 |
| Monet: "Le Jardin de l'artiste à Giverny" |
Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν είναι τυχαίος για τον σπουδαίο Γάλλο ζωγράφο, Κλωντ Μονέ. Γεννημένος σαν σήμερα, 14 Νοέμβρη του 1840 στο Παρίσι, αμφισβήτησε από νωρίς τη σταθερότητα της μορφής και στράφηκε προς το εφήμερο, τη στιγμή που περνά, το φως που μεταβάλλεται.. Ως ιδρυτική μορφή του Ιμπρεσιονισμού, δεν αφιέρωσε τη ζωή του στο να συλλαμβάνει τα πράγματα όπως είναι, αλλά όπως γίνονται μέσα στον χρόνο, μέσα στο φως, μέσα στην ίδια την αίσθηση.
Το 1883 εγκαθίσταται στο Ζιβερνί, ένα ήσυχο Νορμανδικό χωριό. Εκεί βρίσκει το σπίτι του, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί έναν ολόκληρο προσωπικό κόσμο. Ο κήπος του δεν λειτουργεί σαν σκηνικό, αλλά σαν εργαστήριο...δεν αποτελεί φόντο, αλλά πρωταγωνιστεί. Με επιμονή εμμονική, ο Μονέ φυτεύει, μετακινεί, παρατηρεί, πειραματίζεται. Χαράσσει διαδρομές για το φως, επιτρέπει στο νερό να γίνει καθρέφτης του ουρανού. Ο κήπος του Ζιβερνί μετατρέπεται στο μεγάλο του έργο και οι πίνακες, στις διαδοχικές καταγραφές του.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο γεννιέται, το 1900, o "Jardin de l'artiste à Giverny - Ο Κήπος του Καλλιτέχνη στο Ζιβερνί", μία από τις πιο γνωστές ελαιογραφίες του, που σήμερα εκτίθεται στο Μουσείο Ορσέ στο Παρίσι. Ανήκει στον μεγάλο κύκλο έργων που δημιούργησε ο Μονέ στον κήπο του κατά τα τελευταία τριάντα χρόνια της ζωής του, όταν η ζωγραφική του γίνεται ολοένα πιο εσωτερική, διαλογιστική.
Στον πίνακα, σειρές από ροζ και μωβ ίριδες άναρχα φυτεμένες, διατάσσονται διαγώνια. Βρίσκονται κάτω από δέντρα και λούζονται από ένα φως που μεταμορφώνει τους τόνους και διαλύει τα περιγράμματα. Στο βάθος, πίσω από το φύλλωμα, διακρίνεται το σπίτι του Μονέ.
Για το ζωγράφο, ο κήπος του Ζιβερνί δεν υπήρξε μόνο τόπος έμπνευσης, υπήρξε συνομιλητής. Έζησε εκεί μέχρι τον θάνατό του το 1926, παρατηρώντας τις εποχές να περνούν πάνω από τα ίδια άνθη, τα ίδια νερά, τους ίδιους θάμνους, ποτέ όμως με τον ίδιο τρόπο. Σε αυτόν τον κήπο, η φύση μεταφράζεται σε χρώμα, σε φως, σε αίσθηση. Και ο Μονέ, μέχρι το τέλος, έμεινε πιστός σε αυτή τη "μετάφραση".
 |
| O Moνέ στον κήπο του στο Ζιβερνί |
Ο πίνακας, το θέμα του, οι χρωματικοί του συνδυασμοί και η εσωτερική του οργάνωση αποτέλεσαν την αφετηρία για τον τίτλο και τον μουσικό άξονα της ομώνυμης σύνθεσης του Edward Gregson. Πρόκειται για ένα έργο που επιστρέφει στις απαρχές του για να τις επαναδιατυπώσει μέσα από το φίλτρο της ωριμότητας και της εμπειρίας.
Η πρώτη του εκδοχή γράφτηκε το 1964, όταν ο Γκρέγκσον, μόλις δεκαεννέα ετών και φοιτητής στην Ακαδημία Μουσικής, συνέθεσε ένα "Ρομάντζο για κλαρινέτο και πιάνο" για έναν κλαρινετίστα συμφοιτητή του. Ήδη σε αυτή τη νεανική μορφή, το έργο αποκάλυπτε μια έμφυτη ευαισθησία στο ηχόχρωμα και μια αρμονική γλώσσα ρευστή και χρωματική, προσανατολισμένη περισσότερο στην αίσθηση παρά στη δομική αυστηρότητα.
Περίπου πενήντα χρόνια αργότερα, ο συνθέτης επέστρεψε σε κείνο το υλικό, με διάθεση νοσταλγίας, αλλά κι επαναπροσδιορισμού. Το ξαναέγραψε ουσιαστικά για κόρ ανγκλέ και κουαρτέτο εγχόρδων, επιτρέποντας στην εμπειρία μιας ολόκληρης ζωής να αναδείξει και να εμβαθύνει τις αρχικές του ιδέες. Εκεί όπου άλλοτε υπήρχε υπαινιγμός, τώρα διαμορφώνεται ένας σαφής αρμονικός ορίζοντας και μεγαλύτερη εκφραστική πυκνότητα.
Ο χρωματικός χαρακτήρας της μουσικής αυτής επαναφέρει στη μνήμη τα ύστερα έργα του Κλωντ Μονέ, όλα δημιουργημένα στον κήπο του στο Ζιβερνί. Όπως και στη ζωγραφική του, το ζητούμενο δεν είναι η απλή απεικόνιση της φύσης, αλλά η βιωμένη εμπειρία της...το φως που μεταβάλλεται αδιάκοπα, οι αποχρώσεις που ρέουν η μία μέσα στην άλλη, η αίσθηση μιας ανεπαίσθητης, διαρκούς κίνησης. Απ' αυτή τη βαθιά συγγένεια προέκυψε και ο τίτλος του έργου, "Le Jardin de l’artiste à Giverny."
Στη σύνθεση, το κόρ ανγκλέ κινείται με τόνο εσωστρέφειας και ήρεμης μοναχικότητας, ενώ το κουαρτέτο εγχόρδων άλλοτε στηρίζει κι άλλοτε αντανακλά τις φράσεις του, διαμορφώνοντας ένα ηχητικό τοπίο συνεχών μεταπτώσεων. Ο ακροατής καλείται να περιπλανηθεί μέσα σ' έναν κόσμο χρωμάτων και υφών, σαν να σταματά σε διαφορετικές γωνιές ενός κήπου, ανακαλύπτοντας κάθε φορά νέες λεπτομέρειες. Όπως στον κήπο του Μονέ, έτσι κι εδώ, ένα αόρατο ρεύμα αέρα μετακινεί τις μορφές, ανασυνθέτει τα μοτίβα και μεταπλάθει τη μνήμη και το φως σε μουσική εμπειρία...
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου