"Του Αποχωρισμού": Η Γενοκτονία του Πόντου σε νότες...

 

(επεξεργασία φωτογραφίας με pdfsimpli)

"Ξαγρυπνώ και θυμάμαι τον Πόντο,

Σκιές μαύρες, εικόνες βουβές

Η μνήμη μου τείχος απόρθητο

Ως το θάνατο, θα μένω στο χθες!

Στεφάνια, μνημεία ,τιμές

Σκληρός ο διωγμός τι να λες

Παράπονο μόνο κι οργή

Για του Πόντου την ένδοξη γη!"

("Πόντος", ποίημα Άννας Δεληγιάννη-Τσιουλπά, fractalart.gr)

Η Γενοκτονία των Ποντίων αποτελεί μια από τις σκοτεινότερες σελίδες της νεότερης ιστορίας, με τον απολογισμό των νεκρών να υπερβαίνει τις 350.000 ψυχές. Ήταν μια οργανωμένη προσπάθεια των Νεοτούρκων να αφανίσουν τους Έλληνες του Πόντου από τις πατρογονικές τους γαίες, να σβήσουν την ιστορία, τη γλώσσα και τις παραδόσεις ενός ολόκληρου λαού. Παρά τη φρίκη και την απώλεια, όμως, η ποντιακή ψυχή αποδείχθηκε ανθεκτική. Η μνήμη, η μουσική, οι χοροί και τα τραγούδια δεν έσβησαν ποτέ, διασώζοντας ζωντανή την ταυτότητα και την κληρονομιά αυτού του λαού.

Η 19η Μαΐου ανακηρύχθηκε ως Ημέρα Μνήμης κι αποτελεί υπενθύμιση του πόνου, της αντοχής και της ιστορικής δικαίωσης του ποντιακού ελληνισμού. 
Κάθε χρόνο αυτή η μέρα μάς καλεί να θυμηθούμε, να τιμήσουμε και να μεταφέρουμε στις επόμενες γενιές το μήνυμα ότι η μνήμη ενός λαού δεν μπορεί ποτέ να αφανιστεί. Οι τραγικές ιστορίες των Ποντίων γίνονται φάροι μνήμης και υπενθύμισης της δύναμης του ανθρώπινου πνεύματος απέναντι στη βία και την καταπίεση, καθώς η ψυχή και η πολιτιστική ταυτότητα των Ποντίων παραμένουν άσβεστες, ζωντανές και περήφανες.

Η Τέχνη, φυσικά, δεν παραμένει ανεπηρέαστη από τέτοια γεγονότα. Αντιθέτως, η μουσική γίνεται φορέας μνήμης, συλλογικής συνείδησης και συναισθηματικής έκφρασης. 
 

(Το Βήμα)

Η σύνθεση "Τρεις Χορευτικές Μικρασιατικές Εικόνες op. 58" του Φίλιππου Τσαλαχούρη αποτελεί ένα μουσικό ταξίδι στις αλησμόνητες ρίζες της Μικρασιατικής παράδοσης, αναλαμβάνοντας τον ρόλο της γέφυρας ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. .
Η ορχηστρική αυτή δημιουργία για έγχορδα και γκραν κάσα ανασυνθέτει τις μελωδικές και ρυθμικές παραδόσεις της περιοχής, χαρίζοντας στον ακροατή μια βαθιά αίσθηση τόπου και μνήμης. Η επιλογή των μουσικών θεμάτων βασίζεται σε αυθεντικούς σκοπούς της περιοχής και σε παραδοσιακά ποντιακά τραγούδια, αναδεικνύοντας τον πλούτο και την ποικιλία της μικρασιατικής μουσικής κληρονομιάς.

Ο πρώτος χορός, "Οδοιπορικός", ζωντανεύει τις χορευτικές συνήθειες της ιστορικής Βιθυνίας, ενώ ο δεύτερος, "Ποντιακό τραγούδι", βασισμένο στο "Ένα καράβι από την Κρήτη", αποτυπώνει τις μελωδικές ιστορίες της θαλασσινής παράδοσης.

Ο τρίτος χορός, που προτείνω να ακούσουμε λόγω της ημέρας τιτλοφορείται "Του αποχωρισμού" και ξεχωρίζει για το δραματικό και λυρικό του βάθος.
Εδώ η μουσική γίνεται φορέας έντονης συναισθηματικής φόρτισης. Τα έγχορδα αναδύουν έναν προφητικό και τραγικό τόνο, καθώς αναπαριστούν τη στιγμή της αναπόφευκτης απομάκρυνσης από την πατρίδα. Η σύνθεση αποτυπώνει τον πόνο και τη νοσταλγία του αποχωρισμού με λεπτομερή επεξεργασία της μελωδίας, των αρμονικών χρωμάτων και των ρυθμικών λεπτομερειών. Το αποτέλεσμα είναι ένα άκουσμα που συγκινεί βαθιά, ξυπνώντας μνήμες και συναισθήματα, ενώ η δραματική της δομή δημιουργεί μια αίσθηση αναπότρεπτου και εσωτερικής έντασης.

Σε όλες τις χορευτικές εικόνες, η μουσική επεξεργασία κινείται με σεβασμό στο παραδοσιακό υλικό, αποφεύγοντας τα άκρα και τις υπερβολές, και επιλέγει μονοπάτια ρυθμικά και τονικά προσβάσιμα. Η κύρια μέριμνα του συνθέτη είναι η ανάδειξη του ιδιαίτερου χαρακτήρα κάθε χορού, ώστε η παράδοση να συνυπάρχει αρμονικά με την σύγχρονη ορχηστρική αφήγηση.

Αφήνοντας τη μουσική να μιλήσει, κατανοούμε ότι η Τέχνη δεν είναι μόνο αισθητική απόλαυση. Είναι φορέας μνήμης, συλλογικής συνείδησης και ανθρώπινης αντοχής. Μέσα από τις νότες του Τσαλαχούρη, η ιστορία των Ποντίων ζωντανεύει ξανά. Ο πόνος, η νοσταλγία, αλλά και η δύναμη της ψυχής τους γίνονται ακουστική εμπειρία, που αφυπνίζει, συγκινεί και μας καλεί σε συλλογικό σεβασμό...

 Φ. Τσαλαχούρης: "Τρεις Χορευτικές Μικρασιατικές Εικόνες op. 58"
ΙΙΙ: "Του αποχωρισμού" 

Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να απολαύσετε τη σύνθεση ολοκληρωμένη:

Για τη Γενοκτονία των Ποντίων υπάρχουν κι άλλα κείμενα στο μπλογκ. Ανακαλύψτε τα πληκτρολογώντας τον τίτλο στη γραμμή αναζήτησης.