Τα φυτολόγια της Κλάρας: Μουσικές κι ευαισθησία για ένα "Σιωπηλό Νούφαρο"...

Από τις λαμπρότερες μητροπόλεις του 19ου αιώνα υπήρξε η Βιέννη, ένα ζωντανό πολιτιστικό κέντρο όπου η μουσική, οι τέχνες και η κοσμική ζωή συναντιούνταν με απαράμιλλη χάρη. Στην αυστριακή πρωτεύουσα, η νεαρή Κλάρα Βικ, κλήθηκε να αποδείξει πως δεν ήταν μόνο ένα παιδί-θαύμα, αλλά μια ισάξια συναγωνίστρια των κορυφαίων βιρτουόζων της εποχής, όπως ο διαβόητος Σίγκισμοντ Θάλμπεργκ.
Η Κλάρα έφτασε στη Βιέννη στις αρχές Δεκεμβρίου του 1837 και η ανταπόκριση ήταν κάτι παραπάνω από ενθουσιώδης. Το κοινό την υποδέχτηκε με πρωτοφανή λατρεία. Η Βιέννη κυριολεκτικά την ερωτεύτηκε. Η φήμη της εξαπλώθηκε τόσο γρήγορα, ώστε οι ζαχαροπλάστες της πόλης έλαβαν παραγγελία να δημιουργήσουν ένα γλυκό προς τιμήν της, την περίφημη "Torte à la Wieck". Ήταν τότε σύνηθες, κάποιο επιδόρπιο να φέρει το όνομα του καλλιτέχνη που κατακτούσε την πόλη. 

Όμως, στην περίπτωση της Κλάρας, δεν επρόκειτο για μια τυπική τιμή. Η αγάπη και ο θαυμασμός του κοινού ήταν τέτοιοι, που οι ζαχαροπλάστες δεν δίστασαν να χρησιμοποιήσουν τα πιο ακριβά και εκλεκτά υλικά, αρωματική βουτυρόκρεμα, φίνα σοκολάτα, σταγόνες από κονιάκ και βανίλια. Μια γλυκιά συμφωνία αφιερωμένη στα "μαγικά της δάχτυλα", που είχαν τη δύναμη να απογειώνουν τις ψυχές του ακροατηρίου της και να τις στέλνουν στους ουρανούς.

Η Κλάρα δεν αρκέστηκε στις αναμενόμενες βιρτουοζικές επιδείξεις που κυριαρχούσαν στα προγράμματα των πιανιστών της εποχής. Επέκτεινε το ρεπερτόριό της τολμηρά, εντάσσοντας έργα των Σοπέν, Μπαχ και κυρίως του Μπετόβεν .Επιλογές σπάνιες και απαιτητικές για μια γυναίκα ερμηνεύτρια εκείνης της εποχής. Η ερμηνεία της στην "Appassionata" του Μπετόβεν δεν άφησε ασυγκίνητο ούτε τον μεγάλο δραματουργό Φραντς Γκρίνπαρτσερ, ο οποίος εμπνεύστηκε απ’ αυτήν ένα ποίημά του.

Ακόμη και ο Φραντς Λιστ, ο σπουδαίος αντίπαλός της, δεν έκρυψε τον θαυμασμό του. Η τεχνική της αρτιότητα, η εκφραστική της δύναμη και κυρίως η εσωτερικότητα της ερμηνείας της την ανέδειξαν ως μια μοναδική παρουσία σ’ έναν μουσικό κόσμο που δύσκολα ανέμενε τέτοιο πνευματικό βάθος και καλλιτεχνική ωριμότητα από μια τόσο νέα -και πάνω απ’ όλα, γυναίκα- καλλιτέχνιδα.

Η εκθαμβωτική της επιτυχία δεν έμεινε χωρίς θεσμική αναγνώριση. Ο αυτοκράτορας Φερδινάνδος Α΄ της Αυστρίας την ανακήρυξε επίσημα "Βιρτουόζα της Αυτοκρατορικής Μουσικής Δωματίου". Μια τιμή σπάνια, σχεδόν ασύλληπτη για την εποχή, αν σκεφτεί κανείς ότι απευθυνόταν σε μια γυναίκα, ξένη και προτεστάντρια, ιδιότητες που συνήθως λειτουργούσαν σαν εμπόδιο στην αυλική αποδοχή. Κι όμως, στην περίπτωση της Κλάρας, αυτά τα "μειονεκτήματα" δεν στάθηκαν τροχοπέδη. Αντίθετα, φάνηκαν να φωτίζουν τη λάμψη της προσωπικότητάς της και να ενισχύουν την ακτινοβολία του ταλέντου της. Ήταν αδύνατο να αγνοηθεί. Κι αυτό δεν οφειλόταν στο ότι έπαιζε με απαράμιλλη δεξιοτεχνία, αλλά γιατί έπαιζε με ψυχή.

"Η άσκηση της τέχνης αποτελεί μεγάλο μέρος της ύπαρξής μου. Είναι το οξυγόνο μου"

Στην εποχή της Κλάρας, τα λουλούδια δεν ήταν απλά στολίδια της φύσης, αλλά βαθιά φορτισμένα σύμβολα κοινωνικής και συναισθηματικής επικοινωνίας. Το μάζεμά τους, η σύνθεση σε στεφάνια, η προσφορά τους σαν ένδειξη αγάπης ή φιλίας, ακόμη και η χρήση τους για τη διακόσμηση του χώρου, αποτελούσαν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ευγένειας και τρυφερότητας της εποχής. Μέσα σ' αυτό το πλαίσιο ανθίζουν, κυριολεκτικά και μεταφορικά, τα φυτολόγια της Κλάρας Βικ-Σούμαν.

Το πρώτο φυτολόγιό της δημιουργήθηκε το 1854, τη χρονιά που ο Ρόμπερτ Σούμαν εισήχθη στο ψυχιατρικό άσυλο. Ήταν μια πράξη σιωπηλής επικοινωνίας. Ενα άλμπουμ γεμάτο φύλλα και άνθη, μέσα από τα οποία η Κλάρα προσπαθούσε να μοιραστεί την εσωτερική και εξωτερική της ζωή με τον αγαπημένο της, ο οποίος είχε πια αποσυρθεί σ’ έναν κόσμο βουβό. Ήταν σαν να του μιλούσε με τη γλώσσα της φύσης.

Σελίδα από φυτολόγιο της Κλάρας
(πηγή: omifacsimiles)

Τα δύο χρόνια που ακολούθησαν, η Κλάρα ταξίδευε αδιάκοπα, δίνοντας συναυλίες σε ολόκληρη την κεντρική Ευρώπη. Με τα έσοδα από τις περιοδείες συντηρούσε την οικογένεια, τα επτά παιδιά της, και κάλυπτε τα έξοδα για τη φροντίδα του Ρόμπερτ.

Σε κάθε πόλη που επισκεπτόταν, μάζευε λουλούδια και φυτά. Από πάρκα, αγρούς, από μέρη που της θύμιζαν τις τρυφερές, ρομαντικές στιγμές της με τον Ρόμπερτ. Τα πίεζε ανάμεσα σε σελίδες, τα ξέραινε, τα ταξινομούσε με επιμονή και ευαισθησία, συνθέτοντας μικρές "βοτανικές επιστολές αγάπης", ελπίζοντας πως όταν ο Ρόμπερτ θα γινόταν καλά, θα του χάριζε αυτό το σιωπηλό ημερολόγιο από φύλλα και πέταλα.

Το τελευταίο φυτολόγιο της Κλάρας ήταν δώρο του Γιοχάνες Μπραμς. Σ' αυτό, δεν αποτυπώνονται μόνο οι σταθμοί των ταξιδιών της, αλλά και οι ψυχικές της μετατοπίσεις. Κάθε άνθος, κάθε αποξηραμένο φύλλο είναι και μια ανάμνηση, μια σιωπηλή εξομολόγηση, μια στιγμή που φυλάχτηκε με ευλάβεια.
Τα φυτολόγια της Κλάρας εκτός από τεκμήρια φυσιολατρίας ή ρομαντικής ευαισθησίας, είναι και αποθέματα αγάπης, επιβίωσης, στοχασμού και πένθους.



Περίπου το ένα τρίτο των φωνητικών συνθέσεων της Κλάρα Σούμαν περιλαμβάνουν άμεσες ή υπαινικτικές αναφορές σε λουλούδια. Τίτλοι όπως: "Die stille Lotosblume", "An einem lichten Morgen", "Was weinst du, Blümlein", "Das Veilchen" (Το Σιωπηλό Νούφαρο", "Σ' ένα Λαμπρό Πρωινό", "Γιατί κλαις, μικρό λουλούδι", "Η Βιολέτα") και τόσα άλλα, αποκαλύπτουν τη βαθιά, σχέση της με τον φυτικό κόσμο.
Η ευαίσθητη πιανίστα και συνθέτρια δεν βλέπει το άνθος σαν διακοσμητικό μοτίβο, αλλά σαν ζωντανό, πολυσήμαντο στοιχείο του ψυχικού τοπίου.

Σελίδα από φυτολόγιο της Κλάρας
(πηγή: omifacsimiles)

Στα λήντερ της, τα λουλούδια αποκτούν φωνή κι ανάσα.Τους δίνει υπόσταση, συναισθηματική κίνηση. Άλλοτε τα προστατεύει μέσα σε μια εύθραυστη μουσική ησυχία για να διαφυλάξει τη μυστικότητά τους κι άλλοτε αποκαλύπτει τις άρρητες επιθυμίες τους, σαν να τους χαρίζει το λόγο που τους αρνείται η φύση.
Σ' αυτόν το μουσικό κόσμο, τα λουλούδια αναδύονται σαν σημάδια ομορφιάς, φθοράς, αλλά και μιας ιδιαίτερης, βαθιάς θηλυκότητας, ανθεκτικής, αποκαλυπτικής. Είναι εκφάνσεις μιας γυναικείας ύπαρξης, που επιμένει.

Η Κλάρα Σούμαν, με την ευαισθησία της συνθέτριας και την οξύτητα της ερμηνεύτριας, μεταμορφώνει κάθε άνθος σε καθρέφτη εσωτερικών τοπίων. Γίνονται φορείς της απώλειας της ελπίδας, της επιθυμίας ή της σιωπηλής αφοσίωσης. Δύσκολα αδιαφορεί κανείς στη συναισθηματική γοητεία αυτών των "μελωδικών" λουλουδιών. Το καθένα εμφανίζεται σαν πολύτιμο λείψανο μιας χαμένης, προσωπικής ανάμνησης...

Από τα πλέον αγαπημένα τραγούδια της τιμώμενης Κλάρας Βικ-Σούμαν ήταν το "Die stille Lotosblume - Το Σιωπηλό Νούφαρο", σε στίχους του γερμανού ποιητή, Emanuel Geibel:

"Το Σιωπηλό Νούφαρο

αναδύεται από τη γαλάζια λίμνη

Τα φύλλα του τρεμοπαίζουν και λαμπυρίζουν

Και λευκά σαν το χιόνι είναι τα πέταλά του

Και τότε το φεγγάρι από τον ουρανό

χύνει όλο το χρυσαφένιο του φως,

Ρίχνει όλες τις ακτίνες του

Στην αγκαλιά της.

Στο νερό γύρω απ’ το λουλούδι

Γυροφέρνει ένας λευκός κύκνος,

Τραγουδά τόσο γλυκά, τόσο απαλά

Και κοιτάζει το λουλούδι.

Τραγουδά τόσο γλυκά, τόσο απαλά

επιθυμεί να πεθάνει τραγουδώντας.

Ω λουλούδι, άσπρο λουλούδι,

Μπορείς να καταλάβεις το τραγούδι;"

***

"Ω λουλούδι, άσπρο λουλούδι, μπορείς να καταλάβεις το τραγουδι;..."

Ο ποιητής, που από την αρχαιότητα συχνά παρομοιάζεται με κύκνο, γυρίζει γύρω από το πανέμορφο άνθος του λωτού και του τραγουδά, αναρωτώμενος αν το λουλούδι μπορεί να νιώσει ή να καταλάβει το τραγούδι του.Η αιθέρια μουσική της Κλάρας Σούμαν, με τα ψιθυριστά μοτίβα και τις απαλές αρμονίες, μας βοηθά να σταθούμε πάνω σ' αυτό το ερώτημα και να το αισθανθούμε με διάφορους τρόπους.
Ίσως πρόκειται για έναν ρομαντικό ποιητή που απευθύνεται σε κάτι μακρινό και άπιαστο ενώ ανάμεσά τους υπάρχει ένα πιθανό χάσμα στην κατανόηση. Ίσως όμως το ποίημα να μιλά για το βαθύ μυστήριο του έρωτα και της τέχνης, μια φωνή που ακούγεται, αλλά δεν ξέρουμε ποτέ αν αληθινά φτάνει στον προορισμό της...

Clara Schumann: "Die stille Lotosblume":

[Το κείμενο γράφτηκε με αφορμή τη γενέθλια επέτειο της Κλάρας Βικ-Σούμαν. Γεννήθηκε στη Λειψία, στις 13 Σεπτεμβρίου του 1819]

Κλάρα Βικ - Σούμαν, η Βασίλισσα του πιάνου...

 

Πλούσια η μέρα σήμερα σε επιλογές για κάποιον που θέλει να κάνει ένα αφιέρωμα σε ανθρώπους της Τέχνης...Σαίνμπεργκ, Κουν, Σουμάκ, Μωρίς Ζαρ...
Ανάμεσά τους, επιλέγω το πάθος, το ρομαντισμό, τον διάπυρο λυρισμό, που αναβλύζει από μια γυναικεία ψυχή!

Η Κλάρα το 1835, εποχή σύνθεσης του "Νυκτερινού"
(Λιθογραφία του Julius Giere)

 

13 του Σεπτέμβρη του 1819 γεννήθηκε στη Λειψία μια μεγάλη πιανίστα και συνθέτρια η Κλάρα Βικ-Σούμαν.
Ήταν ένα παιδί-θαύμα καθώς από την ηλικία των τεσσάρων έπαιζε πιάνο, που της δίδασκε ο μουσικός πατέρας της.
Στην εποχή της υπήρξε μια από τις πιο φημισμένες πιανίστριες στην Ευρώπη και συχνά την αποκαλούσαν: "Βασίλισσα του Πιάνου".

Σχετικά με την πιανιστική ερμηνεία, συνήθιζε να προτρέπει:

"Παίζετε με αλήθεια, ειλικρίνεια και αγάπη!"

Μαθητής του πατέρα της ήταν και ο μετέπειτα μεγάλος συνθέτης του ρομαντισμού Ρόμπερτ Σούμαν, μεταξύ των οποίων αναπτύχθηκε ένας φλογερός έρωτας!

[Φημολογείται πως ο Ρόμπερτ όταν άκουσε την εννιάχρονη Κλάρα να παίζει πιάνο συγκλονίστηκε τόσο ώστε αποφάσισε να διακόψει τις νομικές σπουδές του και να ξεκινήσει μαθήματα μουσικής με τον πατέρα της, Φρήντριχ Βικ].

Παρότι ο πατέρας της δεν αποδεχόταν το δεσμό αυτό, το ζευγάρι παντρεύτηκε το 1840 και απέκτησαν 8 παιδιά.
Ωστόσο, η προσωπική ζωή της ήταν τραγική αφού έχασε τα τέσσερα από τα παιδιά της και επειδή είχε να αντιμετωπίσει τις ψυχικές διαταραχές του συζύγου της, (έκανε μια απόπειρα αυτοκτονίας πέφτοντας στον Ρήνο και τελικά νοσηλεύτηκε σε ψυχιατρική κλινική μέχρι το θάνατό του).

Την πρώτη της εμφάνιση έκανε στα οκτώ, παίζοντας ένα έργο a quatre mains (για 4 χέρια).
Με πολλές περιοδείες στο ενεργητικό της λατρεύτηκε από το μουσικόφιλο κοινό.
Μετά το γάμο της άρχισε να ερμηνεύει έργα του Σούμαν, μιας και εκείνος εξ αιτίας του τραυματισμού του, (στην προσπάθειά του να πετύχει ταχύτητα στις τρίλιες) δεν μπορούσε να παίξει πιάνο.

Ο Γιόχαν Μπραμς μετά το θάνατο του συζύγου της τής συμπαραστάθηκε ως καλός φίλος.
Πολλοί αναφέρονται σε μια πιο στενή σχέση στηριζόμενοι στην αλληλογραφία τους, όπου μαρτυρείται πως ο Μπραμς ήταν ερωτευμένος μαζί της.

Clara and Robert Schumann

Εμπνεόμενη από το μεγάλο έρωτά της για τον Σούμαν, η Κλάρα συνέθεσε το "Νυχτερινό σε Φα μείζονα".

Θεωρείται η πιο εμπνευσμένη σύνθεση των "Soirees Musicales", μιας συλλογής με έξι πιανιστικές μινιατούρες, στις οποίες είναι εμφανείς μελωδικές και αρμονικές επιρροές από έργα των Μέντελσον και Σοπέν και αφιερώθηκε από τη νεαρή συνθέτιδα στην  Henriette Voigt, γνωστή πιανίστα και πάτρονα των τεχνών στη Λειψία, σημείο αναφοράς για την Κλάρα.

Το "Notturno"είναι γραμμένο στην αργή χρονική αγωγή των 6/8 και δομείται σε μορφή ABA. Αξιοπρόσεκτη είναι η συνεχής συνοδεία αρπισμών στο αριστερό χέρι καθ’ όλη τη διάρκεια των οποίων το δεξί εκτελεί τρυφερές μελωδικές γραμμές, χωρίς ιδιαίτερες δυναμικές εξάρσεις, με τρίλιες, λογής αποτζιατούρες και χρωματικές καταβάσεις στο μπάσο να ενισχύουν σε λυρισμό, διακριτικό πάθος και ευγενικό ρομαντισμό...
Το ανεπαίσθητο pianissimo των καταληκτικών συγχορδιών συντελεί στη διαμόρφωση μιας ονειρικής αναπόλησης...

Άξιο θαυμασμού είναι πως γράφτηκε όταν ήταν μόλις δεκαέξι χρονών!!!
Ο έρωτας δημιουργεί θαύματα, ως γνωστόν!
Το Νυχτερινό της Κλάρας μάς οδηγεί στη φυγή, μέσα σ’ ένα φιλί από νότες της νύχτας, για έναν κόσμο ονειρικό!
Ακούστε, απολαύστε, ονειρευτείτε, φίλοι μου!

Clara Wieck-Schumann: "Nocturne op. 6 n. 2"

Tο κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Ρόμπερτ και Κλάρα Σούμαν: Μια "μουσική μυρτιά" για το γάμο τους....

 

(φωτο από: okonsar)

Κατά τη διάρκεια της μαθητείας του με τον  Φρίντριχ Βικ, ο Ρόμπερτ Σούμαν διέμενε στο σπίτι του, όπου γνώρισε την κατά οκτώ χρόνια μικρότερή κόρη του, Κλάρα. 

Ο έρωτας ήταν κεραυνοβόλος...

Εκκλησία στο Schönefeld

Όταν όμως το έμαθε ο πατέρας, απαγόρευσε αυτή τη σχέση. Δεν ήθελε η ταλαντούχα κόρη του να παντρευτεί  κάποιον άσημο που οι φήμες έλεγαν πως κάπνιζε μανιωδώς, σύχναζε σε ταβέρνες κι έπινε μεγάλες ποσότητες αλκοόλ...

Το ζευγάρι συνέχισε να βλέπεται κρυφά.
Ακολούθησε δικαστική διαμάχη τριών χρόνων, ώσπου τελικά παντρεύτηκε το 1840,  παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα της Κλάρας και μετά από την απόφαση του δικαστή.

Ο γάμος τελέστηκε στην  Εκκλησία στο Schönefeld, στα βόρεια της Λειψίας μια μέρα σαν τη σημερινή, στις 12 Σεπτέμβρη, παραμονή των γενεθλίων της κοπέλας, που την επομένη συμπλήρωνε τα 21 της χρόνια...

Το ανάγλυφο του ζεύγους στην Εκκλησία στο Schönefeld

Σήμερα, σε ανάμνηση του γεγονότος έχει τοποθετηθεί στην είσοδο του ναού ένα ανάγλυφο με τα πρόσωπα του ζευγαριού.

Αξίζει να σημειωθεί πως  η εκκλησία Schönfeld είχε καταστραφεί από πυρκαγιά κατά τη Μάχη των Εθνών το 1813 και ξαναχτίστηκε με δωρεές ευκατάστατων οικογενειών της Λειψίας.
Το 1870, με αφορμή την 50ή επέτειο από την ανοικοδόμηση της εκκλησίας και συγκινημένη που ο γάμος της με τον Ρόμπερτ τελέστηκε σε αυτόν τον ιστορικό ναό, η Κλάρα  χάρισε ένα περίτεχνο τραπέζι τέλεσης του μυστηρίου της Βάπτισης από ξύλο ελιάς  και με ασημένια λεκάνη κατασκευασμένο στα Ιεροσόλυμα.

Ως δώρο για το γάμο τους, ο Ρόμπερτ είχε γράψει και αφιερώσει στην Κλάρα τη σύνθεσή του:  "Widmung=Αφιέρωση" .

Ανήκει στον κύκλο  τραγουδιών του: "Myrtles-Μυρτιές", όνομα που δόθηκε καθώς τα συγκεκριμένα άνθη συνδέονται με την γαμήλια τελετή. Ο Σούμαν στην "Widmung" μελοποιεί κείμενο του σπουδαίου, Φρίντριχ Ρίκερτ. 

Στο τραγούδι αυτό ο Σούμαν εκφράζει τα βαθιά  συναισθήματα του,  το πάθος και την αφοσίωση στην αγαπημένη του, τις ελπίδες και τα όνειρα του για την κοινή τους ζωή.

Τα μουσικά του μοτίβα, οι εκφραστικοί όροι και η δυναμική που απαιτεί η παρτιτούρα δηλώνουν την εκστατική χαρά του Ρόμπερτ και την προθυμία του να περάσει το υπόλοιπο της ζωής του με την λατρεμένη του Κλάρα μη υπολογίζοντας δυσκολίες και λογής αντιξοότητες που θα εμφανιστούν. Το νεαρό κορίτσι ντυμένο στα λευκά είναι το "θαύμα" της ζωής του...

Εσύ η ψυχή μου, εσύ η καρδιά μου,

εσύ η έκσταση κι η μελαγχολία μου

εσύ ο κόσμος μες στον οποίο αναπνέω,

ο παράδεισός μου, εσύ...

[...]

Είσαι η αγαλλίαση που μού χαρίστηκε απ' τα ουράνια!

Το ότι μ' αγαπάς μού δίνει αξία,

μ' ανυψώνεις με την αγάπη σου

φύλακα άγγελέ μου, θαύμα μου!

Την παρτιτούρα μαζί με άλλα ποιήματα, έδωσε ο Ρόμπερτ στην Κλάρα, αμέσως  μετά το μυστήριο στον περίβολο της μικρής εκκλησίας, τυλιγμένα και δεμένα με μια κόκκινη βελούδινη κορδέλα και την αφιέρωση: "Για την αγαπημένη μου νυφούλα".

Μοναδική η αγάπη του Ρόμπερτ και της Κλάρας! Δέσιμο πρωτόγνωρο, τρυφερή η επαφή τους!Ρομαντικότατη σχέση, ξεκίνησε από τη λατρεία και το πάθος τους για τη μουσική κι εξελίχτηκε σε λάμψη και φωταγωγία συναισθημάτων!

Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε τη χαρακτηριστική σκηνή από την ταινία: "Το τραγούδι της αγάπης"  του 1947 με τους Κάθριν Χέπμπορν και Πολ Χένριντ στους πρωταγωνιστικούς ρόλους.

Ακούμε τη σύνθεση για φωνή και πιάνο:

Η σύνθεση μεταγράφηκε και για σόλο πιάνο από τον Φραντς Λιστ.
Το ακούμε από την Μάρτα Άργκεριχ:

Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)  12 Σεπτεμβρίου 2019 - 7:55 μ.μ.

Εξαιρετικά ευαίσθητη και τρυφερή η ανάρτηση αυτή, Ελπίδα μου. Λυρική και ρομαντική απ' τον Ρόμπερτ στην Κλάρα, δυο σπουδαίους καλλιτέχνες και τόσο αγαπημένους. Τι κρίμα να έχει αφαιρειθεί η ταινία Song of Love, που είναι όλη η ζωή τους, η αγάπη τους και τα βάσανά τους. Σ' ευχαριστούμε πολύ για τις υπέροχες επιλογές!
Καλό βράδυ!❤
ΑπάντησηΔιαγραφή





ELPIDA NOUSA  12 Σεπτεμβρίου 2019 - 8: 22 μ.μ.

Μια μοναδική αγαπη, γεματη τρυφεροτητα και ρομαντισμο!
Η Κλάρα ως γυναικα, έκανε πίσω για να αναδειχθεί ο αντρας της, κατι που φοβοταν ο ανοιχτομυαλος Βικ... Την ταινια την εχω δει ολόκληρη, γεματη πάθος με μοναδικες ερμηνειες!
Εγω ευχαριστω για την προσοχή, Αζη μου και το υπέροχο σχόλιό σου!!Καλη σου νυχτα και ομορφη αυγη! ❤

Χάινε, μελοποιημένος από γυναικεία, ευαίσθητη ψυχή...

 

Ο Χάινριχ Χάινε, γεννημένος στο Ντίσελντορφ σαν σήμερα, 13 Δεκεμβρίου 1797, αναδύθηκε ως μια από τις πιο εκλεκτές και φωτεινές μορφές της γερμανικής τέχνης του 19ου αιώνα, δεύτερος μόνο μετά τον Γκαίτε στην οικουμενική αναγνώριση. Ποιητής λεπταίσθητος και στοχαστής με οξύτητα πνεύματος, υπήρξε ένθερμος υπερασπιστής των αρχών του Διαφωτισμού, ενώ παράλληλα διατήρησε βαθύ δεσμό με τον ρομαντικό παλμό της εποχής του.

Ρομαντικός μεν, μα ποτέ δέσμιος των συμβάσεών του, ο Χάινε καλλιέργησε έναν λόγο απλό και κρυστάλλινο, που μιλούσε στην καρδιά χωρίς να θυσιάζει τη διαύγεια του στοχασμού. Η γοητεία των στίχων του, διαποτισμένη με λεπτή ειρωνεία, τρυφερότητα και ευγένεια ύφους, χάρισε στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία έναν από τους πιο μελωδικούς και ευαίσθητους εκφραστές του ανθρώπινου αισθήματος.

Με την πένα του, ο Χάινε άφησε ένα έργο που συνεχίζει να σαγηνεύει και να συγκινεί, ένα έργο στο οποίο η μυστηριακή μελαγχολία του ρομαντισμού συναντά το καθαρό φως της λογικής.

«Αγάπαγαν ο ένας τον άλλονε,

μα δίχως γι' αυτό να μιλήσουν.

Με μίσος αλλάζανε βλέμματα,

κι από έρωτα θέλαν να σβήσουν.

Εχώρισαν έπειτα, φύγανε,

μες στ' όνειρο μόνο ειδώθηκαν.

Πεθάνανε πια και δεν έμαθαν:

εμίσησαν, ή αγαπηθήκαν;…»

(«Sie liebten sich beide»-Μετάφ. Κ.Καρυωτάκης)

Από την 1η έκδοση του Βιβλίου Ασμάτων

Το παραπάνω ποίημα Sie liebten sich beide-Αγάπαγαν ο ένας τον άλλονε έγραψε ο Χάινε το 1827 και το συμπεριέλαβε στην περίφημη συλλογή του Buch der Lieder-Βιβλίο Ασμάτων. Πρόκειται για μια εξομολόγηση ανεκπλήρωτου έρωτα. Μέσα σε λίγους στίχους, ο ποιητής σκιαγραφεί δύο ανθρώπους που αγαπιούνται βαθιά, μα η σιωπή και η δειλία τους τούς εμποδίζουν να φανερώσουν το συναίσθημά τους. Η τραγικότητα πηγάζει από την αδυναμία της ίδιας της ψυχής να εκφραστεί. Η λεπτή ειρωνεία του Χάινε εστιάζει στην αγάπη που -ναι μεν υπάρχει- όμως χάνεται από την ατολμία της ανθρώπινης φύσης. Έτσι, το ποίημα γίνεται στοχασμός πάνω στη λέξη που δεν ειπώθηκε και στη μελαγχολία ενός συναισθήματος που γεννήθηκε για να μην εκπληρωθεί.

To ποίημα μελοποίησε η Κλάρα Σούμαν το 1840.

Η μελωδία της είναι γεμάτη πάθος με εμφανείς τις στυλιστικές πινελιές τόσο του συζύγου της, όσο και του Σούμπερτ. 

Έντονα εκφραστικός ο μουσικός λόγος, διαλαλεί την απόγνωση μέσα από «σκοτεινές» και μυστηριώδεις μουσικές φράσεις, κατάλληλες να αποδώσουν το ποιητικό κείμενο-αναφορά σε δυο ερωτευμένους που τρέμουν να δηλώσουν την αγάπη τους ο ένας για τον άλλο.

Τόσο πειστική είναι η μουσική αποτύπωση των συναισθημάτων, που έκανε κάποιους να αναρωτηθούν πώς μπόρεσε μια νιόπαντρη, ευτυχισμένη γυναίκα σαν την Κλάρα, να γράψει αυτό το έργο, το βουτηγμένο σε οδύνη, μελαγχολία, απελπισία και ζόφο ψυχής;
Λυγμοί απελπισίας τα πατήματα στο πιάνο, συνοδεύουν μια φωνή, που σπαρταρά στη δίνη των καταπιεσμένων επιθυμιών… 

Εκείνοι, «θέλαν να σβήσουν από έρωτα»...εμένα χύνεται η ψυχή μου απόψε σ’ έναν υποδειγματικής μουσικότητας κοντρατενόρο, που εκστασιάζει με την εκφραστικότητά του και την εντυπωσιακά άψογη τεχνική του!

Clara Schumann: «Sie liebten sich beide», Νικόλας Σπανός: