Έφυγε νωρίς, τόσο νωρίς, που η μουσική δεν πρόλαβε να του πει το τελευταίο "ευχαριστώ".
Ο Georges Bizet, ο παθιασμένος δημιουργός που χάρισε στον κόσμο την υπέροχη "Carmen", πέθανε ξαφνικά στις 3 Ιουνίου 1875, μόλις στα τριάντα έξι του χρόνια.
Ήταν η μέρα που σχεδόν ειρωνικά σηματοδότησε την αρχή της δόξας του έργου του, αλλά και το τέλος της ζωής του.
 |
| Zωρζ Μπιζέ(1860) |
Οι κριτικοί τον είχαν κατηγορήσει για "ανηθικότητα", οι θεατές είχαν αποδοκιμάσει, και ο ίδιος, ευαίσθητος και βαθιά εσωστρεφής, ένιωσε να καταρρέει κάτω από το βάρος της αδικίας. Αποσύρθηκε στη γαλήνη της εξοχής, κοντά στον ποταμό Μαρν, αναζητώντας λίγη ανάπαυση. Κι εκεί τον πρόλαβε ο θάνατος, ήσυχα, απροσδόκητα, σαν την τελευταία πνοή που σβήνει μαζί με τη νύχτα...
Πολλοί έκαναν λόγο για φυσική συνέπεια μιας ψυχής που κάηκε από την ίδια της τη δημιουργική φλόγα. Τρεις μόλις μήνες πριν, είχε ολοκληρώσει το αριστούργημά του, χωρίς να γνωρίζει ότι η "Carmen" θα γινόταν το έργο που θα του πρόσφερε την αθανασία.
Ο κόσμος της μουσικής, που τότε γύριζε την πλάτη του, σύντομα θα αναγνώριζε το μεγαλείο του. Η Κάρμεν θα ταξίδευε στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου, συγκινώντας και μαγεύοντας γενιές ακροατών.
Στις 5 Ιουνίου 1875, μετά την κηδεία στην εκκλησία Αγίας Τριάδας της Μονμάρτης, με χιλιάδες ανθρώπους να παρευρίσκονται, ο Μπιζέ τάφηκε προσωρινά στο Κοιμητήριο της περιοχής.
Στον τάφο, ο συνθέτης και μέντοράς του Σαρλ Γκουνό εκφώνησε τον επικήδειο λόγο, συνοψίζοντας το παράπονο όλων:
"Ο Ζωρζ Μπιζέ πέθανε σε ηλικία τριάντα επτά ετών, τη στιγμή που, μετά από είκοσι χρόνια υπομονετικής και θαρραλέας προσπάθειας, απολάμβανε επιτέλους εκείνη την εκτίμηση που σημαίνει ακόμη περισσότερα από την ίδια την επιτυχία, εκείνη που αποδίδεται μόνο στους αληθινούς καλλιτέχνες και που οδηγεί στην απονομή του τίτλου του Δασκάλου. Στην αρχή αυτής της επίπονα ένδοξης πορείας, ο θάνατος τον χτύπησε…"
Τα λόγια του Γκουνό αντήχησαν τη συγκίνηση και το θαυμασμό, αντήχησαν σαν ύστατη αναγνώριση προς έναν καλλιτέχνη που πρόλαβε να αγγίξει την αιωνιότητα πριν ακόμη τη γευτεί..
Στο κοιμητήριο Père-Lachaise, όπου αναπαύεται σήμερα, ο τάφος του στέκει λιτός, επιβλητικός. Υπέροχο γλυπτό μνημείο, ένας αληθινός φόρος τιμής στον σπουδαίο Γάλλο συνθέτη Ζωρζ Μπιζέ, στον οποίο ο κόσμος της μουσικής οφείλει τόσα πολλά. Εξαιρετική η σύλληψη του γλύπτη να συνοδεύσει την προτομή του Μπιζέ με μια λύρα τυλιγμένη σε στεφάνι από φύλλα δάφνης, σκαλισμένη πάνω στη μαρμάρινη πλάκα, ένα σύμβολο που υπογραμμίζει την καλλιτεχνική του φύση, την αθάνατη προσφορά του στη μουσική, αλλά και τον σεβασμό όλων μας προς τη μνήμη του.
Η στήλη φέρει την επιγραφή:
"Στον Ζωρζ Μπιζέ, την οικογένειά του και τους φίλους του, 1838-1875"
Πάνω από την επιγραφή δεσπόζει ένα χάλκινο δάφνινο στεφάνι που περιβάλλει τη λύρα, ενώ στις πλευρές του μνημείου είναι χαραγμένοι οι τίτλοι έξι από τα σημαντικότερα έργα του συνθέτη:
L’Arlésienne, Patrie, Carmen, Les Pêcheurs de perles, La Jolie Fille de Perth και Djamileh.
Στη μνήμη του Ζωρζ Μπιζέ επιλέγω να ακούσουμε ένα από τα πιο λυρικά και συγκινητικά αποσπάσματα, το περίφημο ντουέτο "Au fond du temple saint-Στα βάθη του ιερού ναού" από την όπερα "Les Pêcheurs de perles-Αλιείς Μαργαριταριών", που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1863, όταν ο συνθέτης ήταν μόλις 24 ετών.
Πρόκειται για μια μουσική σελίδα που μιλά για τη δύναμη της μνήμης, για δεσμούς που αντέχουν στον χρόνο. Γι' αυτό και θεωρώ ταιριάζει ιδανικά σαν μουσικός απόηχος δίπλα στον τάφο του συνθέτη... Δεν θρηνεί τον θάνατο, αλλά υμνεί ό,τι επιβιώνει πέρα από αυτόν...την τέχνη, τη φιλία, τις μνήμες...
Το ντουέτο ερμηνεύουν οι δύο φίλοι, Ναδίρ και Ζουργκά, οι οποίοι ανακαλούν μια παλιά συνάντηση με μια μυστηριώδη γυναίκα, μια ιέρεια καλυμμένη με πέπλο, της οποίας η ομορφιά τούς είχε γοητεύσει βαθιά. Για να προστατεύσουν τη φιλία τους από την αντιζηλία, είχαν δώσει όρκο να την απαρνηθούν.
Η συγκίνηση δεν πηγάζει τόσο από το ερωτικό στοιχείο, αλλά κυρίως από τη νοσταλγική ανάμνηση μιας κοινής εμπειρίας και από τον βαθύ δεσμό που ενώνει τους δύο άνδρες. Η μουσική ξεκινά σαν ψίθυρος που έρχεται από το παρελθόν και σταδιακά αναπτύσσεται σε μια από τις ωραιότερες εκφράσεις λυρισμού του γαλλικού ρομαντισμού.Πολλοί μουσικολόγοι θεωρούν ότι στο ντουέτο αυτό διακρίνεται ήδη η εξαιρετική μελωδική ιδιοφυΐα του Μπιζέ, η οποία λίγα χρόνια αργότερα θα βρει την πληρέστερη έκφρασή της στο αριστούργημα "Κάρμεν", που τον έκανε αθάνατο...
Πολλοί έκαναν λόγο για φυσική συνέπεια μιας ψυχής που κάηκε από την ίδια της τη δημιουργική φλόγα. Τρεις μόλις μήνες πριν, είχε ολοκληρώσει το αριστούργημά του, χωρίς να γνωρίζει ότι η "Carmen" θα γινόταν το έργο που θα του πρόσφερε την αθανασία.
Ο κόσμος της μουσικής, που τότε γύριζε την πλάτη του, σύντομα θα αναγνώριζε το μεγαλείο του. Η Κάρμεν θα ταξίδευε στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου, συγκινώντας και μαγεύοντας γενιές ακροατών.
Στις 5 Ιουνίου 1875, μετά την κηδεία στην εκκλησία Αγίας Τριάδας της Μονμάρτης, με χιλιάδες ανθρώπους να παρευρίσκονται, ο Μπιζέ τάφηκε προσωρινά στο Κοιμητήριο της περιοχής.
Στον τάφο, ο συνθέτης και μέντοράς του Σαρλ Γκουνό εκφώνησε τον επικήδειο λόγο, συνοψίζοντας το παράπονο όλων:
Τα λόγια του Γκουνό αντήχησαν τη συγκίνηση και το θαυμασμό, αντήχησαν σαν ύστατη αναγνώριση προς έναν καλλιτέχνη που πρόλαβε να αγγίξει την αιωνιότητα πριν ακόμη τη γευτεί..
Στο κοιμητήριο Père-Lachaise, όπου αναπαύεται σήμερα, ο τάφος του στέκει λιτός, επιβλητικός. Υπέροχο γλυπτό μνημείο, ένας αληθινός φόρος τιμής στον σπουδαίο Γάλλο συνθέτη Ζωρζ Μπιζέ, στον οποίο ο κόσμος της μουσικής οφείλει τόσα πολλά. Εξαιρετική η σύλληψη του γλύπτη να συνοδεύσει την προτομή του Μπιζέ με μια λύρα τυλιγμένη σε στεφάνι από φύλλα δάφνης, σκαλισμένη πάνω στη μαρμάρινη πλάκα, ένα σύμβολο που υπογραμμίζει την καλλιτεχνική του φύση, την αθάνατη προσφορά του στη μουσική, αλλά και τον σεβασμό όλων μας προς τη μνήμη του.
Η στήλη φέρει την επιγραφή:
"Στον Ζωρζ Μπιζέ, την οικογένειά του και τους φίλους του, 1838-1875"
Πάνω από την επιγραφή δεσπόζει ένα χάλκινο δάφνινο στεφάνι που περιβάλλει τη λύρα, ενώ στις πλευρές του μνημείου είναι χαραγμένοι οι τίτλοι έξι από τα σημαντικότερα έργα του συνθέτη:
L’Arlésienne, Patrie, Carmen, Les Pêcheurs de perles, La Jolie Fille de Perth και Djamileh.
Στη μνήμη του Ζωρζ Μπιζέ επιλέγω να ακούσουμε ένα από τα πιο λυρικά και συγκινητικά αποσπάσματα, το περίφημο ντουέτο "Au fond du temple saint-Στα βάθη του ιερού ναού" από την όπερα "Les Pêcheurs de perles-Αλιείς Μαργαριταριών", που παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1863, όταν ο συνθέτης ήταν μόλις 24 ετών.
Πρόκειται για μια μουσική σελίδα που μιλά για τη δύναμη της μνήμης, για δεσμούς που αντέχουν στον χρόνο. Γι' αυτό και θεωρώ ταιριάζει ιδανικά σαν μουσικός απόηχος δίπλα στον τάφο του συνθέτη... Δεν θρηνεί τον θάνατο, αλλά υμνεί ό,τι επιβιώνει πέρα από αυτόν...την τέχνη, τη φιλία, τις μνήμες...
Η συγκίνηση δεν πηγάζει τόσο από το ερωτικό στοιχείο, αλλά κυρίως από τη νοσταλγική ανάμνηση μιας κοινής εμπειρίας και από τον βαθύ δεσμό που ενώνει τους δύο άνδρες. Η μουσική ξεκινά σαν ψίθυρος που έρχεται από το παρελθόν και σταδιακά αναπτύσσεται σε μια από τις ωραιότερες εκφράσεις λυρισμού του γαλλικού ρομαντισμού.Πολλοί μουσικολόγοι θεωρούν ότι στο ντουέτο αυτό διακρίνεται ήδη η εξαιρετική μελωδική ιδιοφυΐα του Μπιζέ, η οποία λίγα χρόνια αργότερα θα βρει την πληρέστερη έκφρασή της στο αριστούργημα "Κάρμεν", που τον έκανε αθάνατο...
Georges Bizet: "Les Pêcheurs de perles / Au fond du temple saint"
"Στα βάθη του ιερού ναού,
στολισμένη με χρυσάφι και άνθη,
προβάλλει μια γυναίκα...
Νομίζω πως ακόμη τη βλέπω.
Το πλήθος, γονατισμένο,
την κοιτά με δέος και θαυμασμό
και ψιθυρίζει:
"Δείτε... είναι η θεά!"
[...]
Αυτή τη μέρα που έρχεται να μας ενώσει,
πιστός στον όρκο μου,
θα σ' αγαπώ σαν αδελφό..."
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου