Γεωργία Σάνδη: "Τι είναι η Αγάπη;"

 

(Για τη γενέθλια επέτειο της Γεωργίας Σάνδη - 1 Ιουλίου 1804)

"Σήμερα το πρωί είδα τον Ανρί(Χάινε;)..Μού είπε ότι αγαπούμε με το μυαλό και τις αισθήσεις, ενώ η καρδιά παίζει μικρό ρόλο στην αγάπη...[..]
Τον ρώτησα τι είναι Αγάπη και μου απάντησε: 
"Ειναι τα δάκρυα. Κλαίτε, άρα αγαπάτε!"
Ε, ναι λοιπόν, φτωχέ μου φίλε!Αγαπώ!
[...]
Ο Λιστ απόψε μου έλεγε οτι μόνο  ο Θεός αξίζει την αγάπη μας. Μπορεί, αλλά όταν αγαπήσεις έναν άντρα, δύσκολα αγαπάς το Θεό.Είναι τόσο διαφορετικό.
Ο Λιστ πρόσθεσε ότι η μόνη αληθινή συμπάθεια που ένιωσε στη ζωή του ήταν για τον κύριο ντε Λαμεναί κι ότι καμιά επίγεια αγάπη δεν θα μπορούσε να τον σφετεριστεί.
Αυτός ο μικρός χριστιανός είναι πράγματι ευτυχής..."


(Γεωργία Σάνδη: "Ημερολόγιο της καρδιάς", εκδ.Printa, μτφ. Σοφ. Κορνάρου, σελ. 54-55)

Aββάς De La Mennais

O Aββάς De La Mennais τον οποίο αναφέρει στο ημερολόγιό της η Γ. Σάνδη ήταν Γάλλος καθολικός ιερέας, φιλόσοφος και πολιτικός θεωρητικός, από τους πιο σημαντικούς διανοούμενους και πρόδρομος του φιλελεύθερου καθολικισμού.
Ριζοσπατικές οι ιδέες του,  πίστευε στο διαχωρισμό εκκλησίας και κράτους, και την καθολική ελευθερία συνείδησης, απόψεων, έκφρασης και διδασκαλίας...

Γνωρίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1830, όταν ο de Lamennais είχε ήδη απομακρυνθεί από τον συντηρητικό καθολικισμό και είχε στραφεί προς έναν χριστιανικό ανθρωπισμό με έντονο κοινωνικό και δημοκρατικό προσανατολισμό. Η Σάνδη, που αναζητούσε κοινωνική δικαιοσύνη μέσα από πνευματικότητα και ελευθερία, εντυπωσιάστηκε βαθιά από τη σκέψη του. Ο Λαμεναί, κορυφαία μορφή του φιλελεύθερου καθολικισμού, υπερασπιζόταν την ελευθερία της συνείδησης και του τύπου, την προστασία των φτωχών και τη συμφιλίωση του χριστιανισμού με τις δημοκρατικές αξίες. Οι ιδέες του επηρέασαν ουσιαστικά τη Σάνδη, ιδιαίτερα στα κοινωνικά μυθιστορήματά της, ενώ η ίδια τον αντιμετώπιζε σχεδόν ως πνευματικό πατέρα. Η αλληλογραφία τους μαρτυρά τον βαθύ σεβασμό που έτρεφε προς το πρόσωπό του, την ίδια στιγμή που εκείνος εκτιμούσε τη λογοτεχνική της δύναμη και το έντονο κοινωνικό της αίσθημα.

Η επιρροή του Λαμεναί δεν περιορίστηκε όμως μόνο στον χώρο της λογοτεχνίας. Ανάμεσα σε κείνους που γοητεύθηκαν από τη σκέψη του -όπως φαίνεται και στο παραπάνω μυθιστόρημα της Σάνδη- υπήρξε και ο Φραντς Λιστ.
Ο νεαρός συνθέτης παρακολουθούσε με θαυμασμό τα κηρύγματα και τα κείμενά του και είδε στο πρόσωπό του έναν πνευματικό οδηγό που συνέδεε την πίστη με την κοινωνική ευθύνη ενισχύοντας την πεποίθησή του ότι η μουσική δεν αποτελεί απλώς αισθητική δημιουργία, αλλά δύναμη ηθικής ανάτασης και πνευματικής καλλιέργειας.
Η σχέση τους υπήρξε ιδιαίτερα στενή.Ο Λιστ του αφιέρωσε και το έργο του "De Profundis",  Ψαλμό για πιάνο και ορχήστρα, που σύμφωνα με τα εμφανή χαρακτηριστικά κάλλιστα θα ανήκε στα κονσέρτα, ωστόσο δεν αναφέρεται ως τέτοιο, με τους μουσικοαναλυτές να το εντάσσουν μορφολογικά στο είδος της σονάτας.

Βασίζεται στον Ψαλμό 129: "De profundis clamavi ad te, Domine-Εκ βαθέων εκέκραξά σοι, Κύριε", έναν από τους πλέον κατανυκτικούς ψαλμούς της χριστιανικής παράδοσης, που εκφράζει την αγωνία του ανθρώπου, τη μετάνοια και την ελπίδα στο θείο έλεος.

Αποτελείται από δύο συνεχόμενα μέρη 

I. Andante
II. Allegro moderato

στα οποία ο δραματικός διάλογος ανάμεσα στο πιάνο και την ορχήστρα αποδίδει μουσικά την πορεία από τη σκοτεινή επίκληση του ψαλμωδού προς την ελπίδα και τη λύτρωση.

Ferenc Liszt: "De Profundis":