Georgia O' Keefe: "Light Coming on the Plains, Νο. Ι"
Η αγαπημένη Αμερικανίδα ζωγράφος Τζόρτζια Ο’Κιφ γεννήθηκε σαν σήμερα, 15 Νοεμβρίου 1887, στο Ουισκόνσιν. Μια ξεχωριστή προσωπικότητα και μια εικαστικός ιδιαίτερης λάμψης, η O’Keeffe σημάδεψε τη μοντέρνα τέχνη με έναν τρόπο βαθιά προσωπικό. Η σχέση της με τη φύση ήταν σχεδόν μυσταγωγική. Αντλούσε απ' αυτήν διαρκώς έμπνευση, είτε μέσα από τα άνθη και τα οστά, είτε μέσα από τα άγρια τοπία της Αμερικανικής ενδοχώρας. Με μάτια που έβλεπαν "κάτω από την επιφάνεια" και με μια ελευθερία πνεύματος που αρνιόταν τα στερεότυπα της εποχής της, ανέπτυξε μια γλώσσα καθαρή, τολμηρή και απολύτως δική της. Στο πλαίσιο της σημερινής επετείου, αξίζει να θυμηθούμε μία από τις πρώιμες, κομβικές στιγμές της δημιουργικής της πορείας, που γέννησε τρεις από τις πιο ποιητικές ακουαρέλες της.
Georgia O' Keefe: "Light Coming on the Plains, Νο. ΙΙ"
Η Georgia O’Keeffe έφτασε στο Canyon του Τέξας τον Σεπτέμβριο του 1916 για να εργαστεί ως επικεφαλής του τμήματος τέχνης στο West Texas State Normal College. Η απεραντοσύνη του γαλάζιου ουρανού, η αγριότητα της φύσης, τα πορφυρά ηλιοβασιλέματα, το κόκκινο χώμα, οι ζεστοί άνεμοι που πνέουν στα λιβάδια, η άγρια και αδέσμευτη φύση της περιοχής αποδείχθηκαν τρανταχτή έμπνευση για την O’Keeffe. Η ζωντανή αντίθεση ανάμεσα στο πράσινο φύλλωμα και τον κόκκινο ψαμμίτη την μάγεψε, και, πάντα περιπετειώδης και ελεύθερη στην καρδιά, περνούσε πολλά Σάββατα εξερευνώντας τα απότομα μονοπάτια του φαραγγιού, βυθιζόμενη πλήρως στο τοπίο που θα καθόριζε την τέχνη της.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο γεννήθηκαν οι 3 υδατογραφίες της με τίτλο "Light Coming on the Plains", που φιλοτέχνησε το 1917. Οι κριτικοί περιέγραψαν την εμπειρία με έντονη ποιητικότητα:
Georgia O' Keefe: "Light Coming on the Plains, Νο. ΙΙΙ"
"Ξημερώνει στο Τέξας και η Τζόρτζια Ο’Κιφ περπατά στη γη του μαγεμένη από τους απέραντους ουρανούς πάνω της. Θαυμάζει ό,τι μπορούν να συλλάβουν τα μάτια της. Η αυγή γίνεται φωτεινή, λάμπει κάτω από τις μπλε καμάρες της υπέροχης ακουαρέλας της, ένας ανερχόμενος θόλος αιωρείται ανάμεσα στο πραγματικό και το αφηρημένο. Ο πίνακας είναι μικρός αλλά μέσα του εχει εγκλωβίσει το άπειρο".
Στις ακουαρέλες αυτές, η Τζόρτζια O’Kιφ αφήνει πίσω της τη γραμμική απεικόνιση και στρέφεται στην ουσία της εμπειρίας, στο φως, στη μετάβαση, στη γέννηση της μέρας. Το τοπίο αποδίδεται ως αίσθηση και συναίσθημα, ένα είδος οπτικής προσευχής προς την αυγή.
Οι τρεις αυτές μικρές, αλλά γεμάτες δύναμη ακουαρέλες ενσαρκώνουν την εξέλιξη της διάσημης καλλιτέχνιδας προς την καθαρή αφαίρεση και θεωρούνται σήμερα από τα πρώτα πραγματικά μοντερνιστικά τοπία της αμερικανικής τέχνης. Δεν απεικονίζουν απλώς το ξημέρωμα στις πεδιάδες. Μεταφέρουν την εσωτερική συγκίνηση απέναντι στους ανοιχτούς ουρανούς του Τέξας, στην ηρεμία και τη μεγαλοσύνη της αυγής. Αυτός είναι και ο λόγος που χαρακτηρίστηκαν ριζοσπαστικά, γιατί αντί να μιμηθούν τη φύση, την απογύμνωσαν μέχρι να μείνει η ουσία της, φως, χρώμα, απεραντοσύνη.
Σε αυτήν την επέτειο γέννησης, τα έργα αυτά στέκονται ως υπενθύμιση της βαθιάς, ακατάβλητης δημιουργικής της ενέργειας και της ικανότητάς της να μετατρέπει το ορατό σε καθαρή, αισθητηριακή αλήθεια.
Τη δεκαετία του ’80, ο αμερικανός συνθέτης, Dan Welcher εμπνέεται από τις τρεις ακουαρέλες της τιμώμενης ζωγράφου και συνθέτει το συμφωνικό έργο "Prairie Light,Three Texas Water Colors of Georgia O'Keeffe", το οποίο σήμερα θεωρείται μία από τις πιο αναγνωρίσιμες και ευρηματικές συμφωνικές δημιουργίες του. Η σύνθεση είναι δομημένη σε τρεις κινήσεις:
Η πρώτη, με τίτλο"Light Coming on the Plains",αντανακλά τις παραπάνω ομώνυμες ακουαρέλες της O’Kιφ και αποδίδει μουσικά το ξημέρωμα στις πεδιάδες του Τέξας. Η μουσική εδώ κινείται σε μια ατμόσφαιρα σχεδόν υπνωτιστική, με αίσθηση στατικότητας στον ρυθμό και την αρμονία, ένα είδος μυσταγωγικού "μάντρα", βασισμένο σε λεπτές χρωματικές διαβαθμίσεις, που δημιουργεί την αίσθηση του φωτός που αναδύεται αργά την αυγή.
"Canyon with Crows"
Η σύνθεση πλαισιώνεται από δύο ακόμη κινήσεις, εμπνευσμένες από τις υδατογραφίες "Canyon with Crows" και "Starlight Night".
Στο "Canyon with Crows - Φαράγγι με κοράκια", το τοπίο της O’Kιφ μετατρέπεται σε μουσικό πανόραμα γεμάτο χρώμα και κίνηση. Το φαράγγι εμφανίζεται ζωντανό, εντυπωσιακό θέαμα, γεμάτο έντονα χρώματα σαν σκηνή από ένα ονειρικό, πολύχρωμο φιλμ, όπου ροζ και μπλε χρώματα αναμιγνύονται δημιουργώντας μωβ αποχρώσεις, ενώ ένα ποτάμι από βαθύ ρουμπινί κυλά μέσα από τα πράσινα χωράφια. Η εναλλαγή χρωμάτων θυμίζει μπαλώματα στο ύφασμα της γης, πάνω από την οποία πετούν κοράκια με δυσοίωνο, σαν μικρές σκιές που υπαινίσσονται απειλή ή κίνδυνο.
"Starlight Night"
Έτσι, η μουσική παλέτα αποδίδει αυτό το στοιχείο με αιχμηρές, απότομες ηχητικές παρεμβολές.
Η τρίτη κίνηση, "Starlight Night -Έναστρη Νύχτα", αντλεί την έμπνευσή της από μια λιτή αλλά υποβλητική υδατογραφία: μια πλατιά μπλε πινελιά στο κάτω επίπεδο του εικαστικού και πάνω της μικρά λευκά τετράγωνα που αντιπροσωπεύουν αστέρια, σκορπισμένα σ’ ένα βαθύ μπλε φόντο. Η μουσική μετατρέπει αυτή τη σχεδόν αφαιρετική νυχτερινή θέα σε ένα ηχητικό τοπίο λαμπερών αποχρώσεων, με διάσπαρτες στιγμές φωτός που αναδύονται σαν αστρικές λάμψεις μέσα στην ηρεμία της νύχτας.
Στο "Prairie Light," ο Welcher δεν μιμείται απλώς τα έργα της O’Kιφ. Τα μεταφράζει σε ήχο, συλλαμβάνοντας το φως, το χρώμα, την ατμόσφαιρα και τη βαθύτερη αίσθηση του τοπίου, όπως εκείνη την αποτύπωσε στις υδατογραφίες της. Έτσι, μουσική και ζωγραφική συναντιούνται σε μια κοινή γλώσσα, αυτή της καθαρής, ποιητικής εμπειρίας...
Dan Welcher : "Prairie Light, Three Texas Water Colors of Georgia O'Keeffe"
Παλαιότερο κείμενο για την Τζόρτζια Ο' Κιφ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
[Με αφορμή τη γενέθλια επέτειο της Τζόρτζια Ο’ Κιφ]
Η αγαπημένη αμερικανίδα ζωγράφος γεννήθηκε σαν σήμερα, 15 Νοεμβρίου 1887 στο Ουισκόνσιν.
Μια ξεχωριστή προσωπικότητα, μια ιδιαίτερης λάμψης εικαστικός, που το έργο της συνδέεται άμεσα με τη φύση, απ' την οποία αντλούσε διαρκώς έμπνευση!
Η φήμη της εδραιώθηκε με τις ποιητικές παραστάσεις της, που απεικονίζουν λουλούδια. Έργα, που εξερευνούν την σχέση της μορφής με το τοπίο, την μουσική, το χρώμα και την σύνθεση και αποκαλύπτουν την εξέλιξη της βαθιάς κατανόησης και συναισθησίας της δημιουργού. Χαρακτηριστικά του ύφους της είναι τα τονισμένα περιγράμματα και οι λεπτές τονικές μεταβάσεις, που συχνά μετασχημάτιζαν το θέμα σε μια γεμάτη δυναμική αφηρημένη εικόνα.
Η Τζόρτζια Ο’ Κιφ γοητεύτηκε από την "ιδέα ότι η μουσική θα μπορούσε να μεταφραστεί σε εικόνα".
Επίσης οι αναφορές της στη μουσική στους τίτλους των έργων της προέρχονται από την πεποίθησή της ότι η εικαστική τέχνη, όπως η μουσική, θα μπορούσε να μεταφέρει ισχυρά συναισθήματα. Οι διογκωμένες, κυματοειδείς μορφές στα εικαστικά: "Music - Pink and Blue Ι και ΙΙ" και "Blue and Green Music" υποδηλώνουν τη σύνδεση μεταξύ οπτικού και ακουστικού πεδίου, όπως επίσης και τους ρυθμούς και τις αρμονίες που η O' Κιφ αντιλήφθηκε στη φύση. Γι' αυτήν, αποτελούν την οπτικοποίηση ακουστικών αισθήσεων-μουσικής και ήχων της φύσης και της γαλήνης του περιβάλλοντος που τόσο απολάμβανε στη λίμνη Τζόρτζ, αλλά και τον τρόπο να μεταδώσει μέσω χρώματος και εικαστικών μορφών-σχημάτων το ρυθμό και την κίνηση, όπως εκείνη τα αντιλαμβάνονταν...
Παραδείγματος χάριν στο εικαστικό της "Blue and Green Music " που φιλοτέχνησε το 1920 και βλέπουμε παραπάνω, η ζωγράφος χρησιμοποιεί χρωματικές και γεωμετρικές φόρμες για να μεταφέρει τον ρυθμό και την κίνηση της μουσικής. Και πραγματικά αποτυπώνει εκπληκτικά τη διακύμανση των τόνων που θα έβρισκε κανείς στη μουσική.
Η σειρά αυτή των έργων της είναι εμπνευσμένη από τις απόψεις του Ρώσου εξπρεσιονιστή Βασίλι Καντίνσκι, ο οποίος, στο κείμενό του "Για το Πνευματικό στην Τέχνη", υποστήριξε ότι οι εικαστικοί καλλιτέχνες πρέπει να μιμούνται τη μουσική για να επιτύχουν καθαρή έκφραση χωρίς λογοτεχνικές αναφορές.
H αμερικανίδα συνθέτις, Jennifer Higdon είναι μια πολλά υποσχόμενη εκπρόσωπος της σύγχρονης-κλασικήςμουσικής.
Γεννήθηκε σε οικογένεια εικαστικών, έτσι γοητευμένη από τις κομψές κυματιστές φόρμες και ενθουσιασμένη από τις ιδιαίτερα σουρεαλιστικές εικόνες της Ο' Κιφ με μακρινά τοπία και λουλούδια που κυλούν πάνω από τους ουρανούς στους πίνακες της, αποφάσισε πως η ζωγράφος θα είναι η πρώτη που θα αναπαραστήσει μουσικά στο έργο της: "American Canvas", όταν τής παραγγέλθηκε από το σύνολο Dolce Suono ensemble.
Πρόκειται για πρωτοποριακή, προγραμματικού ύφους, σύνθεση για φλάουτο, τσέλο και πιάνο, μια μουσική έκφραση τριών αμερικανών ζωγράφων: της O'Keeffe, του Jackson Pollock και του Andrew Wyeth.
Το "Mov. I, O' Keefe", με θέματα ήρεμα ως επί το πλείστον στην διάθεσή τους. Με την σταδιακή δημιουργία έντασης τα κυρίαρχα μοτίβα ανατίθενται στο φλάουτο, η εξαϋλωτική διάσταση των οποίων γρήγορα μεταλλάσσεται σε ρομαντικές μελωδικές αύρες με αρμονίες και μουσικά περάσματα όλο μυστήριο και αινιγματισμό. Σύνθεση που χρωματίζεται από τα ιδιαίτερα ηχοχρώματα των τριών οργάνων με πληθωρικές συγχορδίες, με απαλές και μυστηριώδεις χειρονομίες, ηδυπαθείς μελισματικές φιγούρες, που υποβάλλουν την εντύπωση μιας τελετουργικής σκηνής, όπου η εικόνα μυστηριωδώς μεταμορφώνεται σε ήχο και ο ήχος σε εικόνα.
