Καρλ Μαρία φον Βέμπερ: "Ευρυάνθη, μια αλυσίδα από πολύτιμους λίθους"

Γεννήθηκε σαν σήμερα, 18 Νοεμβρίου 1786 και θεωρείται ο δημιουργός της ρομαντικής γερμανικής όπερας και προάγγελος του Ρίχαρντ Βάγκνερ.

Ο Καρλ Μαρία Φον Βέμπερ, που τιμάμε σήμερα υπήρξε ένας θεατράνθρωπος, καθώς μεγάλωσε σε περιβάλλον  "θεατρικού μπουλουκιού". Η μητέρα του ήταν τραγουδίστρια και ο πατέρας του έπαιζε βιολί και ηγείτο ενός μικρού, επαρχιακού θεατρικού θιάσου, με αποτέλεσμα ο Βέμπερ να αποκτήσει εξαιρετική γνώση της σκηνής που αργότερα θα του φαινόταν εξαιρετικά χρήσιμη...Στοιχείο της ζωής του, που ταυτίζεται με αντίστοιχο του Βάγκνερ.

Λόγω της φύσης του επαγγέλματος της οικογένειας, τα ταξίδια ήταν συνεχή, όμως αυτό δεν εμπόδισε τον Καρλ Μαρία να μελετά μουσική και μάλιστα στην ηλικία των 11 ετών να θεωρείται  εξαιρετικός  βιρτουόζος του πιάνου.

Σπούδασε επίσης μονωδία και σύνθεση με τον αδερφό του Χάυντν, Μίχαελ, ο οποίος τον έφερε κοντά στο ρεύμα "Θύελλα και ορμή".

Το πρώτο έργο του ήταν μια σονάτα για πιάνο που παρουσίασε στα δώδεκα, ενώ  το πρώτο του μελόδραμα ανέβηκε όταν ο Βέμπερ ήταν δεκατεσσάρων ετών. 

Αναζητώντας τρόπους ώστε να δημιουργήσει μια λαϊκή-εθνική όπερα, ο Βέμπερ στράφηκε στην γερμανική λογοτεχνία και τους θρύλους της χώρας του.  

Αξιοποιεί κάθε στοιχείο που συλλέγει...Δραματικές - ερωτικές  ιστορίες,  φανταστικό στοιχείο, σύνδεση των στοιχείων της φύσης και τον κόσμο των υπεργήινων πνευμάτων με τα ανθρώπινα συναισθήματα. Προβάλλει την ιδέα της λύτρωσης, τις αντιθέσεις φωτός και σκότους, καθώς και σκηνές λαϊκών ομάδων που εκπροσωπούσαν και το επιζητούμενο λαϊκό πολιτισμικό αγαθό της γερμανικής παράδοσης.

Ο τρόπος έκφρασής του είναι άφθαστης ομορφιάς, διακρίνεται για τη μελωδικότητά του και εμφανίζει έναν πρωτόγνωρο πατριωτισμό, που με την πρωτοφανή δεινότητά του στην ενορχήστρωση  τον καθιστούν εθνική μορφή της Γερμανίας κι αποκτά ασύλληπτη φήμη και δόξα. 

Σήμερα θα ασχοληθούμε με τη δεύτερη κατά σειρά όπερά του, την "Ευρυάνθη".

Πρόκειται για ρομαντική όπερα, το  λιμπρέτο  της οποίας γραμμένο από την  γερμανίδα ποιήτρια και θεατρική συγγραφέα, Χελμίνα φον Τσέζι, βασίστηκε σε θρύλο  του 13ου αι. σχετικά με τον  ιππότη  Gerard και την ενάρετη πριγκίπισσα Eυρυάνθη, ανάμικτη με στοιχεία από έργα του Βοκκάκιου και του Σαίξπηρ.

Ο συνθέτης μουσικά κινείται στην παράδοση του ζίνγκσπιλ*, στο οποίο κατ΄ουσίαν αναμόρφωσε  τα μουσικοδραματουργικά στοιχεία του.

[*Ζίνγκσπιλ είναι είδος που  χαρακτηρίζεται από προφορικό διάλογο που εναλλάσσεται με μουσικά σύνολα, (τραγούδια, μπαλάντες, άριες), κωμικού ή ρομαντικού χαρακτήρα και συχνά περιλάμβανε φανταστικά πλάσματα ή στοιχεία μαγείας]

Καθώς παραπάνω αναφέραμε πως ο Βέμπερ θεωρείται προάγγελος του Βάγκνερ, θα πρέπει να επισημάνουμε πως στην  "Ευρυάνθη" του  βασίστηκε ο δεύτερος για τη σύνθεσή του: "Λόενγκριν". Συχνή είναι η χρήση του λάιτ-μοτίβ και από τον Βέμπερ , ενώ πολλοί μουσικολόγοι θεωρούν την Ευρυάνθη "ανώτερη" υφολογικά και μουσικά από τον αντίστοιχο Βαγκνερικό "Λόενγκριν".

Μουσικά η όπερα του Βέμπερ θεωρείται εξαιρετική, παρότι  το λιμπρέτο χαρακτηρίζεται αβαθές.

Η ΥΠΟΘΕΣΗ:

Οι δυο πρίγκιπες,  Aντολάρ και Λυσιάρτ, στοιχηματίζουν γα την αρετή της Ευρυάνθης, αρραβωνιαστικιάς του πρώτου.  Η Eγκλαντίνη, που είναι ερωτευμένη με τον Aντολάρ σχεδιάζει με τη βοήθεια του Λυσιάρτ να συκοφαντήσει την Ευρυάνθη. Γνωρίζει το μυστικό σχετικά με την αυτοκτονία της αδελφής του Aντολάρ, Έμμας η οποία  όταν έχασε στον πόλεμο τον αγαπημένο της, αυτοκτόνησε πίνοντας δηλητήριο που περιείχε το δαχτυλίδι της, με το οποίο έχει ταφεί.
Η ψυχή της δεν μπορεί να αναπαυτεί, εκτός αν  το δαχτυλίδι πλυθεί με τα δάκρυα ενός  αγνού κοριτσιού.  Οι δυο δολοπλόκοι εκμεταλλεύονται το μυστικό. Πηγαίνουν στον τάφο, παίρνουν το δακτυλίδι, που αποτελεί για τον  Aντολάρ πειστήριο πως η αγαπημένη του τον απάτησε...
Αποφασίζει να σκοτώσει την άπιστη Ευρυάνθη, όμως δεν έχει το κουράγιο...
Όταν αποκαλύπτεται η αλήθεια, οι δυο ερωτευμένοι νέοι πέφτουν ο ένας στην αγκαλιά του άλλου και συγχρόνως η ψυχή της Έμμας γαληνεύει, καθώς τα δάκρυα χαράς της Ευρυάνθης βρέχουν το δαχτυλίδι...

Πρόκειται για θαυμάσια όπερα ιπποτικού χαρακτήρα, που όμως δεν έλαβε λόγω του αδύναμου λιμπρέτου της την αναγνώριση που έπρεπε για την αξία της μουσικής του Βέμπερ. Αξιοσημείωτος είναι ο χαρακτηρισμός του Σούμαν που έκρινε την όπερα ως "αλυσίδα από πολύτιμους λίθους που ξετυλίγεται από την αρχή ως το τέλος. Όλα ηχούν πνευματώδη και ευρηματικά".

1. Η Ουβερτούρα, που δομείται πάνω σε θέματα της όπερας που αντιστοιχούν σε συγκεκριμένους χαρακτήρες ή καταστάσεις, (τεχνική που θα εξελίξει αργότερα ο Βάγκνερ), θεωρείται αριστούργημα και είναι το πλέον εκτελούμενο μέρος της σύνθεσης... Εδώ συμπυκνώνεται η όλη ατμόσφαιρα της όπερας, άλλοτε ειδυλλιακή κι άλλοτε δαιμονική. 

Weber: "Euryanthe - Overture" / Erich Kleiber:

2. Τη μουσική του Βέμπερ και συγκεκριμένα την "Ευρυάνθη" του θαύμαζε κι ο Βίκτωρ Ουγκώ...Μάλιστα, στους "Αθλίους" του αναφέρεται επαινετικά στην όπερα:

"...Ο Αγιάννης έφυγε, δίνοντας υπόσχεση πως θα επέστρεφε σε μερικές μέρες. Η Κοζέτ πέρασε τη νύχτα μόνη στο σαλόνι. Για να σπάσει τη μονοτονία, έκατσε στο πιάνο.Έπαιξε και τραγούδησε το χορωδιακό "Κυνηγοί περιπλανώνται στο δάσος" από την όπερα "Ευρυάνθη" του Βέμπερ, ίσως το ομορφότερο μουσικό μέρος που έχει συνθέσει!..."

(Βίκτωρ Ουγκό: "Οι Άθλιοι", σελ 799)

Weber: Euryanthe,  Hunters’ Chorus:

3. Ο Sigismond Thalberg υπήρξε συνθέτης και ένας από τους πιο διακεκριμένους βιρτουόζους πιανίστες του 19ου αι. ισαξιος των Σοπέν και Λιστ.
Συχνά έγραφε παραλλαγές πάνω σε θέματα αγαπημένων μελοδραμάτων. Έτσι, το 1828 και πάνω σε μοτίβα απο την "Ευρυάνθη" του Βέμπερ δημοσίευσε το έργο του "Op. 1", με τίτλο: "Fantaisie et Variations sur des différens Motifs de l'opéra Euryanthe", που θα ακούσουμε στην εκδοχή για πιάνο με 4 χερια:

Thalberg: "Fantasie et Variations sur Euryanthe de Weber" :

Για τον Βέμπερ μπορείτε να διαβάσετε και παλιότερο κείμενο εδώ.

Λινα6 June 2019 at 03:21

Υπεροχο Ελπιδα μου... θα το αναρτησω παραυτα.. !!

Replies


ELPIDA NOUSA6 June 2019 at 04:31

Με τιμάς, Λινα μου!Σ'ευχαριστω!
Πρόκειται για εμβληματικότατη όπερα, και είναι δίκαιος ο χαρακτηρισμός που τής αποδόθηκε πως σηματοδοτεί τη γέννηση της Γερμανικής ρομαντικής όπερας!Delete

Carl Maria Von Weber: "ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΣΚΟΠΕΥΤΗΣ"

Γραμματόσημο που εκδόθηκε το 1986 για τα 200 χρόνια από τη γέννηση του Βέμπερ στη Γερμανία,
με αναφορές στον "Ελεύθερο Σκοπευτή" και τα ονόματα των συντελεστών της πρεμιέρας στις 18 Ιουνίου 1821.

Ένας λαϊκός θρύλος με έναν δασοφύλακα, τον Μαξ, που για να κερδίσει την αγαπημένη του κάνει συμφωνία με το διάβολο, προκειμένου να επιτύχει την τέλεια βολή με επτά μαγικές σφαίρες που μπορούν να πυροβολήσουν ό,τι επιθυμεί, δίνει έμπνευση για την πρώτη γερμανική όπερα με εθνική ταυτότητα.
Πρόκειται για τον "Ελεύθερο Σκοπευτή" το Καρλ Μαρια φον Βέμπερ(γενν. 18 Νοεμβρίου 1786), που ο λαϊκός θρύλος και το υπερφυσικό στοιχείο είναι εμφανέστατα, ίσως γι' αυτό από πολλούς θεωρείται πρόδρομος του Βάγκνερ.

Τα μέρη του "Ελεύθερου Σκοπευτή" χαρακτηρίζονται από λαμπρότητα και γοητεία, εκφράζουν πλήρως τα ιδεώδη του γερμανικού ρομαντισμού, σε μια εποχή, όπου κυριαρχούσαν τα ιταλικά και τα γαλλικά μοντέλα, όταν τα έργα γερμανικής γλώσσας θεωρούνταν κατώτερες περιγραφές.

Λέγεται πως όταν ο Μπετόβεν άκουσε και είδε το μελόδραμα είπε ότι "ο Βέμπερ σφραγίζει με αυτό το έργο τη μεγαλειώδη γερμανική όπερα και πρέπει να ασχοληθεί μόνο με αυτό το είδος", καθώς μέχρι τότε ο συνθέτης εργαζόταν ως τραγουδιστής, πιανίστας, σκηνοθέτης και οργανωτής σκηνικών έργων.

Η πρεμιέρα του μελοδράματος  είχε τεράστια επιτυχία.
Πρόκειται για έργο το οποίο ξεχωρίζει μέχρι σήμερα για την ασυνήθιστη ενορχήστρωση, τις χρωματικές αρμονίες και που η έμφαση στο υπερφυσικό χρησιμοποιείται ως μέσο για διδαχή και προβολή ηθικών και φιλοσοφικών μηνυμάτων.
Μια αρχετυπική όπερα του γερμανικού ρομαντισμού που έκανε πρεμιέρα στις 18 Ιουνίου 1821 στο Βερολίνο παρουσιάζοντας για πρώτη φορά στη σκηνή τη συναλλαγή του ανθρώπου με υπερφυσικές, κακές δυνάμεις για την απόκτηση γνώσης, δύναμης, εξουσίας και έρωτα με αντάλλαγμα τη ψυχή του.

Πολύ συχνά εκτελείται η ουβερτούρα του μελοδράματος, την οποία ακούμε σε διεύθυνση Carlos Kleiber:

Carl Maria von Weber : "Der Freischütz-Overture"/Carlos  Kleiber

Δυνατή και υποβλητική η "Wolf Glen's Scene" της 2ης πράξης, όπου τα μεσάνυχτα στο φαράγγι του Μαύρου Λύκου  -έναν άγριο, φυσικό χώρο- γίνεται η συνάντηση του Μαξ και Κάσπαρ με το  διάβολο, Ζάμιελ και τα υπόλοιπα σκοτεινά πνεύματα...

Χαρακτικό για τη Σκηνή στο Φαράγγι του Μαύρου Λύκου I

Λέγεται πως ο  Βέμπερ, εμπνεύστηκε τη σκηνή από το άγριο βραχώδες τοπίο της Σαξονικής Ελβετίας και πιο συγκεκριμένα το φαράγγι στο Rathen,  κοντά στη Δρέσδη. Πράγματι, κάθε ταξιδευτής θα επιβεβαιώσει πως η περιοχή είναι επιβλητικότατη με τους ορεινούς όγκους να ορθώνονται κατά μήκος του Έλβα, κάτι για το οποίο είναι γνωστή στους αναρριχητές και ορειβάτες. Μεσαιωνικά κάστρα, γεωλογικοί σχηματισμοί, πλάθουν ένα υπέροχο παραμύθι άλλης εποχής

Xαρακτικό ΙΙ της Σκηνής στο Φαράγγι

Μουσικά ο Βέμπερ επιλέγει να ξεκινήσει με τρέμολο στα έγχορδα και φυσήματα σε χαμηλές περιοχές στο τρομπόνι, ένα όργανο που παραδοσιακά συνδέεται  με σατανικές αναφορές.

Συνεχίζει με ανθρώπινες φωνές που εγείρουν τρόμο και μυστήριο, προετοιμάζοντας την είσοδο των κακών πνευμάτων, που πλαισιώνεται με καταιγίδες, αστραπές και φωτιές, λίγο πριν την εμφάνιση του διαβόλου Ζάμιελ. Υπόκωφοι τυμπανισμοί ενισχύουν αδυσώπητα την αγωνία τω ηρώων όταν έντρομοι περιβάλλονται από τις υπερφυσικές σκοτεινές δυνάμεις του κακού.

Παρακολουθούμε τη σκηνή από την τηλεοπτική μεταφορά του 1968, παραγωγής της Hamburg State Opera.

Στο ρόλο του Max ο Ernst Kozub, του Kaspar ο Gottlob Frick
 και του Samiel ο Bernhard Minetti.
Διευθύνει ο Leopold Ludwig:

Φυσικά, το Καλό επικρατεί και στο τέλος ο Μαξ μετά ενός χρόνου μετάνοιες και προσευχές παντρεύεται με την κόρη του δούκα, το κορίτσι που για χάρη του κινδύνεψε να χάσει τη ψυχή του, Αγάθη.

Αγαπημένο μου είναι το ανάλαφρο, κεφάτο, εγκωμιαστικό "χορωδιακό των κυνηγών" από την 3η πράξη, όπου σε ένα ρομαντικό τοπίο, οι κυνηγοί υμνούν τις χαρές της ζωής τους στη φύση.

"Στην πλάση, ποια απόλαυση μπορεί να συγκριθεί με τη χαρά του κυνηγού;"

Το ακούμε από τη Χορωδία της Φιλαρμονικής της Βιέννης.
Διευθύνει ο Νικόλαους Χάρνονκουρτ:

Η όπερα oλοκληρώνεται με τον θίασο να τραγουδά εγκωμιαστικούς ύμνους:

"Ja! laßt uns zum Himmel die Blicke erheben"

"Ναι! Tα μάτια ας σηκώσουμε στον Ουρανό,

κι ας στηριχτούμε στην καθοδήγηση του Αιώνιου 

Του Πατρός τη χάρη να εμπιστευόμαστε.

Όποιος έχει καθαρή καρδιά και στη ζωή παραμένει αγνός

μπορεί τη χάρη του Πατρός σαν παιδί να εμπιστευθεί!"

Την LSO διευθύνει ο Sir Colin Davis:

Ο τιμώμενος σήμερα, Καρλ Μαρία Φον Βέμπερ ήρθε σε επαφή με τη μουσική απ' όταν ήταν ακόμη παιδί, παρακολουθώντας τον περιοδεύοντα θίασο του πατέρα του. Μαθήτευσε δίπλα στον αδερφό του Χάυντν, Μίκαελ και επηρεάστηκε από το ρεύμα "Θύελλα και ορμή". Το πρώτο του μουσικό έργο το δημοσίευσε στα δώδεκα, ενώ το πρώτο του μελόδραμα ανέβηκε όταν ο ίδιος ήταν δεκατεσσάρων ετών. Ήταν αριστοτέχνης ενορχηστρωτής, πίστευε πολύ στα λαϊκά μοτίβα της γερμανικής τέχνης και αποτελεί εθνική μορφή της ρομαντικής Γερμανίας.

Για την "Ευρυάνθη" του Καρλ Μαρία φον Βέμπερ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Λινα6 June 2019 at 03:21

Υπεροχο Ελπιδα μου... θα το αναρτησω παραυτα.. !!

Replies


ELPIDA NOUSA6 June 2019 at 04:31

Με τιμάς, Λινα μου!Σ'ευχαριστω!
Πρόκειται για εμβληματικότατη όπερα, και είναι δίκαιος ο χαρακτηρισμός που τής αποδόθηκε πως σηματοδοτεί τη γέννηση της Γερμανικής ρομαντικής όπερας!Delete





Mltiadis6 January 2021 at 23:41

ΚΑΤΑΠΛΗΚΤΙΚΉ ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ ... Μπράβο σας και σας ευχαριστώ για την εμπεριστατωμένη ανάρτηση!

Νικόλαος Γύζης: Αν ξαναγεννιόμουν θα γινόμουν ποιητής και μουσικός...

 

"Αρμονία", Ν.Γύζης

"Τεχνίτη Χάρε,

το συντριμμένο του συμμάζωξε κοντύλι

μέσ’ από της αυγής τα χρυσοστέφανα

και μέσ’ από της Δύσης την πορφύρα·

το συντριμμένο του κοντύλι

ήτανε σα βαθύφωνη μια λύρα.

Οι ολόφωτες Κυκλάδες οι γεννήτρες του.

Τεχνίτη Χάρε,

το πιο λευκό κυκλαδικό μάρμαρο πάρε,

τον κοιμισμένο ανάστησε ζωγράφο

στον άξιο τάφο.

Σβήσε το χρώμα, της βασίλισσας

ζωής το γέλασμα το θείο,

σκάλισε απάνου

στης πέτρας το σκληρό και το χλωμό στοιχείο,

στην άσπρη λύπη του σαβάνου,

σκάλισε απάνου

όσα ιστορούσε το κοντύλι του

που ήτανε σα βαθύφωνη μια λύρα,

όσα ιστορούσε το κοντύλι του

μέσ’ από της αυγής τα χρυσοστέφανα

και μέσ’ από της δύσης την πορφύρα.

Και μην ξεχάσεις

τα νεραϊδόπλαστα της βάβως παραμύθια

προς τα παιδάκια γύρω της τα θαμπωμένα,

και την Παρθένα με το τάξιμο,

την πονεμένη της αγάπης,

μη την ξεχάσεις,

σμίξε τα ταπεινά και διαβατάρικα

με τα μεγάλα και με τα αιώνια

και την αρχαία την Αθηνά και την Ιδέα

με του χωριού τα ειδύλλια και της σκλαβιάς τα χρόνια.

Και μην ξεχάσεις,

κάμε να φεύγει της ζωής ο θρίαμβος

προς τα βαθιά κάποιας αγέννητης

ακόμα πλάσης,

και σκάλισε αυτού πέρα

σε αμίλητο φιλί τη γη και τον αιθέρα,

και σκάλισε όλα

όσα ιστορούσε του ζωγράφου το κοντύλι

και σπείρε ανάμεσα, κι εδώ κι εκεί, παντού,

ρόδα παρμένα από πρωτόφαντον Απρίλη.

Και κάτου κάτου

σκάλισε ακόμα

αναβρυσμένο από το πάτριο χώμα,

το μέγα όραμα, τη Δόξα.

Και στο βιβλίο της κλιτή στοχαστικά
ας γράφει η Δόξα τ’ όνομά του!"

("Για τον τάφο του ζωγράφου Γύζη", Κωστής Παλαμάς - greek-language)

"Η Ποίηση κουρδίζει το βιολί της", Ν. Γύζης
i.pinimg

4 Ιανουαρίου 1901 πεθαίνει από λευχαιμία ο μεγάλος Τηνιακός ζωγράφος, Νικόλαος Γύζης και θάβεται στο Nordvidhord του Μονάχου. Λέγεται πως τα τελευταία του λόγια ήταν: "Ας ελπίζωμεν και ας ζητούμεν να είμεθα εύθυμοι!"

Στη μνήμη του φιλοτεχνήθηκε μνημείο.

Ο φίλος του, φημισμένος ζωγράφος της Σχολής του Μονάχου Φραντς  φον Λέμπαχ σχεδίασε το νεκρό Γύζη, ενώ ο Παλαμάς συνέταξε το παραπάνω ποίημα.

"Πόσον πτωχός είναι ο ζωγράφος απέναντι του ποιητού! Αν ξαναγεννηθώ θα γίνω ποιητής και μουσικός" (Επιστολή του Γύζη προς τον Νικ. Νάζο, 7 /4/ 1875)

Από την παιδική του ηλικία ο Γύζης ένιωσε βαθιά τη σχέση του με τη μουσική. Στην Τήνο, ο ήχος του βιολιού και του λαγούτου αντηχούσαν συχνά σε λαϊκες γιορτές και πανηγύρια, έτσι άρχισε να μελετά μουσική...
Όμως και αργότερα, στα χρόνια του Μονάχου επισκεπτόταν συχνά την Όπερα και ενθουσιαζόταν με τις παραστάσεις των μελοδραμάτων του Βάγκνερ.

Ήταν το 1894 και για τον εορτασμό της εκατονταετηρίδας ενός εργοστασίου κατασκευής πιάνων, που προκηρύχτηκε διαγωνισμός ζωγραφικής. Ο Γύζης, συμμετείχε με την "Αρμονία" του. Ο ίδιος αφηγείται σε γλαφυρότατο ύφος: 

"Έλαβα μέρος εις τον διαγωνισμόν διότι μου έκαμε γούστο η ελευθερία του θέματος και διότι επρόκειτο περί μουσικής, την οποίαν πολύ αγαπώ. Συμμετείχαν καλλιτέχνες με 174 έργα. Το ιδικόν μου εβραβεύθη και δικαίως, διότι παρίστανε την αγαπητήν μας Αρμονίαν, ως νικηφόρον κρατούσαν την Λύραν με την αριστεράν, με την δεξιάν δε την Νίκην, και πλησίον αυτής, εις τα δεξιά της τρίποδα με την φλόγαν της προόδου".

Ο Γύζης θαυμάζει πολύ τον τιτάνα Μπετόβεν και δημιουργεί ακούγοντας έργα του, καθώς τον θεωρεί  "υπέρτατο δημιουργό". 

"Όταν ο Πήγασός μου θέλη καμμία φορά να ξεκουρασθή επιστρέφει τις τον Όλυμπον. Eκεί είδα πολλούς· όχι μόνον τους θεούς της Eλλάδος αλλά όλους τους εξόχους άνδρας.
Kαι το μεγαλοπρεπέστερον, εις υψηλότερον μέρος καθήμενος ο Μπετόβεν έπαιζεν εις όργανον την χιλιοστήν συμφωνίαν του"

Kατά τις ιδεαλιστικές του αναπολήσεις τοποθετεί τη Μουσική υπεράνω όλων των τεχνών και η προσωποποίηση της καλλιτεχνίας κρατάει πάντα στο χέρι λύρα.

Στα ιδεαλιστικά του έργα, ο Γύζης ταυτίζει τη φύση της πατρίδας του με την ποίηση, που συντονίζει το βιολί της με το τραγούδι της άνοιξης. Έτσι, κάθε πινελιά είναι ιδέα, κάθε χρώμα είναι μουσικός τόνος και ρυθμός. 

Πολλά έργα του δημιουργούνται με τη μελωδία του πιάνου που παίζουν τα παιδιά του, και ο Γύζης γράφει:

"Tα παιδιά μου έπαιζαν την εισαγωγή "Jubel" και την "Ευρυάνθην" του Weber και εν μέρος της  "Πρώτης Συμφωνίας" του Μπετόβεν.
Mε τον ενθουσιασμόν μου εδιώρθωσα αρκετάς γραμμάς εις την εικόνα μου".

Το πάθος του για τον Μπετόβεν ήταν ανυπέρβλητο!

Η θαυμάσια "Εαρινή Συμφωνία" του είναι εμπνευσμένη από τη "Violin Sonata No.5, Op.24"  του Μπετόβεν, την επονομαζόμενη και "Σονάτα της Άνοιξης", ενώ το "Πενθούν Πνεύμα" από την 3η (Ηρωική) Συμφωνία.

"Εαρινή Συμφωνία", Ν. Γύζης, έμπνευση από τη "Violin Sonata No.5, Op.24"  του Μπετόβεν,
την επονομαζόμενη και "Σονάτα της Άνοιξης"

Στην "Εαρινή Συμφωνία", που βλέπετε παραπάνω, ο Γύζης απεικονίζει αιθέριες φιγούρες σαν οπτασίες, αέρινες αγγελικές μορφές να εκτελούν άλλες βιολί και άλλες άρπα, δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο την άποψη του ζωγράφου πως η Μουσική είναι ανώτερη τέχνη. 

"Το Πενθούν Πνεύμα", Ν.Γύζης,
έμπνευση από την "Ηρωική" του Μπετόβεν

Ο ουρανός και η γη δείχνουν να ενώνονται, με σκοπό την αναγέννηση της φύσης.

Στο "Πενθούν Πνεύμα", που το βλέπουμε στη διπλανή εικόνα, ο Γύζης απεικονίζει έναν νεαρό άνδρα με φτερά και πλούσια σγουρά μαλλιά να κρατά μια λύρα με το ένα χέρι, ενώ με το άλλο νύσσει τις χορδές της, πάλι υποδεικνύοντας την ανωτερότητα της Μουσικής ανάμεσα στις τέχνες.  

Πρόκειται για το Πνεύμα της θλίψης, όμοια αποτυπωμένο όπως στα επιτύμβια ανάγλυφα της αρχαιότητος, με την έκφραση της οδύνης στωικά αποτυπωμένη στο πρόσωπό του.

Weber - Jubel Ouvertüre / Monteux:

O Bέμπερ συνέθεσε την Ουβερτούρα για ένα μουσικό φεστιβάλ που διοργανώθηκε στη Δρέσδη σε ανάμνηση των 50 χρόνων από την ανάληψη των βασιλικών καθηκόντων από τον του Φρειδερίκο Αύγουστο Ι. της Σαξονίας. 

Η Εισαγωγή ολοκληρώνεται με τον γνωστό ύμνο: "Heil Dir im Siegerkranz" (God save the King)[7':23''], ενισχύοντας τον πανηγυρικό, θριαμβευτικό χαρακτήρα της σύνθεσης.

Beethoven: Frühlingssonate, Oistrakh/Oborin 

H "Σονάτα για βιολί Νο 5 σε φα μείζονα, Opus 24", γνωστή και ως "ΑΝΟΙΞΗ", του Μπετόβεν δημοσιεύτηκε το 1801 και αποτελείται από 4 κινήσεις:
Allegro-Adagio -Scherzo-Rondo.

Αποδέκτης αφιέρωσης ήταν ο  Κόμης von Fries Moritz, εύπορος τραπεζίτης, φίλος και πάτρονας του Μπετόβεν,  γνωστός συλλέκτης έργων τέχνης και λάτρης της μουσικής.

 Ένας ιδιαίτερα γενναιόδωρος  λυρισμός  κατακλύζει κάθε μέρος της Σονάτας της Άνοιξης.

Για τη σύνταξη του κειμένου έχουν αντληθεί και στοιχεία από το φύλλο της Kαθημερινής, Kυριακή 9 Mαρτίου 1997, σελ.16-21)

"Καμίλ Κλοντέλ - Το Βαλς"

 

Καμίλ Κλοντέλ  (8 Δεκεμβρίου 1864 - 19 Οκτωβρίου 1943)

Φαινόμενο της γλυπτικής η γαλλίδα Καμίλ Κλοντέλ με σημαντικότατο έργο, μα και πολυτάραχη ζωή.

"Εξέγερση ενάντια στη φύση!", γράφει ο Μιραμπό για την Καμίλ.

Από την εφηβεία της  η Καμίλ αναπτύσσει έντονο πάθος για τη γλυπτική, δείχνοντας έφεση στον πηλό, με μια μητέρα να αντιδρά σ'αυτό, με σύμμαχο όμως και υποστηρικτή τον πατέρα της.

Έτσι, έρχεται στο Παρίσι και στα δεκαοχτώ γνωρίζεται με τον Ροντέν στη Σχολή Καλών Τεχνών.

Γίνεται δάσκαλός της και  μεταξύ τους αναπτύσσεται μια πολύ στενή σχέση, που εξελίσσεται σε έρωτα.
Ο έρωτας του κορυφαίου γλύπτη φαίνεται να'ναι σφοδρός, όπως μαρτυρούν οι ερωτικές επιστολές που της στέλνει!

Τέτοια ήταν η σαγήνη, που  ασκούσε η Κλοντέλ στον Ροντέν, που τον έκανε να παραδεχτεί πως εκτός από αξιόλογη και ταλαντούχα μαθήτριά του, τη συμβουλεύονταν για τα πάντα!

Λέγεται πως το περίφημο "Φιλί" του έχει πολλά στοιχεία, που του υπέδειξε η Κλοντέλ.

"The Kiss", Auguste Rodin

Εκτός από μαθήτριά του,γίνεται μούσα του, έμπνευσή του, μοντέλο του.
Το ταλέντο της ασύλληπτο και οι διακρίσεις πολλές.Πάντα όμως στη σκιά του Ροντέν, αφού ο κόσμος της τέχνης ανδροκρατείται!

Τα έργα της Κλοντέλ διακρίνονται για την έκφραση και το  πάθος  τους!
Φαίνεται, ο έρωτας της δίνει φτερά!

"La Valse"

Στο μυστηριακό και άκρως ποιητικό "Βαλς" της δημιουργεί με τα μαγικά της δάχτυλα....ένα ζευγάρι,αφημένο στο πάθος  και στη δίνη της μουσικής ν' ακολουθεί στα βήματα χορού το ρυθμό της καρδιάς, που χτυπά ακατάπαυστα...

Η βαθιά και ατέρμονη αγάπη της για τον Ροντέν, που δε μπορούσε να δείξει ανοιχτά, βρίσκει έκφραση στο σμίλεμα του μπρούτζου...Ένα πέπλο να καλύψει ευαίσθητες συναισθηματικές ζώνες, προκειμένου να αποφύγει την όποια κριτική...

"Bαλς", (λεπτομέρεια)

Ένα γλυπτό, που μοιάζει να βρίσκεται σε διαρκή κίνηση και σα να αφηγείται μια ερωτική ιστορία με άδοξο τέλος.Οπως το τέλος της δικής της σχέσης με τον Ροντέν,που σπάει το 1894.
Τότε, που ο Ροντέν, ενώ παρέμενε βαθιά ερωτευμένος μαζί της, της ανακοινώνει πως δεν μπορούσε να αφήσει τη  μακροχρόνια σύντροφό του Rose Beuret...

Η πορεία της δεν είναι αυτή που θα περίμενε κανείς για μια τέτοια "ιδιοφυία" της τέχνης!
Το άσχημο όμως είναι περισσότερο ο κλονισμός του εύθραυστου ψυχισμού της, που θα αναγκάσουν την οικογένειά της να την εγκλείσει σε ψυχιατρική κλινική, όπου έμεινε μέχρι το θάνατό της το 1943, σε ηλικία 79 ετών.

Σε στιγμές παράνοιας και σχιζοφρένειας κατέστρεψε πολλά από τα έργα της.
Διασώζονται περίπου εκατό γλυπτά και σχέδια της, που περιμάζεψε ο Ροντέν και σήμερα εκτίθενται στο Μουσείο Ροντέν.

"Πρόσκληση σε βαλς" από την Καμίλ, μια ψυχούλα εύθραυστη, ταλαιπωρημένη, με εκδορές και πληγές, που αποτύπωσε στη μεγαλειώδη Τέχνη της!

"Invitation a la Valse op.65", Carl Maria von Weber

1. 
   
   
   
   Θανάσης Αλμπάντης12 December 2014 at 14:46
   
   Στην σκληρή πατριαρχική κοινωνία που ζούμε, οι γυναίκες δημιουργοί μένουν στο παρασκήνιο. Κι όμως, έχουν τόσο μεγάλη ευαισθησία, τόσο ,μεγάλη δημιουργικότητα, παρόλο που πατάνε γερά στη γη. Ίσως γιατί αυτές μας δίνουν τη ζωή κι αυτές είναι που την συντηρούν. Μπορεί οι άντρες να είναι "υψιπετείς", αλλά τους απογειώνουν οι γυναίκες είτε μητέρες είναι είτε ερωμένες. Δεν είναι τυχαίο που οι Αρχαίοι τις μούσες είχαν πηγή της έμπνευσης και τις Ώρες ως θεότητες της άνευ Ύβρεως ευημερίας. Η γλυκύτατη και άτυχη Καμίλ, σίγουρα επηρεάστηκε από τον Ροντέν, αλλά η επίδραση ήταν αμφίδρομη. Και τα έργα της... σ' αγγίζουν κατάκαρδα, ενώ του Ροντέν -εξαιρουμένου του Φιλιού- αναταράσσουν τη λογική μας. Ελπίδα, καταπληκτικές οι δημοσιεύσεις σου. Παρακαλώ να με ενημερώνεις, για να μη ξεχνιέμαι.ReplyDelete
   Replies
   
   ELPIDA NOUSA12 December 2014 at 16:17
   
   Σάκη, καλημέρα!
   Έχεις δίκιο να λες πως οι γυναίκες δημιουργοί μένουν στο παρασκήνιο.Ακόμα και στην εποχή μας!Εκτός εξαιρέσεων,βέβαια....(Διάβασε τη δημοσίευσή μου για τη Γιαγιόι Κασούμα, θα καταλάβεις τι εννοώ).
   Όλα εξαρτώνται από το ψυχικό σθένος, που διαθέτει καθεμιά!
   
   Όσο για την ευαισθησία και την δημιουργικότητα, κατ'εμέ δεν έχουν φύλο!
   Θεωρώ ευτύχημα όταν συμβιώνουν αντιλήψεις, που "αποθεώνουν ό,τι αγαπούν!"
   Δούναι και λαβείν,ένα αλληλοσυμπλήρωμα!Δύσκολο, μα όταν συμβαίνει είναι ένα θαύμα!
   
   Όμως, είναι που η κοινωνία, όσο μοντέρνα και να θέλουμε να τη βαφτίσουμε δεν ανέχεται αποκλίσεις από τους συμφωνημένους κανόνες,πολλές φορές...
   ...και η Καμίλ!...καημένη Καμίλ!... νοιώθω πως παραμερίστηκε στη διαδρομή του εραστή της προς τη δόξα και παρακολούθησε βήμα -βήμα τη βασανιστική της κάθοδο στην παραφροσύνη και σε μια ματαιωμένη ζωή...Τι κρίμα για ένα τέτοιο ταλέντο!
   
   Σ'ευχαριστώ για το επαινετικό σχόλιο.Η αλήθεια είναι πως ό,τι γράφω, το γράφω με πολλή αγάπη και πάθος.
   Γράφω την αλήθεια μου, που εγώ βαφτίζω "παραμύθι, αερικό, στην πλάτη μου φτερά" να πετάξω με τις σκέψεις μου στον ιδεατό μου κόσμο.
   
   Μιας και αναφέρθηκες σε μυθολογικές θεότητες, να σου απαντήσω ομοίως...και ακολουθώντας το τελετουργικό του Ξένιου Δία να σε καλωσορίσω και να σου πω πως πραγματικά χαίρομαι για την επίσκεψη στο νεοσύστατο κονάκι μου!
   Καλό σου ξημέρωμα!