Nina Simone: "Ο Μπαχ με έκανε να αφιερώσω τη ζωή μου στη μουσική..."

Γεννήθηκε σαν σήμερα, 21 Φλεβάρη 1933 στη Νότια Καρολίνα, κι ήταν το έκτο από τα οκτώ παιδιά πολυμελούς οικογένειας.
Έδειξε πολύ μικρή ταλέντο στη μουσική, ιδιαίτερα στο πιάνο κι ονειρεύτηκε να γίνει κάποτε σολίστ αυτού του οργάνου!
Το 1954 άρχισε να εμφανίζεται σε νυχτερινό κέντρο της Ατλάντικ Σίτυ με τα καλλιτεχνικό όνομα "Νίνα Σιμόν".

Το "Νίνα" -που στα ισπανικά σημαίνει "κορίτσι" - ήταν το παρατσούκλι που της κόλλησε ο φίλος της, ενώ το "Σιμόν" προήλθε από το όνομα της Γαλλίδας ηθοποιού Σιμόν Σινιορέ, που σαν έφηβη θαύμαζε απεριόριστα.

Η Νίνα Σιμόν υπήρξε το απόλυτο παράδειγμα γυναίκας, που μέσα από την τέχνη της διεκδικούσε ελευθερία έκφρασης…καλλιτεχνικής, φυλετικής, σεξουαλικής …
Μια πολυδιάστατη καλλιτέχνιδα με υψηλό ανάστημα, μια γυναίκα, που έζησε στα άκρα, που ταύτισε την επανάσταση με τη ζωή!

"Πώς μπορείς να είσαι καλλιτέχνης

και να μην καθρεφτίζονται πάνω σου τα γεγονότα

των καιρών που ζεις;", έλεγε.

Aπόλυτα φιλοσοφημένες οι απόψεις της για κάθε θέμα και συνταρακτικά τα επιχειρήματα τα οποία διατύπωνε για να τις τεκμηριώσει. Αρκεί να θυμηθούμε το πώς απάντησε σχετικά με τον όρο που οι λευκοί έθεσαν για την τζαζ:
"O όρος τζαζ είναι ένας όρος των λευκών για να οριοθετήσουν τους μαύρους. Η δική μου μουσική είναι μαύρη κλασική μουσική"...

Τη Σιμόν, με το ιδιαίτερο ηχόχρωμα και την θαυμαστή εκφραστικότητά της δεν την χορταίνεις ποτέ, όσα και να ακούσεις ή να διαβάσεις γι' αυτήν κι εγώ γι' αυτό επέλεξα τα ίδια της τα λόγια και απόψεις, όπως καταγράφονται στην έξοχη αυτοβιογραφία της, "Μαύρη Ψυχή-Νina Simone", όπου με απλές κουβέντες αναφέρεται σε όσα σπουδαία βίωσε ως άνθρωπος, ως καλλιτέχνις, ως προσωπικότητα, που πολεμήθηκε, που πάλεψε, που διεκδίκησε και τέλος νίκησε !

Σ' αυτήν την αυτοβιογραφία περιγράφει την πρώτη επαφή της με τη δασκάλα του πιάνου και τον Γ.Σ.Μπαχ:

"Εκείνο το πρώτο πρωινό του Σαββάτου που πήγα, η δασκάλα μου στεκόταν δίπλα στο μεγάλο πιάνο.[...] χαιρετηθήκαμε δια χειραψίας[...]το μάθημα άρχισε.
Στην αρχή τρομοκρατήθηκα με τη διδασκαλία της, επειδή παίζαμε μόνο Μπαχ που μού φαινόταν πολύ περίπλοκος και παράξενος και μού πήρε κάποιο χρόνο για ν' αρχίσω να νιώθω άνετα. Η κυρία Μασίνοβιτς είχε πολλή πειθαρχία τον τρόπο που δίδασκε, ήταν αυστηρή, παρότι διατύπωνε με τον πιο ευγενικό τρόπο ό,τι μου ζητούσε να κάνω.
Στα πρώτα αυτά μαθήματα το μόνο που έλεγε ήταν:
"Πρέπει να το κάνεις, Γιούνις! Ετσι θα το ηθελε ο Μπαχ, κάντο ξανά!"
Με τον καιρό, κατάλαβα γιατί η κυρία Μ. μού επέτρεπε να κάνω εξάσκηση μόνο στον Μπαχ και σύντομα τον αγάπησα όσο κι εκείνη. Είναι τέλειος από τεχνική άποψη.
Όταν παίζεις τη μουσική του Μπαχ πρέπει να έχεις κατά νου ότι ήταν μαθηματικός και ότι όλες οι νότες που παίζεις έχουν λογική συνέπεια. Βγάζουν νόημα. Φτάνουν πάντα σε μια κορύφωση, σαν τα κύματα του ωκεανού που θεριεύουν ολοένα, μέχρι που εξελίσσονται σε τρικυμία.
Κάθε νότα συνδέεται με την επόμενη, κάθε νότα πρέπει να παίζεται τέλεια, γιατί αλλιώς χάνεται όλη η αίσθηση. Από τη στιγμή που κατανόησα τη μουσική του Μπαχ, δεν ήθελα τίποτε άλλο παρά να γίνω πιανίστρια σε συναυλίες.
Ο Μπαχ με έκανε να αφιερώσω τη ζωή μου στη μουσική..."

("Μαύρη ψυχή Nina Simone-Aυτοβιογραφία", εκδ. σέλας, μτφ. Γιάννης Περδικογιάννης, σελ.46-47)



Την ακούμε στο "Love Me Or Leave Me", όπου στο ενδιάμεσο (1:05)αυτοσχεδιάζει παίζοντας σε στυλ Μπαχικής φούγκας, μαρτυρώντας το πόσο πολύ επηρεάστηκαν οι πιανιστικές ερμηνείες της από την τεχνική του κάντορα, όπως ομολογεί και το απόσπασμα από το βιβλίο της, που παραθέτω παραπάνω.

Το " Love Me or Leave Me" είναι από τα δημοφιλέστερα τραγούδια με τις περισσότερες πωλήσεις στην εποχή του, που γράφτηκε(1928). Οι στίχοι είναι του Gus Kahn και μελοποιήθηκαν από τον Walter Donaldson.

Ηχογραφήθηκε από πολύ σπουδαίους ερμηνευτές και είναι το τραγούδι με το οποίο έκανε το ντεμπούτο άλμπουμ της η Νίνα Σιμόν το 1958.

"ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ, γυναίκες μ' ένα τραγούδι της Σιμόν..."

 

«I'm a real rebel with a cause!»
(pinterest)

Καλημερίζω με το απόλυτο παράδειγμα γυναίκας, που μέσα από την τέχνη της διεκδικούσε ελευθερία έκφρασης…καλλιτεχνικής, φυλετικής, σεξουαλικής …
Μιας πολυδιάστατης καλλιτέχνιδας με υψηλό ανάστημα, μιας γυναίκας που έζησε στα άκρα, που ταύτισε την επανάσταση με τη ζωή!

«Πώς μπορείς να είσαι καλλιτέχνης 

και να μην καθρεφτίζονται πάνω σου τα γεγονότα 

των καιρών που ζεις;», έλεγε.

Νίνα Σιμόν γι'αυτό το πρωινό της 8ης Μάρτη, της μέρας που τυπικά γιορτάζει η γυναίκα!Γιατί ουσιαστικά γιορτάζουμε κάθε ώρα, κάθε στιγμή!

Νίνα Σιμόν, μια γυναίκα, που μέσα από τη μουσική και τα τραγούδια της εξέφρασε όλα εκείνα που συνέβαιναν στο σύμπαν της.
Η διεκδίκηση για ισότιμη μεταχείριση των γυναικών, των μαύρων, των αδικημένων…οι πόνοι, οι κακουχίες, η βία κι οι βασανισμοί, η διεκδίκηση για σεξουαλική ελευθερία , όλα μετουσιώθηκαν σε τραγούδι.
Εξάλλου, το ρατσισμό είχε βιώσει και κείνη από μικρή, με γεγονότα που την έκαναν να αναμιχθεί αργότερα σε κινήματα για διεκδίκηση Πολιτικών και όχι μόνο Δικαιωμάτων.

Ποτέ της, όπως έλεγε δεν ξέχασε όταν στην πρώτη της δημόσια εμφάνιση ως πιανίστα, μικρό κοριτσάκι, οι γονείς της, που κάθονταν στην πρώτη σειρά της πλατείας, υποχρεώθηκαν με τη βία να μετακινηθούν, για να καθίσουν λευκοί…αλλά κι αργότερα, όταν προσπάθησε να εισαχθεί στο Μουσικό Κολέγιο ως παιδί-θαύμα, απορρίφθηκε, με πολλούς να προβάλλουν ως λόγο απόρριψης τη φυλετική της καταγωγή.

Η οργή, η αγανάκτηση, η ανάγκη διαμαρτυρίας ξεχείλιζε μέσα της, ώσπου έγινε τραγούδι και μουσική…

Ένα τραγούδι της αφιερωμένο στις γυναίκες είναι εκείνο σε τζαζ style με τίτλο: «Four women», στο οποίο παρουσιάζει τέσσερις διαφορετικούς γυναικείους χαρακτήρες της μαύρης φυλής, όλες όμως αγωνίστριες, με πείσμα για καλύτερο μέλλον, με όνειρα και αγώνα για τη διεκδίκησή τους.

Αφοπλιστική και αδυσώπητα οικεία κι αληθινή σε ό,τι αφηγείται κι εκφράζει:

«Το δέρμα μου είναι μαύρο…»

Η πρώτη από τις τέσσερις γυναίκες που περιγράφονται στο τραγούδι είναι η «Θεία Σάρα" ένας χαρακτήρας, που εκπροσωπεί την υπόδουλη αφροαμερικάνα πρόγονο της Νίνας Σιμόν.
Η καλλιτέχνις υπογραμμίζει σε αυτή τη γυναίκα το ψυχικό σθένος να αντιμετωπίζει τις προσβολές, αποτέλεσμα της ισχυρής και ανθεκτικής πτυχής της φυλής της.

Η «Safronia» είναι ο δεύτερος χαρακτήρας, η γυναίκα-μιγάς.
Είναι εκείνη που αναγκάζεται να ζει ανάμεσα σε δυο κόσμους. Στίχοι και μουσική απεικονίζουν την καταπιεσμένη γυναίκα, μέρος της λευκής, αλλά και της μαύρης φυλής, λεπτομέρεια που της επιφέρει πολλά από τα δεινά της καθημερινότητάς της.
Καρπός των σεξουαλικών ενστίκτων της λευκής εξουσίας και της καταπιεσμένης μαύρης σκλάβας.

Ο τρίτος χαρακτήρας είναι ένα «Sweet Thing», μια γυναίκα του περιθωρίου…ίσως μια πόρνη, που ναι μεν βρίσκει την αποδοχή τόσο σε μαύρους όσο και σε λευκούς, επειδή όμως τους προσφέρει σεξουαλική ικανοποίηση…

Τελευταία φιγούρα, μια γυναίκα τραχιά και σκληρή, πικραμένη από τις απίστευτα άθλιες συνθήκες κάτω από τις οποίες υποχρεωνόταν να επιβιώσει…πικραμένη από τις κακουχίες ψυχής και σώματος τόσων γενεών…

«I'm awfully bitter these days 'cause my parents were slaves…», 

λέει η Σιμόν με πάθος αλλά κι οργή, και στο ανατριχιαστικά δραματικό φινάλε, με το γρέζο της χροιάς της, τις μεγάλες αναπνοές και το χαρακτηριστικό τρέμουλο αποκαλύπτει κραυγάζοντας και τ’ όνομα της γυναίκας, που υποδύεται: 

«My name is…Peaches!».

(φωτο: inkomotini)

Κραυγή καρδιάς προς κάθε γυναίκα, που την προτρέπει να τολμήσει!
Να σπάσει κάθε φόβο, να διεκδικήσει όσα της ανήκουν, να χαμογελάσει μ’ένα χαμόγελο ταπεινό, όμως βαμμένο την ελπίδα!

ΧΡΟΝΙΑ μας ΠΟΛΛΑ, γυναίκες, πάντα γελαστές, πάντα δυναμικές, οραματίστριες!
Αξιοπρεπείς, περήφανες, νικήτριες, μ’ ορθάνοιχτες αγκαλιές !
Και μεις κορίτσια ξέρουμε καλά από αγκαλιές…όχι μόνο με τα χέρια, αλλά με ολάκερη την ύπαρξή μας!

***

Για την Ημέρα της Γυναίκας υπάρχουν πολλά κείμενα στο μπλογκ. Στη γραμμή αναζήτησης πάνω αριστερά, πληκτρολογήστε "Γυναίκα" και θα εμφανιστούν όλα τα σχετικά άρθρα.