Μαρκ Ρόθκο: Ζωγραφική σαν άριες του Μότσαρτ..

 

"Μάθε ν' αγοράζεις πάντοτε από την ίδια -όσο μεγάλη κι αν είναι- ποσότητα του ελαχίστου.
Από τις παράνομες σχέσεις ανάμεσα στα άλογα του Πάολο Ουτσέλλο και τα νούφαρα του Κλωντ Μονέ πρέπει να γεννήθηκαν τα πιο καθαρόαιμα μονόχρωμα του Ρόθκο ή αλλιώς η απόλυτος ζωγραφική".

Αυτά αναφέρει ο Οδυσσέας Ελύτης στο "Εκ του πλησίον" για τον "απόλυτο ζωγράφο, Μαρκ Ρόθκο", του οποίου υπήρξε μέγας θαυμαστής...

Ο Λετονός ζωγράφος, εκπρόσωπος της αφηρημένης εξπρεσιονιστικής τέχνης γεννήθηκε σαν σήμερα, 25 Σεπτεμβρίου 1903.
Έγινε γνωστός για την αφηρημένη ζωγραφική του που αποτελούνταν από μεγάλα έργα στα οποία βασικά υπάρχει ένα χρώμα.

"Εγινα ζωγράφος γιατί ήθελα να προσδώσω στη ζωγραφική τη δύναμη που έχουν η μουσική και η ποίηση", έλεγε ο Μαρκ Ρόθκο.

Και πράγματι φαίνεται να αγαπούσε βαθιά την κλασική μουσική, ιδιαίτερα την όπερα, που άκουγε τις ατέλειωτες ώρες δημιουργίας του, αλλά και τον Μότσαρτ...
Αγαπούσε επίσης τη δουλειά του Ματίς και η "φαντασίωσή" του ήταν να γίνει ο ένας στην παρέα των τριών "Μ": "Μότσαρτ, Ματίς και Μαρκ".

Τα βασικά ανθρώπινα αισθήματα, το πεπρωμένο, η τραγωδία, η έκσταση αποτελούν θέματα στα έργα του Ρόθκο, όπως επίσης και ο Μότσαρτ.

Οι ζωγραφικοί πίνακες  του καλλιτέχνη "μοιάζουν με μια άρια του Mότσαρτ", λένε οι αναλυτές. "Προσδίδουν πάθος στην επικοινωνία με το θεατή, όπως συμβαίνει και με τις Μοτσάρτιες άριες"...

Παρότι σύγχρονος καλλιτέχνης  ο Ρόθκο, παραδοξεί που αρέσκεται σε κλασικής φόρμας έργα, όπως αυτά του Σαλτσβουργιανού. Οι πίνακες του Ρόθκο "κινούνται"  με συναισθηματικό τρόπο, όπως η μουσική.

"Yellow over Purple", Rothko 
(από: dailyrothko)

"Ο Μότσαρτ είναι το Α και το Ω. Πάντα χαμογελούσε μέσα από δάκρυα", έλεγε  χαρακτηριστικά για τον αγαπημένο του συνθέτη, ο ζωγράφος.

Μάλιστα όπως αναφέρει ο γιος του Κρίστοφερ στο βιβλίο του: "Mark Rothko, From the Inside Out" στο κεφ. "Rothko and Music", ο πατέρας του φέρεται να  φιλοτέχνησε το "Yellow over Purple" (μια εικαστική σύνθεση του 1956) ακούγοντας  το "Adagio", δεύτερο από τα έξι συνολικά μέρη του "Divertimento Trio, Κ. 563". 

Πρόκειται για εικαστικό που χαρακτηρίζεται από απλά άνισα ορθογώνια  δυο χρωμάτων, κίτρινου και μωβ, με μαλακά περιγράμματα με τα οποία ο Ρόθκο εκφράζει την αρμονία και ισορροπία της κλασικής φόρμας που υπηρέτησε ο Μότσαρτ.

Ο Μότσαρτ έγραψε το Τρίο εγχόρδων το 1788 και ο  Άλφρεντ Αϊνστάιν το χαρακτήρισε:
"το πιο ευγενές από τα έργα του συνθέτη, που η μεγάλη έκτασή του επιλέχθηκε για να προσφέρει κάτι ξεχωριστό στην  τέχνη. Κάθε όργανο, κάθε μοτίβο, κάθε νότα έχουν τη σπουδαιότητά τους , συμβάλλουν στην πνευματική ανύψωση του ακροατή και οδηγούν στην εκστατική κορύφωση της αισθητικής εµπειρίας του".

Ερμηνεύουν οι  Isaac Stern , Pinchas Zukerman  και Leonard Rose. Το "Adagio" στο 12:08.

Mozart : "Divertimento String Trio K. 563"

Για το Ρόθκο μπορείτε να διαβάσετε και παλαιότερο άρθρο μου εδώ.

Μουσικοί στοχασμοί στο Παρεκκλήσι Ρόθκο...

 (Στη μνήμη του Μαρκ Ρόθκο)

"Εγινα ζωγράφος γιατί ήθελα να προσδώσω στη ζωγραφική τη δύναμη που έχουν η μουσική και η ποίηση"

(Μαρκ Ρόθκο)

Ο Ρόθκο αγαπούσε βαθιά την κλασική μουσική, ιδιαίτερα τον Μότσαρτ...Αγαπούσε επίσης τη δουλειά του Ματίς και η "φαντασίωσή" του ήταν να γίνει ο ένας στην παρέα των τριών "Μ": "Μότσαρτ, Ματίς και Μαρκ"
Ο Λετονός ζωγράφος, εκπρόσωπος της αφηρημένης εξπρεσιονιστικής τέχνης αυτοκτόνησε σαν σήμερα στις 25 Φεβρουαρίου 1970.

Το κανονικό όνομα του ήταν Marcus Rothkowitz και προερχόταν από εβραϊκή οικογένεια. Γεννήθηκε στο  Dvinsk της σημερινής Λετονίας και με την οικογένειά του μετανάστευσε και εργάστηκε στην Αμερική. Έγινε γνωστός για την αφηρημένη ζωγραφική του που αποτελούνταν από μεγάλα έργα στα οποία βασικά υπάρχει ένα χρώμα. Ο Ρόθκο είχε επηρεαστεί από το Νίτσε.


Στο Χιούστον του Τέξας βρίσκεται το Παρεκκλήσι Ρόθκο (Rothko Chapel), ένα μη-δογματικό παρεκκλήσι που ιδρύθηκε το 1971, από δυο Τεξανούς εκατομμυριούχους πετρελαιάδες.
Το εσωτερικό του θεωρείται ένα σημαντικό έργο της σύγχρονης τέχνης. Tους τοίχους του κοσμούν πίνακες του Mark Rothko, που κάποιοι απ'αυτούς εμπνέουν μουσικά τον Morton Feldman.
Πρόκειται για το "Rothko Chapel", ένα από τα χαρακτηριστικά έργα "στοχαστικής" μουσικής, εμπνευσμένα από έναν αρχιτεκτονικό χώρο διαλογισμού, που έχει "ερεθίσει" μουσικά και καλλιτέχνες του πιο μοντέρνου χώρου.

Είναι έργο για σοπράνο, άλτο, μικτή χορωδία και όργανα για την αίθουσα διαλογισμού του Ιδρύματος Menil στο Χιούστον το 1971.
Το δωμάτιο περιέχει 14 μεγάλους πίνακες του αμερικανού καλλιτέχνη σε κόκκινους, μαύρους και μωβ τόνους, που ποικίλλουν ανάλογα με το φως και δημιουργούν μια ατμόσφαιρα περισυλλογής και ηρεμίας.

"Σε μεγάλο βαθμό, η επιλογή των οργάνων -δεδομένων της ισορροπίας και ηχοχρώματος- επηρεάστηκε από το χώρο του παρεκκλησίου καθώς και από τα έργα ζωγραφικής. 

Η απεικόνιση του Rothko φτάνει ως την άκρη του καμβά, 

έτσι  ήθελα το ίδιο αποτέλεσμα με τη μουσική. 

Ήθελα η μουσική να διαπερνά ολόκληρο το οκταγωνικό δωμάτιο 

και να μην ακούγεται από κάποια απόσταση", 

θα πει ο Feldman. 

Με κοινά βιώματα οι δυο καλλιτέχνες, Φέλντμαν και Ρόθκο, εβραίοι κατ'αρχήν και με τάσεις προς μορφές αφηρημένης τέχνης, μάλλον θα λέγαμε πως αλληλοσυμπληρώνονται.

Υποβλητική η σύνθεση, ιδιαίτερα στο μέρος της "βουβής", όπως λέγεται χορωδίας, με το "απροσδιόριστο φωνήεν" να υπερισχύει στο μουσικό λόγο τους και να ενισχύει το θρησκευτικό συναίσθημα, δημιουργώντας ατμόσφαιρα ηρεμίας, ενδοσκόπησης και διαλογισμού.

'Ενα έργο για εκπαιδευμένα αυτιά σε αυτό το είδος.


(Σημείωση: Αν και στο εξώφυλλο του δίσκου παρουσιάζεται ο πίνακας σε απόχρωση μωβ-πορφυρού, την μεγαλύτερη ώθηση της έμπνευσης στον Φέλντμαν δίνει το πασίγνωστο τεραστίων διαστάσεων, τρίπτυχο του καλλιτέχνη.
Ο συγκεκριμένος, πάντως, πίνακας απεικονίζει δυο ορθογώνια μέσα σε ένα πλαίσιο που τα περιβάλλει. Οι άκρες των ορθογωνίων δεν είναι διακριτές, αποφεύγοντας ο καλλιτέχνης την οπτική διακοπή και επιτρέποντας τα μάτια των θεατών να κινηθούν ήρεμα από τη μια περιοχή στην άλλη με έναν στοχαστικό τρόπο, κάτι που και ο συνθέτης στοχεύει..
Η χρήση λεπτών "φωνημάτων" που αναμιγνύονται με τα ιδιαίτερου ηχοχρώματος, όργανα, βοηθούν στο να φωτιστεί η "εσωτερική λάμψη" του έργου, ακολουθώντας το μονοπάτι του Ρόθκο που πεποίθησή του ήταν ότι τα χρώματα εκφράζουν βασικά ανθρώπινα συναισθήματα: τραγωδία, έκσταση, αβεβαιότητα, συγκίνηση...)

Morton Feldman: "Rothko Chapel"

[Πηγές: guardian, Universaledition, Βήμα]

Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)25 September 2020 at 06:27

Απόκοσμη, μυστηριακή, εξωγήινη μουσική! Καταφέρνει να βοηθήσει την ενδοσκόπηση, τον διαλογισμό, την αναζήτηση της εσωτερικής γαλήνης. Η ανυπαρξία στίχων παρά μόνο ανθρώπινων ήχων σε συνδυασμό με τους μακροσκελείς ήχους των οργάνων θυμίζει κάτι από αρχαία ελληνική μυσταγωγία σε ναό. Όντως έργο για "εκπαιδευμένα αυτιά", που όμως πετυχαίνει τους στόχους του συνθέτη να φτάσει στην άκρη του καμβά! Εντυπωσιακότατη σύνθεση!\

Reply

ELPIDA NOUSA25 September 2020 at 06:44

Η συνθεση του Φελντμαν ανηκει στην "μουσική ενδοσκοπησης" με ολα τα στοιχεια που αναφερεις,Αζη μου και αποτελει σπουδαιοτατο δειγμα αλληλεπίδρασης μουσικής-αρχιτεκτονικης, δυο τεχνες που καταρχην μοιράζονται την δομή, συνομιλουν πάντα σε σχηματα, μορφές, αντιθεσεις στοχευοντας στην επικοινωνία με τον θεατή-ακροατη.
Υπεροχη συνθεση,υπέροχο και το σχόλιό σου!Ευχαρστω πολύ, Άζη μου!