Φέλιξ Μέντελσον: έμπνευση απ' τα πειράγματα και των παιδιών το αστείρευτο γέλιο...

"O Μέντελσον με τα παιδιά του", (σκίτσο του συνθέτη)
(πηγή: gutenberg)

[Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για το Παιδί]

Μέρα αφιερωμένη στα παιδιά η σημερινή, στα παιδιά που είναι η ζωή, που είναι το μέλλον, η απόλυτη χαρά μας κι η ελπίδα του κόσμου! Μέρα, που μάς θυμίζει πως αυτά τα πλάσματα αξίζουν τα καλύτερα, αξίζουν την αγάπη μας, τη φροντίδα και την αγκαλιά μας!

Από τους συνθέτες που αγάπησαν πολύ τα παιδιά ήταν και ο Φέλιξ Μέντελσον. Εξάλλου με τη σύζυγό του Σεσίλ απέκτησαν πέντε απογόνους, δύο αγόρια και τρία κορίτσια, στα οποία αφιέρωνε αρκετό από τον ελεύθερο χρόνο του και συχνά εκτός από το να τούς παίζει μουσική -καθώς είχε ταλέντο στη ζωγραφική- μοιράζονταν εμπειρίες με πινέλα και χρώματα , όπως αυτή η ακουαρέλα που ο συνθέτης μας σχεδίασε για τον γιο του, Πωλ:

meisterdrucke

Το 1842 ο Φέλιξ επισκέφτηκε το Λονδίνο και έμεινε στο σπίτι των Benecke, οικογένειας της συζύγου του, στο 168 της Denmark Hill. Οι Beneckes είχαν επτά παιδιά, με τα οποία ο Φέλιξ απολάμβανε να παίζει και να διασκεδάζει στο μεγάλο κήπο του σπιτιού.
Μια μέρα κι ενώ ο συνθέτης δούλευε στο πιάνο τα "Τραγούδια χωρίς λόγια", έπρεπε να φροντίσει μόνος του τους μικρούς μπόμπιρες... Τα πιτσιρίκια ατίθασα, έτρεχαν πάνω κάτω, γελούσαν τρανταχτά και ζητούσαν την αμέριστη προσοχή του Μέντελσον.

Αρχικά ο συνθέτης απορροφημένος στην παρτιτούρα του δεν έδινε την απαιτούμενη σημασία. Oμως εκείνα επέμεναν κι άρχισαν τα πειράγματα τραβώντας τα χέρια του από το πληκτρολόγιο του πιάνου, δείχνοντάς του την επιθυμία τους να συμμετέχει στα αστεία τους και να παίξει μαζί τους...
Το παιχνιδιάρικο αυτό πάρε-δώσε με τις νότες να "κόβονται" απότομα και να επανέρχονται στο μοτίβο, λέγεται πως αντανακλάται στη μελωδική γραμμή της περίφημης και δημοφιλέστατης μελωδίας, που έγραφε εκείνη τη στιγμή.

Ήταν το "Ν. 6 από το Op.62" της συλλογής του Μέντελσον: "Tραγούδια χωρίς λόγια" , εκείνες τις εκπληκτικές πιανιστικές μινιατούρες ελεύθερης μορφής και αυτοσχεδιαστικού χαρακτήρα, που είναι συγκεντρωμένες σε οκτώ βιβλία, το καθένα από τα οποία περιλαμβάνει έξι συνθέσεις.

Ήταν το τελευταίο τραγούδι από τον πέμπτο τόμο(που ο Φέλιξ αφιέρωσε στην Κλάρα Σούμαν), με αρχικό τίτλο "Camberwell green", εμπνευσμένο από την ομώνυμη, εξοχική περιοχή στα νότια του Λονδίνου, όπου βρισκόταν η οικία της οικογένειας Benecke, που διέμενε ο Μέντελσον εκείνη την περίοδο.

Ήταν άνοιξη και η μελωδία του αναδύει την ηρεμία και τη γαλήνη της φύσης, που ανθοφορεμένη καλεί τους ανθρώπους να βγουν απ'τα σπίτια και να ξεχυθούν στις εξοχές.

Γι΄ αυτό και στη σύνθεση έχει δοθεί ο πρόσθετος τίτλος: "Tραγούδι της Άνοιξης". 

Έχει όμως και το παιχνιδιάρικο ύφος εκείνων των στιγμιοτύπων με τα πειράγματα των παιδιών, το τρεχαλητό και το αστείρευτο γέλιο τους.
Η σοφά ταξινομημένη παιγνιώδης μελωδική γραμμή με τα μελισματικά στοιχεία στη σύνθεση, τους καλλωπιστικούς φθόγγους, τις ανιούσες και κατιούσες επερείσεις και τις κοφτές, μικρής διάρκειας νότες να μαρτυρούν την παιδική διάθεση για σκανταλιές, αταξίες, κατεργαριές και αστεία. 

 Μια σύνθεση, που είτε απευθύνεται σε παιδιά είτε σε ενήλικες, δίνει την αίσθηση πως "κινείται" ανάμεσα στην πραγματικότητα και την φαντασία καθώς εμπνεύστηκε από τον αυθορμητισμό και το παιχνίδι, που είναι η γέφυρα ανάμεσά τους. Γιατί το παιχνίδι -σαν το νερό- εισέρχεται σ’ όλες τις καταστάσεις της ζωής ακόμη και σε χώρους που καμμιά φορά δεν του ανήκουν...

Τα παιδιά ερέθισαν κι έδωσαν την όμορφη μουσική έμπνευση, γέμισαν με φως το δημιουργό και τους αποδέκτες-ακροατές, καθώς αυτά είναι το φως και το όραμα της ανθρωπότητας!

Απολαυστική, χαρούμενη μελωδία, όπως ο κόσμος των παιδιών, που η ελπιδοφόρα ματιά τους και το γάργαρο γέλιο τους, μάς σηκώνει όταν οι κακουχίες της ζωής μάς "ρίχνουν" κάποιες φορές...

Προτείνω να το ακούσουμε από τον Βλαντίμιρ Χόροβιτς, μια ερμηνεία ξεχωριστή για την διαύγειά της, την εκφραστικότητα και την απόδοση της παλέτας του συνθέτη. Ο ρώσος πιανίστας αγαπούσε αυτή τη δημιουργία του Μέντελσον και συχνά επέλεγε να την εκτελεί ως encore στα ρεσιτάλ του.

Mendelssohn: "Lieder ohne Worte Op.62 Ν.6 - Frühlingslied" / Horowitz:

"

Αξίζει να προσθέσουμε πως η μελωδία αυτή του Μέντελσον, το 1909 σαγήνευσε τον Irving Berlin.
Πάνω της ο τραγουδοποιός συνέθεσε σε ύφος τζαζ-ραγκτάιμ με συγκοπτόμενους ρυθμούς το τραγούδι του: "The Mesmerizing Mendelssohn Tune-Η σαγηνευτική μελωδία του Μέντελσον", αποδεικνύοντας για μια ακόμη φορά αυτό που ο ίδιος έλεγε συχνά, τον μαεστρικό τρόπο του δηλαδή να επιλέγει και ερμηνεύει "γνωστές μελωδίες που εκφράζουν απλά συναισθήματα..."

"Αγάπη μου, άκου την ονειρική μελωδία που παίζουν,

Θα μου πεις πώς αποφεύγεις να αιωρείσαι;

Ω, αυτή η μελωδία του Μέντελσον
από το "Τραγούδι της Άνοιξης" !

Αν μ' αγάπησες, δείξ'το μου τώρα ή ποτέ...

Θεέ μου, εύχομαι για πάντα να παίζουν αυτή τη μουσική..."

Ντεμπισί: "Τα Χριστούγεννα των παιδιών που δεν είχαν σπίτι"

 

11 Δεκέμβρη και η μέρα σήμερα είναι αφιερωμένη στα ΠΑΙΔΙΑ...
Πολλοί είναι εκείνοι, που αναφέρθηκαν εκτός των άλλων, και στην αναγκαιότητα προστασίας και στήριξης των παιδιών-θυμάτων του πολέμου και της προσφυγιάς...
Αυτό έδωσε και την αφορμή να σάς καλησπερίσω με  Κλωντ Ντεμπισί και "Τα Χριστούγεννα των παιδιών που δεν είχαν σπίτι".
Ένα έργο, από τα τελευταία του γάλλου ιμπρεσιονιστή.

Γράφτηκε τα Χριστούγεννα του 1915, την παραμονή της χειρουργικής επέμβασής του, αφού έπασχε από καρκίνο του εντέρου.
Εκτός από τη μουσική, ο συνθέτης υπογράφει και τα λόγια του τραγουδιού, που αποτελεί "επίθεση" στις χώρες που έφεραν τη φρίκη με τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο.
Συγχρόνως όμως είναι και μια τρυφερή προσευχή των παιδιών της Γαλλίας, μια ικεσία τους στο νεογέννητο Χριστό να προστατέψει τα ορφανά και άστεγα παιδιά.
Ένα τραγούδι διαμαρτυρίας μέσα από ένα περίεργο κράμα στοιχείων λόγιας μουσικής και λαϊκού τραγουδιού, που παραπέμπει σε μελωδία που εύκολα θα εκτελείτο από έναν «εξοργισμένο όχλο».

Τα άστεγα παιδιά της Γαλλίας φωνάζουν:

"Δεν έχουμε σπίτια πια! Τα πήρε όλα ο εχθρός!

Ακόμα και τα κρεβάτια μας!..

Έκαψαν το σχολείο, έκαψαν το δάσκαλό μας... 

Έκαψαν την εκκλησία και την εικόνα Σου, Χριστούλη... 

Έκαψαν και το γερο-ζητιάνο, που δεν μπορούσε απ’το κακό να τρέξει μακριά! 

Ω!ο μπαμπάς είναι στον πόλεμο κι η μαμά ανέβηκε στον ουρανό…

Χριστούλη μου, δεν θέλουμε παιχνίδια! 

Στείλε μονάχα της κάθε μέρας το ψωμί!..."

Tα γρήγορα περάσματα στο πιάνο, έκφραση της οργής, δίνουν έμφαση στη μελωδία, που παρακινεί τη φωνή να ακολουθήσει τον εμπνευσμένο, σχεδόν ποιητικό, λόγο του Ντεμπισί!

Το ακούμε από την εξαιρετική Βικτόρια ντε λος Άνχελες, μια από τις μεγαλύτερες υψιφώνους, με διαύγεια και φυσικότητα φωνής, που εκτός του οπερατικού ρεπερτορίου διέπρεψε στην ερμηνεία γαλλικών και γερμανικών τραγουδιών.
Στη συγκεκριμένη ερμηνεία της, πλούσια σε ηχοχρώματα μιας και τα νοήματα είναι βαθιά και ουσιώδη, καλεί τον ακροατή να την ακολουθήσει στο συναίσθημα, να απορήσει, να προβληματιστεί, να αποκωδικοποιήσει την κάθε λέξη, να αναζητήσει λύσεις σε ένα θέμα που ταλανίζει και τη δική μας εποχή δυστυχώς, αφού καθημερινά βλέπουμε σπαρακτικές εικόνες βομβαρδισμένων πόλεων, νεκρών, πληγωμένων ή ακρωτηριασμένων παιδιών, θαμμένων στα ερείπια.
Ας ευχηθούμε να διασφαλιστεί σύντομα η δυνατότητα ώστε τα παιδιά σε κάθε γωνιά του πλανήτη να μεγαλώνουν σε ασφαλές περιβάλλον με την αξιοπρέπεια και την ευημερία που δικαιούνται.

Claude Debussy: «Noel Des Enfants Qui N`ont Plus De Maisons»:

Ενα ποτάμι από νότες  οργής αποτελεί αυτή η σύνθεση του Ντεμπισί, ενός συνθέτη άκρως  ευαισθητοποιημένου πάνω στο θέμα των "παιδιών". Μην ξεχνάμε πως γοητευμένος από την παιδική ηλικία της Σουσού του, της κόρης του, έγραψε πάμπολλα έργα μέσα από τα οποία επιζητά να διερευνήσει  τη μουσική μέσα από τα μάτια ενός παιδιού, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα την εμπειρία από την ευτυχία  να βλέπεις ένα παιδί να μεγαλώνει....
Η μουσική προσευχή μας ας φτάσει έγκαιρα στα αυτιά των υπευθύνων. Ας υπενθυμίσει πως ο ανεκτίμητος θησαυρός μας  είναι μόνο τα παιδιά.
Τα παιδιά που πάνω τους στηρίζεται το μέλλον, και μεις ως ενήλικες -κι έχοντας  την ευθύνη του παρόντος- θα πρέπει να στρώσουμε κατάλληλα το δρόμο για να τον περπατήσουν...Τέρμα στην υποκρισία!

Συγκινητική είναι πάντα η έκφραση συμπαράστασης των παιδιών από τα ίδια τα παιδιά.
Έτσι, προτείνω να ακούσουμε και μια χορωδιακή ερμηνεία από τους "Μικρούς Τραγουδιστές του Παρισιού" ένα ιστορικό φωνητικό σχήμα αγοριών, που ο Νταριούς Μιγιώ αποκάλεσε "θαύμα πίστης, αντοχής, ενθουσιασμού και ταλέντου"!

Petits Chanteurs de Paris: Debussy - Noël des enfants:

Βιβλιοπωλείο Liber11 December 2018 at 13:19
Υπέροχο, πραγματικά ! Σ΄ευχαριστούμε !ReplyDelete
Replies

ELPIDA NOUSA12 December 2018 at 07:20
Και γω ευχαριστώ για τον ευγενικό λόγο!Delete

"Τα παιδία παίζει", ...μουσικά...

 

"Παιδικά παιχνίδια", Pieter Bruegel the Elder


[Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα για το Παιδί]

Είναι αρκετές οι φορές που οι συνθέτες εμπνεύστηκαν από τον τρυφερό κόσμο των παιδιών...Καθώς σήμερα η μέρα είναι αφιερωμένη στα παιδιά,  λέω να μοιραστούμε κάποια έργα που έχουν ως έμπνευση παιδικά παιχνίδια...

Έργα που διακρίνονται για τον τρυφερό λυρισμό τους, αλλά και την ιδιαίτερα ανάλαφρη και παιχνιδιάρικη γραφή τους.

1. "Συμφωνία των παιχνιδιών"

Oι πηγές των χειρογράφων είναι ανεπαρκείς, γι'αυτό και η σύγχυση των μελετητών σχετικά με την πατρότητα της "Παιχνιδιάρικης Συμφωνίας"...
Άλλοι υποστηρίζουν ως συνθέτη του έργου τον Λεοπόλδο Μότσαρτ, άλλοι τον Γιόζεφ ή τον αδερφό του Μίχαελ Χάυντν, αν και επικρατέστερος θεωρείται  ο Έντμουντ Άνγκερερ ...
Πάντως -όπως θα διαπιστώσετε- πρόκειται για μια απολαυστικότατη, ζωντανή, χαριτωμένη, με διάχυτη παιδικότητα, σύνθεση, με ευφάνταστη χρηση παιχνιδιών, για παιδιά ή όσους νοιώθουν παιδιά, που τελικά, λίγο ενδιαφέρει η ταυτότητα του συνθέτη...

"Toy Symphony":

2. Claude Debussy: "Children’s Corner. Suite"

Για τη μικρή του κόρη Κλωντ Έμμα, την αγαπημενη του Σουσού, ο Ντεμπισί συνεθεσε την σουΐτα του:  "Παιδική γωνιά", εμπνευσμενη  από τα παιχνίδια του μικρού κοριτσιού(Jimbo, το μικρό ελεφαντάκι της, την ξανθομαλλούσα κούκλα της ή την πάνινη αραπίνα κούκλα της, τη γνωστή Golliwog, που έκανε την εμφάνισή της το 19ο αι. σε βιβλία και καταστήματα παιχνιδιών) και μνήμες από τη δική του παιδική ηλικία. 

Τα 5 μέρη της σουίτας: 

1. Doctor Gradus ad Parnassum(διακωμωδεί τις ανιαρές ασκήσεις για πιάνο του Κλεμέντι)
2. Jimbo's Lullaby
3. Serenade for the Doll
4. The Snow is Dancing
5. The Little Shepherd
6. Golliwogg's Cakewalk

Debussy: "Children’s Corner":

3. Georges Bizet: "Jeux d’enfants- παιδικά παιχνίδια"

Πρόκειται για 12 μινιατούρες για πιάνο ντουέτο , από τα οποία  5 μέρη, ο Μπιζέ τα μετέγραψε και για ορχήστρα, αργότερα.
Μια κούνια, μια σβούρα, μια κούκλα ή ξύλινα αλογάκια, μια τρομπέτα μ'ένα τύμπανο ή σαπουνόφουσκες, είναι μερικά από τα παιδικά παιχνίδια για τα οποία ο Μπιζέ, που τόσο λάτρευε τα παιδιά, να απεικονίσει στις μελωδικές γραμμές του..

Bizet: "Jeux d’enfants":

4. Victor Herbert: "Eμβατήριο των παιχνιδιών"

Το πιο δημοφιλές και θεαματικότατο, πέρα από επιτυχημένο, έργο του Βικτόρ Χέρμπερτ είναι το "Babes in Toyland-Στην Παιγνιδούπολη", που έκανε πρεμιέρα στην  Όπερα του Σικάγο το 1903. Αγκαλιάστηκε αμέσως ως εξαιρετικό δείγμα oπερέτας για παιδιά και πιο γνωστό μέρος της σύνθεσης είναι το  "Eμβατήριο των παιχνιδιών".
Η φήμη του έργου είναι εφάμιλλη του περίφημου "Μάγου του Οζ", ενώ το βρίσκουμε  σε πολλές εκδοχές-μεταφορές, θεατρικές και κινηματογραφικές. 

Victor Herbert: "March of the Toys":

5. Τσαϊκόφσκυ:"The Nutcracker - "March of the Toy Soldiers"

Ίσως το πιο αγαπημένο παιχνίδι είναι ο κινούμενος μολυβένιος στρατιώτης, που λειτουργεί ως καρυοθραύστης και χαρίζεται ως Χριστουγεννιάτικο δώρο από τον παιχνιδοποιό Ντροσελμάγιερ-νονό της μικρής Κλάρας. Στο όνειρο της μικρής, ο Καρυοθραύστης όπως και όλα τα παιχνίδια ζωντανεύουν και την μεταφέρουν σε έναν μαγικό, παραμυθένιο κόσμο.
Χαρακτηριστικό  είναι πως ο Τσαϊκόφσκυ με την άφθαστη ευρηματικότητά του επιστρατεύει παιχνιδοτρομπέτες, παιχνιδοτύμπανα, παιχνιδοκούκους και παιχνιδοκύμβαλα, όλα προορισμένα να παιχτούν επί σκηνής από τους μικρούς ερμηνευτές στην εναρκτήρια σκηνή της Χριστουγεννιάτικης γιορτής, απ΄ όπου θα παρακολουθήσουμε το "March of the Toy Soldiers".

The Nutcracker - "March of the Toy Soldiers":

Σχετικά με το EIKAΣΤΙΚΟ: Παιδικά παιχνίδια", Pieter Bruegel the Elder:

Πρόκειται για έναν από τους δημοφιλέστερους πίνακες του Πίτερ Μπρίγκελ του πρεσβύτερου πάνω στο θέμα, με πολλούς συμβολισμούς και προεκτάσεις.
Η ελαιογραφία απεικονίζει την πλατεία ενός χωριού, όπου ομάδες παιδιών παίζουν περίπου 80 παιδικά παιχνίδια. Ο καλλιτέχνης σε αυτή την αριστουργηματική, πολυπρόσωπη αναπαράσταση  με τις άπειρες λεπτομέρειες, πέρα από κάθε αλληγορική πρόθεση, μας δίνει πλήθος πληροφοριών για τα παιδικά παιχνίδια και γενικότερα τον τρόπο ψυχαγωγίας των παιδιών του 16ου αιώνα.

Τα παιδιά, αγαπημένοι φίλοι, είναι το μέλλον και η ελπίδα του κόσμου!
Ας ευχηθούμε κι ας προσπαθήσουμε  να μεγαλώνουν σε ένα ασφαλές, ειρηνικό περιβάλλον κι εκτός από τα αυτονόητα, τροφή, σπίτι, ηρεμία, πνευματική και καλλιτεχνική καλλιέργεια, ας έχουν και χρόνο για παιχνίδι, που' ναι απαραίτητη απασχόληση για την ανάπτυξή τους, κυρίως τη συναισθηματική.
Εκεί, διοχετεύουν την ενέργειά τους, εκφράζουν τη δημιουργικότητά τους, αναπτύσσουν τη φαντασία και τις δεξιότητές τους...

 

Παλαιότερο κείμενο με αφορμή την Ημέρα για το Παιδί μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)20 November 2020 at 08:54

Ένα κι ένα διαλεχτά τα μουσικά κομμάτια που επέλεξες, Ελπίδα μου, για την ημέρα των παιδιών! Η χαριτωμένη συμφωνία- όποιος κι αν είναι ο συνθέτης της - μας ξεσηκώνει να βρούμε παιχνίδια να παίξουμε. Η πανδύσκολη "Παιδική Γωνιά" του Ντεμπυσί με τα τόσα χαριτωμένα θέματα κι ευφάνταστους τίτλους σε μεταφέρει πράγματι σε κάποια γωνίτσα με τόσα παιχνίδια, όπως και οι μελωδίες του Μπιζέ. Και η μουσική του Herbert, ζωντανή και με ενέργεια!
Αχ, αυτός ο Καρυοθραύστης με το υπέροχο των παιχνιδιών-στρατιωτών! Πόσο το αγαπώ! Και τι πανέμορφο βίντεο με τα παιδάκια-χορευτές να χαμογελούν ευτυχισμένα!
Το εικαστικό εξαιρετικής ομορφιάς και σίγουρα πολύ δύσκολο εγχείρημα του Πίτερ Μπρίγκελ! Πώς κατάφερε να συμπεριλάβει τόσα πολλά στοιχεία στον πίνακά του, χωρίς να δείχνει κουραστικός ή φορτωμένος! Μεγάλη δεξιότητα!
Ευχαριστούμε πολύ, Ελπίδα μου αγαπημένη για την τόσο όμορφη ανάρτηση προς τιμήν των παιδιών, που είναι η ελπίδα του κόσμου, η ανάσα του, η ζωή του.
Καλησπέρα με αισιοδοξία! ❤

ReplyDelete

Elpida Nousa 20 November 2020 at 19:27

Εγω πρεπει να σ'ευχαριστησω, αγαπημενη μου Αζη για την επίσκεψη και το σχολιασμό σου στην αναρτηση μου και μάλιστα με ευστοχοτατες παρατηρησεις για καθεμια από τις μουσικές επιλογες μου ...
Ναι, η Ημερα των παιδιων, μού εφερε στο νου το παιχνιδι και τα οφέλη του..
Πόσο είναι απαραιτητο στην συναισθηματικη, ψυχικη και πνευματική τους ολοκληρωση, αν και ακομα και σημερα κάποια παιδιά δεν καρπώνται του δικαιωματος στο παιχνίδι και την ανεμελια...
Ειναι θαυμαστο το πώς οι μουσικοι με την άφθαστη ευρηματικοτητά τους αποτυπωνουν καποια απο τα παιχνιδια και τη χαρα που αυτά προσφερουν στην παιδικη ψυχή!
Ο Μπριγκελ, εξαιρετικός δεξιοτεχνης, απεικονιζει θαυμαστες λεπτομερειες, μα κυριως "σχολιαζει και καταγγελει" καταστασεις και συνθηκες της εποχής του, ευφυως!
Ναι, τα παιδιά ειναι η ανασα μας, η ελπίδα, το φως στο τουνελ που διανυει η ανθρωποτητα!
Σ'ευχαριστω από καρδιάς, γλυκιά μου φιλη!Την αγαπη μου!Καλο βραδακι, παντα με αισιοδοξια, αν και τα στοιχεια πιέζουν πολύ για το αντιθετο...❤❤

20 Νοέμβρη: "Παγκόσμια Ημέρα ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ του ΠΑΙΔΙΟΥ"

 

Για εκατομμύρια παιδιών ανά την υφήλιο, δυστυχώς η παιδική ηλικία δεν είναι συνώνυμη του παιχνιδιού, της ανεμελιάς και της ξεγνοιασιάς, αλλά περίοδος να αποχωριστούν το χαμόγελο και να ενταχθούν στη σκληρή πραγματικότητα της αναζήτησης όσων χρειάζονται για την επιβίωσή τους...
Οπότε, ίσως κάποιος σκεφτεί  διαβάζοντας όσα εκθέτω στο σημερινό κείμενό μου, "πού" η διάθεση για διεκδίκηση του δικαιώματος για μόρφωση και καλλιτεχνική καλλιέργεια, όταν προέχει η έγνοια για επιβίωση και ζωή;

(φωτο από www.discogs.com)

Mε αφορμή τη σημερινή "Ημέρα για τα παιδιά-20 Νοεμβρίου" και το σκεπτικό πως κάθε παιδί έχει το δικαίωμα ίσων επιλογών στην πνευματική και καλλιτεχνική καλλιέργεια, σκέφτηκα να ακούσουμε Μπένζαμιν Μπρίττεν και τον "Οδηγό για νέους στην Ορχήστρα".

Ένα έργο προορισμένο για τη μουσική καλλιέργεια και εκπαίδευση των παιδιών, που φανερώνει την παιδαγωγική διάθεση του άγγλου συνθέτη, κάτι που φαίνεται και από την αφιέρωσή του:
"με στοργή στα παιδιά του Τζων και της Τζην Μωντ: Χάμφρεϋ, Πάμελα, Καρολίν και Βιρτζίνια, για διαπαιδαγώγηση και διασκέδασή τους".
(O Tζων και η Τζην ήταν καρδιακοί φίλοι του Μπρίττεν).

Αρχικά το έργο είχε γραφτεί για μια ταινία ντοκιμαντέρ με τίτλο "Τα όργανα της ορχήστρας" με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου υπό τη διεύθυνση του Σερ Μάλκολμ Σάρτζεντ.

Το έργο, ως γνωστόν, φέρει τον υπότιτλο: "Παραλλαγές και Φούγκα σε ένα θέμα του Πέρσελ".
Πράγματι, ο Μπένζαμιν Μπρίττεν χρησιμοποιεί ως θέμα το ρόντο από τη σουίτα "Abdelazer" του άγγλου Χένρυ Πέρσελ.
Xρησιμοποιεί το βασικό θέμα του ως εργαλείο για να παρουσιάσει-διδάξει στους μικρούς ακροατές του τις τέσσερις κύριες οικογένειες μουσικών οργάνων της ορχήστρας (χορδόφωνα-αερόφωνα-μεμβρανόφωνα-ιδιόφωνα) και στη συνέχεια τα παρουσιάζει μεμονωμένα. Έπειτα ξεκινούν οι παραλλαγές, όπου αναδεικνύεται το κάθε όργανο και το ιδιαίτερο ηχόχρωμά του.

Ο συνθέτης επιλέγει να ξεκινήσει με τα υψηλότερης τονικότητας μουσικά όργανα κάθε οικογένειας (φλάουτα και πίκολι κλπ) σε διαφορετικούς ρυθμούς και ενέργειες αξιοποιώντας στο έπακρο τις δεξιότητες κάθε οργάνου.Όταν φτάνει στην οικογένεια των κρουστών, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στα τύμπανι και το ξυλόφωνο, τα οποία είναι σε θέση να παίξουν συγκεκριμένα τονικά ύψη, χωρίς όμως να παραμελεί τα πιο ρυθμικά μέλη αυτής της οικογένειας, που ευρηματικά ο Μπρίτεν αναδεικνύει την ξεχωριστή τους φωνή και το τεράστιο εύρος των ηχητικών χαρακτηριστικών τους.
Για το μεγάλο φινάλε, έχουμε τολμηρή επανεμφάνιση του βασικού θέματος σε μορφή φούγκας, φόρμα ιδιαίτερα δημοφιλή στην εποχή Μπαρόκ, που έζησε ο Πέρσελ.

Britten: "The Young Person's Guide to the orchestra":

Για σύγκριση, ας ακούσουμε και το "Rondeau from Abdelazer" του Henry Purcell από το εκπληκτικό σύνολο Voices of Music σε όργανα εποχής:

Άλλο κείμενο με αφορμή την Ημέρα για το Παιδί μπορείτε να διαβάσετε εδώ.