Ο Έσερ και η λατρεία στη μουσική του Μπαχ ...

 

O Escher παίζει τσέλο(αριστερά)
(escherinhetpaleis)

Ο Maurits Cornelis Escher γεννήθηκε στις 17 Ιουνίου 1898 στο Λέουαρντεν της Ολλανδίας. Το έργο του χαρακτηρίζεται από μαθηματική ακρίβεια, οπτικές ψευδαισθήσεις και αέναες εξερευνήσεις της πραγματικότητας και του χώρου. Τα περίφημα σχέδιά του, με ασυνήθιστες προοπτικές και μεταμορφώσεις, συνδυάζουν τέχνη και μαθηματική σκέψη, δημιουργώντας εικόνες που προκαλούν δέος και στοχασμό στον θεατή.

Sint-Bavo, όργανο

Από μικρός αγαπούσε την ποίηση και τη φωτογραφία και μεγάλωσε διαβάζοντας μυθιστορήματα των ρώσων συγγραφέων, Πούσκιν, Ντοστογιέφσκυ και Γκόγκολ, καθώς και τις φανταστικές ιστορίες του Πόε. Ήταν μεγάλος θαυμαστής του θεάτρου και της μουσικής. 'Επαιζε βιολί σε ένα κουαρτέτο εγχόρδων και ενθουσιαζόταν με τις συναυλίες εκκλησιαστικού οργάνου.

Σε ηλικία 22 ετών, ενώ διέμενε στο Χάαρλεμ, η εμπειρία της μουσικής στο όργανο της εκκλησίας του Αγ. Βαρθολομαίου(Sint-Bavo) τον συγκλόνισε βαθιά.
Σε επιστολή προς φίλο του περιγράφει εκστατικά τη στιγμή σε γ΄πρόσωπο:
"...η θύελλα του ήχου των σωλήνων τον έκανε να νιώσει ότι ο ίδιος και οι κίονες της εκκλησίας τεντώθηκαν κάτω από την ένταση του ήχου. Ενιωσε τη σύνδεσή του με τη Μητέρα Γη, ενώ το σώμα του σχεδόν εκτοξεύτηκε ανάμεσα στις λικνιζόμενες κολόνες..."

Παρά το γεγονός ότι ο Έσερ δεν ήταν θρησκευόμενο άτομο, η εμπειρία αυτή δείχνει την πλήρη ταύτισή του με την εκστατική δύναμη της μουσικής.

Η αγάπη του για την τέχνη των ήχων ενσωματώθηκε στην οπτική του γλώσσα, καθιστώντας τον έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους και επιδραστικούς καλλιτέχνες του 20ού αιώνα.

Ο Έσερ ήταν επίσης ενθουσιώδης θαμώνας συναυλιών. Τα ημερολόγιά του είναι γεμάτα με σημειώσεις σημαντικών παραστάσεων, κυρίως έργων του Γ.Σ.Μπαχ. 

"Μερικές φορές, όταν ο οργανίστας παίζει μια από τις φούγκες του Μπαχ, ο κόσμος χάνεται, οι άνθρωποι παύουν να υπάρχουν, η εκκλησία έχει καταρρεύσει και δεν έχει απομείνει τίποτα άλλο παρά ήχος. Καμία μουσική δεν με συγκινεί τόσο πολύ", εκμυστηρρεύτηκε κάποτε...

Όταν δούλευε δε, συνήθιζε να σφυρίζει πρελούδια και φούγκες του Μπαχ.

Ο ίδιος διέκρινε ομοιότητες μεταξύ της μουσικής του κάντορα και των δικών του μοτίβων. Παρομοίαζε παραδείγματος χάριν, έναν κανόνα, όπου όλα βασίζονται σε ένα μόνο μοτίβο, που επαναλαμβάνεται πανομοιότυπα, αντίστροφα ή σε διαφορετική κλίμακα και παίζονται ταυτόχρονα με το δικό του μοτίβο, όπου όλα περιστρέφονται γύρω από ένα ενιαίο κλειστό περίγραμμα.

Το 1936, μάλιστα, προσπάθησε να μετατρέψει το "Πρελούδιο σε Ντο" του Μπαχ σε κινούμενες εικόνες, δημιουργώντας μια "Γραφική αναπαράσταση της μουσικής σε δύο διαστάσεις", όπου ξεφυλλίζοντας τις σελίδες γρήγορα, οι φιγούρες φαίνονται να κινούνται, όπως αν η μουσική αποκτούσε εικόνα.

Bach: "Prelude in C, BWV 846":

Όλη η ζωή του Έσερ ήταν συνδεδεμένη με τον Μπαχ, καθώς οι ομοιότητες στο έργο τους είναι εμφανείς....η συστηματική προσέγγιση, ο ρυθμός, η επανάληψη, η συμμετρία...
Από τις αγαπημένες του εμβληματικές συνθέσεις του Μπαχ ήταν επίσης τα "Πάθη κατά Ματθαίον".
 Το 1938 σκάλισε μια ξυλογραφία για το εξώφυλλο του προγράμματος συναυλίας των Παθών που θα δίνονταν στο Νάαρντεν. Στο σχέδιό του, ο Σταυρός του Ιησού διασχίζει το πλαίσιο διαγώνια, ενώ μεριμνά ώστε το γράμμα "Ο" από τη λέξη "PASSION-Πάθος" να περιβάλλει το σκυμμένο κεφάλι Του, σαν φωτοστέφανο ή το ακάνθινο στεφάνι.

Με αυτήν την αδιάλειπτη σύνδεση μουσικής και οπτικής τέχνης, ο Έσερ έθεσε τις βάσεις για ένα μοναδικό σύμπαν γραφικής μαγείας, όπου η τέχνη και η μαθηματική σκέψη συναντώνται σε ένα αέναο παιχνίδι μορφής και αντίληψης.

Bach: "St. Matthew Passion BWV 244"