Άουγκουστ Μάκε: Φόρος τιμής στο Γ.Σ.Μπαχ...

 

August Macke: "Farbige Komposition - Hommage à J. S. Bach"

"Το έργο τέχνης είναι μια παρομοίωση της φύσης, όχι μια αναπαραγωγή.
Eίναι η σκέψη, η ανεξάρτητη σκέψη ενός ανθρώπου,
ένα τραγούδι για την ομορφιά των πραγμάτων"

(August Macke)

August Macke selfportrait

Ο γεννημένος σαν σήμερα, 3 Ιανουαρίου 1887, Άουγκουστ Μάκε υπήρξε από τους σπουδαιότερους γερμανούς ζωγράφους, βασικό μέλος της εξπρεσιονιστικής ομάδας  "Γαλάζιος Καβαλάρης". Σπούδασε στο Ντίσελντορφ και στο Βερολίνο, και στη συνέχεια έζησε για ένα χρόνο στο Παρίσι, όπου επηρεάστηκε από το φοβισμό, τον κυβισμό και τον εμπρεσιονισμό. 

Ιδιαίτερα καινοτόμα η εποχή στην οποία έζησε,  ο Μάκε ενσωμάτωσε  στη ζωγραφική του στοιχεία των πρωτοποριακών αβάν-γκαρντ κινημάτων. Έτσι, η ζωγραφική του συνδυάζει τις γαλλικές τεχνοτροπίες με το γερμανικό εξπρεσιονισμό. 

Τα έργα του γίνονται οράματα ενός κόσμου σε αρμονία. Και ο ίδιος τα χαρακτηρίζει "τραγούδια για την ομορφιά".

Ο Μάκε είναι πιο γνωστός για τις πολύχρωμες, φωτεινές απεικονίσεις του από την καθημερινή ζωή...

Η "Farbige Komposition-Έγχρωμη σύνθεση, Homage to J. S. Bach", που βλέπετε παραπάνω είναι επομένως ένα ασυνήθιστο θέμα για το ζωγράφο και ξαφνιάζει καθώς αποτελεί παρέκκλιση από την συνήθη θεματική του.
Φιλοτεχνήθηκε στο πλαίσιο της τάσης της εποχής του, όπου αρκετοί από τους συγχρόνους του εικαστικούς  στις αρχές του 20ου αι, απέτιαν φόρο τιμής στον Γερμανό μουσουργό, Γ.Σ. Μπαχ. 
Ο Μάκε ακολουθεί την τάση και δίνει έναν  από τους καλύτερους πίνακες αυτής της σειράς.  

Η φαντασία του καλλιτέχνη καλπάζει και εκμεταλλεύεται άφοβα την τολμηρή, εξωστρεφή χρωματική του παλέτα. Χρησιμοποιεί έναν συνδυασμό καμπυλών και ευθείων γραμμών για να παράγει κάθε είδους αφηρημένα σχήματα. Στην αριστερή πλευρά της σύνθεσης τοποθετεί τις πιο σκούρες γραμμές, που βοηθούν στην παραγωγή φόρμας, σε μια οπτική εξερεύνηση του ήχου... Στο κέντρο οι τόνοι είναι πιο φωτεινοί, σε πορτοκαλί και κίτρινες αποχρώσεις, που έρχονται σε έντονη αντίθεση με τους πιο σκούρους τόνους περιμετρικά...

Ο Μάκε στοχεύει σε μια  αναπαράσταση του ήχου, ο οποίος εκφράζεται μέσω μιας διαδικασίας εμπνευσμένης από την παρατήρηση και σύμπραξη  σχημάτων και χρώματος. Τα πιο σκούρα χρώματα αντιπροσωπεύουν τους χαμηλότερης οξύτητας ήχους, ενώ οι πιο φωτεινές αποχρώσεις, τους υψηλότερης. Τα σχήματα, τρίγωνα, τετράγωνα, ημικύκλια, γεωμετρικά σκαλοπάτια δηλώνουν την αρμονική και μοτιβική οργάνωση, το αρτίστικο υπόβαθρο και τεχνική αρτιότητα, που χαρακτηρίζουν τα έργα του κάντορα Μπαχ.

Επίσης, παρατηρείστε τις σπείρες στον πίνακα. Παραπέμπουν στη μαθηματική "χρυσή σπείρα" ή "χρυσή τομή" που πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν πως ο Μπαχ βασίστηκε και εφάρμοσε σε πολλά  από τα έργα του.
Ανάμεσά τους και οι "Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ", ένα έργο για τσέμπαλο, που αποτελείται από μια άρια και ένα σύνολο από 30 παραλλαγές. 

To εξώφυλλο της πρώτης έκδοσης
των Variations Goldberg

Οι Παραλλαγές πήραν το όνομά τους από τον Johann Gottlieb Goldberg, που μάλλον τις πρωτοερμήνευσε, έναν  νεαρό δεξιοτέχνη του τσέμπαλου και μαθητή του Μπαχ, τον οποίο υποστήριζε ο φιλόμουσος ρώσος κόμης,  Carl von Keyserlingk, που έδωσε και την παραγγελία της σύνθεσης στον Μπαχ. 

Λέγεται πως ο Goldberg ήταν προσωπικός τσεμπαλίστας του κόμη ο οποίος ταλαιπωρείτο από αϋπνίες. Έτσι,  έπαιζε ως αργά τη νύχτα τσέμπαλο προκειμένου να ψυχαγωγεί τον κύριό του. Κάποτε για να μη βαριέται ο κόμης με την ακρόαση ίδιων συνθέσεων συνεχώς και με σκοπό να εμπλουτίσει το ρεπερτόριό του ζήτησε από τον Μπαχ ένα νέο έργο δίνοντάς του μια δική του μελωδία.
Ο Μπαχ  απάντησε με αυτό το σύνολο των 30 αριστουργηματικών κι έντονης πολυπλοκότητας, παραλλαγών που η καλλιτεχνική τους αξία είναι ανυπολόγιστη, υπεράνω φυσικά και του υπέρογκου ποσού των 100 χρυσών λουδοβικείων μέσα σε επίσης ολόχρυσο κύπελλο, που δόθηκαν από τον κόμη ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για τη θεσπέσια δημιουργία που απάλυνε τις άγρυπνες νύχτες του .  

J.S. Bach, Variations Goldberg / Glenn Gould: