  το 1938 έγραψε ένα φωνητικό έργο για τετράφωνη μικτή χορωδία, που φέρει τον τίτλο:
"Ének Szent István Királyhoz -Ύμνος στον Βασιλιά Στέφανο", πάνω στους στίχους μιας  γρηγοριανής μελωδίας με εισαγωγή τη φράση:
"Αχ, λαμπερό άστρο εσύ, Βασιλιά Άγιε Στέφανε!"

Kodály: "Ének Szent István királyhoz":

2. Νωρίτερα, το 1812 και για την έναρξη του ουγγρικού θεάτρου, ο Λ. Β. Μπετόβεν παρουσίασε μια ουβερτούρα-έμπνευση από τον πρώτο βασιλιά και Άγιο των Ούγγρων, γι' αυτό τιτλοφορείται με το όνομα του: "King Stephen Overture".

Διακρίνονται  μοτίβα από την "Ωδή στη χαρά" της 9ης Συμφωνίας.

Η μουσική του Μπετόβεν έγινε δεκτή με ενθουσιασμό τόσο από το κοινό όσο και από τον τύπο.

Beethoven: "King Stephen Overture, Op.117":

3. Η τελευταία όπερα του σπουδαίου Ferenc Erkel, συνθέτη και του εθνικού ύμνου της χώρας, γράφτηκε το 1886 για τα εγκαίνια της Βασιλικής Όπερας στη Βουδαπέστη.

Το λιμπρέτο της όπερας βασίστηκε σε ομότιτλο θεατρικό δράμα Ούγγρου δημιουργού, αναφέρεται σε ιστορικά γεγονότα από τη ζωή του Ούγρου βασιλιά και τιτλοφορείται: "István király-Βασιλιάς Στέφανος".

Ferenc Erkel: "István király":

Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)21 Αυγούστου 2020 - 2:55 μ.μ.

Ωραίο κι αγαπημένο ταξίδι στην Βουδαπέστη με επικές μουσικές αφιερωμένες στον αγαπημένο βασιλιά των Ούγγρων, μας επιφύλαξες σήμερα αγαπημένη μου Ελπίδα. Άκουσα τις δυο πρώτες επιλογές σου και τώρα με συντροφεύει η όπερα καθώς αναπαύομαι και διαβάζω το βιβλίο μου!
Καλό απομεσήμερο, γλυκιά μου φίλη με ελπίδα για ταξίδια πραγματικά και πάλι! Φιλιά




Elpida Nousa  21 Αυγούστου 2020 - 3:37 μ.μ.

Πανεμορφη ευρωπαικη πρωτευουσα η Βουδαπεστη, Αζη μου, εχει κατι από παραμύθι αναμικτο με όνειρο...Ο αγαπημενος πρωτος βασιλιάς των Ουγγρων εδωσε την ωραια αφορμη για το νοερο ταξιδι και τις υπέροχες μουσικές, που εγκωμιάζουν την βασιλική προσωπικότητα και την προσφορά της στη θρησκεια και το Ουγγρικό κρατος!
Η όπερα του Ερκελ έχει σημεία άκρως δυναμικά και μεγαλόπρεπα, πολυποίκιλη αρμονική γλώσσα αλλά και ανυπέρβλητη ρυθμική πολυπλοκότητα.
Ειμαι σιγουρη πως θα σου αρεσει και θα συντροφεύσει μοναδικά την αναγνωση του βιβλιου σου, καλή μου φιλη!
Καλο απομεσημερο και για σενα κι ευχαριστω για την ευχη!
Ειθε συντομα να ξεχυθουμε σε ταξιδιωτικες εμπειρίες!
Πολλά φιλάκια!

"Οι κούκλες χορεύουν..."

Δεν ξέρω τί πιστεύετε εσείς, όμως για μένα ένα σουβενίρ από έναν τόπο που ταξίδεψα, έχει τεράστια δύναμη...Έχει τη δύναμη της μνήμης, της νοσταλγίας, της αναπόλησης...
Κοσμεί μια γωνιά του σπιτιού μου και βλέποντάς το, με ταξιδεύει αυτόματα εκεί απ'όπου το προμηθευτηκα.
'Ετσι, αποκτά ψυχή, με πιάνει απ'το χέρι σαν καλός φίλος και μ' οδηγεί στις γειτονιές και τα σοκάκια που περιπλανήθηκα για να το αποκτήσω.


Απ' αυτά τα αντικείμενα -και πολύ χαϊδεμένα μου- είναι κάποιες πορσελάνινες δεσποσύνες από το Μπαθ της Βρετανίας.
Tις ανακάλυψα σε μια μικρή αντικερί στη γέφυρα Pulteney, που είναι συγκεντρωμένα όλα αυτά τα λιλιπούτεια μαγαζάκια, αξιοθέατο για την πόλη.

Οι κουκλίτσες είναι πολύ κομψές και χαριτωμένες, αλλά συγχρόνως εύθραυστες γι'αυτό και τις έχω κλεισμένες σε μια κρυστάλλινη βιτρινούλα του σαλονιού μου.



Σήμερα, και για χάρη σας, τις έβγαλα περίπατο στο πάνω ράφι για να τις φωτογραφίσω...

Είναι χειροποίητες μινιατουρίτσες από πορσελάνη, με τρομερές λεπτομέρειες στο σχεδιασμό και την κατασκευή τους, με μια τεχνική που άνθισε στην Βικτωριανή εποχή.
Τα λεπτά τους πρόσωπα ζωγραφισμένα στο χέρι και προσωπικά μέ είχε εντυπωσιάσει η λεπτοδουλεμένη ενσωμάτωση της δαντέλας των φορεμάτων στην πορσελάνη...
Είμαι σίγουρη πως πίσω από την κατασκευή τους κρύβονται ατελείωτες ώρες δουλειάς αλλά προπαντός η χαρά της έμπνευσης και της δημιουργίας .
Δυο όρθιες, κομψές μαρκησίες και μια καθιστή σε πολυθρόνα λαίδη, παρακολουθουν εκστατικά τις αιθέριες κινησεις της μικρής μπαλαρινούλας...

Βρήκα και μια υπέροχη πιανιστική μελωδία για το χορό της: "Petite Ballerina", μια μουσική μινιατούρα του Σοστακόβιτς από τη γοητευτική Σουίτα του: "Dances of the Dolls", μια συλλογή με μελωδίες από μουσική του για μπαλέτο και κινηματογράφο.

Shostakovich: "Dolls' Dances - Petite Ballerina":

Βαλς, γκαβότ, ρομάνς ή πόλκα για το μεσημέρι μας, φίλοι μου!!
Σας αφήνω να επιλέξετε όποιον από τους χορούς ενισχύει αισιόδοξα τη διάθεσή σας!!

Η Σουίτα ολοκληρωμένη για να επιλέξετε:

Shostakovich "Dolls' Dances" :