Translate

fb

Σάββατο 21 Νοεμβρίου 2026

Ο Πέρσελ και τα ανάλαφρα "catches" του...

 

Yπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Άγγλους συνθέτες του 17ου αιώνα και για πολλούς κορυφαίος εκπρόσωπος της αγγλικής μουσικής παράδοσης της εποχής του. Η δημιουργία του Henry Purcell σηματοδοτεί την κορύφωση μιας μεγάλης περιόδου ακμής της αγγλικής μουσικής, που είχε αρχίσει ήδη από την Αναγέννηση και είχε γνωρίσει ιδιαίτερη άνθηση στα χρόνια της Ελισάβετ Α΄. Μετά τον θάνατό του, η αγγλική μουσική σκηνή θα περάσει για μεγάλο διάστημα σε δεύτερο πλάνο, μέχρι την αναβίωσή της αρκετούς αιώνες αργότερα.

Γεννήθηκε, έζησε και πέθανε στο Λονδίνο, μέσα σε μια οικογένεια με ισχυρή μουσική παράδοση. Ο πατέρας του, ο θείος του και άλλα μέλη της οικογένειάς του ήταν μουσικοί, γεγονός που συνέβαλε αποφασιστικά στην πρώιμη μουσική του εκπαίδευση. Ήδη από την παιδική του ηλικία συνδέθηκε με τη βασιλική αυλή και σε ηλικία μόλις δεκατριών ετών, έγινε μέλος της χορωδίας του Βασιλικού Παρεκκλησίου. Αργότερα ανέλαβε τη σημαντική θέση του οργανίστα στο Αββαείο του Ουέστμίνστερ, την οποία διατήρησε μέχρι τον θάνατό του.

Παρά τη σύντομη ζωή του, ο Πέρσελ άφησε πλούσιο και πολυσχιδές έργο, που περιλαμβάνει όπερες, σκηνική μουσική, καντάτες, ύμνους και εκκλησιαστική μουσική, έργα μουσικής δωματίου και πολλές ακόμη συνθέσεις. 

Η μουσική του συνδυάζει την πολυφωνική παράδοση της αγγλικής σχολής με τις νεότερες αρμονικές και εκφραστικές τάσεις του ευρωπαϊκού μπαρόκ. Διακρίνεται για την ευγένεια, τη λεπτότητα και την εξαιρετική πλαστικότητα της μελωδικής του γραφής, αλλά και για μια ιδιότυπη μεγαλοπρέπεια, βαθιά εσωτερική, σχεδόν απόκοσμη. 


Όμως με τον Πέρσελ συνδέονται και τα "catches", ένα ιδιαίτερο είδος πολυφωνικού τραγουδιού, που άνθισε κυρίως στην Αγγλία του 17ου-18ου αιώνα και αποκαλύπτουν μια διαφορετική, πιο ανάλαφρη και παιχνιδιάρικη πλευρά της μουσικής του προσωπικότητας.

Τα catches ήταν σύντομα τραγούδια για μικρό αριθμό φωνών, στις οποίες οι τραγουδιστές έμπαιναν διαδοχικά, "πιάνοντας-(catche)" ο ένας τη μελωδία του άλλου. Έτσι δημιουργούνταν ένα είδος φωνητικού κανόνα, όπου οι διαφορετικές φωνές αλληλοσυμπληρώνονταν σχηματίζοντας μια πολυφωνική και ιδιαίτερα ευρηματική μουσική σύνθεση.

Χαρακτηριστικό των catches ήταν επίσης το περιεχόμενό τους. Σε αντίθεση με τα πιο σοβαρά ή δραματικά έργα του Πέρσελ, πολλά απ' αυτά είχαν χιουμοριστικό, σκωπτικό ή και τολμηρό περιεχόμενο, καθώς προορίζονταν κυρίως για ψυχαγωγία.

Μέσα απ' αυτά τα μικρά φωνητικά έργα βλέπουμε, λοιπόν, έναν διαφορετικό συνθέτη που μας πείθει πως ο Πέρσελ δεν είναι μόνο ο σοβαρός δημιουργός της όπερας "Διδώ και Αινείας", αλλά ένας δημιουργός με έντονη αίσθηση του χιούμορ, του παιχνιδιού και της θεατρικότητας. Τα catches του αποτελούν τη γοητευτική ματιά του στην πιο ανάλαφρη πλευρά της μουσικής ζωής της Αγγλίας εκείνης της εποχής.

Οι περισσότεροι θα γνωρίζουμε ότι ο Χένρι Πέρσελ είχε ιδιαίτερη αδυναμία στο κρασί και στη χαρούμενη συντροφιά. Έτσι, δεν είναι λίγα τα έργα του που είναι αφιερωμένα στο ποτό, στην καλοπέραση, στην ταβέρνα και τη χαρά της παρέας. 

Μάλιστα, γύρω από το τέλος της ζωής του έχει διασωθεί και μια χαρακτηριστική, μυθιστορηματική ιστορία. Σύμφωνα με την παράδοση, ένα βροχερό βράδυ ο Πέρσελ επέστρεψε αργά στο σπίτι του, ύστερα από έξοδο με φίλους. Είχε πιει αρκετό κρασί και βρισκόταν σε κατάσταση προχωρημένης ευθυμίας. Η σύζυγός του είχε κλειδώσει την εξώπορτα κι έτσι αναγκάστηκε να περάσει όλη τη νύχτα μέσα στο κρύο και την υγρασία.  Λίγες μέρες αργότερα αρρώστησε βαριά και πέθανε από πνευμονία.

Ίσως, λοιπόν, έχει μια ιδιαίτερη γοητεία να επιλέξουμε, ανάμεσα στα catches του, ένα έργο που σχολιάζει αυτή την πλευρά της ζωής του. Πρόκειται για το "Z.245, Come, Come Let Us Drink - Ελάτε, ελάτε, ας πιούμε", ένα χαριτωμένο τρίφωνο catche, στο οποίο τρεις φωνές ενώνονται σε έναν παιχνιδιάρικο μουσικό διάλογο με θέμα το κρασί, τη φιλική συντροφιά και την απόλαυση της ζωής. Oι στίχοι του είναι απολαυστικά χαρακτηριστικοί του πνεύματος αυτών των μικρών έργων..."Τι νόημα έχει να σκεφτόμαστε σαν ανόητοι, λύπες και καημούς;"
Το κρασί παρουσιάζεται σαν αντίδοτο στις έγνοιες της ζωής, ενώ η μουσική, ανάλαφρη, εύθυμη και σκερτσόζα, μετατρέπει την απλή προτροπή για ένα ποτήρι κρασί σε μια μικρή γιορτή συντροφικότητας, απόλαυσης και εσωτερικής χαράς. 

"Ελάτε, ελάτε, ας πιούμε!

Τι νόημα έχει να σκεφτόμαστε,
σαν ανόητοι, λύπες και καημούς;

Ας πετάξουν τα λεφτά μας,
κι οι έγνοιες ας χαθούν
όλη τούτου του κόσμου η σκοτούρα
είναι μια τρέλα και μισή

Μα το κρασάκι και το κέφι,
κόντρα σε κάθε φόβο και καημό,
φέρνουν στις καρδιές μας
ευτυχία και χαμόγελο!

Ελάτε λοιπόν, ας πιούμε!"

Henry Purcell: "Z.245, Come, Come Let Us Drink"


Το κείμενο γράφτηκε στη μνήμη του Χένρυ Πέρσελ που πέρασε στην αιωνιότητα μια μέρα σαν τη σημερινή, 21 Νοεμβρίου του 1695, σε ηλικία 36 χρονών. 

Για τον Πέρσελ υπάρχουν πολλά κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε...




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου