Το 1831, αμέσως μετά τις σπουδές του, έλαβε μέρος στο πενταετές ερευνητικό ταξίδι του HMS Beagle στη Νότια Αμερική και τον Ειρηνικό. Το μεγάλο αυτό ταξίδι υπήρξε καθοριστικό. Οι παρατηρήσεις του αποτέλεσαν τον σπόρο για τις θεωρίες του περί εξέλιξης. Μετά την επιστροφή του στην Αγγλία καθιερώθηκε ως πολλά υποσχόμενος φυσιοδίφης και το έργο του "Η Καταγωγή των Ειδών" προκάλεσε ενθουσιασμό αλλά και έντονες αντιδράσεις.
Στα χρόνια που προηγήθηκαν της δημοσίευσης, ο Δαρβίνος δεν πάλευε μόνο με επιστημονικά ερωτήματα, αλλά και με προσωπικά. Την περίοδο 1838-1839 βρέθηκε να σταθμίζει τα υπέρ και τα κατά του γάμου, προσπαθώντας να αποφασίσει αν η οικογενειακή ζωή θα ενίσχυε ή θα υπονόμευε την επιστημονική του πορεία. Τελικά, το 1838 έκανε πρόταση γάμου στην ξαδέρφη του Έμμα Γουέτζγουντ, η οποία την αποδέχτηκε, οδηγώντας σε έναν γάμο γεμάτο αφοσίωση, σταθερότητα και βαθιά συντροφικότητα, στοιχεία που αποδείχθηκαν πολύτιμα για το υπόλοιπο έργο της ζωής του.
Τα ερωτήματά του περί γάμου είχε καταγράψει σε σημειώματα τα οποία διασώζονται σήμερα στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, αποκαλύπτοντας έναν άνθρωπο διχασμένο ανάμεσα στη λογική και την επιθυμία.
- Στο πρώτο του σημείωμα, υπό τον τίτλο "Να παντρευτώ;", γράφει:
 |
| Ο Δαρβίνος με τη σύζυγό του, Έμμα friendsofdarwin |
Ένας σταθερός σύντροφος, ένας φίλος για τα γεράματα, κάποιος που θα ενδιαφέρεται πραγματικά για μένα.
Και, ας μην κοροϊδευόμαστε, καλύτερα από το να έχω μόνο έναν σκύλο για συντροφιά.
Ένα σπίτι, κάποια να το φροντίζει, η γοητεία της μουσικής, η ευχάριστη γυναικεία συντροφιά, όλα αυτά κάνουν καλό στην υγεία.
Αλλά… τρομερή απώλεια χρόνου.
Θεέ μου, είναι αδιανόητο να φαντάζομαι ότι θα περάσω όλη μου τη ζωή σαν μια στειρωμένη μέλισσα: να δουλεύω, να δουλεύω, και στο τέλος… τίποτα.
Όχι, αυτό δεν γίνεται.
Φαντάσου όμως να ζεις κάθε μέρα μόνος, σε ένα σκοτεινό, καπνισμένο Λονδρέζικο δωμάτιο.
Και ύστερα φαντάσου μια ευγενική, τρυφερή σύζυγο σε έναν καναπέ, με τζάκι, βιβλία και μουσική.
Σύγκρινε αυτό το όραμα με τη ζοφερή πραγματικότητα…"
- Στο δεύτερο σημείωμα, με τίτλο "Να μην παντρευτώ;", απαριθμεί τα αντίθετα επιχειρήματα:
Όση κοινωνικότητα επιθυμώ, ούτε παραπάνω ούτε λιγότερη.
Συζητήσεις με έξυπνους ανθρώπους σε λέσχες.
Καμία υποχρέωση να επισκέπτομαι συγγενείς ή να υποκύπτω σε μικροπράγματα.
Χωρίς έξοδα και άγχος απ' τα παιδιά και χωρίς τους καβγάδες που ίσως φέρνουν.
Χωρίς χαμένο χρόνο.
Χωρίς την αδυναμία να διαβάζω τα βράδια.
Χωρίς επιπλέον ευθύνες.
Και, φυσικά, περισσότερα χρήματα για βιβλία. Με πολλά παιδιά θα έπρεπε να εργάζομαι υπερβολικά, κάτι βλαβερό για την υγεία".
- Κι όμως, καθώς συνεχίζει, η σκέψη του αλλάζει ξανά κατεύθυνση:
"Χαλάρωσε.
Δεν μπορεί κανείς να ζήσει πραγματικά μόνος. Δεν θέλεις γεράματα χωρίς φίλους, χωρίς παιδιά.
Μην ανησυχείς. Έχε εμπιστοσύνη στη μοίρα. Κοίταξε προσεκτικά... υπάρχουν πολλοί ευτυχισμένοι σκλάβοι".
Μέσα σε αυτά τα αντιφατικά, ανθρώπινα, συχνά τρυφερά και άλλοτε ειρωνικά λόγια, κανείς δεν διακρίνει μόνο έναν μεγάλο επιστήμονα, αλλά έναν άνθρωπο που παλεύει ανάμεσα στον φόβο της δέσμευσης και τον φόβο της μοναξιάς. Τελικά, ο Δαρβίνος δεν επέλεξε μόνο με τη λογική. Επέλεξε με την καρδιά. Κι έτσι, στις αρχές του 1839, ξεκίνησε την κοινή του ζωή με την Έμμα Γουέτζγουντ, μια απόφαση που κρίνοντας εκ του αποτελέσματος, γέμισε και τους δύο με στοργή, αφοσίωση και βαθιά συντροφικότητα.
Ο Κάρολος Δαρβίνος, παρότι συνδέεται κυρίως με τη βιολογία και την επανάσταση που προκάλεσαν οι θεωρίες του, υπήρξε πηγή έμπνευσης για αρκετούς συνθέτες. Ανάμεσα στις σημαντικότερες μουσικές δημιουργίες που γεννήθηκαν από το έργο του, ξεχωρίζει το ορατόριο "The Origin" του Richard Einhorn.
Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη σύνθεση που συνδυάζει χορωδία, σολίστες, ορχήστρα και το γυναικείο βαλκανικό φωνητικό σύνολο Kitka, το οποίο λειτουργεί συμβολικά ως "η εσωτερική φωνή" του Δαρβίνου, ένας ψίθυρος συνείδησης που σχολιάζει, φωτίζει και μερικές φορές αντιστέκεται στο κείμενο. Το λιμπρέτο βασίζεται αποκλειστικά σε αυθεντικά γραπτά του Δαρβίνου από επιστολές, ημερολογιακές σημειώσεις και αποσπάσματα έργων του, προσδίδοντας στο ορατόριο έναν εξαιρετικά στοχαστικό χαρακτήρα. Η μουσική του Einhorn αποδίδει την ένταση της επιστημονικής αναζήτησης και το υπαρξιακό βάρος των σκέψεων του μεγάλου φυσιοδίφη.
Μέρος του έργου, το συγκινητικό "This Is The Question - Ιδού το ερώτημα", είναι εμπνευσμένο από τις παραπάνω σημειώσεις του Δαρβίνου όπου ζυγίζει, με χιούμορ αλλά και αγωνία, τα υπέρ και τα κατά του γάμου. Ο Einhorn μετατρέπει αυτά τα σχεδόν πεζά, καθημερινά διλήμματα σε ένα μουσικό σχόλιο για την ανθρώπινη αβεβαιότητα, την ανάγκη για συντροφικότητα και τον φόβο του περιορισμού. Ένα ορατόριο-εσωτερικός μονόλογος, που αποκαλύπτει την τρυφερότητα και τη διστακτικότητα πίσω από τον θρυλικό επιστήμονα.
Το μέρος ανοίγει με τις γυναικείες φωνές να ξεκινούν a capella, όλες μαζί, με την εμβληματική φράση "This Is The Question…". Η μία μοιάζει να κυνηγά την άλλη, σαν φωνητικό κυνηγητό σε μορφή φούγκας, όπου οι φράσεις μπαίνουν διαδοχικά, επικαλύπτονται και αυτοπολλαπλασιάζονται. Σιγά σιγά, μπερδεύονται με αποσπάσματα από το κείμενο του Δαρβίνου, δημιουργώντας ένα ηχητικό συνοθύλευμα που πάλλεται από ρυθμικές αιφνίδιες εναλλαγές, αντιθέσεις δυναμικής και έναν σχεδόν νευρικό παλμό -την ηχητική εικόνα ενός νου που σκέφτεται, αμφιβάλλει, αναρωτιέται.
Μέσα σε αυτό το πυκνό φωνητικό πλέγμα, αναδύεται μια ξεχωριστή γυναικεία φωνή: η φωνή του ίδιου του επιστήμονα, η ψυχή και το μυαλό του, που ηχούν επίμονα με επιφωνήματα, μελισματικές κραυγές, ποικιλματικούς φθόγγους σε σχεδόν λαϊκότροπη υφή. Η φράση, εύκαμπτη και γεμάτη ενέργεια, επανέρχεται αδιάκοπα, εγκαθιστώντας την έντονη αίσθηση μιας μορφής ρόντο, σαν η σκέψη να ξαναγυρίζει στο ίδιο κρίσιμο δίλημμα, ξανά και ξανά.
Το κλείσιμο του μέρους πραγματοποιείται με έναν πλατύ, σταθερό ρυθμό, σαν την τελική, βαθιά ανάσα ενός ανθρώπου που μετά από πολλή εσωτερική ταραχή καταλήγει να εμπιστευθεί τη μοίρα του. Ένα τέλος ήρεμο, αλλά γεμάτο υπόκωφη ένταση, όπως ακριβώς και η ίδια η απόφαση του Δαρβίνου...
Δεν μπορεί κανείς να ζήσει πραγματικά μόνος. Δεν θέλεις γεράματα χωρίς φίλους, χωρίς παιδιά.
Μην ανησυχείς. Έχε εμπιστοσύνη στη μοίρα. Κοίταξε προσεκτικά... υπάρχουν πολλοί ευτυχισμένοι σκλάβοι".
 |
| Οι σημειώσεις του Δαρβίνου περί Γάμου (darwinproject) |
Ο Κάρολος Δαρβίνος, παρότι συνδέεται κυρίως με τη βιολογία και την επανάσταση που προκάλεσαν οι θεωρίες του, υπήρξε πηγή έμπνευσης για αρκετούς συνθέτες. Ανάμεσα στις σημαντικότερες μουσικές δημιουργίες που γεννήθηκαν από το έργο του, ξεχωρίζει το ορατόριο "The Origin" του Richard Einhorn.
Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη σύνθεση που συνδυάζει χορωδία, σολίστες, ορχήστρα και το γυναικείο βαλκανικό φωνητικό σύνολο Kitka, το οποίο λειτουργεί συμβολικά ως "η εσωτερική φωνή" του Δαρβίνου, ένας ψίθυρος συνείδησης που σχολιάζει, φωτίζει και μερικές φορές αντιστέκεται στο κείμενο. Το λιμπρέτο βασίζεται αποκλειστικά σε αυθεντικά γραπτά του Δαρβίνου από επιστολές, ημερολογιακές σημειώσεις και αποσπάσματα έργων του, προσδίδοντας στο ορατόριο έναν εξαιρετικά στοχαστικό χαρακτήρα. Η μουσική του Einhorn αποδίδει την ένταση της επιστημονικής αναζήτησης και το υπαρξιακό βάρος των σκέψεων του μεγάλου φυσιοδίφη.
Μέρος του έργου, το συγκινητικό "This Is The Question - Ιδού το ερώτημα", είναι εμπνευσμένο από τις παραπάνω σημειώσεις του Δαρβίνου όπου ζυγίζει, με χιούμορ αλλά και αγωνία, τα υπέρ και τα κατά του γάμου. Ο Einhorn μετατρέπει αυτά τα σχεδόν πεζά, καθημερινά διλήμματα σε ένα μουσικό σχόλιο για την ανθρώπινη αβεβαιότητα, την ανάγκη για συντροφικότητα και τον φόβο του περιορισμού. Ένα ορατόριο-εσωτερικός μονόλογος, που αποκαλύπτει την τρυφερότητα και τη διστακτικότητα πίσω από τον θρυλικό επιστήμονα.
Μέσα σε αυτό το πυκνό φωνητικό πλέγμα, αναδύεται μια ξεχωριστή γυναικεία φωνή: η φωνή του ίδιου του επιστήμονα, η ψυχή και το μυαλό του, που ηχούν επίμονα με επιφωνήματα, μελισματικές κραυγές, ποικιλματικούς φθόγγους σε σχεδόν λαϊκότροπη υφή. Η φράση, εύκαμπτη και γεμάτη ενέργεια, επανέρχεται αδιάκοπα, εγκαθιστώντας την έντονη αίσθηση μιας μορφής ρόντο, σαν η σκέψη να ξαναγυρίζει στο ίδιο κρίσιμο δίλημμα, ξανά και ξανά.
Το κλείσιμο του μέρους πραγματοποιείται με έναν πλατύ, σταθερό ρυθμό, σαν την τελική, βαθιά ανάσα ενός ανθρώπου που μετά από πολλή εσωτερική ταραχή καταλήγει να εμπιστευθεί τη μοίρα του. Ένα τέλος ήρεμο, αλλά γεμάτο υπόκωφη ένταση, όπως ακριβώς και η ίδια η απόφαση του Δαρβίνου...
Richard Einhorn: "The Origin: This Is The Question"
Παλαιότερο κείμενο για το Δαρβίνο μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
