Γκλεν Γκουλντ: ο παράξενος και γοητευτικός κόσμος μιας μουσικής ιδιοφυΐας...

Ο Γκουλντ μηνών στην αγκαλιά της γιαγιάς του
πατά τα πλήκτρα του πιάνου
(pinterest)

Όλοι ισχυρίζονται πως είναι ένας από τους πιο αινιγματικούς μουσικούς του 20ού αιώνα, μάστορας στο Μπαχ, ιδιοφυής και εκκεντρικός.
Ένας πιανίστας ιδιόρρυθμος, που μουρμούριζε στη διάρκεια της εκτέλεσης ενώ δεν ξεκινούσε αν δεν υπήρχε στο χώρο συγκεκριμένη θερμοκρασία!
Η αγάπη του για τη μουσική και τα εξαιρετικά ταλέντα του φάνηκαν απ' όταν ήταν μωρό. Η μητέρα του διηγείτο πως αντί να κλαίει, μουρμούριζε και κουνούσε τα μικρά χεράκια του σαν να παίζει πιάνο ή να διευθύνει ορχήστρα..
Για να τον ηρεμεί, η γιαγιά του τον έπαιρνε αγκαλιά μπροστά στο πιάνο, που με τα δακτυλάκια του πατούσε τα πλήκτρα και αφουγκραζόταν το σβήσιμο του ήχου τους...

Παίζοντας πιάνο γύρω στα 3
pinterest

Ήταν γύρω στα δύο όταν οι γονείς του διαπίστωσαν το άριστο μουσικό του αυτί. Ο μικρούλης Γκλεν μπορούσε να αναπαράγει ακριβώς στον τόνο οποιοδήποτε ήχο... Ετσι, δεν είναι περίεργο που έμαθε να διαβάζει μουσική πριν ακόμη διαβάσει τα γράμματα της αλφαβήτου και τις λέξεις.

Aπό τα άγνωστα στοιχεία για την προσωπικότητά του είναι η αδυναμία που έτρεφε για τα ζώα. Στο σπίτι του η παρουσία τους δεν ήταν απλώς μια ευχάριστη συντροφιά, αλλά μέρος της καθημερινής του ζωής.
Τα σκυλιά του, ο Μπάνκο, ο Μπάντυ και ο Νίκυ, υπήρξαν σταθεροί σύντροφοι, με τους οποίους ο εκκεντρικός πιανίστας μπορούσε να αφήνεται σε μια σπάνια, ανέμελη πλευρά του χαρακτήρα του.

Έφηβος παίζοντας πιάνο ενώ ένα από τα 
σκυλάκια του τον παρακολουθεί
(pinterest)

Ανάμεσα στα κατοικίδιά του υπήρχαν ακόμη κουνέλια και χελώνες, ενώ ένας παπαγάλος έφερε το όνομα "Μότσαρτ", όνομα που μόνο τυχαίο δεν μπορεί να θεωρηθεί σ' ένα σπίτι όπου η μουσική ήταν τρόπος ύπαρξης.

Και η μουσική, όπως φαίνεται, δεν έλειπε ούτε από τη μικρή γυάλα με τα χρυσόψαρα. Τα τέσσερα ψαράκια είχαν ονόματα που παρέπεμπαν στους μεγάλους δασκάλους της ευρωπαϊκής μουσικής: Μπαχ, Χάυντν, Μπετόβεν και Σοπέν. Είναι μια μικρή, σουρεαλιστική λεπτομέρεια, χαρακτηριστική του Γκουλντ, ακόμη και μέσα στις πιο καθημερινές πλευρές της ζωής του, η μουσική και το ιδιόρρυθμο χιούμορ του έβρισκαν τρόπο να συνυπάρχουν.

Ο Γκουλντ υπήρξε ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους και αινιγματικούς καλλιτέχνες του 20ού αιώνα. Πάνω απ’ όλα, υπήρξε πιανίστας. Ένας πιανίστας που δεν αντιμετώπισε ποτέ τη μουσική σαν κάτι αυτονόητο. Κάθε έργο ήταν γι’ αυτόν μια αφορμή για επανεξέταση, αμφισβήτηση και ανακάλυψη. Οι ερμηνείες του, ιδίως στον Μπαχ, μπορούσαν να ξενίσουν, να προκαλέσουν ή ακόμη και να διχάσουν, ακριβώς επειδή αρνούνταν να υποταχθούν στις καθιερωμένες αντιλήψεις για το πώς πρέπει να ακούγεται ένα έργο.

Η σχέση του με τον Μπαχ υπήρξε καθοριστική και οι περίφημες ερμηνελιες στα έργα του κάντορα έγιναν σημείο αναφοράς... Με την ιδιαίτερη άρθρωση, τις ασυνήθιστες ταχύτητες, την απόλυτη καθαρότητα των γραμμών και την εμμονή του στην αρχιτεκτονική της μουσικής, ο Γκουλντ παρουσίασε τον Μπαχ με τρόπο που να ακούγεται προσωπικός και αναγνωρίσιμος.

"Η μουσική του Μπαχ έχει μια αξία που υπερβαίνει την ποιότητα και το λαμπρό πνεύμα, είναι η ίδια η ανθρωπότητα", έλεγε....

Αλλά θα ήταν περιοριστικό να τον θυμόμαστε μόνο ως μεγάλο πιανίστα. Ο Γκουλντ ήταν ταυτόχρονα ένας άνθρωπος των ιδεών. Ασχολήθηκε με τη μουσική έρευνα, τη ραδιοφωνική παραγωγή, την κριτική, τη συγγραφή και τη διδασκαλία, εξερευνώντας με αδιάκοπη περιέργεια τη σχέση ανάμεσα στη μουσική, την τεχνολογία και τον άνθρωπο. Ιδιαίτερα μέσω του ραδιοφώνου, πειραματίστηκε με μορφές αφήγησης που έσπαγαν τα όρια ανάμεσα σε ντοκιμαντέρ, μουσική εκπομπή και δοκίμιο.

Και υπήρξε, βέβαια και συνθέτης. Η δημιουργική του φύση τον έφερε κοντά στη σύνθεση από τα νεανικά του χρόνια αν και τελικά η προσωπική του μυθολογία συνδέθηκε πολύ περισσότερο με το πιάνο, παρά με τα δικά του συνθετικά έργα.

Σήμερα, ημέρα των γενεθλίων του, τιμούμε τον Γκλεν Γκουλντ με μία από τις πρώτες σωζόμενες συνθέσεις του, το "Our Gifts", που έγραψε μόλις στα εννιά του χρόνια, το 1943.
Πρόκειται για ένα σύντομο φωνητικό έργο με συνοδεία πιάνου, γραμμένο για σχολικό σύνολο στο πλαίσιο των δράσεων του Ερυθρού Σταυρού.
Έχει εμβατηριακό χαρακτήρα, σταθερό ρυθμικό παλμό, τονισμένη αγωγή και σαφή αρμονική γραφή. Η μελωδική γραμμή είναι τραγουδιστή, συμμετρική και εύκολα απομνημονεύσιμη. Παρά τον παιδικό χαρακτήρα του, το έργο παρουσιάζει ενδιαφέρον σαν πρώιμο τεκμήριο της μουσικής σκέψης του Γκουλντ. Ήδη διακρίνεται η αίσθηση της δομής, η προτίμηση για καθαρές γραμμές και η ικανότητα να οργανώνει το μουσικό υλικό με πειθαρχία και αμεσότητα.
Το "Our Gifts", αν και δεν αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα της ώριμης αισθητικής του καλλιτέχνη, δεν παύει να'ναι γοητευτικό στιγμιότυπο του χαρισματικού εννιάχρονου Γκλεν Γκουλντ, του παιδιού που έμελλε να εξελιχθεί σε μία από τις πιο ιδιοσυγκρασιακές και αναγνωρίσιμες μουσικές ιδιοφυΐες του 20ού αιώνα.

Glenn Gould: "Our Gifts":

Για όσους αγαπάτε τον Γκλεν Γκουλντ, μπορείτε να ανακαλύψετε και παλαιότερα κείμενά μου γι’ αυτόν, πληκτρολογώντας το όνομά του στη γραμμή αναζήτησης.

Άουγκουστ Μάκε: Φόρος τιμής στο Γ.Σ.Μπαχ...

 

August Macke: "Farbige Komposition - Hommage à J. S. Bach"

"Το έργο τέχνης είναι μια παρομοίωση της φύσης, όχι μια αναπαραγωγή.
Eίναι η σκέψη, η ανεξάρτητη σκέψη ενός ανθρώπου,
ένα τραγούδι για την ομορφιά των πραγμάτων"

(August Macke)

August Macke selfportrait

Ο γεννημένος σαν σήμερα, 3 Ιανουαρίου 1887, Άουγκουστ Μάκε υπήρξε από τους σπουδαιότερους γερμανούς ζωγράφους, βασικό μέλος της εξπρεσιονιστικής ομάδας  "Γαλάζιος Καβαλάρης". Σπούδασε στο Ντίσελντορφ και στο Βερολίνο, και στη συνέχεια έζησε για ένα χρόνο στο Παρίσι, όπου επηρεάστηκε από το φοβισμό, τον κυβισμό και τον εμπρεσιονισμό. 

Ιδιαίτερα καινοτόμα η εποχή στην οποία έζησε,  ο Μάκε ενσωμάτωσε  στη ζωγραφική του στοιχεία των πρωτοποριακών αβάν-γκαρντ κινημάτων. Έτσι, η ζωγραφική του συνδυάζει τις γαλλικές τεχνοτροπίες με το γερμανικό εξπρεσιονισμό. 

Τα έργα του γίνονται οράματα ενός κόσμου σε αρμονία. Και ο ίδιος τα χαρακτηρίζει "τραγούδια για την ομορφιά".

Ο Μάκε είναι πιο γνωστός για τις πολύχρωμες, φωτεινές απεικονίσεις του από την καθημερινή ζωή...

Η "Farbige Komposition-Έγχρωμη σύνθεση, Homage to J. S. Bach", που βλέπετε παραπάνω είναι επομένως ένα ασυνήθιστο θέμα για το ζωγράφο και ξαφνιάζει καθώς αποτελεί παρέκκλιση από την συνήθη θεματική του.
Φιλοτεχνήθηκε στο πλαίσιο της τάσης της εποχής του, όπου αρκετοί από τους συγχρόνους του εικαστικούς  στις αρχές του 20ου αι, απέτιαν φόρο τιμής στον Γερμανό μουσουργό, Γ.Σ. Μπαχ. 
Ο Μάκε ακολουθεί την τάση και δίνει έναν  από τους καλύτερους πίνακες αυτής της σειράς.  

Η φαντασία του καλλιτέχνη καλπάζει και εκμεταλλεύεται άφοβα την τολμηρή, εξωστρεφή χρωματική του παλέτα. Χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό καμπυλών και ευθείων γραμμών για να παράγει κάθε είδους αφηρημένα σχήματα. Στην αριστερή πλευρά της σύνθεσης τοποθετεί τις πιο σκούρες γραμμές, που βοηθούν στην παραγωγή φόρμας, σε μια οπτική εξερεύνηση του ήχου... Στο κέντρο οι τόνοι είναι πιο φωτεινοί, σε πορτοκαλί και κίτρινες αποχρώσεις, που έρχονται σε έντονη αντίθεση με τους πιο σκούρους τόνους περιμετρικά...

Ο Μάκε στοχεύει σε μια  αναπαράσταση του ήχου, ο οποίος εκφράζεται μέσω μιας διαδικασίας εμπνευσμένης από την παρατήρηση και σύμπραξη  σχημάτων και χρώματος. Τα πιο σκούρα χρώματα αντιπροσωπεύουν τους χαμηλότερης οξύτητας ήχους, ενώ οι πιο φωτεινές αποχρώσεις, τους υψηλότερης. Τα σχήματα, τρίγωνα, τετράγωνα, ημικύκλια, γεωμετρικά σκαλοπάτια δηλώνουν την αρμονική και μοτιβική οργάνωση, το αρτίστικο υπόβαθρο και τεχνική αρτιότητα, που χαρακτηρίζουν τα έργα του κάντορα Μπαχ.

Επίσης, παρατηρείστε τις σπείρες στον πίνακα. Παραπέμπουν στη μαθηματική "χρυσή σπείρα" ή "χρυσή τομή" που πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν πως ο Μπαχ βασίστηκε και εφάρμοσε σε πολλά  από τα έργα του.
Ανάμεσά τους και οι "Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ", ένα έργο για τσέμπαλο, που αποτελείται από μια άρια και ένα σύνολο από 30 παραλλαγές. 

To εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης
των Variations Goldberg

Οι Παραλλαγές πήραν το όνομά τους από τον Johann Gottlieb Goldberg, που μάλλον τις πρωτοερμήνευσε, έναν  νεαρό δεξιοτέχνη του τσέμπαλου και μαθητή του Μπαχ, τον οποίο υποστήριζε ο φιλόμουσος ρώσος κόμης,  Carl von Keyserlingk, που έδωσε και την παραγγελία της σύνθεσης στον Μπαχ. 

Λέγεται πως ο Goldberg ήταν προσωπικός τσεμπαλίστας του κόμη ο οποίος ταλαιπωρείτο από αϋπνίες. Έτσι,  έπαιζε ως αργά τη νύχτα τσέμπαλο προκειμένου να ψυχαγωγεί τον κύριό του. Κάποτε για να μη βαριέται ο κόμης με την ακρόαση ίδιων συνθέσεων συνεχώς και με σκοπό να εμπλουτίσει το ρεπερτόριό του ζήτησε από τον Μπαχ ένα νέο έργο δίνοντάς του μια δική του μελωδία.
Ο Μπαχ  απάντησε με αυτό το σύνολο των 30 αριστουργηματικών κι έντονης πολυπλοκότητας, παραλλαγών που η καλλιτεχνική τους αξία είναι ανυπολόγιστη, υπεράνω φυσικά και του υπέρογκου ποσού των 100 χρυσών λουδοβικείων μέσα σε επίσης ολόχρυσο κύπελλο, που δόθηκαν από τον κόμη ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για τη θεσπέσια δημιουργία που απάλυνε τις άγρυπνες νύχτες του .  

J.S. Bach, Variations Goldberg / Glenn Gould:

F. Chopin: υπόκλιση στην ποίηση της μουσικής του

 

Πορτρέτο του Σοπέν, Maria Wodzinska 

Ο Φρειδερίκος Σοπέν δεν είχε προδρόμους, ούτε όμως και μαθητές, θα λέγαμε, καθώς δεν αποτελεί συνδετικό κρίκο σε μια μακρά εξέλιξη. Όσο μεγάλος κι αν είναι ο Μπετόβεν, πάντα θα τον βλέπουμε σαν συνεχιστή του Χάυντν και πρόδρομο του Βάγκνερ...Δηλαδή η πρόοδος μεταξύ τους είναι συνεχής. Μιλούν την ίδια γλώσσα...

Ο Σοπέν όμως είναι ο Σοπέν...Κατέχει το μυστικό μιας ιδιάζουσας εσωτερικής φωνής που μονάχα αυτός μιλά τη γλώσσα της. Φυσικά, αυτό δε σημαίνει πως δεν άσκησε επίδραση σε μεταγενέστερους καλλιτέχνες...Άσκησε, σημαντική αλλά έμμεση, που κανείς αναζητά τα ίχνη της κάτω από την επιφάνεια, όπως λόγου χάριν η μακρινή συγγένεια ανάμεσα στα «Πρελούδια» του Σοπέν και τα «Πρελούδια» του Ντεμπισί.

[Στη διπλανή εικόνα βλέπετε ένα πορτρέτο του συνθέτη σε ακουαρέλα της 16χρονης Maria Wodzinska, με την αδερφή της οποίας ο Σοπέν αρραβωνιάστηκε, όμως δεν έφτασε ποτέ σε γάμο. Πολλοί χαρακτηρίζουν το εικαστικό ως ένα από τα καλύτερα πορτρέτα του Chopin -μετά από αυτό από τον Ντελακρουά- με τον συνθέτη να απεικονίζεται σκεπτικός και γαλήνιος]

Δεν είναι τυχαίο που χαρακτήρισαν τον Σοπέν ως «ποιητή του πιάνου»...

Ο πολωνός συνθέτης έγραψε μόνο γι’ αυτό το όργανο(εκτός μεμονωμένων περιπτώσεων) και  εντυπώσεις του πιάνου επιζητεί...

Ο Σοπέν δεν γράφει σονάτες  με τον τρόπο του Χάυντν, του Μότσαρτ ή του Μπετόβεν, δεν εχει τίποτε το κλασικό η φόρμα του. Ούτε και συνθέτει σε «πνευματώδες» ύφος...
Γράφει χορούς(βαλς, μαζούρκες, πολωνέζες) ή και έργα καθαρά φανταστικά(μπαλάντες, νυχτερινά, etudes...)

Σε όλα κυριαρχεί το συναίσθημα, το πάθος, η χάρη, η ευγένεια, η φινέτσα και η αρμονία!
Όλες οι ανθρώπινες συγκινήσεις προσωποποιούνται στις ακροάσεις των έργων του...χαρά, πόνος, οδύνη, αγάπη, περηφάνεια, ακόμα και οργή...Τόνοι ευαισθησίας και λυρισμού, αλλά και τόνοι ορμητικοί, ηρωικοί, πατριωτικοί..

Ίσως δεν θα είμαστε υπερβολικοί λέγοντας πως οι τόνοι του Σοπέν βασίζονται στις αναμνήσεις του, που συχνά κανείς μπορεί να διακρίνει επιρροές από την ιταλική όπερα που λάτρευε.
Κυρίως τον  Μπελίνι, με τον οποίο συνδέθηκε φιλικά μετα τη συνάντησή τους το 1835. Ο Σοπέν δεν δίσταζε να ομολογεί πως  έκλαιγε γοερά από συγκίνηση όταν άκουγε τις άριες της «Νόρμα» και των «Πουριτανών»...

Πορτρέτο του Σοπέν, Nτελακρουά

Η μουσική του είναι αγνή, δεν πατά στην κλασική αρμονία, αλλά αφήνεται σε μια χρωματική πορεία όπου η μελωδία καθοδηγεί. Ιδιαίτερα η υφή της συγχορδίας διακρίνεται για την άφθαστη εκφραστικότητα! Συγχορδίες πλατιές, με τα δάκτυλα να ανοίγουν εντυπωσιακά και να φθάνουν τη «δεκάτη»!

Ο Σοπέν προτιμά τους αρπισμούς, με άπταιστη σε ευλυγισία την εντύπωση που προκύπτει...

Ο καρδιακός του φίλος, ζωγράφος Ευγένιος Ντελακρουά υποστήριξε πως «σ' αυτόν οφείλουμε την έκταση των συγχορδιών, αυτές τις χρωματικές και εναρμονικές διεισδύσεις με μικρά σμήνη από πρόσθετες νότες που πέφτουν σαν δροσοσταλιές της αυγής πάνω στη μελωδική φόρμα και αναδεικνύουν τη φωτεινή τους λάμψη!»

[Το διπλανό πορτρέτο του συνθέτη φιλοτεχνημένο από τον φίλο του Ντελακρουά, αποτελεί μέρος ενος ενιαίου εικαστικού έργου με απεικόνιση και της Σάνδη, όμως το διπλό πορτρέτο κόπηκε στα δύο προκειμένου να πωληθεί ως ξεχωριστά κομμάτια, με την πιθανή πεποίθηση του τότε ιδιοκτήτη του ότι οι δύο πίνακες θα πωλούνταν σε υψηλότερη τιμή]

Δεν εκπλήσσεται κανείς όταν συνειδητοποιεί το μεγαλείο στα συντομότατα έργα του Σοπέν, όπως τα «Πρελούδια», που έγραψε εικοσάχρονος, όταν συνέθετε το πρώτο βιβλίο Πρελουδίων. 

Ποτέ μουσικός σε λίγες γραμμές δεν κατάφερε να αποδώσει τις εντυπώσεις και την ένταση του συναισθήματος, μια μορφή συγκινητικής ποίησης...

Ο Γκλεν Γκουλντ, ο οποίος -κατά δήλωσή του- δεν ικανοποιείτο από τον Σοπέν, ωστόσο αναγνώριζε πως ο πολωνός υπήρξε εξαιρετικά χαρισματικός. Συναρπαστικός συνθέτης ως μινιατουρίστας και ασύγκριτος δημιουργός ατμόσφαιρας. 

Ο Γκουλντ δήλωνε επίσης πως κανείς πριν αλλά και μετά το Σοπέν, δεν κατανόησε τόσο καλά το πιάνο!

Παρότι δεν ένοιωθε συχνά την επιθυμία να ερμηνεύσει Σοπέν, ωστόσο τον επέλεγε στις «ιδιαίτερες στιγμές του, στιγμές αδυναμίας κι αποκλειστικά για κείνον...»

Chopin Piano Sonata No. 3 in B Minor, Op. 58 / Glenn Gould:

Ο Φρειδερίκος Σοπέν έφυγε σαν σήμερα, 17 Οκτωβρίου 1849 από φυματίωση, πολύ πρόωρα…Μόλις στα 39 του…
Δεν υπάρχει φιλόμουσος που να μην τον συνεπαίρνουν το πιανιστικό στυλ κι οι συνθετικές ιδέες του! Αυτός ο συνδυασμός συναισθηματικής εκφραστικότητας, ρομαντικής ευαισθησίας, με πλούσια μουσική ευρηματικότητα και πνευματικότητα, είναι χαρακτηριστικά που νομίζω δεν βρίσκεται σε κανέναν άλλο από τους ρομαντικούς...

Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

25 Σεπτεμβρίου: Ημέρα γέννησης δυο...εμμονικών...

 

Μοιράζονται την ίδια μέρα γενεθλίων, 25 του Σεπτέμβρη...

Ζυγοί στο ζώδιο.
Κι αν ζητήσουμε από αστρολόγους τα φώτα τους, θα μάς πουν για την Αφροδίτη,  κυβερνήτη πλανήτη του ζωδίου του Ζυγού, που επηρεάζει τα χαρακτηριστικά τους.
Όσοι έχουν γεννηθεί αυτό το διάστημα είναι ευαίσθητοι, αναζητούν την ομορφιά, αγαπούν τις τέχνες και εξελίσσονται σε φύσεις καλλιτεχνικές.
Συγχρόνως όμως είναι χαρακτήρες αναποφάσιστοι, ευθυνόφοβοι και ανασφαλείς. Έξυπνοι, οξυδερκείς, που όμως αγχώνονται υπερβολικά όταν τα γεγονότα δεν κυλούν αρμονικά...

Ο πρώτος είναι ο ρώσος Ντμίτρι Σοστακόβιτς. Γεννήθηκε σαν σήμερα το 1906 στην Αγία Πετρούπολη.

Ανέκαθεν υπήρξε σχολαστικός, θα γράψει γι' αυτόν ο J.Barnes στο βιβλίο του: "Ο αχός της εποχής".. Πήγαινε στον κουρέα κάθε δύο μήνες, το ίδιο περίπου και στον οδοντίατρο -εκτός από σχολαστικός ήταν και διαρκώς ανήσυχος για την υγεία του.
Έπλενε συνεχώς τα χέρια του...μόλις έβλεπε δύο αποτσίγαρα σε ένα τασάκι, πήγαινε και το άδειαζε. Ήθελε να ξέρει ότι όλα δούλευαν κανονικά: νερό, ηλεκτρικό, υδραυλικά.
Στο ημερολόγιό του ήταν σημειωμένα τα γενέθλια μελών της οικογένειας, φίλων συναδέλφων και όλο και κάποια κάρτα ή τηλεγράφημα θα έστελνε σε αυτούς που βρίσκονταν στον κατάλογο.
Όποτε πήγαινε στην ντάτσα* του(εξοχικό σπίτι των ρώσων) έξω από τη Μόσχα, πρώτο του μέλημα ήταν να στείλει στον εαυτό του μια κάρτα για να ελέγξει την αξιοπιστία των ταχυδρομείων.

Ο δεύτερος είναι ο καναδός Γκλεν Γκουλντ, γεννημένος σαν σήμερα το 1932 στο Τορόντο.

Τον  χαρακτήρισαν εμμονικό, αινιγματικό, εξαιρετικά υποχόνδριο, και ιδιόρρυθμο, καθώς δεν ήθελε να τον αγγίζουν, φοβόταν τον ίσκιο του, κάποιες φορές δε, πίστευε πως τον παρακολουθούσαν για να τον δηλητηριάσουν...
Φοβόταν ακόμη τα αεροπλάνα και τρόμαζε τις ασθένειες γι'αυτό ντυνόταν με παλτό και κασκόλ ακόμα και τις ζεστές μέρες...Ιδιαίτερος στις λιγοστές κοινωνικές συναναστροφές του...
Τόσο σχολαστικός ήταν ο Γκουλντ, που εμφανιζόταν στις καλοκαιρινές συναυλίες του με γάντια και παλτό, για τον φόβο κρυολογήματος...που μουρμούριζε όσο έπαιζε πιάνο ενώ δεν ξεκινούσε αν δεν υπήρχε στο χώρο συγκεκριμένη θερμοκρασία....
Συγχρόνως όμως απομνημόνευε και αφομοίωνε τη γνώση με μεγάλη ευκολία. Ο διάσημος πιανίστας(και συνθέτης), για να παίξει απαιτούσε συγκεκριμένο κάθισμα, ένα που τού είχε κατασκευάσει ο πατέρας του σε καθορισμένο ύψος...

O Γκουλντ έπαιξε ελάχιστες φορές έργα του Σοστακόβιτς.
Μετά την περιοδεία του στη Σοβιετική Ένωση το 1950 έγραψε ένα άρθρο με θέμα: "Μουσική στην ΕΣΣΔ", όπου απορρίπτει σχεδόν τα πάντα από Σοστακόβιτς μετά την 1η Συμφωνία, ενώ δεν αναφέρεται καθόλου στη μουσική του συνθέτη για πιάνο...
Ούτε καν στα "24 Πρελούδια και Φούγκες", που ο ρώσος δημιουργός έγραψε ως φόρο τιμής στον κάντορα της Λειψίας(λατρεμένος του Γκουλντ) με εμφανή την καταλυτική επίδραση που τού άσκησε ο Μπαχ μέσω του έργου του.

Παρόλα αυτά αξίζει να αναφέρουμε πως η πρώτη εμπορική ηχογράφηση του νεαρού καναδού καλλιτέχνη έγινε το 1953, για λογαριασμό της καναδικής εταιρίας Hallmark.
Συνέπραξε με το βιολιστή Άλμπερτ Πρατζ, που ηχογράφησαν μεταγραφές για βιολί και πιάνο έργων Ρώσων συνθετών, ανάμεσά τους και Σοστακόβιτς το "Three Fantastic Danses", πιανιστική σύνθεση που έγραψε ο Σοστακόβιτς στα δεκαέξι του.

Επίσης ηχογράφησε και το δημοφιλέστατο "Piano Quintet, op 57" με το Κουαρτέτο Symphonia για τηλεοπτική εκπομπή στη Ρωσία όπου ο Γκουλντ εμφανιζόταν σε διπλό ρόλο, εκείνο του ερμηνευτή, αλλά και του "σχολιαστή", εστιάζοντας στην εξέλιξη του ύφους της μουσικής στην ΕΣΣΔ.

Η σύνθεση γράφτηκε -όπως τα περισσότερα κουαρτέτα του- για το Κουαρτέτο Μπετόβεν και παρουσιάστηκε με τον ίδιο τον Σοστακόβιτς στο πιάνο με μεγάλη επιτυχία.
Για το έργο αυτό απονεμήθηκε στο συνθετη το βραβείο Στάλιν συνοδευόμενο από χρηματικό έπαθλο 100.000 ρουβλίων.

Glenn Gould - Shostakovich: "Three Fantastic Dances": 
(March - Waltz - Polka)

Glenn Gould - Shostakovich: "Quintet for Piano & Strings, V: Finale:

Το άρθρο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό ποικίλης ύλης iporta.gr

Γκουλντ ο μεγαλοφυής...με αφορμή την σημερινή Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού

 

Τον είπαν αινιγματικό, εξαιρετικά υποχόνδριο, και ιδιόρρυθμο...Δεν ήθελε να τον αγγίζουν, φοβόταν τον ίσκιο του, κάποιες φορές πίστευε πως τον παρακολουθούσαν για να τον δηλητηριάσουν...

Φοβόταν τα αεροπλάνα και τρόμαζε τις ασθένειες γι'αυτό ντυνόταν με παλτό και κασκόλ ακόμα και τις ζεστές μέρες...Ιδιαίτερος στις λιγοστές κοινωνικές συναναστροφές του...

Ο λόγος για τον εκκεντρικό πιανίστα Γκλεν Γκουλντ, που εμφανιζόταν στις καλοκαιρινές συναυλίες του με γάντια και παλτό, για τον φόβο κρυολογήματος...που μουρμούριζε όσο έπαιζε πιάνο ενώ δεν ξεκινούσε αν δεν υπήρχε στο χώρο συγκεκριμένη θερμοκρασία....
Συγχρόνως όμως απομνημόνευε και αφομοίωνε τη γνώση με μεγάλη ευκολία.

Ο διάσημος πιανίστας(και συνθέτης), για να παίξει απαιτούσε συγκεκριμένο κάθισμα, ένα που τού είχε κατασκευάσει ο πατέρας του σε καθορισμένο ύψος...
Και σε όλα αυτά δεν δεχόταν αντίρρηση!Γι'αυτόν, αποτελούσαν δεδομένα της καθημερινότητάς του...

Πολλοί μίλησαν για αυτισμό στην περίπτωσή του...πως έπασχε από σύνδρομο Άσπεργκερ .
Τελικά όμως κι έτσι να είναι, δεν είναι η μόνη περίπτωση που μεγάλοι του πνεύματος και της τέχνης υπήρξαν αυτιστικοί (Αϊνστάιν, Γκράχαμ Μπελ, Νίτσε, Κάφκα, Μπρούκνερ, Μικελάντζελο, Μότσαρτ ή Μπετόβεν...) κι όμως αυτό δεν τούς στάθηκε εμπόδιο...

Φυσικά θα τον ακούσουμε σε Μπαχ, όπου η ερμηνεία του θεωρείται..."εξειδικευμένη" ...
Εκανε πολλούς να τον επικρίνουν για αυθαιρεσίες και παρεκκλίσεις από την παρτιτούρα, καθώς η ερμηνεία του ήταν πρωτότυπη και ελεύθερη, "ακολουθούσε το ένστικτό του", όπως έλεγε.
Μπορεί να ήταν ένας εκκεντρικός, μη συμβατικός μουσικός, όμως κανείς δεν αμφισβητεί την πιανιστική μεγαλοφυία του, πως υπήρξε εξαιρετικός στους πειραματισμούς του, ιδιότυπα εκφραστικός, με μουσική σαφήνεια και άρθρωση.

Τελικά, η Μουσική νικά τον αυτισμό; Τι λέτε;

Χαίρομαι που η "ειδική" περίπτωση του Γκουλντ έδωσε την αφορμή για το μήνυμα πως ενίοτε κι η Μουσική βοηθά να "χτιστούν" γέφυρες ανάμεσα σε  όλους εμάς και αυτούς τους ξεχωριστούς ήρωες, που το μόνο, που χρειάζονται για να μεγαλουργήσουν είναι υπομονή και αγάπη!

BACH: «Inventions and Sinfonias, Ν.8»

Γραμμένη, όπως και οι υπόλοιπες 14 της συλλογής "Inventions and Sinfonias" για τη μουσική εκπαίδευση των μικρών μαθητών του Μπαχ και όπως σημειώνεται από τον ίδιο τον συνθέτη στο εισαγωγικό του σημείωμα σκοπό έχουν "να βοηθήσουν τους αρχάριους να παίζουν καθαρά δύο και τρεις obbligato φωνές, να αναπτύξουν ένα cantabile παίξιμο, να επινοούν και να επεξεργάζονται σωστά θεματικές ιδέες".



Όπως δηλώνει και το όνομά τους (Inventions) δεν έχουν συγκεκριμένη μορφή, είναι σύντομης διάρκειας και στηρίζονται στην αρχή της μίμησης.
Δηλαδή εκτίθεται ένα αρχικό μουσικό μοτίβο και στη συνέχεια αναπτύσσονται και επανεκτίθενται άλλα, σε επεισόδια.

Η 8η invention είναι γραμμένη στη Φα μείζονα.Στην παρτιτούρα μοιάζει απλό και απέριττο έργο, δηλαδή ελαφρύ και εύπεπτο. Όμως μορφολογικά και δομικά είναι φόρμα πολυσύνθετη!
Μετατροπίες, αλυσίδες, και πλήθος τα αντιστικτικά στοιχεία, που ισορροπούν με τα αρμονικά, με αξιοθαύμαστη εφευρετικότητα, καθαρότητα μορφής και ελεγχόμενες μουσικές ιδέες! 

"Invention 8",  Bach - Glenn Gould

"Glenn Gould, ο ζωόφιλος"

 

Θα ήταν άδικο στη μνήμη του, να μην αναφερθούμε στον ΓΚΛΕΝ ΓΚΟΥΛΝΤ, που έφυγε σαν σήμερα 4 Οκτώβρη του ’82 σε ηλικία 50 χρονών!

Όλοι ισχυρίζονται πως είναι ένας από τους πιο αινιγματικούς μουσικούς του 20ού αιώνα, μάστορας στο Μπαχ, ιδιοφυής και εκκεντρικός.

Ένας πιανίστας ιδιόρρυθμος, που πάντα απαιτούσε ορισμένο ύψος στο πιάνο και συγκεκριμένο κάθισμα για τις εκτελέσεις του, ένα καρεκλάκι που του είχε φτιάξει ο πατέρας του…

Ένας πιανίστας, που μουρμούριζε στη διάρκεια της εκτέλεσης ενώ δεν ξεκινούσε αν δεν υπήρχε στο χώρο συγκεκριμένη θερμοκρασία!!!

Οι ερμηνείες του πρωτότυπες και ελεύθερες, ακολουθούσε το ένστικτό του, όπως έλεγε, κάτι που έκανε πολλούς να τον επικρίνουν για αυθαιρεσίες και παρεκκλίσεις από την παρτιτούρα.

Ερμηνείες, ιδιότυπα εκφραστικές, ενδοσκοπικές, με ακρίβεια και καθαρότητα του ύφους κι έναν ήχο σπάνιας διαφάνειας, με μεγαλοπρέπεια και σφρίγος!

Αυτές οι "ιδιοτροπίες" του ήταν αιτίες να μη γίνεται συχνά αποδεκτός από τους συνομηλίκους του. Έτσι, πέρα από τη μουσική, δέθηκε και με τα ζώα με ιδιαίτερους δεσμούς.Εκείνα έγιναν οι καλύτεροι φίλοι του.

Σύμφωνα με μαρτυρίες του πατέρα του:

"Όταν ήταν παιδί, του άρεσε να τραγουδάει στις αγελάδες. Πηγαίναμε στο εξοχικό σπίτι, έπαιρνε το ποδήλατο και εξαφανιζόταν... Μια μέρα που είχε αργήσει βγήκα να τον αναζητήσω. Τον βρήκα πέντε χιλιόμετρα μακριά, σε κάποιο λιβάδι να τραγουδάει σε αγελάδες που όλες βρίσκονταν παρατεταγμένες πίσω απ'το φράχτη".

Ο Γκλεν, αργότερα και αστειευόμενος πρόσθεσε πως:

"Θυμάμαι, ήταν συγκλονιστική η διαπίστωση κι ένιωθα ότι έχει δημιουργηθεί ένας πολύ ιδιαίτερος δεσμός ανάμεσα σε μένα και στα προσφιλή τετράποδα. Πιστέψτε με, δεν έχω συναντήσει ποτέ από τότε τόσο αφοσιωμένο κοινό!!!"

Πάντα χαιρόταν ως παιδί με τα ζώα! Αδυναμία έτρεφε στα σκυλιά και απολάμβανε τα παιχνίδια με τα κατοικίδιά του, Banquo, Buddy και Nicky...

Μαζί τους, όπως και με τη μουσική του, ο Γκλεν ήταν ελεύθερος να είναι ο "ανεξέλεγκτος" εαυτός του.

Ισως δεν είναι τυχαίο που έφυγε ανήμερα στη γιορτή του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, προστάτη των ζώων...

Θύμωνε με τυχόν κακοποιήσεις ζώων και οραματίστηκε μια φάρμα, την "Puppy Farm" όπου θα ήταν ευπρόσδεκτα όλα τα αδέσποτα ή άρρωστα ζώα...Αγόρασε την έκταση γης, όμως τον πρόλαβε ο θάνατος...

Με χρήματα του Ιδρύματος Gould φροντίζονται ετησίως στον Καναδά χιλιάδες αδέσποτων...

Πατώντας εδώ μπορείτε να παρακολουθήσετε 'ενα βίντεο με τον Γκουλντ που τραγουδά σε ελέφαντες και ζέβρες.