17 Φεβρουαρίου: ο Τζορντάνο Μπρούνο στην πυρά...

"Ο Τζορντάνο Μπρούνο στην πυρά", χαρακτικό του Καμίγ Φλαμαριόν

 

"Βλέπεις, δεν βόλευες στα ήθη.

για σένα στήθηκε η πυρά εκείνο το Φλεβάρη

και από κάτω ούρλιαζαν τα μανιασμένα πλήθη

ως να ‘ρθει ο θάνατος αργά για να σε πάρει.

Τόσο βαθύς κατατρεγμός ενάντια στην αλήθεια

του κόσμου μόνον η οργή, σκληρή ανταμοιβή σου

είναι αρχόντων και λαών μοναδική συνήθεια

να σε κρατήσουνε τυφλό, στο σάρκινο κελί σου..."

("Τζορντάνο Μπρούνο", ποίημα του Νικηφόρου Βυζαντινού, fractalart)

Ο Τζορντάνο Μπρούνο υπήρξε μια από τις πιο ανήσυχες και φωτεινές μορφές της ιταλικής Αναγέννησης. Φιλόσοφος, θεολόγος, ποιητής, πνεύμα ακούραστο που δεν χωρούσε στα όρια της εποχής του. Επηρεασμένος από τον Κοπέρνικο και τον νεοπλατωνισμό, τόλμησε να οραματιστεί ένα σύμπαν άπειρο, γεμάτο αμέτρητους κόσμους. Για κείνον, το θείο δεν κατοικούσε σε έναν μακρινό ουρανό, αλλά διαχεόταν σε κάθε μόριο της ύλης, σε κάθε μορφή ζωής. 

"Κι ένας μαύρος ήλιος, στο διάστημα,

θα καταπιεί τον ήλιο, τη σελήνη

και όλους τους πλανήτες που περιφέρονται

γύρω από τον ήλιο.

Να θυμάστε πως,

όταν το τέλος θα πλησιάζει,

ο άνθρωπος θα ταξιδεύει στο διάστημα

και από το διάστημα θα μάθει

την ημέρα του τέλους"

(Τζορντάνο Μπρούνο, "Περί του απείρου σύμπαντος και των κόσμων", 1584)

O Mπρούνο ενώπιον της Ιεράς Εξέτασης

Οι τολμηρές ιδέες του στάθηκαν αφορμή για τη μοιραία σύγκρουσή του με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Μετά από μακρά φυλάκιση καταδικάστηκε σε θάνατο δια της πυράς. Την απόφαση υπέγραψε ο καρδινάλιος Ρομπέρτο Μπελλαρμίνο. Γονατιστός μπροστά στους δικαστές του, άκουσε την ετυμηγορία που θα τον οδηγούσε στον θάνατο. Όταν σηκώθηκε, με βλέμμα σταθερό, απάντησε:

"Πιθανόν εσείς, κριτές μου, να ανακοινώνετε την καταδίκη εναντίον μου με μεγαλύτερο φόβο απ’ ό,τι τη δέχομαι εγώ".

Ήταν σαν σήμερα, 17 Φεβρουαρίου του 1600...Κι ενώ η Ρώμη γιόρταζε τον διορισμό του νέου Πάπα, ο Μπρούνο οδηγείτο στην πλατεία Campo de’ Fiori. Εκεί, ανάμεσα στους πάγκους όπου τις Κυριακές πωλούνται λουλούδια, υψώθηκε η πυρά. Μαζί του παραδόθηκαν στις φλόγες και πολλά από τα βιβλία του, σαν να επιχειρούσαν να κάψουν τον άνθρωπο, αλλά και τη σκέψη του. Όταν η φωτιά καταλάγιασε, οι στάχτες του σκορπίστηκαν στους τέσσερις ανέμους, σαν να ήθελαν να διαλύσουν κάθε ίχνος της ύπαρξής του.

Κι όμως, τα τελευταία λόγια του έμειναν στην αιωνιότητα: "Να κάψεις, δεν σημαίνει πως διαψεύδεις".

"Ένας πυρσός εγίνηκες, ένας ακόμη φάρος

που στους ανθρώπους έδειξες της λευτεριάς το δρόμο

πως πρέπει κάποιος να μιλά με πίστη και με θάρρος

ένας ενάντια στους πολλούς, για αυτό σε βεβαιώνω.

Και η μορφή σου χάθηκε και πέρασε στη λήθη

μια λήθη όμως πρόσκαιρη που ο χρόνος δεν την σβήνει

κι αν τώρα σε χειροκροτούν τ’ ανθρώπινα τα πλήθη

το έγκλημα που έγινε, κανένας δεν το σβήνει!"

("Τζορντάνο Μπρούνο", Νικηφόρου Βυζαντινού, fractalart)

Άγαλμα του Μπρούνο στην πλατεία ντε Φιόρι, όπου κάηκε

Οι φλόγες έσβησαν, η ιδέα του απείρου όμως συνέχισε να καίει αθόρυβα μέσα στον χρόνο. Η σκέψη του Μπρούνο, που κάποιοι επιχείρησαν να αφανίσουν διέσχισε τους αιώνες, μεταμορφώθηκε, ρίζωσε σε νέες συνειδήσεις, ενέπνευσε ποιητές, φιλοσόφους, καλλιτέχνες. Και τέσσερις σχεδόν αιώνες αργότερα, στον 20ό αιώνα, βρήκε μια νέα φωνή, αυτή τη φορά μέσα από τη μουσική…

Η καντάτα "Novae de infinito laudes - Νέοι ύμνοι για το άπειρο" που γράφτηκε το 1962, αποτελεί το πιο επιβλητικό από τα ιδιαίτερα σημαντικά έργα για χορωδία και ορχήστρα που συνέθεσε ο Hans Werner Henze. Γραμμένη κατόπιν παραγγελίας της Royal Philharmonic Society, παρουσιάστηκε σε παγκόσμια πρώτη τον Απρίλιο του 1963, στο πλαίσιο της Μπιενάλε της Βενετίας.

Το έργο αντλεί το ποιητικό του υλικό από λατινικά κείμενα του 16ου αιώνα του ανθρώπου που συγκρούστηκε με τη θεολογική ορθοδοξία της εποχής του, Giordano Bruno.
Οι στοχασμοί του για το άπειρο σύμπαν, την αέναη κίνηση της ύλης και τη βαθιά ενότητα φύσης και θείου δίνουν στην καντάτα έναν κοσμολογικό και μεταφυσικό χαρακτήρα.

Η σύνθεση προορίζεται για τέσσερις σολίστες, μικτή χορωδία και μεγάλη ορχήστρα. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η ορχηστρική γραφή, η οποία δίνει έμφαση στα χαμηλά ηχοχρώματα. Η παρουσία πληκτροφόρου, λαούτων και αρπών δημιουργεί μια διακριτική αναγεννησιακή απόχρωση, σαν η μουσική να γεφυρώνει τον 20ό αιώνα με την εποχή του Μπρούνο. Το ηχητικό αποτέλεσμα είναι βαρύ, στοχαστικό και γήινο, αλλά ταυτόχρονα διαποτισμένο από μια αίσθηση κοσμικής απεραντοσύνης.

Η ένταση και το βάθος των φιλοσοφικών ιδεών στα κείμενα κινητοποιούν τον Χέντσε να απαντήσει με μια μουσική γεμάτη συναίσθημα, ειλικρίνεια και δραματική ένταση. Η αλληλεπίδραση φωνών και οργάνων εμφανίζεται εξαιρετικά επεξεργασμένη...άλλοτε πυκνή και πολυεπίπεδη, άλλοτε γυμνή και εσωστρεφής. Καθώς το έργο εξελίσσεται, η μουσική αποκτά όλο και πιο αυστηρό, άκαμπτο χαρακτήρα σαν να μετατρέπεται σε καθαρό στοχασμό πάνω στην ιδέα του απείρου.

Οι ξαφνικές εκρήξεις ρυθμικής οξύτητας δεν λειτουργούν ως δραματικές κορυφώσεις. Συχνά περιβάλλονται από λεπτή αύρα ειρωνείας ή υπαινικτικής παρωδίας, σαν ο συνθέτης να σχολιάζει την ανθρώπινη αδυναμία να συλλάβει το άπειρο και την προσκόλληση σε αυστηρούς δογματισμούς.

Η καντάτα οργανώνεται σε έξι μέρη:

I. I. I corpi celesti  - Τα ουράνια σώματα
II.I quattro elementi - Τα τέσσερα στοιχεία
III. La continua mutazione -  Η συνεχής μεταβολή
IV. Il piacere è nel movimento - Η ηδονή βρίσκεται στην κίνηση
V. Il sorgere del sole - Η ανατολή του ήλιου
VI. Il sommo bene - Το υπέρτατο αγαθό

Η διαδοχή τους σχηματίζει ένα φιλοσοφικό τόξο, από την παρατήρηση του σύμπαντος και των φυσικών του δυνάμεων, περνά στη δυναμική της μεταβολής και της κίνησης ως θεμελιώδους αρχής της ύπαρξης, για να καταλήξει σε μια σχεδόν μυστικιστική αναζήτηση του ύψιστου αγαθού.
Έτσι, το "Novae de infinito laudes" αποτελεί ένα συμφωνικό - φιλοσοφικό οικοδόμημα, όπου η μουσική γίνεται φορέας κοσμολογικού στοχασμού και υπαρξιακής έντασης.

Hans Werner Henze: "Novae de infinito laudes"

Ο θάνατος του Τζορντάνο Μπρούνο δεν μπόρεσε να σβήσει τη φλόγα της σκέψης του. Αντίθετα, την μετέτρεψε σε σύμβολο του αδιαπραγμάτευτου ελεύθερου πνεύματος.
Σήμερα, ο Μπρούνο αναγνωρίζεται σαν προάγγελος της σύγχρονης επιστήμης, μάρτυρας της λογικής και πρωτοπόρος μιας κοσμικής φιλοσοφίας που αγκαλιάζει το άπειρο. Σημειωτέον ότι στην πλατεία όπου παραδόθηκε στη φωτιά, έχει στηθεί άγαλμά του στραμμένο προς το Βατικανό, μια σιωπηλή υπενθύμιση ότι η ελευθερία της σκέψης δεν μπορεί ποτέ να καεί...

"Ο Τσε Γκεβάρα και η σχεδία της Μέδουσας..."

"Σχεδία της Μέδουσας",  Ζαν-Λουί-Τεοντόρ Ζερικώ

"Ήταν ένα μικρό καράβι

που ήταν α-α-α-αταξίδευτο...

κι εκείνοι ρίξανε τον κλήρο,

να δούνε ποιος-ποιος-ποιος θα φαγωθεί...."

Κάπως έτσι λέει το παιδικό τραγουδάκι, εμπνευσμένο όμως από μια αληθινή και τραγική ιστορία...Την ιστορία της "Μέδουσας".

Ήταν το 1816, όταν η γαλλική κυβέρνηση έστειλε ένα μικρό στόλο στη Σενεγάλη...Στο στόλο ανήκε και η μικρή φρεγάτα "Μέδουσα" την οποία ο άπειρος και εγωιστής κυβερνήτης της λόγω αύξησης ταχύτητας έβγαλε εκτός πορείας, με αποτέλεσμα να προσαράξει σε αφρικανικά εδάφη απ' όπου η αποκόλληση ήταν αδύνατη. Έτσι κατασκευάστηκε μια σχεδία όπου επιβιβάστηκαν εκατοντάδες ναύτες. Για πολλές μέρες λογω των δυνατών ανέμων και των ρευμάτων παρασυρόταν ανεξέλεγκτα από τα κύματα///Κάποιοι απο τους επιβαίνοντες πέθαναν, ενώ καθώς τέλειωσαν οι προμήθειες σε φαγητό εμφανίστηκαν και φαινόμενα κανιβαλισμού των νεκρών...
Μετά από 15 ολόκληρες μέρες πλέοντας στο πουθενά, η σχεδία εντοπίστηκε με ελάχιστους επιζώντες.

Το γεγονός απεικόνισε με μοναδικό ρεαλισμό στο τεραστίων διαστάσεων εικαστικό του έργο: "Σχεδία της Μέδουσας" ο Ζαν-Λουί-Τεοντόρ Ζερικώ, που εκτίθεται στο Μουσείο του Λούβρου.
Για την τελειοποίησή του ο ζωγράφος συμβουλεύτηκε ιστορικές πηγές, μελέτησε βιβλία και μαρτυρίες επιζώντων, μέχρι και σχεδία έριξε στη θάλασσα προκειμένου να διαπιστώσει τον τρόπο που συμπεριφέρονταν στα κύματα...

Από το φρικιαστικό γεγονός και τον πίνακα του Ζερικώ εμπνεύστηκε το κοσμικό του ορατόριο ο γερμανός, Hans Werner Henze, το οποίο συνετέθη στον τύπο του ρέκβιεμ για τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα, γι' αυτό και η σύνθεση θεωρήθηκε σπουδαία πολιτική ευθυγράμμιση του δημιουργού με την αριστερή πολιτική.

Πρόκειται για νεωτεριστικό έργο πολύ εντυπωσιακό, για μεγάλη ορχήστρα, σολίστες, αφηγητή και πολυμελείς χορωδίες τοποθετημένες επί σκηνής δεξιά κι αριστερά, αντιπροσωπεύοντας την "πλευρά των ζωντανών" και την "πλευρά των νεκρών".

Το λιμπρέτο έγραψε ο Ernst Schnabel, χρησιμοποιώντας 2 γλώσσες, κύρια τα γερμανικά και στα ιταλικά τα αποσπάσματα από τη "Θεία Κωμωδία" του Δάντη.
Ο Χένζε όπως σε όλα τα έργα του, έτσι και στο ορατόριο για τον Τσε, ενσωματώνει διαφορετικά στυλ με επιρροές από τη σειριακή και την ατονική μουσική, καθώς και παραδοσιακούς τύπους της γερμανικής σχολής.
Πρόκειται για πρωτοποριακό σκηνικό έργο, που αποπνέει την νοοτροπία της "επίμονης καλλιέργειας της μουσικής για το θέατρο" του δημιουργού του.

Ο Τσε Γκεβάρα δολοφονήθηκε εν ψυχρώ στη Βολιβία, σαν σήμερα το 1967 κι έγινε σύμβολο όλων των επαναστατημένων του κόσμου. Λέγεται πως βροντοφώναξε στους εκτελεστές του: "Πυροβολήστε με, δειλοί. Θα σκοτώσετε έναν άνθρωπο, όχι τις ιδέες μου"
Η σορός του πετάχτηκε σε ομαδικό τάφο..

Το ορατόριο-ρέκβιεμ στον Τσε του αριστερού γερμανού συνθετη αποτελεί ελάχιστο φόρο τιμής στον αιώνιο επαναστάτη...

"Πυξίδα μέσα στον χρόνο κι ο μύθος να Tου ανήκει

είναι των ματιών Tου οι κύκλοι που αγκαλιάσανε τον κόσμο..."

Όπως ο ίδιος ο συνθέτης δήλωσε:

"Το ορατόριο αυτό χρονολογείται από τα έτη 1967 - 68 έχοντας κατά νου τους θανάτους στον Τρίτο κόσμο, τα θύματα του άκαρδου και εγωιστικού κόσμου των πλούσιων και ισχυρών...Ως συνθέτης, προσπάθησα να απεικονίσω την προδοσία, τη δυστυχία και την απελπισία που προκαλείται από την τρέλα ορισμένων...Συγχρόνως να εστιάσω στην αγάπη και την αλληλεγγύη για τους διωκόμενους, για κείνους που υποφέρουν, για τις μειονότητες, για τους ταπεινωμένους και πληγωμένους..."

Ακούστε με προσοχή το έργο. Νεωτεριστικό, άκρως πρωτοποριακό σε μουσικές ιδέες, σίγουρα απευθύνεται σε μυημένα σε αυτό το είδος μουσικής, αυτιά, ωστόσο έχει τη σπουδαιότητά του για πολλούς λόγους, ιδιαίτερα τη συσχέτιση του γεγονότος της "Μέδουσας" με τον χαμό τόσων ψυχών, με την προδοσία και την απώλεια του πληθυσμού των τριτοκοσμικών χωρών και κατ'επέκταση του Τσε...
Όπως και ο Ζερικώ στο εικαστικό, έτσι και ο Χένζε στο ορατόριό του αποτυπώνει ακριβώς το φρικιαστικό γεγονός και αντίστοιχη είναι η δυναμική, η ενορχήστρωση, η αρμονία που χρησιμοποιεί, όπως ο εικαστικός δουλεύει και σκιαγραφεί τα σκοτεινά χρώματα και τις άγριες μορφές...
Οι φτωχοί ναύτες που αφέθηκαν στο έλεος του Θεού συσχετίστηκαν με το πλήθος των κατατρεγμένων ανά τον κόσμο, τους οποίους ο Τσε περιφρούρησε με τον αγώνα του. Γι'αυτό και η αφιέρωση σε μορφή ρέκβιεμ- ορατόριο, που συγκλονίζει από το πρώτο άκουσμα της τραχιάς συνήχησης των φθόγγων...

Hans Werner Henze: "Η σχεδία της Μέδουσας":

 

"Ηλιογάβαλος, με αφορμή τη στέψη ενός έκλυτου αυτοκράτορα"

 

"The Roses of Heliogabalus", Alma-Tadema

Σήμερα ταξιδεύoυμε στη Χομς , τη Συριακή πόλη, που μας είναι γνωστή περισσότερο ως γενέτειρα του μεγάλου υμνογράφου, του αποκαλούμενου και ως "Πίνδαρος της Ρυθμικής Ποίησης", Ρωμανού του Μελωδού.

Εμείς, όμως αυτό το ανοιξιάτικο απόγευμα φτάνουμε νοερά ως εκεί για άλλο λόγο...

Ήταν 16 Μαΐου του 218, όταν οι Ρωμαίοι στη Χομς, την αρχαία Έμεσα, ανακηρύσσουν αυτοκράτορα τον δεκαπεντάχρονο Βάριο Άβιτο Βασσιανό.
Η αρχαία Έμεσα ήταν πόλη ξακουστή για το ναό του θεού ήλιου της Συρίας, του λεγόμενου "Ελ Γκαμπάλ", (από το Ilah="θεός" και gabal="βουνό", δηλαδή "ο Θεός του Βουνού").
Iερείς του θεού ήταν ύπατοι από την Έμεσα, λειτούργημα που μεταφερόταν κληρονομικά και με αυτό τον τρόπο κατείχε και ο Βάριος Άβιτος Βασσιανός.
Για το λόγο αυτό έμεινε γνωστός ως "Ηλιογάβαλος", εκλατινισμένη μορφή της Συριακής λέξης "Ελ Γκαμπάλ".

"The Roses of Heliogabalus", Leo Reiffenstein

Ο αυτοκράτορας αυτός, που η στέψη του έγινε σαν σήμερα, έμεινε στην Ιστορία για την επιβολή στον ρωμαϊκό κόσμο της λατρείας του Θεού Βαλ, αλλά κυρίως για τον ακόλαστο τρόπο ζωής του, την εκκεντρική και προκλητική συμπεριφορά του.
Συνήθιζε να φορά γυναικεία ρούχα, να βάφεται, ενώ διασκέδαζε αφάνταστα να εμφανίζεται ως ιερόδουλη!
Έκλυτα ήθη, προσβλητικές συμπεριφορές, ακραίες πράξεις...με τις οποίες η Ανατολή ήθελε να επιβάλλει εκτός από τ'αρώματα,...το μυστήριο και τα όργιά της.
Σε συνδυασμό δε, με την ανικανότητα του Ηλιογάβαλου στη Διοίκηση, τον κατέστησαν αντιπαθή στους πολίτες, κάτι που γρήγορα έφερε και το τραγικό του τέλος. Δολοφονήθηκε μαζί με τη μητέρα του τέσσερα χρόνια μετά τη στέψη του και το σώμα του πετάχτηκε στον Τίβερη ποταμό...


Είναι γνωστή η συνήθειά του, που μνημονεύει ο Λαμπρίδιος, πως ο Ηλιογάβαλος έπνιγε τους συνδαιτυμόνες των συμποσίων του μέσα στα ρόδα:

"Γέμιζε με τριαντάφυλλα τις τραπεζαρίες του, τα ανάκλιντρά του και τις στοές 

και περπατούσε πάνω σε λουλούδια όλων των ειδών, 

κρίνα, βιολέτες, υάκινθους και νάρκισσους"  

(Aelius Lampridius)

Μάλιστα ο Ιωάννης  Γρυπάρης άντλησε από αυτή ένα όμορφο σονέτο του:

"Σούγραφε ροδοθάνατο η τριμερούσα η Mοίρα!

πέ το στερνό τραγούδι σου, αγλύκαντη καρδιά,

κι όλο ανεβαίνει ακράτητα η μυστικιά η πλημμύρα,

που αφρίζει με ροδόφυλλα και πνίγει μ' ευωδιά.

Ποιός σε είπε νεκροθάλασσα ατάραγη και στείρα,

κύμα, που σώνεται κουφό στην άκαρπη αμμουδιά;

και σύ 'σαι ― στρώμα ενός φτωχού μιανής νυχτιάς πορφύρα,

για τη ζωή μου ολάκερη μια ερωτική βραδιά.

Ήρθε η αράθυμη ψυχή σ' ακρογιαλιά κ' εστάθη,

όπου φεγγάρι απόκρυφο τραβάει φυρονεριά

και τη ξεσέρνει ανίδεη στης θάλασσας τα βάθη.

Mα δεν σου βαρυγνώμησεν, Aγάπη, ουδ' εκεί κάτου,

κι αν την καρδιά της σκόρπησες με τόση απλοχεριά

τα ρόδα του Hλιογάβαλου, τα ρόδα του Θανάτου!"

Από την ίδια συνήθεια είναι εμπνευσμένος και ο πίνακας του αγαπημένου της βικτωριανής Αγγλίας, Λώρενς Άλμα-Τάντεμα:

"Τα ρόδα του Ηλιογάβαλου", 

που αρεσκόταν να απεικονίζει σκηνές της καθημερινής ζωής από τη ρωμαϊκή ιστορία.
Eίναι έργο του 1888 και απεικονίζει συμπόσιο του περιβόητου Ηλιογάβαλου, όπου μια παρέα συνδαιτημόνων κατακλύζεται από βροχή ροδοπετάλων που πέφτουν από την οροφή!
Ο ρωμαίος αυτοκράτορας παρακολουθεί εκστασιασμένος, ξαπλωμένος μπρούμυτα πάνω στο μαρμάρινο βάθρο του, ενώ πίσω του ως άλλη μαινάδα στέκεται αυλητρίδα που διασκεδάζει τον ίδιο και τους κόλακές του εκτελώντας δίαυλο υπό το άψυχο βλέμμα του θεού Διόνυσου που παρακολουθεί το επεισόδιο πάνω σε στήλη ως μπρούτζινος θεός, ακούνητος, αγέλαστος, ανήμπορος να αντιδράσει...

• Βασισμένη στην  έκλυτη ζωή του ρωμαίου αυτοκράτορα είναι η όπερα του Francesco Cavalli : "Eliogabalo", που γράφτηκε για το Βενετσιάνικο Καρναβάλι του 1668.
  
  O διάσημος κοντρατενόρος Franco Fagioli πρωταγωνίστησε σε μια ιδιαίτερη παραγωγή (στη σύγχρονη εποχή της όπερας), αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις. Κι έχει μεγάλη σημασία καθώς απέφευγαν τα συντηρητικά λυρικά θέατρα να παρουσιάσουν την όπερα λόγω των σκηνών με όργια, τα σεξουαλικά υπονοούμενα, αλλά και την παρουσίαση της δολοφονίας ενός ηγέτη.
  
  
  Επιλέγω όμως να σας την προτείνω με τον "πολύ" Rene Jacobs, επειδή επαινέθηκε απ' όλους γιατί αποδίδει σπινθηροβόλα την προσωπικότητα του Ηλιογάβαλου, κυρίως με τον τρόπο που αναδύει τα ηχοχρώματα των τυμπάνων , αλλά και των υπολοίπων δυναμικών ιδιοφώνων  εκμεταλλευόμενος και την θαυμαστή σύνθεση των ειδικευμένων στην πρώιμη μουσική "Concerto Vocale", συνόλου που ίδρυσε ο ίδιος...

Francesco Cavalli : Eliogabalo

• Επίσης το θέμα εμπλουτίζει το ρεπερτόριο της σύγχρονη-κλασικής μουσικής και με το συμφωνικό ποίημα: "Heliogabalus Imperator" του γερμανού Hans Werner Henze.
  
  Το ορχηστρικό έργο βασίζεται όχι τόσο στον Ηλιογάβαλο ως πρόσωπο ιστορικό, όσο ως φιγούρα όπως σκιαγραφεί η λογοτεχνία και συγκεκριμένα ο Στέφαν Γκεόργκε στην ποιητική συλλογή του: "Αλγκαμπάλ", γι' αυτό και ο Henze προλογίζει τη σύνθεση με ένα απόσπασμα από το ποίημα:
  
  
  "Δες!Είμαι τρυφερός σαν το άνθος της μηλιάς

  και πιο άκακος από αρνί.

  Ωστόσο, βρίσκονται σιδερένια πέτρα και πύρινοι δαυλοί

  επικίνδυνοι, σ' ένα τρελαμένο πνεύμα"

  (Stefan George, Algabal)
  
  Το Συμφωνικό ποίημα είναι θορυβώδους και επεισοδιακού χαρακτήρα, όπως και η ζωή του Ηλιογάβαλου.
  Η εισαγωγή απεικονίζει την  "εξωφρενική" είσοδο του αυτοκράτορα στη Ρώμη.
  Θορυβώδεις ήχοι, διάφωνες αρμονίες, δυναμικά μουσικά περάσματα, με υπεροχή των χάλκινων πνευστών κι ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα  κρουστών, ο Henze επιθυμεί να εκφράσει την ανατροπή της παραδοσιακής ηθικής, τη χυδαιότητα, την ακολασία...

Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε το 1972 από τη Συμφωνική Ορχήστρα του Σικάγου υπό την μπαγκέτα του Georg Solti, απ'όπου και το βίντεο:

Hans Werner Henze: "Heliogabalus Imperator"

Chicago Symphony Orchestra - Georg Solti