Camille Claudel: το μεγάλο κύμα και η τρικυμία της ψυχής της ...

 

Camille Claudel: "The Wave - Το Κύμα"

CAMILLE

"Μ’ έριξε μ’ ένα του βλέμμα

'Ενα απ’ τα θύματα κι εγώ

Ήταν όλα ένα ψέμα, με πήγε ως τον ουρανό

Τι ηδονή, τι παραμύθι, να είμαι η ξεχωριστή

Η γυναίκα της ζωής του, η μοναδική

Μια γυναίκα δίχως σκέψη

στο συναίσθημα αν μπλέξει

κάνει ό,τι δε χωράει η λογική

Για του έρωτα το δώρο

το βαρύ πληρώνει φόρο

που αιώνες διαρκεί…"

(Ευσταθία: "Γένους θρυλικού - Αφιερωμένο στην Camille Claudel, απόσπασμα)

Σαν σήμερα, 19 Οκτωβρίου1943 ταξιδεύει για το ουράνιο φως η ταλαντούχα Γαλλίδα γλύπτρια, Καμίλ Κλοντέλ.

Γεννημένη στη νότια Γαλλία, έδειξε την κλίση της στη γλυπτική από πολύ νεαρή ηλικία, κάτι που αναγνωρίστηκε από τον φίλο της οικογένειας, γλύπτη Alfred Boucher, με προτροπή του οποίου η Καμίλ μεταβαίνει στο Παρίσι για σπουδές. Μαθητεύει στο εργαστήριο του Ωγκίστ Ροντέν, γίνεται μοντέλο και μούσα του και μεταξύ τους αναπτύσσεται μια παθιασμένη -πλην ταραχώδης- ερωτική σχέση.

Τα έργα της Καμίλ Κλοντελ εντυπωσιάζουν και διεγείρουν έντονα συναισθήματα με την καινοτόμα και πρωτοποριακή τέχνη τους, που αναδύει την "ψυχή" της γλυπτικής, απελευθερώνοντάς τη από τα καθιερωμένα θεματικά και φορμαλιστικά πλαίσιά της. Σμιλεύει τα γλυπτά της απαλά, δίνοντας μορφές που αναδύονται θεϊκά μέσα από το τραχύ ακατέργαστο υλικό...Σμιλεύει "μπρούντζο που χορεύει, μάρμαρο που κλαίει, πέτρα που αγαπάει...", όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Ουρουγουανός, Εδουάρδο Γκαλεάνο στο βιβλίο του.

Η σχέση της Κλοντέλ με τον Ροντέν τερματίζεται το 1898, ενώ είναι εμφανείς οι ψυχολογικές της διαταραχές . Καταστρέφει πολλά από τα έργα της και στρέφεται ενάντια στον πρώην αγαπημένο της κατηγορώντας τον για κλοπή δικών της ιδεών, που χρησιμοποίησε σε δημιουργίες του.
Αρχίζει να απομονώνεται και η ψυχική της υγεία παραμένει άστατη.
Η ταλαντούχα γλύπτρια πέρασε τριάντα χρόνια εγκλεισμού στο Ψυχιατρείο, μέχρι το θάνατό της στις 19 Οκτωβρίου του 1943...


Απ' ότι φαίνεται, δεν υπήρξε μονάχα Μούσα του Ροντέν...

C. Claudel: "La Valse"

Παζλ για δυνατούς λύτες η ζωή της, συμπεριλαμβανομένης και της "σχέσης" της με τον γάλλο συνθέτη, Κλωντ Ντεμπισί.
Είναι πιθανό οι δυο τους να είχαν γνωριστεί μέσω του Μαλλαρμέ, κοινού φίλου του συνθέτη και του αδερφού της Καμίλ.

Σίγουρα μαζί είχαν επισκεφτεί το καλοκαίρι του 1899 τη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού προκειμένου να παρακολουθήσουν παραστάσεις της ορχήστρας γκαμελάν της Ιάβας.

Είναι πολύ δύσκολο να δοθεί τεκμηριωμένη απάντηση για τυχόν ερωτική σχέση μεταξύ τους, πάντως ο Godet υποστήριζε πως η Καμίλ άκουγε εκστασιασμένη τον Κλωντ να παίζει πιάνο για κείνη, ενώ ο συνθέτης με τη σειρά του είχε συχνά εκφράσει το θαυμασμό του για τα έργα της.
Γνωρίζουμε δε, πως ένα αντίγραφο του γλυπτού της: "La Valse" είχε ο Ντεμπισί πάνω στο πιάνο του, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατο του μουσουργού.

Hokusai: "The Great Wave off Kanagawa"

Συνθέτης και γλύπτρια θαύμαζαν την ιαπωνική τέχνη της ξυλογραφίας ουκίγιο-ε και τις δημιουργίες του Χοκουσάι.

Ο Ντεμπισί έτρεφε μεγάλη εκτίμηση προς τον Χοκουσάι, το έργο του οποίου γνώρισε στα φοιτητικά του χρόνια.
Σε παλαιοπωλείο της Ρώμης είχε ανακαλύψει ένα αντίγραφο του "Μεγάλου κύματος της Καναγκάουα", που μέχρι το τέλος της ζωής του κοσμούσε τον τοίχο στο σαλόνι του.
Ίδια εκτίμηση έτρεφε και η Κλαμίλ για τον ιάπωνα καλλιτέχνη.

Camille Claudel: "The Wave - Το Κύμα"

Επηρεασμένη από το "Μεγάλο Κύμα", όπως και ο Ντεμπισί, παρουσιάζει στο Salon του 1897, το "The Wave". Σμιλεύει στο υλικό της τρεις μικρές γυναικείες φιγούρες με λυγισμένα τα γόνατά τους και πιασμένες απ' τα χέρια, που τρομαγμένες αντικρύζουν το τεράστιο κύμα από μάρμαρο που ετοιμάζεται να σκάσει πάνω από τα κεφάλια τους. Κάποιοι υποστηρίζουν πως το σύμπλεγμα της γλύπτριας μπορεί να θεωρηθεί ως μια εικόνα του πεπρωμένου της. Όπως οι γυναίκες του γλυπτού της, έτσι και κείνη προσπαθεί να αποφύγει και να γλυτώσει τη συντριβή.

Παρόμοιο σε χρώμα και μορφή με τη διάσημη ξυλόγλυπτη εκτύπωση του Χοκουσάι, το "The Wave" είναι ένα διακοσμητικό έργο που δίνει προτεραιότητα στο φως και προαναγγέλλει τη μεταγενέστερη σειρά της Κλοντέλ -"Chimney pieces"- της, στην οποία οι συνδυασμοί των υλικών παίζουν θεμελιώδη ρόλο.

Το Συμφωνικό ποίημα του Κλωντ Ντεμπισί: "La Mer":

Το συνέθεσε στις ακτές της Μάγχης, ταλαιπωρημένος από την κοινωνική κατακραυγή λόγω της σχέσης του με την Έμμα Μπαρντάκ.

Καθένα από τα μέρη του έργου πλάθει μια ηχητική εικόνα της θάλασσας...

• Το πρώτο μέρος ονομάζεται "Από την αυγή ως το μεσημέρι στη θάλασσα" .
  Ο μουσικός λόγος κλιμακώνεται συμβολίζοντας την διαδρομή του φωτός, από την αχνή παρουσίαση της αυγής ως την εκθαμβωτική λάμψη του μεσημεριού.

• Το δεύτερο μέρος τιτλοφορείται "Παιχνίδια των κυμάτων". Εδώ, κυριαρχεί μία απλή, μαγευτική μελωδία, σαν το τραγούδι των σειρήνων, πάνω σε έντονους ρυθμούς, ενώ διάχυτα ηχοχρώματα ζωντανεύουν εικόνες του νερού, του ανέμου και του φωτός.

• Στο τρίτο μέρος που έχει τον τίτλο "Διάλογος του ανέμου με τη θάλασσα" παρατηρούμε τα κρουστά να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Θορυβώδη και ζωηρά δηλώνουν την απειλή της τρικυμίας που μαίνεται. Το μοτίβο από το τραγούδι των σειρήνων ακούγεται αποσπασματικά σε μια στιγμή γαλήνης, αλλά χάνεται αμέσως μέσα σε εκρηκτικά ηχητικά ξεσπάσματα.

Το απολαμβάνουμε σε μια εξαιρετική ηχογράφηση του 1957 από την Ορχήστρα Concertgebouw υπό τον περίφημο Ολλανδό μαέστρο Eduard van Beinum:

Debussy: "La Mer"

Για την Κ. Κλοντέλ υπάρχουν πολλά κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!

Η Καμίλ κι ο θρύλος της ινδής Σακούνταλα ...

 

Camille Claudel: "Sakuntala" ή "Vertumnus et Pomona"

H Kλοντέλ εργαζόμενη
πάνω στο γλυπτό "Σακουντάλα"

"Η Καμίλλη περιμένει. Έκθεση των Ηλυσίων Πεδίων, 1888. Δεν αντέχει άλλο να περιμένει τα αποτελέσματα. Πηγαινοέρχεται. Περνάει μπροστά από την Έκθεση, απομακρύνεται, ξαναγυρίζει. Μέρες ολόκληρες δουλεύει συνέχεια. Εξαντλήθηκε. Δούλεψε και ξαναδούλεψε το ζευγάρι, δεκάδες φορές...[...]

Περπατάει, ζεσταίνεται, βλέπει από μακριά τον κόσμο.[...].

Θα'χουν κολλήσει τη μύτη τους πάνω στο ζευγάρι...Θα' θελε να τούς φωνάξει:

"Εδώ πρόκειται για την ψυχή μου, ό,τι πιο ιερό έχω!

Ακούστε, κύριοι: αυτές είναι ώρες δουλειάς, ώρες αναζήτησης, ώρες που η ψυχή μου φλέγεται!"

[...]

Θυμάται εκεί τη βραδιά με τον Ροντέν...[...] Εκείνος κρέμεται πάνω της με βλέμμα ικετευτικό, απελπισμένο.

Ένας άντρας στα γόνατα, παρατημένος, ένα πρόσωπο κατεστραμμένο. [...]

Αισθάνεται αμέσως την επιθυμία να καταπιαστεί με τη γλυπτική, να φτιάξει επιτέλους το ζευγάρι της. Πίνει τον καφέ της και ψάχνει τους ινδικούς θρύλους.

Να, ο θρύλος Σακούνταλα, ο βασιλιάς που ψάχνει σαν τρελός να ξαναβρεί τη χαμένη πολυαγαπημένη του, ανακτώντας τη μνήμη του σ' ένα λεπτό αιωνιότητας...

[...]

Τρυπώνει στην Έκθεση. Ακούει: "Σακούνταλα. Γύψος. Γλύπτης: Δεσποινίς Καμίλλη Κλοντέλ. Έπαινος"

(Ανν Ντελμπέ: "Μια Γυναίκα-Καμίλλη Κλοντέλ", εκδ. Εστία, μτφ.Σρουμπούλη Αγνή, σελ. 189-193)

H Κλοντέλ -όπως θα καταλάβατε- διοχέτευσε το δικό της πάθος για τον Ωγκίστ Ροντέν στο γλυπτό "Shakuntala", που φιλοτέχνησε σε διάφορες εκδοχές, από γύψο, χαλκό, αλλά και μάρμαρο.

Ο γονατιστός άντρας με διάχυτο τον πόθο και την αδημονία αγκαλιάζει τη γυναίκα που γέρνει προς το μέρος του. Η ταλαντούχα γλύπτρια εμφυσά πνοή στο έργο της, καθώς η έμπνευση έρχεται από τη φλογερή στιγμή: της επανένωσης της Σακούνταλα με το σύζυγό της μετά από τον μακροχρόνιο χωρισμό τους... 

Ο αδερφός της Καμίλ, Πωλ, θεωρούσε ύψιστης καλλιτεχνικής σύλληψης και δημιουργίας το γλυπτό αυτό επισημαίνοντας πως: 

"απεικονίζει την ιερότητα της σμίξης δυο ψυχών. Και οι δυο βουβοί. Η γυναίκα με κρεμασμένο το ένα χέρι -σαν κλαδί σπασμένο- υποκύπτει στη βαρύτητα-αγάπη. Το άλλο τοποθετημένο στο στήθος.
Ο άντρας την αγκαλιάζει με λαχτάρα προστατεύοντας αυτή την καρδιά, το υπέρτατο καταφύγιο αγνότητας. Είναι αδύνατο να φανταστεί κανείς κάτι πιο φλογερό και συνάμα σεμνό κι αμόλυντο..."

Η μαρμάρινη εκδοχή ολοκληρώθηκε το 1905 και έχει τον υπότιλο: "Vertumnus et Pomona"

Αναπαράσταση σκηνής από το θρύλο σε ταπισερί
από τον Ούγγρο Sandor Nagy
(pinterest)

Ο θρύλος της ινδής Σακούνταλα με θέμα εμπνευσμένο από τον αρχαίο επικό κύκλο της Μαχαμπαράτα, πλην της Κλοντέλ έδωσε ώθηση και σε αρκετούς μουσουργούς. Όλοι, έχουν στηριχτεί στην μυθιστορηματική αφήγηση του ινδού ποιητή, Καλιντάσα.

"Ο Καλιντάσα σε έμπνευση"

W. Douglas

Πρόκειται για το σπουδαιότερο και ωριμότερο έργο του, γραμμένο στα σανσκριτικά, ένα ρομαντικού χαρακτήρα δράμα σε πέντε πράξεις. 

Κατά τον Γκαίτε, αυτό το έργο του "Σαίξπηρ της Ινδίας", όπως χαρακτηρίζεται ο Καλιντάσα, είναι "το τελειότερο επίτευγμα της κλασικής ινδικής λογοτεχνίας όλων των εποχών".  Τα ένθερμα λόγια του Γκαίτε για το επικό αριστούργημα μαρτυρά τον ανυπέρβλητο θαυμασμό του: "Η Σακούνταλα παντρεύτηκε την άνοιξη της νιότης με τους καρπούς που επιφέρει η δύση της", ενώ ο Ραμπουντανάθ Ταγκόρ συμπλήρωσε: "η Σακούνταλα εκφράζει την ανύψωση της αγάπης από το επίπεδο της παρερχόμενης φυσικής ομορφιάς στης σφαίρα της αιώνιας ομορφιάς των εσωτερικών αξιών".

Ο Καλιντάσα στις γεμάτες ρομαντισμό αράδες του ξεδιπλώνει την ιστορία της Σακούνταλα, που βρέθηκε μωρό στο δάσος δίπλα σε πουλιά. Μετά από χρόνια γνώρισε το βασιλιά Ντουσμαντά, που είχε βγεί σε κυνήγι ελαφιών. Ερωτεύτηκαν και παντρεύτηκαν. Όμως ο Ντουσμαντά την εγκατέλειψε υπό την επιρροή της κατάρας του δυσαρεστημένου Μάγου. Η γυναίκα κατέφυγε στις ερημιές, όπου και ανέθρεψε το γιο τους, καρπό του έρωτά τους. Πολύ αργότερα η κατάρα υπερνικιέται και ο βασιλιάς τελικά ξανασμίγει με τη γυναίκα του στον ουρανό...

1. Δεδομένης της εξαιρετική πλοκής του δράματος του Καλιντάσα, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι ο έμπειρος Αντόνιο Σαλιέρι ενθάρρυνε το μαθητή του, Φραντς Σούμπερτ να γράψει τη δική του εκδοχή πάνω στο ινδουιστικό θέμα. Έτσι,  το 1820 ο νεαρός Βιεννέζος συνθέτει την όπερα "Sakontala", η οποία όμως έμεινε ημιτελής.
Δομημένη σε τρεις Πράξεις, σώζονται μόνο θραύσματα. Το μόνο, ολοκληρωμένο από τον συνθέτη, μέρος είναι το τελικό χορωδιακό της 1ης Πράξης: "Sieg deinen Fahnen, König"(28:48). Ένας από τους συνθέτες, που εργάστηκαν στη συμπλήρωση και αναπροσαρμογή της όπερας του Σούμπερτ είναι κι ο Δανός, Karl Aage Rasmussen.

F. Schubert: "Sakontala"

2. Μία από τις γοητευτικότερες ουβερτούρες πάνω στο θρύλο της Σακούνταλα γράφτηκε από τον Ουγγροαυστριακό συνθέτη Karl Goldmark το 1865. Μια σύνθεση, που οι μουσικολόγοι χαρακτηρίζουν την πιο εντυπωσιακή έκφραση του ταλέντου του συνθέτη στην ορχηστρική μουσική. Με παραμυθική αύρα και με μικρές, μελαγχολικές ή ταραγμένες  φράσεις να υποδεικνύουν  τη διάθεση των ηρώων της ιστορίας, ο Γκόλντμαρκ αναδεικνύει έντονα τα ρομαντικά στοιχεία της μουσικής του, που μαρτυρούν επιρροές από Σούμαν, αλλά και Μπραμς...

Karl Goldmark:  "Sakuntala Overture, Op. 13":

3. Εκτός από τη μουσική, ο ιταλός συνθέτης Φράνκο Αλφάνο έγραψε και το λιμπρέτο, βασισμένο στο δράμα του Καλιντάσα για την ομώνυμη τρίπρακτη όπερά του: "Sakuntala", που θεωρείται το σπουδαιότερο έργο του.

Έκανε πρεμιέρα το 1921 με κοινό και κριτικούς να το υποδέχονται με ενθουσιασμό, όμως κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου η παρτιτούρα καταστράφηκε, αναγκάζοντας το δημιουργό της σε αναπροσαρμογή και με νέο τίτλο:  "Ο θρύλος της Σακούνταλα". H παρτιτούρα του Aλφάνο απηχεί μουσικά ιδιώματα από τη σύγχρονη γαλλική μουσική, ιδιαίτερα Ντεμπισιανές και Ραβελικές αποχρώσεις.

Aπολαμβάνουμε την σύντομη πλην ονειρική Ουβερτούρα και την 1η Πράξη της όπερας:

4. Tην ίδια περίπου περίοδο με τον Αλφάνο παρουσιάζεται στη Ρωσία και το μπαλέτο "Shakuntala", έμπνευση του σούφι ποιητή, μουσικολόγου και φιλοσόφου, Hazrat Inayat Khan, από το νέο θέατρο του Alexander Tairov. Ο δάσκαλος Χαν χώρισε την εργασία του σε 4 μέρη που αντιστοιχούσαν στα τέσσερα στάδια στοχαστικής μελέτης βασισμένης στο θρύλο. Ο σκηνοθέτης Ταϊρόφ προσδοκούσε να στήσει ένα θέαμα πολλαπλών τεχνών. Έτσι, τον έλκυσε η ιδέα του Χαν για μια "ουράνια" μπαλετική παράσταση, όπου δεν θα ακολουθεί την κλασική χορευτική φόρμα, αλλά θα έχει πυρήνα δραματικές κινήσεις με μυστικιστική αίσθηση.

Το ακούμε στη διασκευή του για κουαρτέτο εγχόρδων.

Hazrat Inayat Khan: "Shakuntala":

5. Φαίνεται πως ο Δανός ποιητής και ζωγράφος  της Αποικίας του Σκάγκεν, Χόλγκερ Ντράχμαν παρακολουθώντας μια παράσταση του έργου του Καλιντάσα στο Μόναχο, εντυπωσιάστηκε τόσο από τους παραλληλισμούς μεταξύ των δικών του κατεστραμμένων γάμου και σχέσεων και αυτού της Σακούνταλα, που έγραψε το ομώνυμο ποίημα:

"Απ'τη λαχτάρα να κοιμηθώ δεν μπορούσα.

Με χάιδεψε στο πρόσωπο ένα ευωδιαστό αεράκι

που έμπαινε απ' το παράθυρό μου

σαν μυρωδάτο ποτάμι.

Άκουσα τους ψηλούς φοίνικες

να συρίζουν αχνά μια γλυκιά μουσική

Ψίθυρους απ'όπου πέρασες, απ'όπου περπάτησες:

Σακούνταλα, Σακούνταλα."

Δυο είναι οι περισσότερο γνωστές μελοποιήσεις του ποιήματος: του Christian Sinding και του Fr. Delius

Ι) Christian Sinding: "Sakuntala"

Από καλλιτεχνική οικογένεια ο νορβηγός συνθέτης, αδελφός του ζωγράφου Otto και του γλύπτη Stephan Sinding, διακοσμεί ένα μεγάλο μέρος της συνοδείας με αιθέρια αρπέζ, αντανακλάσεις του θροΐσματος, των ψιθύρων και της ερωτικής νοσταλγίας!
Κυματισμός από έξαρση συναισθήματος, παραλήρημα και μουσικό μουρμουρητό...

II)  Fr. Delius: "Sakuntala" :

Ο Φρέντερικ Ντήλιους έδειξε από μικρός τα μουσικά του χαρίσματα. Παρότι οι γονείς του αντιτάχθηκαν στο όνειρο του γιου τους να ασχοληθεί με τη μουσική, εκείνος πεισματικά ξεκίνησε σπουδές στο Ωδείο της Λειψίας, όπου γνωρίστηκε με τον Έντβαρντ Γκριγκ με τον οποίο συνδέθηκε με μια βαθιά φιλία, που κράτησε ως το τέλος της ζωής τους.
O  Γκριγκ χαρακτήριζε τον Ντήλιους : "ποιητή και ονειροπόλο". Δεν είχε άδικο, καθώς ακόμα κι ένας αδαής διακρίνει στις μελωδίες του χαρακτήρα μυστικιστικό, αριστοτεχνικό πλάσιμο μυστηριακής ατμόσφαιρας και λεπτής γοητείας, όπως ακριβώς και στην δική του "Σακούνταλα", συμβαίνει.

6. Τέλος, το 2012, ο αμερικανός συνθέτης, Jake Heggie επιλέγει να συμπεριλάβει το συγκεκριμένο γλυπτό της Κλοντέλ ως μέρος του Κύκλου τραγουδιών που συνέθεσε για μέτζο-σοπράνο και κουαρτέτο εγχόρδων βασισμένα στη ζωή και το έργο της Γαλλίδας γλύπτριας. Η σύνθεση που τιτλοφορείται "Camille Claudel: Into the fire" έγινε κατόπιν παραγγελίας από την San Francisco Performances, με τη διάσημη μεσόφωνο, Joyce DiDonato να αναλαμβάνει το απαιτητικότατο σολιστικό μέρος.

Jake Heggie: "Camille Claudel: Into the Fire: No. 3. Shakuntala"

Η προικισμένη γαλλίδα γλύπτρια, Καμίλ Κλοντέλ που έσβησε μέσα στη μοναξιά και την υπαρξιακή απορία, είχε ένα μοναδικά δημιουργικό μυαλό.
Γεννήθηκε σαν σήμερα, 8 Δεκέμβρη του 1864, επέτειος που έδωσε την αφορμή γι' αυτό το κείμενο-αναφορά στο αριστουργηματικό γλυπτό της-έμπνευση από την ινδική μυθολογία...

Καμίλ Κλοντέλ: μπρούντζος που χορεύει, μάρμαρο που κλαίει, πέτρα που αγαπάει...

"Η οικογένεια αποφάνθηκε πως είναι τρελή και την έκλεισε στο τρελοκομείο.

Η Καμίγ Κλοντέλ πέρασε έγκλειστη εκεί μέσα τα τελευταία τριάντα χρόνια της ζωής της.

Για το καλό της, είπαν.

Στο τρελοκομείο, μια παγωμένη φυλακή, αρνήθηκε να ζωγραφίσει

και να καταπιαστεί με τη γλυπτική.

Η μητέρα και η αδερφή της δεν την επισκέφθηκαν ποτέ.

Καμιά φορά ερχόταν να τη δει ο αδερφός της Πολ, ο μουσικός.

Όταν η αμαρτωλή Καμίγ πέθανε, κανείς δεν πήγε να πάρει τη σορό της.

Ο κόσμος άργησε πολλά χρόνια μέχρι να ανακαλύψει ότι η Καμίγ

δεν ήταν μόνο η ταπεινωμένη ερωμένη του Ογκίστ Ροντέν.

Σχεδόν μισό αιώνα μετά τον θάνατό της, τα έργα της αναστήθηκαν, ταξίδεψαν κι άφησαν τον κόσμο άναυδο: μπρούντζος που χορεύει, μάρμαρο που κλαίει, πέτρα που αγαπάει.

Στο Τόκιο, οι τυφλοί ζήτησαν την άδεια να αγγίξουν τα γλυπτά της.

Τα ακούμπησαν. Είπαν πως τα αγάλματα ανέπνεαν".

(Eduardo Galeano: "Γυναίκες", εκδ. Πάπυρος, μτφ: Ισμήνη Κανσή, σελ. 142)

Σαν σήμερα, 19 Οκτωβρίου 1943 ταξιδεύει για το ουράνιο φως η ταλαντούχα Γαλλίδα γλύπτρια, Καμίλ Κλοντέλ.

H Kαμίλ(αριστερά) με την Τζέσι Λίπσκομπ(δεξιά)
στο εργαστήριο του Ροντέν

Γεννημένη στη νότια Γαλλία, έδειξε την κλίση της στη γλυπτική από πολύ νεαρή ηλικία, κάτι που αναγνωρίστηκε από τον  φίλο της οικογένειας, γλύπτη Alfred Boucher, με προτροπή του οποίου η Καμίλ μεταβαίνει στο  Παρίσι για σπουδές. Μαθητεύει στο εργαστήριο του Ωγκίστ Ροντέν, γίνεται μοντέλο και μούσα του και μεταξύ τους αναπτύσσεται μια παθιασμένη -πλην ταραχώδης- ερωτική σχέση.
Στο εργαστήριο του Ροντέν γνωρίζεται και με την αγγλίδα γλύπτρια, Jessie Lipscomb. Οι δυο τους ήταν οι πρώτες γυναίκες που εντάχθηκαν στο αποκλειστικά ανδρικό ατελιέ του Ροντέν ώστε να βοηθήσουν στη σμίλευση του έργου του: " The Burghers of Calais - Οι Αστοί του Καλαί".

Οι δυο γυναίκες έγιναν φίλες καθώς μοιράζονταν την αγάπη τους για τη γλυπτική και πέρασαν μαζί τις καλοκαιρινές διακοπές του 1886 στο Πετερμπόροου με την οικογένεια της Τζέσι. Ηταν η περίοδος που ο Ροντέν βομβάρδιζε ερωτικά την Καμίλ, παρότι παντρεμένος.  Επιστολές του γλύπτη προς την Λίπσκομπ το αποδεικνύουν. Η φιλία της Καμίλ με την Τζέσι διακόπτεται και οι δρόμοι τους αποκλίνουν λίγο αργότερα. 

Ωστόσο, η Λίπσκομπ  επισκέφτηκε την Κλωντέλ το 1929 στο Ψυχιατρείο όπου νοσηλευόταν με ταραγμένο τον ψυχικό της κόσμο.

 "Buste d'Auguste Rodin", Camille Claudel 

Τα έργα της Καμίλ Κλοντελ εντυπωσιάζουν και διεγείρουν έντονα συναισθήματα με την καινοτόμα και πρωτοποριακή τέχνη τους, που αναδύει την "ψυχή" της γλυπτικής,  απελευθερώνοντάς  τη από τα καθιερωμένα θεματικά και φορμαλιστικά πλαίσιά της. Σμιλεύει τα γλυπτά της απαλά, δίνοντας μορφές που αναδύονται θεϊκά μέσα από το τραχύ ακατέργαστο υλικό...Σμιλεύει "μπρούντζο που χορεύει, μάρμαρο που κλαίει, πέτρα που αγαπάει...", όπως χαρακτηριστικά γράφει παραπάνω ο Ουρουγουανός, Εδουάρδο Γκαλεάνο στο βιβλίο του.

Η σχέση της Κλοντέλ με τον Ροντέν  τερματίζεται το 1898, ενώ είναι εμφανείς οι ψυχολογικές της διαταραχές . Καταστρέφει πολλά από τα έργα της και στρέφεται ενάντια στον πρώην αγαπημένο της κατηγορώντας τον για κλοπή δικών της ιδεών, που χρησιμοποίησε σε δημιουργίες του.

Αρχίζει να απομονώνεται και η ψυχική της υγεία παραμένει άστατη. Αγωνίστηκε να σταθεί στα πόδια της και να βρει αναγνώριση ως ανεξάρτητη καλλιτέχνις, όμως η εμμονή της με τον Ροντέν στάθηκε καθοριστική και η επίδρασή του καταστροφική.

Camille Claudel: "Shakuntala"

"Πιστεύω ότι είμαι στα πρόθυρα ενός κακού τέλους ...",

γράφει σε μια επιστολή της προς τον ξάδελφό της.
Τελικά δεν γλυτώνει τον εγκλεισμό σε ψυχιατρική κλινική, για τα νοσήλεια της οποίας συμμετέχει οικονομικά ο Ροντέν, με πολλούς να κατηγορούν την οικογένειά της για το χαμό μιας διάνοιας της τέχνης.

Παρατημένη από όλους, δέχεται επισκέψεις μόνο από τον αδελφό της. Ακόμα και η μητέρα της αρνήθηκε την έκκληση της Καμίλ να την επισκεφτεί, με τη δικαιολογία πως η κόρη της είχε προκαλέσει τεράστιο κακό στην οικογένεια. 

Η ταλαντούχα γλύπτρια πέρασε τριάντα χρόνια εγκλεισμού στο Ψυχιατρείο, μέχρι το θάνατό της στις 19 Οκτωβρίου του 1943...

Μια από τις τελευταίες της φωτογραφίες είναι εκείνη με την παλιά φίλη και συμμαθήτριά της, Τζέσι Λίπσκομπ , όταν η δεύτερη -όπως αναφέραμε- επισκέφτηκε την Κλοντέλ το 1929 στο Άσυλο...

Η απόφαση της οικογένειάς της να την κλείσει σε ψυχιατρικό άσυλο σκότωσε αυτό το σπουδαίο ταλέντο, ένα ανήσυχο, πρωτοπόρο πνεύμα, μια ασυμβίβαστη καλλιτεχνική ιδιοφυΐα, που το έργο της εμπνέει μέχρι σήμερα, παρόλο που ποτέ δεν κατάφερε να ξεφύγει από την σκιά του Ροντέν...

Camille Claudel: "La petite châtelaine"

Η ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ:

O Jake Heggie, είναι από τους πλέον καταξιωμένους αμερικανούς δημιουργούς σύγχρονης-κλασικής μουσικής παγκοσμίως. Πολυβραβευμένος συνθέτης και πιανίστας, σπούδασε σύνθεση με τον Ernst Bacon, με τους μουσικοκριτικούς να τον χαρακτηρίζουν: "Πουλένκ του 20ού αιώνα. Η μουσική προσέγγισή του, ο τρόπος με τον οποίο οι επιλογές του ξεκλειδώνουν και αποκωδικοποιούν την ποίηση, την ένταση των λέξεων και ζωγραφίζουν τις μορφές, είναι εντυπωσιακά και γεμάτα εκπλήξεις".

Το 2012, ο Jake Heggie συνέθεσε έναν Κύκλο τραγουδιών για μέτζο-σοπράνο και κουαρτέτο εγχόρδων  βασισμένα στη ζωή και το έργο της Γαλλίδας γλύπτριας, Καμίλ Κλοντέλ. Η σύνθεση που τιτλοφορείται "Camille Claudel: Into the fire" έγινε κατόπιν παραγγελίας από την San Francisco Performances για τα 30 χρόνια του  Alexander String Quartet, με τη "φωνή των 24 καρατίων", όπως έχει χαρακτηριστεί η διάσημη μεσόφωνος, Joyce DiDonato να αναλαμβάνει το απαιτητικότατο σολιστικό μέρος.

Camille Claudel: " The Gossips"
(pinterest)

Ο τραγουδιστικός κύκλος προσδοκά να αποτυπώσει μουσικά τη δημιουργική ιδιοφυΐα της Κλοντέλ, μιας προσωπικότητας που -ως γυναίκα- η εποχή της σπάνια έπαιρνε στα σοβαρά, παρά μόνο σε σχέση με έναν άντρα. Για την Καμίλ, ο άνδρας ήταν ο Ροντέν, δάσκαλος, μέντορας και εραστής της. Το θυελλώδες ειδύλλιό τους, οι αντιμαχόμενοι εγωισμοί, η σύγκρουση της ιδιοφυΐας τους, οι τολμηρές επιλογές της ζωής της, οι αθετημένες υποσχέσεις του και η ψυχική ασθένεια που θα την οδηγούσε στον 30χρονο εγκλεισμό της σε ένα απομακρυσμένο άσυλο - όλα αυτά είναι μέρος της τραγικής ιστορίας της...

Ο κύκλος λαμβάνει χώρα την ημέρα που η Καμίλ πρόκειται να μεταφερθεί στο άσυλο.
Στο εναρκτήριο ατμοσφαιρικό πρελούδιο δηλώνεται το χάραμα της μέρας. 

Camille Claudel: "L'age mûr"

Ξημερώνει, και η γλύπτρια ξυπνά και κείνη. Απευθύνεται σε μερικά από τα γλυπτά-ορόσημά της. Καθένα γίνεται μέρος της αφήγησης... "Rodin", "La Valse", "Shakuntala", "La petite châtelaine", "The Gossips", όπως και το αυτοβιογραφικής διάστασης "L'age mûr", καθώς  η καλλιτέχνιδα πραγματεύεται το αδυσώπητο πέρασμα του χρόνου, τα γηρατειά και το θάνατο...

Ο επίλογος βασίζεται στην ξεθωριασμένη φωτογραφία που τραβήχτηκε το 1929 στο Montdevergues Asylum,  όταν την Καμίλ επισκέφτηκε η φίλη, συμμαθήτρια και συγκάτοικός της, Τζέσι Λίπσκομπ...

 Καμίλ Κλοντέλ και Τζέσι Λίπσκομπ το 1929
στο Montdevergues Asylum
(pinterest)

Το ποιητικό κείμενο είναι του Gene Scheer, βασισμένο σε εφημερίδες και επιστολές της Κλοντέλ.

Ο συνθέτης προσεγγίζει με σεβασμό και τοποθετεί το έργο της Κλοντέλ σε επίπεδο αντάξιό της, αποτίοντας φόρο τιμής στη μοναδική ιδιοφυία της. Ο κύκλος μουσικά ακολουθεί έντονη, ρυθμική χορευτική αίσθηση καθ' όλη τη διάρκεια των τραγουδιών.
O συνθέτης επιδέξια μετακινείται από τον ακραίο λυρισμό στο έντονο δράμα, κοσμώντας το κείμενο με σπαρακτικά μελίσματα, απ' όπου ξεπηδούν πρωτόγονοι θρήνοι, πλάνες κι αλλόκοτες ψευδαισθήσεις. Ακρόαμα μυστηριακό και άκρως ποιητικό με μοτίβα που μετουσιώνουν στη δίνη τους το πάθος της τέχνης της Καμίλ. 
Εμφανής είναι κι η επιρροή από τον Ντεμπισί και το "Κουαρτέτο Εγχόρδων σε σολ ελ" του Κλωντ Ντεμπισί...

Camille Claudel: "La Valse"

Μην ξεχνάμε ότι ο γάλλος συνθέτης υπήρξε στενός φίλος της γλύπτριας, είχε συχνά εκφράσει το θαυμασμό του για τα έργα της, η Καμίλ άκουγε εκστασιασμένη τον Κλωντ να παίζει πιάνο για κείνη, ενώ ο συνθέτης κρατούσε αντίγραφο του γλυπτού της "La Valse", τοποθετημένο πάνω στο πιάνο του... (Μπορείτε να διαβάσετε σχετικά σε παλαιότερο άρθρο μου, εδώ).

Τα μέρη:

Πρελούδιο: Awakening

1. Rodin

2. La Valse

3. Shakuntala

4. La petite châtelaine

5. The Gossips

6. L'age mûr

7. Επίλογος: "Η επίσκεψη της Jessie Lipscomb στο Montdevergues Asylum"

Jake Heggie: "Camille Claudel: Into the fire"

(Joyce DiDonato - Alexander String Quartet) 

Για τη σπουδαία γλύπτρια, Καμίλ Κλοντέλ υπάρχουν πολλά άρθρα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!

"Καμίλ Κλοντέλ - Κλωντ Ντεμπισί...στροβιλισμοί στους ρυθμούς ενός μυστηριακού βαλς"

 

Σχέδιο του γάλλου Vincent Grave για το βιβλίο του Eric Liberge, όπου δείχνει τον Ντεμπισί στο πιάνο, που το κοσμεί το αντίγραφο του "Valse" της Κλοντέλ(πηγή: vincent grave)

Ποιος θα μπορούσε να αποφανθεί, χωρίς αποδεικτικά στοιχεία για τη "σχέση" δυο ανθρώπων;...Μιας μουσικής ιδιοφυίας και μιας προικισμένης γλύπτριας;
Ο λόγος για τον γάλλο ιμπρεσιονιστή Κλωντ Ντεμπισί και την γεννημένη σαν σήμερα 8 Δεκέμβρη του 1864, Καμίλ Κλωντέλ.

Επικαλούμενη τα γραφόμενα στο συνοδευτικό βιβλιαράκι του cd της DG με θέμα "Claude et Camille-La Valse", σας ζητώ να σεργιανίσουμε αυτό το απόγευμα στα μονοπάτια μιας περιόδου της ζωής της ταλαντούχας καλλιτέχνιδας, που το  μοναδικά δημιουργικό μυαλό της έσβησε μέσα στη μοναξιά και την υπαρξιακή απορία...

Απ' ότι φαίνεται, δεν υπήρξε μονάχα Μούσα του Ροντέν...

Δυστυχώς, πολλά γεγονότα από της ζωή της Κλοντέλ είναι γνωστά αποσπασματικά, αφού ένα μεγάλο μέρος της αλληλογραφίας της έχει εξαφανιστεί, είχε λιγοστούς φίλους και έζησε απομονωμένη.
Παζλ για δυνατούς λύτες η ζωή της, συμπεριλαμβανομένης και της "σχέσης" της με τον γάλλο συνθέτη.
Υπάρχει επιστολή του Ντεμπισί προς τον φίλο του δημοσιογράφο και μουσικοκριτικό Rombert Godet, όπου κάνει λόγο για διακοπή μιας σχέσης που τον λύπησε πολύ.
Συγκεκριμένα, αναφέρει:

"...οι λέξεις που έβγαιναν απ'τα χείλη της ήταν βαριές...

εγώ όμως δεν άκουγα, παρά στ' αυτιά μου ηχούσαν υποθετικά λόγια γλυκά...

γιατί αλλιώς η καρδιά θα ξεσκιζόταν, όπως τα φάλτσα γδέρνουν τ'αυτιά...

Μια νεαρή γυναίκα, που θαύμαζα και αγαπούσα, έδωσε απότομα τέλος στη γνωριμία μας...

Ακόμα, θρηνώ για την απώλεια του ονείρου.."

(Cl. A. Debussy-Αdresse : Monsieur Robert Godet, 15 Cecil street, Strand. Londres. Angleterre)


Είναι πιθανό οι δυο τους να είχαν γνωριστεί είτε στο σπίτι του Godet, είτε μέσω του Μαλλαρμέ, κοινού φίλου του συνθέτη και του αδερφού της Καμίλ.

Σίγουρα μαζί είχαν επισκεφτεί το καλοκαίρι του 1899 τη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού προκειμένου να παρακολουθήσουν παραστάσεις της ορχήστρας γκαμελάν της Ιάβας.

Είναι πολύ δύσκολο να δοθεί τεκμηριωμένη απάντηση για τυχόν ερωτική σχέση μεταξύ τους, πάντως ο Godet υποστήριζε πως η Καμίλ άκουγε εκστασιασμένη τον Κλωντ να παίζει πιάνο για κείνη, ενώ ο συνθέτης με τη σειρά του είχε συχνά εκφράσει το θαυμασμό του για τα έργα της.

Γνωρίζουμε δε, πως ένα αντίγραφο του γλυπτού της: "La Valse" είχε ο Ντεμπισί πάνω στο πιάνο του, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατο του μουσουργού.

"Η Καμίλλη βιάζεται...Γδέρνει για ώρες,,,Πολλές ώρες δουλειάς για να λειάνει το μάρμαρο...Ησυχία!Εργαζεται![...]
Το φως διαπερναει την ομιχλώδη θάλασσα[...]
"Αιχμηρη μουσική την προκαλεί, την τραβάει. Αυτή τη μουσική μυστηριωδώς την αναγνωρίζει. Η μικρή σειρήνα του βράχου από πράσινο όνυχα.Παίζει με φλογέρα από λαμπερό μέταλλο.
Η Καμίλλη πλησιάζει στη μελωδία. Κοντα, όλο και πιο κοντά.
Το φως γίνεται εκθαμβωτικό.Προχωράει πανω στο περήφανο μάρμαρο. Γλιστράει στη διάφανη επιφανεια.
Η αίθουσα -κρυστάλλινοι πολυέλαιοι- φεγγοβολάει, κι αυτή χορεύει, στροβιλίζεται λουσμένη στο φως.
Απλώνει τα δυο υπέροχα χέρια της.
Προσκαλεί το μουσικο να την αγκαλιασει.
Τού ψιθυρίζει στ'αυτί: "ουδέν σχόλιο, κύριε Ντεμπισί".

("Μια Γυναίκα, Καμίλλη Κλωντέλ", Ανν Ντελμπέ, εκδ. ΕΣΤΙΑ, μτφ: Αγνη Στρουμπούλη, σελ. 14-15)

Πολλοί υποστηρικτές έχουν συνδέσει συνθέσεις του Ντεμπισί με γλυπτά της Κλοντέλ, που μεταξύ τους λειτούργησαν εμπνευστικά.

"La Valse", C.Claudel

Οι ερευνητές προς αυτή την κατεύθυνση θεωρούν αλληλένδετα το γλυπτό "La Valse" της Κλοντέλ με το περίφημο "Ακόμα πιο αργό Βαλς-Valse, La plus que lente" του Ντεμπισί.

Η γλύπτρια, στο μυστηριακό και άκρως ποιητικό "Βαλς" της δημιουργεί με τα μαγικά της δάχτυλα ένα ζευγάρι,αφημένο στο πάθος  και στη δίνη της μουσικής ν'ακολουθεί στα βήματα χορού το ρυθμό της καρδιάς, που χτυπά ακατάπαυστα...
Σχεδόν γυμνοί, μοιάζουν να αιωρούνται πάνω απ'τη γη...
Τα κορμιά νέα, σπαρταρούν για ζωή....το λεπτό ύφασμα, το πάθος που τυλίγεται γύρω τους...
Διψούν, όμως στο βλέμμα τους υψώνεται μια θλίψη.. Ανασαίνουν μιαν αγάπη πιο οδυνηρή κι από τον θάνατο;

Γι'αυτό κι ο κοινός δρόμος δεν βρίσκεται με ένα ρομαντικό βαλς, ας πούμε του Στράους, αλλά με ένα βαλς μιας κάποιας ιδιαιτερότητος.

To "La plus que lente", που  γράφτηκε αρχικά για σόλο πιάνο μια δεκαετία αργότερα  από την απομάκρυνση των δυο καλλιτεχνών, έγινε γνωστό με τη μεταγραφή του για έγχορδα και παρουσιάστηκε από μπάντα τσιγγάνων με το ιδιαίτερο στυλ παιξίματος που τους διακρίνει.
Παρότι στον τίτλο του έργου αναφέρεται η λέξη Lente=αργό, οι ειδικοί θεωρούν πως αντιπροσωπεύει  μια πικρόχολη σάτιρα, την αντίδραση του Ντεμπισί στην επίδραση του αργού χορού στη γαλλική κοινωνία της εποχής.

Αξίζει, κλείνοντας να αναφέρουμε πως εκτός από κείνους που επισημαίνουν ως πηγή έμπνευσης το γλυπτό, "La Valse", που κοσμούσε το πιάνο του, υπάρχουν κι άλλοι που επικαλούνται τη συνάντησή του με έναν βιολιστή, που εκείνη την εποχή άσκησε μεγάλη επιρροή σ' ότι αφορά στο τσιγγάνικο ύφος στην εκτέλεσή του.

Το ακούμε από σόλο πιάνο με τη θρυλική Marguerite Long σε ηχογράφηση του 1930:

Τελικά, δεν μ'απασχολεί αν όντως υπήρξε ουσιαστική, ερωτική σχέση ανάμεσά τους.
Σίγουρα όμως η έλξη μεταξύ τους ήταν δυνατή.
Η Καμίλ  κατάφερε, ακόμα και εν αγνοία της, να  ξυπνήσει τα πιο δημιουργικά ένστικτα στον Πυγμαλίωνά της, Αχίλ-Κλωντ.
Η ομορφιά, το ταλέντο, η λεπτή της ευαισθησία, ο μαγνητισμός και η τρυφερότητά της έγιναν εκρηκτικό ερέθισμα, πυροδότησαν μαγική έμπνευση, μια λεπτοφυή μελωδία, πιρουέττα του ανέκφραστου, μεθυσμένη δοξαριά απ'το κρασί της ηδονής και του πάθους!

Για καληνύχτα απολαμβάνουμε τη μεταγραφή του "Lente Valse" για βιολί και πιάνο από μια ΙΣΤΟΡΙΚΗ ηχογράφηση του 1946 με τον Γιάσα Χάιφετς.

Παλιότερο κείμενο για την Καμίλ Κλοντέλ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

πηγές:
http://le-cygne-de-ravel.com/DebussyGodet.html
http://vincentgrave.blogspot.com

"Καμίλ Κλοντέλ - Το Βαλς"

 

Καμίλ Κλοντέλ  (8 Δεκεμβρίου 1864 - 19 Οκτωβρίου 1943)

Φαινόμενο της γλυπτικής η γαλλίδα Καμίλ Κλοντέλ με σημαντικότατο έργο, μα και πολυτάραχη ζωή.

"Εξέγερση ενάντια στη φύση!", γράφει ο Μιραμπό για την Καμίλ.

Από την εφηβεία της  η Καμίλ αναπτύσσει έντονο πάθος για τη γλυπτική, δείχνοντας έφεση στον πηλό, με μια μητέρα να αντιδρά σ'αυτό, με σύμμαχο όμως και υποστηρικτή τον πατέρα της.

Έτσι, έρχεται στο Παρίσι και στα δεκαοχτώ γνωρίζεται με τον Ροντέν στη Σχολή Καλών Τεχνών.

Γίνεται δάσκαλός της και  μεταξύ τους αναπτύσσεται μια πολύ στενή σχέση, που εξελίσσεται σε έρωτα.
Ο έρωτας του κορυφαίου γλύπτη φαίνεται να'ναι σφοδρός, όπως μαρτυρούν οι ερωτικές επιστολές που της στέλνει!

Τέτοια ήταν η σαγήνη, που  ασκούσε η Κλοντέλ στον Ροντέν, που τον έκανε να παραδεχτεί πως εκτός από αξιόλογη και ταλαντούχα μαθήτριά του, τη συμβουλεύονταν για τα πάντα!

Λέγεται πως το περίφημο "Φιλί" του έχει πολλά στοιχεία, που του υπέδειξε η Κλοντέλ.

"The Kiss", Auguste Rodin

Εκτός από μαθήτριά του,γίνεται μούσα του, έμπνευσή του, μοντέλο του.
Το ταλέντο της ασύλληπτο και οι διακρίσεις πολλές.Πάντα όμως στη σκιά του Ροντέν, αφού ο κόσμος της τέχνης ανδροκρατείται!

Τα έργα της Κλοντέλ διακρίνονται για την έκφραση και το  πάθος  τους!
Φαίνεται, ο έρωτας της δίνει φτερά!

"La Valse"

Στο μυστηριακό και άκρως ποιητικό "Βαλς" της δημιουργεί με τα μαγικά της δάχτυλα....ένα ζευγάρι,αφημένο στο πάθος  και στη δίνη της μουσικής ν' ακολουθεί στα βήματα χορού το ρυθμό της καρδιάς, που χτυπά ακατάπαυστα...

Η βαθιά και ατέρμονη αγάπη της για τον Ροντέν, που δε μπορούσε να δείξει ανοιχτά, βρίσκει έκφραση στο σμίλεμα του μπρούτζου...Ένα πέπλο να καλύψει ευαίσθητες συναισθηματικές ζώνες, προκειμένου να αποφύγει την όποια κριτική...

"Bαλς", (λεπτομέρεια)

Ένα γλυπτό, που μοιάζει να βρίσκεται σε διαρκή κίνηση και σα να αφηγείται μια ερωτική ιστορία με άδοξο τέλος.Οπως το τέλος της δικής της σχέσης με τον Ροντέν,που σπάει το 1894.
Τότε, που ο Ροντέν, ενώ παρέμενε βαθιά ερωτευμένος μαζί της, της ανακοινώνει πως δεν μπορούσε να αφήσει τη  μακροχρόνια σύντροφό του Rose Beuret...

Η πορεία της δεν είναι αυτή που θα περίμενε κανείς για μια τέτοια "ιδιοφυία" της τέχνης!
Το άσχημο όμως είναι περισσότερο ο κλονισμός του εύθραυστου ψυχισμού της, που θα αναγκάσουν την οικογένειά της να την εγκλείσει σε ψυχιατρική κλινική, όπου έμεινε μέχρι το θάνατό της το 1943, σε ηλικία 79 ετών.

Σε στιγμές παράνοιας και σχιζοφρένειας κατέστρεψε πολλά από τα έργα της.
Διασώζονται περίπου εκατό γλυπτά και σχέδια της, που περιμάζεψε ο Ροντέν και σήμερα εκτίθενται στο Μουσείο Ροντέν.

"Πρόσκληση σε βαλς" από την Καμίλ, μια ψυχούλα εύθραυστη, ταλαιπωρημένη, με εκδορές και πληγές, που αποτύπωσε στη μεγαλειώδη Τέχνη της!

"Invitation a la Valse op.65", Carl Maria von Weber

1. 
   
   
   
   Θανάσης Αλμπάντης12 December 2014 at 14:46
   
   Στην σκληρή πατριαρχική κοινωνία που ζούμε, οι γυναίκες δημιουργοί μένουν στο παρασκήνιο. Κι όμως, έχουν τόσο μεγάλη ευαισθησία, τόσο ,μεγάλη δημιουργικότητα, παρόλο που πατάνε γερά στη γη. Ίσως γιατί αυτές μας δίνουν τη ζωή κι αυτές είναι που την συντηρούν. Μπορεί οι άντρες να είναι "υψιπετείς", αλλά τους απογειώνουν οι γυναίκες είτε μητέρες είναι είτε ερωμένες. Δεν είναι τυχαίο που οι Αρχαίοι τις μούσες είχαν πηγή της έμπνευσης και τις Ώρες ως θεότητες της άνευ Ύβρεως ευημερίας. Η γλυκύτατη και άτυχη Καμίλ, σίγουρα επηρεάστηκε από τον Ροντέν, αλλά η επίδραση ήταν αμφίδρομη. Και τα έργα της... σ' αγγίζουν κατάκαρδα, ενώ του Ροντέν -εξαιρουμένου του Φιλιού- αναταράσσουν τη λογική μας. Ελπίδα, καταπληκτικές οι δημοσιεύσεις σου. Παρακαλώ να με ενημερώνεις, για να μη ξεχνιέμαι.ReplyDelete
   Replies
   
   ELPIDA NOUSA12 December 2014 at 16:17
   
   Σάκη, καλημέρα!
   Έχεις δίκιο να λες πως οι γυναίκες δημιουργοί μένουν στο παρασκήνιο.Ακόμα και στην εποχή μας!Εκτός εξαιρέσεων,βέβαια....(Διάβασε τη δημοσίευσή μου για τη Γιαγιόι Κασούμα, θα καταλάβεις τι εννοώ).
   Όλα εξαρτώνται από το ψυχικό σθένος, που διαθέτει καθεμιά!
   
   Όσο για την ευαισθησία και την δημιουργικότητα, κατ'εμέ δεν έχουν φύλο!
   Θεωρώ ευτύχημα όταν συμβιώνουν αντιλήψεις, που "αποθεώνουν ό,τι αγαπούν!"
   Δούναι και λαβείν,ένα αλληλοσυμπλήρωμα!Δύσκολο, μα όταν συμβαίνει είναι ένα θαύμα!
   
   Όμως, είναι που η κοινωνία, όσο μοντέρνα και να θέλουμε να τη βαφτίσουμε δεν ανέχεται αποκλίσεις από τους συμφωνημένους κανόνες,πολλές φορές...
   ...και η Καμίλ!...καημένη Καμίλ!... νοιώθω πως παραμερίστηκε στη διαδρομή του εραστή της προς τη δόξα και παρακολούθησε βήμα -βήμα τη βασανιστική της κάθοδο στην παραφροσύνη και σε μια ματαιωμένη ζωή...Τι κρίμα για ένα τέτοιο ταλέντο!
   
   Σ'ευχαριστώ για το επαινετικό σχόλιο.Η αλήθεια είναι πως ό,τι γράφω, το γράφω με πολλή αγάπη και πάθος.
   Γράφω την αλήθεια μου, που εγώ βαφτίζω "παραμύθι, αερικό, στην πλάτη μου φτερά" να πετάξω με τις σκέψεις μου στον ιδεατό μου κόσμο.
   
   Μιας και αναφέρθηκες σε μυθολογικές θεότητες, να σου απαντήσω ομοίως...και ακολουθώντας το τελετουργικό του Ξένιου Δία να σε καλωσορίσω και να σου πω πως πραγματικά χαίρομαι για την επίσκεψη στο νεοσύστατο κονάκι μου!
   Καλό σου ξημέρωμα!