Η μαγεία των λουλουδιών της Georgia O’ Keeffe ...

O' Keefe: "Oriental Poppies"

Σήμερα στρέφουμε το βλέμμα σε μια από τις πλέον ξεχωριστές μορφές της αμερικανικής μοντέρνας ζωγραφικής, μια δημιουργό που κατόρθωσε να μετατρέψει την απλότητα της φύσης σε βαθιά προσωπική, ποιητική-εικαστική γλώσσα.

Γεννημένη στο Ουισκόνσιν των Ηνωμένων Πολιτειών, στις 15 Νοεμβρίου 1887, η Τζόρτζια Ο’ Κιφ έδειξε από νωρίς την κλίση της προς τη ζωγραφική. Πολύ γρήγορα αναζήτησε τον δικό της εκφραστικό δρόμο, διαμορφώνοντας ένα αναγνωρίσιμο ύφος, όπου οι λιτές φόρμες, οι τολμηρές χρωματικές επιλογές και η ιδιαίτερη ευαισθησία απέναντι στον φυσικό κόσμο συνυπήρχαν αρμονικά.
Η καλλιτεχνική της διαδρομή συνδέθηκε αρχικά με τη Νέα Υόρκη, ενώ αργότερα τα απέραντα τοπία του Νέου Μεξικού έγιναν ο τόπος μιας βαθύτερης δημιουργικής αναζήτησης. Η έρημος, οι βράχοι, τα οστά ζώων και τα άνθη αποτέλεσαν ανεξάντλητες πηγές έμπνευσης, προσφέροντάς της αφορμές ν' ανακαλύψει την κρυμμένη δύναμη και την εσωτερική ομορφιά των πραγμάτων. Μέσα από τη δική της ματιά, ακόμη και το πιο ταπεινό στοιχείο της φύσης αποκτούσε μνημειακή παρουσία, αποκτώντας διαστάσεις που ξεπερνούσαν την απλή απεικόνιση.

O' Keefe: "Red Poppy"
(πηγή: wikiart.org)

Τα λουλούδια υπήρξαν το πιο αναγνωρίσιμο κεφάλαιο της δημιουργίας της.
Η Ο’ Κιφ τα προσέγγισε με μια πρωτόγνωρη εικαστική τόλμη, απομακρύνοντάς τα από τον συνηθισμένο διακοσμητικό τους ρόλο. Τα απομόνωσε, τα μεγέθυνε και τα ανέδειξε σε σύμπαντα χρωμάτων και σχημάτων. Τα πέταλα απλώνονται στον καμβά σαν απαλές κυματιστές επιφάνειες, οι καμπύλες αποκτούν αρχιτεκτονική ακρίβεια και οι χρωματικές μεταβάσεις αποκαλύπτουν λεπτομέρειες που συχνά διαφεύγουν από μια βιαστική ματιά.
Ήθελε, ουσιαστικά, να μάθει στον θεατή να στέκεται απέναντι σ' ένα λουλούδι με την προσοχή που του αξίζει, να αφουγκράζεται τη σιωπηλή του ομορφιά. Έτσι, το γνώριμο γίνεται απρόσμενο, το μικροσκοπικό αποκτά απεραντοσύνη και η φυσική μορφή αγγίζει τα όρια της αφαίρεσης. Οι συνθέσεις της αφήνουν χώρο για συμβολικές αναγνώσεις, χωρίς να εξαντλούνται σε μία και μοναδική ερμηνεία.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της ιδιαίτερης εικαστικής αντίληψης αποτελεί η "Κόκκινη Παπαρούνα", ένα έργο στο οποίο το άνθος κυριαρχεί με την επιβλητική του παρουσία. Τα πέταλα καταλαμβάνουν σχεδόν ολόκληρη την επιφάνεια του καμβά, ενώ το κόκκινο ξεδιπλώνεται σε πλούσιες διαβαθμίσεις, από τις βαθιές, σκιερές αποχρώσεις έως τις φωτεινότερες περιοχές που λούζονται στο φως. Στο σκοτεινό κέντρο του άνθους συγκεντρώνεται το βλέμμα, οδηγούμενο στον μυστικό πυρήνα κι οι απαλές καμπυλώσεις των πετάλων δημιουργούν αίσθηση αργής, ανεπαίσθητης κίνησης.
Η παπαρούνα, με την εντυπωσιακή αλλά εφήμερη άνθισή της, μπορεί να ιδωθεί ως υπενθύμιση της παροδικότητας της ζωής και της εύθραυστης φύσης κάθε όμορφης στιγμής. Το κόκκινο, από την άλλη, πάλλεται από πάθος, δύναμη και ζωτικότητα, παραπέμποντας στη διαρκή αναγέννηση του φυσικού κόσμου. Μέσα απ' αυτή τη συνύπαρξη ευθραυστότητας και έντασης, η Ο’ Κιφ μεταμορφώνει ένα απλό άνθος σε μια εικόνα γεμάτη συναισθηματική και συμβολική δύναμη.

 Τζόρτζια Ο’ Κιφ

Κι αν η Τζόρτζια Ο’ Κιφ μάς έμαθε να παρατηρούμε ένα λουλούδι με διαφορετική ματιά, να ανακαλύπτουμε στις καμπύλες των πετάλων του την κίνηση και στις χρωματικές του διαβαθμίσεις το φως, η μουσική έρχεται να συνεχίσει αυτή την αναζήτηση μέσα από έναν διαφορετικό εκφραστικό κόσμο, εκείνον του ήχου.
Εμπνευσμένη από τη ζωγραφική της σπουδαίας Αμερικανίδας δημιουργού είναι η σύνθεση "O’Keeffe’s Flora" της Αμερικανίδας συνθέτριας Eleanor Cory, ένα έργο που επιχειρεί να μεταφέρει στη μουσική τη μοναδική ματιά της ζωγράφου πάνω στον κόσμο των λουλουδιών. Αντλώντας έμπνευση από τις μεγενθυμένες φυσικές μορφές, τις καμπύλες, τις χρωματικές αντιθέσεις και τη ζωτική τους ενέργεια, η Cory δημιουργεί μια σύνθεση σε τρία μέρη, καθένα από τα οποία συνομιλεί με έναν χαρακτηριστικό πίνακα της Ο’ Κιφ:
Two Jimson Weeds, Jack-in-the-Pulpit V και Red Poppy.

Το τρίτο μέρος, εμπνευσμένο από τον πίνακα "Red Poppy", μας εισάγει στην εκρηκτική ομορφιά της κόκκινης παπαρούνας. Η μουσική αποκτά ένταση και δραματική εξέλιξη, μέσα από εκτεταμένες μελωδικές φράσεις, πλούσιες ηχητικές υφές και δυναμικές κορυφώσεις, που αποδίδουν τη χρωματική ένταση και τη ζωντάνια του άνθους. Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι ηχοχρωματικές αντιθέσεις των οργάνων. Το φλάουτο και το όμποε, με τις φωτεινές και ευέλικτες μελωδικές γραμμές τους, παραπέμπουν στις λεπτές αποχρώσεις και στις καμπύλες των πετάλων, ενώ το φαγκότο και τα τσέλα, με τους βαθύτερους ήχους και την πυκνότερη αρμονική παρουσία τους, ανακαλούν το σκοτεινό, μυστηριώδες κέντρο του άνθους.

Με τη σύνθεσή της, η Eleanor Cory επιχειρεί να αναδημιουργήσει μέσα από τον ήχο την εμπειρία της θέασης του άνθους. Μας προσκαλεί ν' ανακαλύψουμε μουσικά όσα η Ο’ Κιφ μάς αποκάλυψε μέσα από το χρώμα, τη δύναμη, την ευθραυστότητα και τη μαγική πολυπλοκότητα ενός λουλουδιού. Γιατί η τέχνη, όποιας μορφής, έχει πάντα την ίδια μοναδική δύναμη να μεταμορφώνει κάτι μικρό και φαινομενικά οικείο σε εμπειρία απέραντη...

Απολαύστε!

Eleanor Cory: "O’ Keeffe’s Flora, N.3: Red Poppy"

Στο μπλογκ υπάρχουν και άλλα κείμενα για την Τζόρτζια Ο' Κιφ. Περιηγηθείτε!