Ο Ρώσος, Νικολάι Ρίμσκυ Κόρσακωφ, κορυφαίος συνθέτης του 19ου αιώνα και μέλος της διάσημης ομάδας των "Πέντε", διέπρεψε στην όπερα, συνθέτοντας 15 έργα που σημάδεψαν το είδος με πλούσια ενορχήστρωση και ζωντανά ορχηστρικά χρώματα.
Οι πιο γνωστές του όπερες αναδεικνύουν την ικανότητά του να συνδυάζει φαντασία, ιστορία, μυθολογία και σλαβική λαογραφία, ενώ η δεξιοτεχνία του στην ορχηστρική υφή και η αίσθηση του δραματικού ρυθμού αναδεικνύουν με μοναδικό τρόπο τις αφηγήσεις του.
Το 1901 ολοκλήρωσε την πεντάπρακτη όπερά του "Servilia", ένα έργο με ιστορικό πυρήνα αλλά και έντονα λογοτεχνικό χαρακτήρα. Αν και βασισμένη σε πραγματικά πρόσωπα της εποχής του Nέρωνα, όπως οι συγκλητικοί, Πόπλιος Κλώδιος Θρασέας Παίτος και Μάρκιος Βαρέα Σοράνος (που καταδικάστηκαν από τον αυτοκράτορα για εσχάτη προσδοσία) και η κόρη του δεύτερου Σερβίλια (Σερουίλια), γνωστή από τις πηγές του λατίνου ιστορικού, Tάκιτου, η ηρωίδα της όπερας δεν είναι αυστηρά ιστορική, αλλά δραματικά μεταπλασμένη.
Στην πλοκή, η Σερβίλια βρίσκεται ανάμεσα στο καθήκον και τον έρωτα, ενώ γύρω της υφαίνονται ίντριγκες, απειλές και πολιτικές διώξεις. Ο αγαπημένος της, Βαλέριος εξαφανίζεται, εκείνη στρέφεται στον Χριστιανισμό και αποκηρύσσει τα εγκόσμια, ενώ οι δικοί της οδηγούνται σε δίκη ως προδότες. Την κρίσιμη στιγμή, η επιστροφή του Βαλέριου και η ανατροπή της απόφασης έρχονται πολύ αργά, οδηγώντας σε μια τραγική κατάληξη που σφραγίζεται από πνευματική κάθαρση.
Το λιμπρέτο γράφτηκε από τον ίδιο τον Κόρσακοφ, βασισμένο στο θεατρικό έργο του συμπατριώτη του και αγαπημένου του συγγραφέα, Lev Mey, ο οποίος είχε ήδη επεξεργαστεί το ιστορικό υλικό και το είχε μετατρέψει σε δράμα με έμφαση στη σύγκρουση εξουσίας και ηθικής, στην αγάπη και στην αυτοθυσία.
Έτσι, μέσα απ' αυτή τη διαδρομή, από την ιστορία στη λογοτεχνία και από εκεί στη μουσική, η "Servilia" αναδεικνύεται σε ένα έργο όπου η ιστορική πραγματικότητα συνδυάζεται με την ποιητική φαντασία και τον βαθύ ηθικό στοχασμό.
 |
| Από την πρεμιέρα της όπερας(1902) |
Η παγκόσμια πρεμιέρα της όπερας δόθηκε στην Αγία Πετρούπολη το 1902, στο ιστορικό Θέατρο Μαριίνσκι, το ρόλο της Σερβίλιας ερμήνευσε η σπουδαία Μολδαβή υψίφωνος, Valentina ή Ευφροσύνη Cuza, για χρόνια η σπουδαιότερη πρωταγωνίστρια στα ρωσικά θέατρα..
Το έργο εντυπωσίασε το κοινό, που κάλεσε με επευφημίες και χειροκροτήματα το συνθέτη επτά φορές στη σκηνή.
 |
| Η Valentina Cuza στο ρόλο της Σερβίλια |
Όμως, με την πάροδο του χρόνου, η όπερα έπεσε σε σχετική αφάνεια. Πιθανότατα σημαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξε ο έντονος θρησκευτικός και ηθικός συμβολισμός του έργου, που κορυφώνεται με τον θρίαμβο του Χριστιανισμού. Στην πιο κρίσιμη στιγμή της πλοκής, η Σερβίλια αναδεικνύει την πίστη και την αφοσίωσή της στον Θεό, ενώ η θεϊκή δικαιοσύνη λειτουργεί ως καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη της ιστορίας, προσδίδοντας στο έργο έντονη πνευματική διάσταση.
Κατά τη διάρκεια της σοβιετικής περιόδου, η θρησκεία θεωρούνταν αντίθετη με το επίσημο κυβερνητικό πλαίσιο. Έργα που υπογράμμιζαν τη θρησκευτική πίστη ή τον χριστιανικό ηρωισμό συχνά παραμερίζονταν ή αποσύρονταν, καθώς θεωρούνταν ασύμβατα με την σοσιαλιστική ιδεολογία. Ως αποτέλεσμα, η "Σερβίλια" δεν διατηρήθηκε στο ρεπερτόριο των θεάτρων, παρότι η μουσική και η δραματουργία της αποτελούν μοναδικά δείγματα της τέχνης του Ρίμσκι-Κόρσακοφ.
Στη σύγχρονη εποχή παρουσιάστηκε κυρίως από ρωσικές παραγωγές.Στη δύση, μόνο μία άρια έχει διασωθεί στο ρεπερτόριο των συναυλιών, η άρια της Σερβίλιας από την 3η Πράξη, με τίτλο "Τα λουλούδια μου".
 |
| Από την πρεμιέρα της όπερας(1902) |
Ακούγεται σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο σημείο υψηλής έντασης, όταν η Σερβίλια έχει χάσει μυστηριωδώς τον αγαπημένο της Βαλέριο, ενώ η ίδια έχει μεταστραφεί στον Χριστιανισμό. Ο Εγνάτιος, ερωτευμένος μαζί της και με δόλιο σχέδιο, την πιέζει να υποταχθεί, υποσχόμενος ότι έτσι θα διασφαλιστεί η ασφάλειά τους, ενώ η Γερουσία έχει καταδικάσει τον πατέρα της σε εξορία. Στην κορύφωση αυτής της έντασης, η Σερβίλια τραγουδά την άρια "Λουλούδια μου" εκφράζοντας τον πόνο, την αγάπη για τον Βαλέριο και την πίστη της, λίγο πριν η ξαφνική επιστροφή του Βαλέριου αποκαταστήσει την ηθική και συναισθηματική ισορροπία. Η άρια αποτελεί μια συγκινησιακή και πνευματική εξομολόγηση της Σερβίλιας, συνδέοντας την προσωπική της τραγωδία με τη θεϊκή δικαιοσύνη και την πίστη.
Την άρια ηχογράφησε η Ρενέ Φλέμινγκ, υπό τη μουσική διεύθυνση του Βαλέρι Γκέργκιεφ, αποκαλύπτοντας την συγκινησιακή ένταση και την ποιητική ευαισθησία της όπερας, που αξίζει να γνωρίσουμε...
Rimsky Korsakov: "Servilia's aria, Цветы мои!
Η σημασία του όμως δεν περιορίζεται μόνο στο συνθετικό του έργο.
Ο Τσαϊκόφσκι θαύμαζε και το παιδαγωγικό του έργο, γράφοντάς του ότι δεν αρκέστηκε στη σύνθεση, αλλά "καθοδήγησε σαν σωστός δάσκαλος μια ολόκληρη γενιά Ρώσων μουσικών, που μετέδωσαν τη δημιουργικότητά του στις μελλοντικές γενιές".
Ο δε Στραβίνσκι περιέγραψε τον Ρίμσκυ-Κόρσακοφ ως "εξαιρετικά σχολαστικό, σοφό και πνευματώδη δάσκαλο, του οποίου οι παρατηρήσεις ήταν ανεξίτηλες και η κριτική αυστηρή, χωρίς περιττούς επαίνους, ενισχύοντας έτσι τη μαθησιακή πειθαρχία και την τεχνική αριστεία των μαθητών του..."
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου