(Στη μνήμη του Ισπανού συγγραφέα και ποιητή της μπαρόκ λογοτεχνίας, Λόπε δε Βέγα).
Στης Φουέντε Οβεχούνα την κοιλάδα
κόρη με ξέπλεκα μαλλιά διαβαίνει
και μες σε χρυσαφί λιακάδα
ιππότης πάνω στ’ άλογο προβαίνει
Κρύβετ’ η κόρη μες σε φυλλωσιά
κι είν’ η καρδιά της σαν φτερούγα λαβωμένη
φεγγάρι του ιππότη η αρματωσιά
ήλιος η μορφή του η λαγγεμένη
Κόρη που κρύβεσαι μες στα κλαδιά
την αγάπη ποιος τη σταματάει
ποια θάλασσα, ποια λαγκαδιά
την αγάπη ποιος τη σταματάει
Άλογο δίχως καβαλάρη φεύγει πέρα
κι ένα σπαθί σαν δέντρο ορθό στο χώμα
κόρη που έσπερνες τη μέρα γυναίκα που θερίστηκες το γιόμα..."
(Λόπε δε Βέγα: "Φουέντε Οβεχούνα")
Ο "Φοίνιξ της Ευφυΐας", όπως τον αποκαλούσε ο έτερος μεγάλος διανοούμενος της Ιβηρικής, Μιγκέλ ντε Θερβάντες, ζούσε για τη συγγραφή.
Έγραψε εκατοντάδες έργα, θεατρικά, ποιήματα, κωμωδίες, μυθιστορήματα, σονέτα, μέχρι τις τελευταίες ώρες πριν το θάνατό του σαν σήμερα, 27 Αυγούστου 1635.
Από τα δημοφιλέστερα έργα του είναι το "Φουέντε Οβεχούνα", το "Το Αστέρι της Σεβίλλης", "Ο διακριτικός εραστής".
Joaquin Turina
Έμμετρα αποσπάσματα και από τα τρία διαρθρώνουν τη μουσική σύνθεση για φωνή και πιάνο του επίσης ισπανού, Χοακίν Τουρίνα: "Homenaje a Lope de Vega, Op.90".
Γράφτηκε το 1935 και αφιερώθηκε στην διακεκριμένη ισπανίδα σοπράνο που τα πρωτοερμήνευσε, Rosita Hermosilla.
Ο Ισπανός συνθέτης, που γεννήθηκε στη Σεβίλλη, μαθήτευσε δίπλα στους Vincent d' Indy και Moritz Moszkowski, εμπνεύστηκε έντονα από τους γάλλους ιμπρεσιονιστές Ραβέλ και Ντεμπισί, ενώ αξιοσημείωτη είναι η έλξη του από τη μουσική της Ανδαλουσίας. Ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς λοιπόν, ο ισπανός Τουρίνα, διακρίνεται για τις έντονα ποτισμένες με το ιδιαίτερο χρώμα της πατρίδας του, συνθέσεις, όπως εδώ που εμπνέεται από τον πολυγραφότατο συμπατριώτη του, Λόπε δε Βέγα.
Joaquín Turina: "Homenaje a Lope de Vega":
Ι.Cuando tan hermosa os(Ο διακριτικός εραστής)
ΙΙ. Si con mis deseos(Αστέρι της Σεβίλλης)
ΙΙΙ. Al val de Fuente Ovejuna(Φουέντε Οβεχούνα)
Στην πιανιστική εισαγωγή του πρώτου τραγουδιού είναι εμφανής η ισπανική χροιά, ενώ το φωνητικό μέρος εύγλωττα εκφράζει τη λαχτάρα του κειμένου.
Το δεύτερο τραγούδι ξεχωρίζει για τη λεπτεπίλεπτη, εύθραυστη διάθεση που μεταφέρει.
Στο τελευταίο, πιάνο και φωνή ακολουθούν μια γραμμή περισσότερο χαρωπή και εύθυμη, αναδεικνύοντας το ζωηρό χαρακτήρα του κειμένου.
Ερμηνεύει η εξαιρετική αμερικανίδα υψίφωνος, Regina Resnik:
Με το Θερβάντες μοιράζεται το στέμμα της ισπανικής λογοτεχνίας. Ο γεννημένος σαν σήμερα, 25 Νοεμβρίου 1562, Λόπε δε Βέγα, είναι ένας από τους κορυφαίους της Χρυσής Ισπανικής εποχής. Παραγωγικότατος θεατρικός συγγραφέας, μα και με πρωτόγνωρο πάθος για το γυναικείο φύλο! Ασυγκράτητος σε συναισθήματα, ερωτύλος και παρορμητικός, σαγήνευε με το ιπποτικό στυλ του κάθε γυναικεία ύπαρξη!
Γύρω στα 1600 γράφει τη θεατρική κωμωδία: "Η χήρα της Βαλένθια", μια παραλλαγή του μύθου του "Έρωτα και της Ψυχής", όπου αναθέτει στο φτερωτό θεό της αγάπης το ρόλο του μυστικού εραστή και ίσως αποτελεί και μια μορφή αυτοβιογραφίας, καθώς ο ισπανός συγγραφέας μετά τις πολλές επιπόλαιες ερωτικές υποθέσεις και το θάνατο της νόμιμης συζύγου του ερωτεύθηκε τη χήρα Αντόνια Τρίγιο δε Αρμέντα, με την παράνομη συμβίωσή τους να οδηγεί σε σκάνδαλο και τη δημόσια διαπόμπευσή του. Γεγονός, που τον ανάγκασε να απομακρυνθεί από τη Μαδρίτη.
Λόπε ντε Βέγκα: "Η χήρα της Βαλένθια" (χειρόγραφο)
Ας δούμε όμως λίγο την ΥΠΟΘΕΣΗ του θεατρικού έργου:
Η Λεονάρντα μένει χήρα...Σύμφωνα με τα στερεότυπα της εποχής πρέπει να παραμείνει σεμνή και αφοσιωμένη στον εκλιπόντα σύζυγό της. Όμως κάτω από τα πλούσια στήθη της φλογίζεται η καρδιά της για τον εραστή της, Καμίλο.
Για να έχει την πίτα ολόκληρη και το σκύλο χορτάτο οργανώνει με τη βοήθεια των υπηρετών της ένα πονηρό σχέδιο…Κάθε βράδυ και μέσα στο σκοτάδι ο Καμίλο μπαίνει στο σπίτι από την πίσω πόρτα, μακριά από αδιάκριτα βλέμματα.. Εκείνη, πάντα καλυμμένη –είναι η αόρατη ερωμένη- απολαμβάνει τον έρωτα χωρίς να διακυβεύεται το όνομα και η θέση της.
Η διασκεδαστική και συναρπαστική πλοκή εκτυλίσσεται στην ισπανική Βαλένθια, μια πόλη που σφύζει από ζωντάνια και το εορταστικό κλίμα κορυφώνεται, ιδιαίτερα την καρναβαλική περίοδο … Ο δε Βέγα επιλέγει αυτή την πόλη όπου επικρατεί χάος και τα πρόσωπα παρουσιάζονται με ψεύτικες ταυτότητες προκειμένου να θίξει θέματα του έρωτα, της κοινωνικής θέσης, των στερεοτύπων, της εξουσίας, αλλά κυρίως να αναδείξει το στοιχείο της ίντριγκας και της γυναικείας σεξουαλικότητας.
Αυτά είναι και τα στοιχεία που εντυπωσιάζουν τον Αράμ Χατσατουριάν, όταν το 1940, διαβάζει το θεατρικό του τιμώμενου σήμερα ισπανού συγγραφέα και εμπνέεται τη σκηνική μουσική του που αντανακλά τέλεια το θεατρικό κείμενο, το πνεύμα και τις αρχές της εποχής στην οποία αναφέρεται.
Ο αρμένης συνθέτης αργότερα θα δώσει και την ομώνυμη Σουίτα που δομείται σε 5 μέρη μαζί με τον πρόλογο, μεταφέροντάς μας στην ισπανική πόλη της χαράς, των άκρατων επθυμιών και ερώτων.
Επιστρατεύει ρυθμούς άλλοτε γρήγορους με τα χάλκινα κρουστά να υπογραμμίζουν την κεφάτη, εορταστική ατμόσφαιρα κι άλλοτε πιο αργούς να σκιαγραφούν την ρομαντική, αισθησιακή και ειδυλλιακή διάθεση των εραστών.
Ι - ΙΙ: Μετά το σύντομο Πρόλογο, μια εξόχως δυναμική ορχηστρική εισαγωγή με θέματα που παραπέμπουν σε ζωηρούς ισπανικούς λαϊκούς χορούς, εμφανίζεται η "Σερενάτα", ένα τραγούδι που με το βασικό του λυρικό θέμα διεγείρει τις αισθήσεις.
ΙΙΙ: Το "Άσμα", που ακολουθεί μοιάζει με μουσικό ψίθυρο καμωμένο από ωραίες, τρυφερές, ερωτικές λέξεις-νότες. Πρόκειται για ένα "εξωτικό" μελωδικό ανάπτυγμα από τα κλαρινέτα και τα όμποε, αργό, σαγηνευτικό, διεγερτικό.
IV: Ο "Κωμικός χορός" ξετυλίγεται με στοιχεία ευθυμίας και μουσικής ιλαρότητας, έμπνευση από την αρμένικη παραδοσιακή μουσική με ρυθμούς εμβατηριακούς, απότομους να εναλλάσσονται και να παρασύρουν τη διάθεση του ακροατή, ανάλογα.Τα φλάουτα αναλαμβάνουν να ολοκληρώσουν ήρεμα το μέρος, με μια αυτοσχεδιαστικού ύφους μελωδικότατη καντέντσα.
V: Ακολουθεί το ραψωδικό "Intermezzo" σε πνεύμα μυστηριώδες, αινιγματικό να υπενθυμίζει την ερωτική λάβρα, που διαπνέει το σύνολο του έργου, με εμφανή την ισπανική επιρροή.
VI: Ο "Τελικός χορός" συναρπαστικός, ενθουσιάζει και ξεσηκώνει με την πολύχρωμη μελωδική γραμμή του, όπου δεσπόζει το λαμπερό μοτίβο, που κολακεύει ιδιαίτερα την δεξιοτεχνία των σολιστών που το εκτελούν, πίκολι, φλάουτα, φαγκότα αρχικά και σε απαντητική επανάληψη τρομπέτες και τρομπόνια.
Ο Χατσατουριάν είναι από τους διαπρεπέστερους συνθέτες της εποχής του, που διαμόρφωσε ένα δικό του, προσωπικό ύφος, το οποίο διακρίνεται για την νεοκλασσικιστική του καθαρότητα αλλά και για τις αναφορές του στην λαϊκή μουσική παράδοση της πατρίδας του. Στη σύνθεση αυτή ξεχωρίζει ο τρόπος με τον οποίο ο δημιουργός χειρίζεται την ορχήστρα. Πρόκειται για έργο μελωδικό, πολύχρωμο, αισθησιακό και λυρικό, το πρώτο έργο μεγάλης κλίμακας του συνθέτη που συνδυάζει το αρμένικο φολκλόρ με τη λαϊκή ισπανική μουσική παράδοση. Έργο, που αναδεικνύει την μελωδική ευρηματικότητα του συνθέτη, τη δεξιότητά του στην ενορχήστρωση και έμφαση στις ρυθμικές κορυφώσεις.
Aram Khachaturian : "The Valencian Widow, Suite":
Για τον Λόπε δε Βέγα μπορείτε να διαβάσετε κι εδώ.
Ζωηρή, γιορταστική μουσική εναρμονισμένη στο ύφος και στον χαρακτήρα του λογοτεχνικού κειμένου αυτή η σύνθεση του Χατσατουριάν, Ελπίδα μου! Καταφέρνει να μεταφέρει όλο το πάθος, την ίντριγκα, την απαγορευμένη αγάπη μέσα από μελωδίες που παραπέμπουν σε Ισπανικά στοιχεία, μολονότι ο Χατσατουριάν δεν είναι Ισπανός. Κι εδώ βρίσκεται το μεγάλο του ταλέντο. Ευχαριστούμε πολύ, Ελπίδα μου αγαπημένη για την όμορφη ανάρτηση αφιερωμένη στον σπουδαίο κι ερωτύλο Ισπανό συγγραφέα Λόπε ντε Βέγκα. Καλό απόγευμα! ❤ReplyDelete Replies ELPIDA NOUSA25 November 2020 at 08:11
Καλησπερα, αγαπημενη μου Αζη! Ευχαριστω για την ανταπόκριση! Ετσι ειναι!Ζωηρό, κεφατο εργο και με στοιχεία που αντικατοπτρίζουν το φλογερό ταπεραμεντο του δημιουργού, το οποίο ταυτισε με τον ηρωα του Λοπε ντε Βεγκα, ο Χατσατουριάν αριστοτεχνικά ξεδιπλωνει τις μελωδικές και αρμονικες του ιδέες! Το ισπανικο στοιχειο ειναι εντονο, καθως χρειάζεται να δωσει το χρωμα της πόλης οπου διαδραματιζεται η υποθεση του θεατρικού, ομως δεν λείπουν και οι αρμένικες μουσικές νυξεις, κυριως στον κωμικο χορό..
