"Το Συμπόσιο του Βαλτάσαρ": η βιβλική ιστορία από τη ζωγραφική του Ρέμπραντ έως τη λόγια μουσική...

 

"Belshazzar's Feast", Rembrandt

Πολλοί υποστηρίζουν πως το έργο με το οποίο ο Ρέμπραντ καθιερώθηκε ως μπαρόκ ζωγράφος ιστορικών θεμάτων είναι το "Συμπόσιο του Βαλτάσαρ". Το φιλοτέχνησε γύρω στο 1635 και η έμπνευση αντλήθηκε από την Παλαιά Διαθήκη και την αφήγηση στο Βιβλίο του Δανιήλ (ε', 1-7).

Ο Βαλτάσαρ οργανώνει ένα πολυτελές γεύμα και θέλοντας να τιμήσει τους καλεσμένους του, χρησιμοποιεί ιερά αντικείμενα που είχαν μεταφερθεί από τον Ναό του Σολομώντα. Η πράξη αυτή θεωρείται προσβολή προς το θείο:

"Εφεραν τα ιερά χρυσά και αργυρά σκεύη, τα οποία είχε πάρει από τον ναόν του Θεού του εν Ιερουσαλήμ. Με τα ιερά αυτά σκεύη έπινον ο βασιλεύς, οι μεγιστάνες του, αι παλλακίδαι του και αι γυναίκες του. Επιναν τον οίνον και υμνολογούσαν τους ειδωλικούς θεούς των.
Αίφνης κατά την ώρα εκείνη εβγήκαν δάκτυλοι χειρός ανθρώπου και έγραφαν απέναντι της λυχνίας επάνω στο αμμοκονίαμα του τοίχου του βασιλικού ανακτόρου. Ο βασιλεύς έβλεπε τον καρπό της χειρός να γράφει..."

(pinterest)

Η μυστηριώδης επιγραφή ήταν:

"Mene, Tekel, Peres"

Κανείς από τους σοφούς του βασιλείου δεν μπορεί να εξηγήσει το αινιγματικό μήνυμα. Μόνο ο προφήτης Δανιήλ αποκαλύπτει στον Βαλτάσαρ το νόημά του: "Εμετρήθης, εζυγίσθης και ευρέθης ελλιπής". Η επιγραφή προαναγγέλλει ότι οι ημέρες της εξουσίας του εξαντλούνται και ότι το βασίλειό του θα κομματιαστεί και θα παραδοθεί στους Μήδους και στους Πέρσες.

Ο Ρέμπραντ επιλέγει να παρουσιάσει ακριβώς τη στιγμή της αναστάτωσης, αποδίδοντας με έντονο τρόπο τον φόβο και την έκπληξη των παρευρισκομένων. Το φως συγκεντρώνεται στα πρόσωπα, στις κινήσεις των μορφών και κυρίως στην παράξενη επιγραφή, δημιουργώντας έντονη αντίθεση με τα πιο σκοτεινά σημεία της σύνθεσης. Οι θερμές και πλούσιες αποχρώσεις των ενδυμάτων και των αντικειμένων ενισχύουν την αίσθηση πολυτέλειας, ενώ το παιχνίδι ανάμεσα σε φως και σκιά προσδίδει στο έργο μυστήριο και δραματική ένταση.

Το έργο, που σήμερα εκτίθεται στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της ικανότητας του Ρέμπραντ να συνδυάζει αφήγηση, συναίσθημα και εντυπωσιακή χρήση του φωτός. 

Στη Μουσική:

Το επεισόδιο του Βαλτάσαρ, με τη δραματική του ατμόσφαιρα, τη μυστηριώδη επιγραφή και την προαναγγελία της πτώσης της Βαβυλώνας, αποτέλεσε πηγή έμπνευσης και για σημαντικούς συνθέτες. Η βιβλική αφήγηση πέρασε έτσι από τη ζωγραφική στη μουσική, δίνοντας αφορμή για τη δημιουργία έργων διαφορετικών εποχών και μουσικών μορφών.

Σήμερα θα ακούσουμε τέσσερις δημιουργίες που αντλούν την έμπνευσή τους από την ιστορία του Βαλτάσαρ.


1. Georg Friedrich Händel / Belshazzar ΗWV. 61

Το 1744, περίοδος που σηματοδοτεί την κορύφωση  της δημιουργικής ζωής του Χαίντελ, ο συνθέτης ολοκλήρωσε το ορατόριο του "Belshazzar", που παρουσιάστηκε στο King's Theatre του Λονδίνου . Το λιμπρέτο διευρύνει την αφήγηση με στοιχεία -εκτός του Βιβλίου του Δανιήλ- από τις προφητείες του Ιερεμία και του Ησαΐα, καθώς και από την "Κύρου Παιδεία" του ιστορικού, Ξενοφώντα. Έτσι, η ιστορία του Βαλτάσαρ συνδέεται με την κατάκτηση της Βαβυλώνας από τον Κύρο Β΄ και με την απελευθέρωση των Εβραίων.

Στην Α΄ Πράξη μεταφερόμαστε στο παλάτι του Βαλτάσαρ, όπου ο βασιλιάς γιορτάζει τη γιορτή του Σησάχ, πίνοντας άφθονο κρασί και παρασυρόμενος από το κλίμα της γιορτής. Μέσα στην ατμόσφαιρα αυτή διατάζει να του φέρουν τα ιερά σκεύη που είχαν μεταφερθεί από τον Ναό της Ιερουσαλήμ. Η μητέρα του τρομοκρατείται μπροστά σε μια τόσο σοβαρή ιεροσυλία, ενώ οι Εβραίοι προσπαθούν να τον αποτρέψουν από τη βεβήλωση των ιερών αντικειμένων.

Ακολουθεί το χορωδιακό των Ιουδαίων "Recall, O king, thy rash command!-Θυμήσου, βασιλιά, την απερίσκεπτη προσταγή σου!"

Ο ίδιος ο Χαίντελ είχε εκφράσει στον λιμπρετίστα του τον ενθουσιασμό του για το κείμενο, το οποίο χαρακτήρισε "ευγενές, μεγαλοπρεπές και ασυνήθιστο". Τόνιζε ιδιαίτερα ότι του προσέφερε "πολλές ιδέες για σημαντικά χορωδιακά έργα, με έντονες μεταξύ τους αντιθέσεις, ώστε να διαφοροποιούνται μουσικά οι Εβραίοι, από τους Βαβυλώνιους και του Πέρσες"
Έτσι, οι Βαβυλώνιοι παρουσιάζονται μέσα από μουσική γλώσσα εξωστρεφή, λαμπερή και γεμάτη κίνηση, που αντανακλά τον εορταστικό χαρακτήρα της ζωής τους και την προσήλωσή τους στις απολαύσεις. Αντίθετα, η μουσική των Ιουδαίων(που θα ακούσουμε) χαρακτηρίζεται από σοβαρότητα και εσωτερικότητα. Οι μελωδίες τους έχουν βαρύτητα, ευγένεια και αξιοπρέπεια, εκφράζοντας έναν λαό που βρίσκεται σε κατάσταση υποταγής μεν, αλλά διατηρεί την πίστη και την πνευματική του δύναμη, δε.

2. Robert Schumann / Belsatzar, Op. 57

"Ήταν η νύχτα μαύρη,

μεσάνυχτα σχεδόν

σε μια βουβή ησυχία

κοιμάται η Βαβυλών.

Μόνο ψηλά στις σάλες

του βασιλιά, οι πυρσοί

σκορπούν γενναία το φως τους,

γλεντούν οι αυλικοί.

Εκεί ψηλά στου θρόνου

το δώμα το χρυσό,

δείπνο ο Βαλτάσαρ δίνει

λαμπρό, βασιλικό.

[...]

Έπαρση τον κεντάει,

αλαζονεία σκληρή,

και προς τα θεία υψώνει

αμαρτωλή κραυγή.

Και ο Βαλτάσαρ φέρνει

με χέρι βέβηλο

ένα ιερό ποτήρι

στο στόμα ξέχειλο.

[...]

Χέρι που γράφει επάνω

στον τοίχο τον λευκό

γράμματα φλογισμένα 

χέρι αερικό.

Ο βασιλιάς σαν το 'δε

του θόλωσε η ματιά,

λυγούν τα γόνατά του,

η όψη του ωχριά.

Ξέπνοοι μένουν γύρω

οι άρχοντες στη σειρά,

κι όλοι αποσβολωμένοι

δεν βγάζουνε μιλιά.

Προστάζουν να 'ρθουν μάγοι,

εξηγητές, ιερείς,

όμως κανείς δεν βγάζει

το νόημα της γραφής"

("Βαλτάσαρ", Χάινριχ Χάινε, μτφ. Κ.Κουτσουρέλης)

(dfg-viewer)

Από τη βιβλική ιστορία που είχε διδαχτεί στο σχολείο, εμπνεύστηκε το παραπάνω ποίημα ο γερμανός Χάινριχ Χάινε όντας ακόμη νεαρός. Αργότερα εντάχθηκε στον πρώτο κύκλο ποιημάτων του με τίτλο "Νεανικά Βάσανα". Το ποίημα έγινε τόσο δημοφιλές που αργότερα, το 1840, ο Ρόμπερτ Σούμαν το μελοποίησε, μετατρέποντάς το σε κλασική ρομαντική μπαλάντα.

Η σύνθεση χαρακτηρίζεται από συνεχή, δραματική εξέλιξη της μουσικής που ακολουθεί βήμα-βήμα την πλοκή, χωρίς επαναλαμβανόμενες μελωδίες. Ξεκινά με μια σκοτεινή εισαγωγή στο πιάνο που περιγράφει τη νύχτα στη Βαβυλώνα, για να δώσει γρήγορα τη θέση της στον έντονο ρυθμό μιας αλαζονικής γιορτής.
Η μουσική κλιμακώνεται σ' ένα τρομακτικό αποκορύφωμα τη στιγμή της βλασφημίας του βασιλιά, αλλά "παγώνει" αμέσως μετά με απότομες παύσεις και χαμηλές νότες, αποδίδοντας το δέος μπροστά στο πύρινο χέρι.
Τέλος, η μπαλάντα κλείνει με μια χαμηλόφωνη, ψιθυριστή απαγγελία που ανακοινώνει τη δολοφονία του Βαλτάσαρ, σφραγίζοντας το έργο με την αίσθηση της θείας δίκης...

Schumann: "Belsatzar, Op. 57"

3. Gioachino Rossini / La caduta di Baldassare

Η όπερα "Ciro in Babilonia, ossia La caduta di Baldassare - Ο Κύρος στη Βαβυλώνα ή Η πτώση του Βαλτάσαρ" του Τζοακίνο Ροσσίνι πρωτοπαρουσιάστηκε το 1812, κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής, σε μια εποχή κατά την οποία ήταν συνηθισμένο τα ιταλικά θέατρα να παρουσιάζουν έργα με θέματα αντλημένα από τη Βίβλο. Η πλοκή επικεντρώνεται στα γεγονότα που συνδέονται με την εισβολή του Πέρση βασιλιά, Κύρου στη Βαβυλώνα.

Στη Β΄ Πράξη παρουσιάζεται το περίφημο Συμπόσιο του Βαλτάσαρ. Μετά τη βλάσφημη χρήση των ιερών σκευών, η μουσική οδηγείται σε κορύφωση. Στην παρτιτούρα του Ροσσίνι, η σκηνική οδηγία περιγράφει με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο το υπερφυσικό γεγονός: "Ανάμεσα στις βροντές και τις αστραπές εμφανίζεται ένα χέρι, το οποίο χαράζει στον τοίχο με πύρινα γράμματα. Οι καλεσμένοι στέκουν σε στάση θλιβερής κατάπληξης."

Μετά την προφητεία του Δανιήλ, που κλήθηκε για να ερμηνεύσει την επιγραφή, ακολουθεί η άρια του Βαλτάσαρ, στην οποία ο βασιλιάς εκφράζει τον φόβο, την ενοχή και την αγωνία του μπροστά στην επικείμενη καταστροφή:

"Misero me, che intesi!.. E tanto irato

meco fia dunque il Ciel..."

"Δυστυχία μου, τι άκουσα! Κι είναι τόσο οργισμένος

μαζί μου ο Ουρανός, ώστε απειλεί

να σκορπίσει ανάμεσά μας φοβερό πένθος;

Ποιο παγωμένο χέρι με κάνει να ανατριχιάζω

και μου σφίγγει την ψυχή! Το βήμα μου τρέμει...

Μάταια αναζητώ μέσα μου το θάρρος που είχα κάποτε...

Ω, τύψεις της καρδιάς! Ω, χέρι! Ω, μοίρα!

Ποια σκληρή, ποια θλιβερή τύχη

γεμίζει την καρδιά μου με βαθιά οδύνη!

Σκέφτομαι τα παιδιά μου, το βασίλειο, τον θρόνο,

και δεν βλέπω γύρω μου παρά μόνο τρόμο!

Μπροστά στο φρικτό και τρομερό θέαμα

τρέμω, παγώνω και φοβάμαι·

η ψυχή μου υποκύπτει στο οδυνηρό μαρτύριο

και χάνεται μέσα σε τόσο τρόμο!"

Gioachino Rossini: "La caduta di Baldassare / Misero me, che intesi!"

 

4. Jean Sibelius / Belsazars gästabud, JS. 48

Βασισμένο στο 5ο κεφάλαιο του Βιβλίου του Δανιήλ είναι το θεατρικό έργο "Belsazars gästabud, JS. 4-Το Συμπόσιο του Βαλτάσαρ" του σουηδόφωνου Φινλανδού συγγραφέα Χιάλμαρ Προκόπε, για το οποίο ο Γιαν Σιμπέλιους συνέθεσε τη σκηνική μουσική το 1906. Η πρεμιέρα του έργου πραγματοποιήθηκε την ίδια χρονιά, με τον ίδιο τον συνθέτη στο πόντιουμ.

Στο θεατρικό έργο, ο Σιμπέλιους επενδύει μουσικά μια ελεύθερη δραματουργική εκδοχή της βιβλικής ιστορίας του Βαλτάσαρ. Η Εβραία Λεσχάνα έχει αναλάβει να δολοφονήσει τον βασιλιά κατά τη διάρκεια του δείπνου, ενώ η χορεύτρια Χάντρα, ερωμένη του, ανταγωνίζεται μαζί της για την εύνοιά του. Σηκώνεται και χορεύει αρχικά τον Χορό της Ζωής και στη συνέχεια τον Χορό του Θανάτου. Προηγουμένως, έχει απαιτήσει από τον Βαλτάσαρ να χρησιμοποιηθούν στη γιορτή τα ιερά σκεύη του Ναού, με αντάλλαγμα να του χορέψει, μια δραματουργική σύλληψη που θυμίζει τη "Σαλώμη" του Ρίχαρντ Στράους.

Η σκηνή παίρνει στη συνέχεια μια εφιαλτική τροπή. Ένα φίδι τυλίγεται γύρω από τον λαιμό της Χάντρα, τη δαγκώνει και τη σκοτώνει. Στο τέλος, ενώ ακούγεται και πάλι ο Χορός της Ζωής, η Λεσχάνα δολοφονεί τον Βαλτάσαρ μ' ένα στιλέτο.

Στο φιλόμουσο κοινό, ωστόσο, είναι πολύ γνωστότερη η περίφημη ορχηστρική σουίτα, Op. 51, την οποία ο Σιμπέλιους δημιούργησε το 1907, αντλώντας υλικό από τη σκηνική μουσική. Η σουίτα αποτελείται από τέσσερα μέρη:

• Ανατολίτικο Εμβατήριο 
• Μοναξιά 
• Νυχτερινό 
• Ο Χορός της Χάντρα 

Το "Νυχτερινό" είναι ορχηστρική μεταγραφή του Τραγουδιού του Εβραίου Κοριτσιού από την αρχική σκηνική εκδοχή, ενώ ο "Χορός της Χάντρας" συνδυάζει μουσικό υλικό από τον αρχικό Χορό της Ζωής και τον Χορό του Θανάτου.

Jean Sibelius: "Belsazars gästabud, JS. 48":

Το κείμενο γράφτηκε στη μνήμη του κορυφαίου Ολλανδού ζωγράφου, Ρέμπραντ. 'Εφυγε από τη ζωή πάμπτωχος και ψυχολογικά ράκος, αφήνοντας την τελευταία του πνοή στο Άμστερνταμ στις 4 Οκτωβρίου 1669 σε ηλικία 63 ετών. Η ψυχολογία του σπουδαίου καλλιτέχνη είχε κλονιστεί ανεπανόρθωτα από το βαρύ πένθος, καθώς βίωσε τους διαδοχικούς θανάτους της συζύγου του Σάσκια, της συντρόφου του, αλλά και του γιου του, μετά την απώλεια του οποίου άντεξε μόλις έναν χρόνο. Παράλληλα με την προσωπική του τραγωδία, η κακή οικονομική διαχείριση τον είχε οδηγήσει σε χρεοκοπία, αναγκάζοντάς τον να εκποιήσει το σπίτι και τα υπάρχοντά του. Εξαιτίας αυτής της απόλυτης ένδειας στην οποία περιήλθε, ο Ρέμπραντ τάφηκε τελικά σε έναν κοινό, ανώνυμο τάφο, από τον οποίο τα οστά του ανασύρθηκαν και καταστράφηκαν μερικά χρόνια αργότερα σύμφωνα με τα έθιμα της εποχής, με αποτέλεσμα να μην διασώζεται σήμερα το ακριβές σημείο της σορού του...


Μπορείτε να βρείτε και παλαιότερα κείμενα για τον Ρέμπραντ, πληκτρολογώντας το όνομά του στη γραμμή αναζήτησης.

Η Κλάρα, ο Σούμαν κι οι νουβέλες...

Clara Novello

Η Clara Novello υπήρξε μία από τις σημαντικότερες Αγγλίδες σοπράνο του 19ου αιώνα. Κόρη του μουσικού και εκδότη Vincent Novello, μεγάλωσε σε ένα ιδιαίτερα μουσικό περιβάλλον και από πολύ νωρίς φανέρωσε το εξαιρετικό φωνητικό της χάρισμα. Σπούδασε στο Παρίσι και ήδη από την εφηβεία της, άρχισε να εμφανίζεται στις σημαντικότερες σκηνές της Αγγλίας. Ξεχώρισε για την καθαρότητα της φωνής της και την κομψότητα της ερμηνείας της, ιδιαίτερα στα ορατόρια του Χαίντελ.
Η φήμη της σύντομα ξεπέρασε τα αγγλικά σύνορα και η καριέρα της την οδήγησε στις σημαντικότερες μουσικές σκηνές της Ευρώπης, όπου συνεργάστηκε και με κορυφαίες μορφές της εποχής, ανάμεσά τους και ο Ροσίνι. Παντρεύτηκε το 1843 και λίγα χρόνια αργότερα αποσύρθηκε από τη σκηνή. Παρέμεινε, ωστόσο, μία από τις πιο αναγνωρισμένες φωνές της εποχής της. Πέθανε στη Ρώμη στις 12 Μαρτίου 1908, σε ηλικία 89 ετών.

Ήταν το 1837, όταν ο Φέλιξ Μέντελσον την προσκάλεσε να τραγουδήσει στη Λειψία, στις περίφημες συναυλίες του Gewandhaus.
Εκεί την άκουσε ο Ρόμπερτ Σούμαν, ο οποίος εντυπωσιάστηκε βαθιά από τη φωνή της.
Το όνομά της φαίνεται πως στάθηκε αφορμή για ένα γοητευτικό λογοπαίγνιο, που συνδέθηκε με τον τίτλο της πιανιστικής συλλογής του, "Novelletten, Op. 21".
Η σκέψη του Σούμαν, ωστόσο, ήταν πρωτίστως στραμμένη στην αγαπημένη του Clara Wieck, η οποία είχε το ίδιο βαφτιστικό όνομα με τη σοπράνο.
Σε επιστολή του προς τη μελλοντική σύζυγό του γράφει:

"Μέσα σε λίγες εβδομάδες έχω συνθέσει μια συλλογή κομματιών για πιάνο, για σένα αγαπημένη! Εύθυμες ιστορίες, εμπνεύσεις από οικογενειακές σκηνές και άλλα πολλά. Τα ονόμασα Novelletten. Θα μπορούσα βεβαια να τα πω Wieck-etten, αλλά δεν είναι και τόσο εύηχο". 

Έτσι, το όνομα Clara βρίσκεται, με έναν τρόπο, στην καρδιά του τίτλου "Novelletten", που γεννήθηκε από ένα παιχνιδιάρικο παιχνίδι λέξεων...Από τη μία η Clara Novello, από την άλλη η novelle(νουβέλα-μικρή λογοτεχνική ιστορία).
Κι αυτό ταιριάζει θαυμάσια με τον τρόπο που ο Σούμαν αντιλαμβανόταν τη μουσική του. Οι "Novelletten" είναι σαν οκτώ μικρές μουσικές ιστορίες, καθεμία με τον δικό της χαρακτήρα, τη δική της ατμόσφαιρα και τη δική της φωνή. Η ίδια η αλληλουχία τους μοιάζει με αφήγηση, με διαθέσεις που μεταβάλλονται, με μουσικά επεισόδια που διαδέχονται το ένα το άλλο.

(από ebay)

Η συλλογή γράφτηκε το 1838 και εκδόθηκε το επόμενο έτος. Άλλοτε η μελωδία είναι ζωηρή και παιχνιδιάρικη, άλλοτε τρυφερή και εσωτερική, άλλοτε γεμάτη χιούμορ, ένταση και δεξιοτεχνική ορμή. Είναι σαν να γυρίζουμε τις σελίδες ενός βιβλίου και κάθε φορά να συναντάμε μια καινούργια μικρή ιστορία.
Πολλοί μουσικολόγοι ισχυρίζονται ότι εδώ συναντάμε έναν από τους πιο χαρακτηριστικούς Σούμαν: "τον συνθέτη που σκέφτεται σαν ποιητής και αφηγείται με τη μουσική σαν συγγραφέας". 

H συλλογή για πιάνο έχει εκτελεστεί από πληθώρα σπουδαίων πιανιστών, Σβ. Ρίχτερ, Χόροβιτς, Σοκόλοφ. Επιλέγω την ολοκληρωμένη παρουσίαση του Dino Ciani, όπου τα οκτώ κομμάτια παρουσιάζονται διαδοχικά.

Schumann: "Novelletten, Op. 21"

Γκαίτε: "...Αχ, το τριαντάφυλλο, το τριανταφυλλάκι..."

"Heidenröslein(Το Τριανταφυλλάκι) - Goethe", εικονογράφηση του  Josef Kränzle 

Σαν σήμερα, 22 Μαρτίου 1832 ένας από τους γίγαντες του  παγκόσμιου πνεύματος, ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε, πέρασε στην αιωνιότητα.

"Πορτρέτο του νεαρού Γκαίτε", Angelica Kauffman

Ο Γκαίτε διακρίθηκε ως ποιητής, συγγραφέας, δραματουργός, ζωγράφος, μουσικοκριτικός και πολιτικός. Υπήρξε επίσης φιλόσοφος, ενώ έγραψε και για τη θεολογία και τον ανθρωπισμό.
H μητέρα του Γκαίτε ήταν πιανίστα, είχε ωραία φωνή κι ο πατέρας του έπαιζε φλάουτο. Έτσι, ο Γκαίτε μεγάλωσε σ' ένα σπίτι όπου κυριαρχούσε η απόλαυση της μουσικής ακρόασης και εκτέλεσης. Ως παιδί διέκρινε και αναπαρήγαγε τους ρυθμούς, όπως επίσης απομνημόνευε τις μελωδίες με ευκολία.


Ξεκίνησε νωρίς μαθήματα τσέλου, πιάνου και τραγουδιού, μελετώντας άριες από ιταλικές και γαλλικές όπερες.
Προξενεί εντύπωση το γεγονός ότι παρόλες τις μουσικές σπουδές του, η μουσική αρχικά δεν ενδιέφερε συστηματικά τον Γκαίτε. Την αντιμετώπιζε κυρίως ως επιστήμη..."επιστήμη των ήχων", όπως έλεγε...

Θαύμαζε τη μουσική ιδιοφυία του Μπετόβεν παρόλες τις πολιτικές αντιπαραθέσεις τους -όπως είδαμε- ενώ επίσης είχε εντυπωσιαστεί με τη δεινότητα του Φέλιξ και της Φάννυ Μέντελσον...

πηγή: goethezeitportal

"Τριαντάφυλλο κλειστὸ εἶδ’ ἕνα παιδάκι.

Ἦταν τόσο γελαστό,

χαρωπὸ καὶ μυριστό,

τὸ τριανταφυλλάκι!

νέο τριαντάφυλλο, τριανταφυλλάκι!

Ἄχ! λουλούδι προφαντό! εἶπε τὸ παιδάκι.

Θὰ σὲ κόψω, δὲν βαστῶ!

- Ἄν μὲ κόψῃς, σοῦ κεντῶ

τὸ μικρὸ χεράκι!

εἶπε τὸ τριαντάφυλλο, τὸ τριανταφυλλάκι.

Ξεκαρδίζεται, γελᾷ τὸ τρελὸ παιδάκι,

τὸ τραβᾶ, τὸ ξεκολλᾶ...

Τί ἀγκάθια! τί πολλὰ

στὸ μικρὸ χεράκι!

Ἄχ! κακὸ τριαντάφυλλο, ἄχ, τριανταφυλλάκι!"

(Ποίηση Γκαίτε, Μτφ: Αγγελου Βλάχου-Αναγνωστικό Β' Δημοτικού 1963 issuu.com)

Το ποίημα έγραψε ο νεαρός εικοσάχρονος Γκαίτε κατά τη διάρκεια της παραμονής στο Στρασβούργο. Εκεί, σ'ένα κοντινό χωριό και με τη δροσιά της νιότης γνώρισε τη Friederike, κόρη του εφημέριου και μεταξύ τους αναπτύχθηκε μια τρυφερή σχέση... Η κοπέλα δόθηκε ολόψυχα στον φλογερό έρωτα, που της ενέπνεσε ο ευαίσθητος ποιητής.. Ετσι, όταν εκείνος την επισκέφτηκε για να την αποχαιρετίσει, καθώς θα επέστρεφε στη Φραγκφούρτη, το κορίτσι σπάραξε από βαθύ πόνο και απογοήτεση... Οδύνη όμως αποχωρισμού ένιωσε και ο Γκαίτε που με λεκτική απλότητα αποτύπωσε στο παραπάνω πασίγνωστο ποίημα...
Το "Heidenröslein" λέει για έναν νεαρό άνδρα που βλέπει ένα μικρό τριαντάφυλλο στο λιβάδι και αποφασίζει να το μαδήσει, παρά την προειδοποίηση του τριαντάφυλλου πως αν την πονέσει, θα ανταποδώσει και κείνο παρόμοιο πόνο...


Το ποίημα εχει μελοποιηθεί πάμπολλες φορές... Θα ακούσουμε τις εκδοχές των Μπετόβεν, Σούμπερτ, Σούμαν και Μπραμς.

• 
  Η απλότητα και η αθωότητα της μουσικής του Σούμπερτ δεν γεννιέται από απειρία, αλλά από βαθιά εξοικείωση με τις ιδέες και τα ιδανικά του Γκαίτε. Ο Σούμπερτ έστειλε την παρτιτούρα στον ποιητή τον Απρίλιο του 1816, αλλά ο Γκαίτε το αγνόησε εντελώς.
  Ο ρομαντικός συνθέτης γράφει μια μελωδία, με την οποία μεταφέρει τον ακροατή ευθύς στην ύπαιθρο.
  Ανάλαφρη η αίσθηση που αποδίδεται, με τα μοτίβα να  "υποδηλώνουν την ανεμελιά του νεαρού που περιφέρεται στους αγρούς. Ωστόσο, η φύση των συγχορδιών υπογραμμίζει την ταπεινή αθωότητα του τριαντάφυλλου και η καμπυλωτή μελωδία την ευγενική, σαγηνευτική ομορφιά του". 

Schubert: Heidenröslein, Op. 3, No. 3, D. 257 :

• 
  Eίχε προηγηθεί το 1796 η μελοποίηση του ποιήματος από τον Λ.B.Μπετόβεν. Aν και τα λήντερ του τιτάνα είναι σχετικά παραμελημένα (καθώς αγνοούνται από εκτελεστές, όταν βρίσκονται ανάμεσα στις μεγαλοπρεπείς συμφωνίες, τα ορχηστρικά και χορωδιακά του έργα), θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο Μπετόβεν είχε μελετήσει τη φόρμα του ληντ διεξοδικά κι ήταν ο Κερουμπίνι που όταν δυσαρεστημένος με την πρώτη εκδοχή του "Φιντέλιο", του είχε στείλει ένα γαλλικό εγχειρίδιο φωνητικής σύνθεσης για να το μελετήσει και να διδαχθεί τον χειρισμό της ανθρώπινης φωνής.
  Η ποίηση του Γκαίτε με το συναίσθημα, τη φωτισμένη σκέψη και την ευαισθησία αναδεικνύονται στη μελωδία του Μπετόβεν, όπου ο ακροατής με τα μάτια του μυαλού και της ψυχής του παρακολουθεί ένα πανόραμα εικόνων που ζωντανεύει τον κλασικό και πρώιμο-ρομαντικό κόσμο των ιδεών που υπηρέτησε ο συνθέτης.
  
  
  Beethoven: "Heidenröslein Lied":
  
  
  
  
  
  
• 

  Ο Ρόμπερτ Σούμαν δίνει μια εξαιρετική χορωδιακή δημιουργία για μικτή χορωδία πάνω στο νεανικό ποίημα του Γκαίτε, μέρος των "Romanzen und Balladen".
  
  

  Παρότι δεν αποτελεί έκπληξη η στροφική φύση της σύνθεσης, ωστόσο εντυπωσιακός είναι ο χρωματισμός της μελωδίας.
  Ο σπουδαίος ρομαντικός συνθέτης όχι μόνο τονίζει την ανησυχία και θλίψη του νεαρού άνδρα, αλλά αναδύει μέσω των μοτίβων του με ενσυναίσθηση τη θλιβερή μοίρα του ίδιου του τριαντάφυλλου.
  
  

Schumann: "Romanzen und Balladen, op 67 no 3, Heidenröslein":

• 
  Το ποίημα μελοποιήθηκε από τον Γιοχάνες Μπραμς και συμπεριλήφθηκε στον κύκλο τραγουδιών του: "14 Volks-Kinderlieder, WoO31".
  Καθ 'όλη τη διάρκεια της ζωής του, ο Mπραμς καλλιέργησε τη φόρμα του ληντ σαν έναν ιδιωτικό κήπο που άνθιζε γύρω από τα μεγάλα συμφωνικά του έργα. Τα ποιητικά κείμενα τού δίνουν την ευκαιρία της ταύτισης, να εκφράσει τα προσωπικά του συναισθήματα. Ετσι, το "Τριανταφυλλάκι" του Γκαίτε είναι η δίοδος να εξωτερικευθούν ο πόνος της ανεκπλήρωτης αγάπης, η μοναξιά της ανθρώπινης ψυχής, η θλίψη του αποχωρισμού.
  Ο συνθέτης με μια σχεδόν οδυνηρά ευαίσθητη δημιουργία στήνει ένα σκηνικό όπου παιδικότητα αυθεντικών συναισθημάτων και ο αγνός ρομαντικός έρωτας πρωτοστατούν στη φύση της έμπνευσης. 

Brahms: "14 Volks-Kinderlieder,  6. Heidenröslein":

• 
  Τέλος, από το ερωτικό επεισόδιο του Γκαίτε με την Φρεντερίκα εμπνεύστηκε την ομώνυμη οπερέτα του "Friederike" ο Φραντς Λέχαρ. Είναι δημιουργία του 1928, ένα παράδειγμα της λεγόμενης βιογραφικής οπερέτας, ενός είδους δημοφιλούς στις αρχές του 20ού αιώνα, στο οποίο μια ιστορική προσωπικότητα πρωταγωνιστούσε σε μια γλυκόπικρη ερωτική σχέση. Η επιλογή του Γκαίτε ως θέματος για μια οπερέτα ήταν μια τολμηρή κίνηση και προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις. Στην πλοκή η Φρεντερίκα αφηγείται την ιστορία της σχέσης της με τον νεαρό Γερμανό ποιητή και της καταδικασμένης αγάπης τους. Η κοπέλα αγωνιώντας να μην σταθεί εμπόδιο στην καριέρα του θυσιάζει τον έρωτά τους πριν καλά καλά ανθίσει και τον αποχωρίζεται.
  Ακουμε το ληντ από τη σκηνή αποχωρισμού τους:

Lehár: "Friederike"

Κείμενα για τον Γκαίτε υπάρχουν πολλά στο ιστολόγιο. Περιηγηθείτε!

Σαρλ Περώ: Η Ωραία Κοιμωμένη με μουσικούς ήχους...

"Η Ωραία Κοιμωμένη",  Henry Meynell Rheam , 1899

Ο Σαρλ Περώ γεννήθηκε σαν σήμερα, 12 Γενάρη 1628 και κατέχει τον τίτλο του "μεγάλου παραμυθά".

Τα περισσότερα από τα παραμύθια του, ο διάσημος Σαρλ Περώ τα συμπεριέλαβε στη συλλογή του: "Τα παραμύθια της Μάνας χήνας", που την έγραψε για τη διασκέδαση των παιδιών του κι από τότε αγαπήθηκαν και συγκινούν πολλές γενιές αναγνωστών.

Ανάμεσα στα γνωστότερα παραμύθια του είναι η "Σταχτοπούτα", η "Κοκκινοσκουφίτσα", ο "Κοντορεβυθούλης", ο "Παπουτσωμένος Γάτος", αλλά και η "Ωραία Κοιμωμένη", που προτείνω σήμερα...

Πρώτη γραπτή εκδοχή του πασίγνωστου παραμυθιού της Ωραίας Κοιμωμένης θεωρείται η μεσαιωνική Ναπολιτάνικη ανατριχιαστική ιστορία: "Ήλιος, Σελήνη και Ταλία" που γράφτηκε το 1634, από τον Τζιμπατίστα Μπαζίλε.

Η Πριγκίπισσα Ωρόρ κοιμάται για αμέτρητα χρόνια εξαιτίας μιας κατάρας. Τα μάγια που την κρατούσαν βουβή στον αιώνιο ύπνο της, λύνονται από το φιλί του Πρίγκηπα. Ξυπνά κι ακολουθούν οι λαμπεροί γάμοι του ζευγαριού.


Η "Ωραία Κοιμωμένη", ένα παραμύθι που υπογραμμίζει τη σύγκρουση μεταξύ Καλού και Κακού μάγεψε και κορυφαίους συνθέτες...

1. Είναι η εκδοχή του Σαρλ Περώ της "Ωραία Κοιμωμένης" που εμπνέει στον μάστορα των μπαλετικών συνθέσεων, Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκυ την πλοκή του ομώνυμου μπαλετικού παραμυθιού: "The Sleeping Beauty" ...

Οι πρωταγωνιστές της πρεμιέρας του 1890

Πρόκειται για μπαλέτο με πρόλογο, τρεις πράξεις και πέντε σκηνές που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1890 στο Θέατρο Μαριίνσκι της Αγίας Πετρούπολης. Τη χορογραφία είχε κάνει ο Μαριούς Πετιπά και ο ρώσος συνθέτης αποτυπώνει αριστουργηματικά τη σύγκρουση μεταξύ του Καλού και του Κακού, χρησιμοποιώντας ένα μοτίβο για κάθε περίπτωση, που επαναλαμβάνεται πολλές φορές κατά τη διάρκεια του μπαλέτου. Ένα είδος "leitmotif" που βοηθά στην εξέλιξη της πλοκής.

Οι λαμπεροί Γάμοι του ζευγαριού, λαμβάνουν χώρα στην τρίτη Πράξη του μπαλέτου, όπου ο ρώσος μουσουργός ενσωματώνει χαρακτήρες κι από άλλα παραμύθια του Περώ, σαν προσκεκλημένους στη γαμήλια τελετή, όπως την Κοκκινοσκουφίτσα και τον Παπουτσωμένο Γάτο.

Έτσι, στην Τρίτη Πράξη τα μοτίβα του Καλού και του Κακού δεν εμφανίζονται στην παρτιτούρα του Τσαϊκόφσκυ, δίνοντας χώρο σε χορευτικά μοτίβα, αντιπροσωπευτικά των χαρακτήρων(προσκεκλημένων) που εκπροσωπούν.

Η "Ωραία Κοιμωμένη" συγκαταλέγεται στις πιο ολοκληρωμένες συνθέσεις του κλασικού ρεπερτορίου και θεωρείται το μπαλετικό αριστούργημα του Τσαϊκόφσκυ, καθώς η παραμυθένια πλοκή εμποτίζεται με έντονα συναισθήματα, ενσωματώνοντας μια ανθρώπινη ιστορία-μια ιστορία αθωότητας, που αγγίζει μεν τα όρια του κινδύνου, εντέλει όμως σώζεται από την αγάπη.

Η χορογραφία του Πετιπά ήταν εντυπωσιακή αλλά και άκρως απαιτητική από άποψη τεχνικής. Ένα από τα πιο δύσκολα -από οποιαδήποτε μπαλέτο- adagios είναι εκείνο της πρώτης Πράξης όπου η πριγκίπισσα Ωρόρ χορεύει το "Rose Adagio". 

Tchaicovsky: "The Sleeping beauty", Margot Fonteyn:

2. Το 1922 παρουσιάζεται στη Ρώμη η οπερατική εκδοχή της "Ωραίας Κοιμωμένης" του Περώ, σε μουσική του ιταλού Οτορίνο Ρεσπίγκι.
Ο ιταλικός τίτλος της είναι: "La bella addormentata nel bosco" και το λιμπρέτο έγραψε ο Gianni Bistolfi. 

Η αρχική εκδοχή της όπερας γράφτηκε για κουκλοθέατρο. Έτσι, ερμηνεύτηκε από κούκλες, αλλά συνοδευόταν από ορχήστρα και τραγουδιστές.
Η σύνθεση χαρακτηρίζεται για τη λαμπρή της ενορχήστρωση, στοιχείο που οφείλεται στη μαθητεία του συνθέτη κοντά στον Ρίμσκι-Κόρσακοφ στην Αγία Πετρούπολη, όπου παράλληλα έπαιζε βιόλα στην ορχήστρα του αυτοκρατορικού θεάτρου.

Η παράσταση στέφθηκε από απόλυτη επιτυχία με τις κριτικές την επόμενη μέρα να μιλούν για "καλλιτεχνικό κόσμημα" .

Τα πιο λυρικά μέρη είναι εκείνα που ερμηνεύονται από την πριγκίπισσα και τον πρίγκηπα. Όμως κατά γενική ομολογία ο πιο απαιτητικός ρόλος είναι της Γαλάζια Νεράιδας:

3. Αρκετές δεκαετίες νωρίτερα ο Ρόμπερτ Σούμαν συνέθεσε το "Märchenbilder, Op. 113", μια σουΐτα τεσσάρων "Παραμυθικών Εικόνων" για βιόλα και πιάνο.  

Παρότι στην παρτιτούρα δεν υπάρχει καμία ένδειξη για το ποια συγκεκριμένα παραμύθια είχε στο μυαλό του ο συνθέτης, οι αναλυτές ισχυρίζονται ότι με βάση σημειώσεις του δημιουργού οι δύο πρώτες σκιαγραφούν σκηνές από την ιστορία της Ραπουνζέλ, η τρίτη απεικονίζει τον ξυλοπόδαρο Ρουμπελστίλτσκιν που χορεύει με τη νεράιδα και η τέταρτη αφηγείται το παραμύθι της Ωραίας Κοιμωμένης. 

Αυτή η τελευταία κίνηση της σουΐτας παραπέμπει σε τρυφερή ονειροπόληση, νοσταλγική και αιθέρια, με χαρακτηριστικό και ασυνήθιστο μελωδικά το φινάλε, που η λάμψη και η ζεστασιά του υποδηλώνει τη φράση του παραμυθικού τέλους: "έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα".

Schumann: "Märchenbilder Op. 113, Mov. IV" / Sviatoslav Richter-Yuri Bashmet:

4. Το 1910 ο Ravel συνέθεσε ένα από τα πιο αγαπητά έργα, τη συλλογή των πέντε παιδικών κομματιών, που  γνωρίζουμε με τον τίτλο: «Η Μάνα μου η Χήνα».

"The Sleeping Beauty" from "Tales of Mother Goose"

Αρχικά γραμμένο για πιάνο για τέσσερα χέρια, για δύο νέους μαθητές πιάνου, τη Μιμή και το Ζαν, παιδιά ενός ζευγαριού φίλων του συνθέτη.
Άγαμος και άτεκνος, ο Ραβέλ λάτρευε τα παιδιά και τον κόσμο της φαντασίας τους.

Αργότερα το έργο ενορχηστρώθηκε και μεταγράφηκε για σόλο πιάνο ή διασκευάστηκε για μπαλέτο.
Μια σύνθεση τρυφερά βελούδινη, που ενέπνευσε στον Ραβέλ ο παραμυθόκοσμος του 17ου αι.
Συγκεκριμένα, μία συλλογή έξι παραμυθιών του Σαρλ Περρώ που κυκλοφόρησαν το 1697, εμπνευσμένα από παραδοσιακά παραμύθια, στα οποία η Μάνα Χήνα, ως δημοφιλής χαρακτήρας της λαϊκής μυθοπλασίας, διαδραματίζει κεντρικό ρόλο.
Ως φιγούρα, παραπέμπει στην γκουβερνάντα, στη γυναίκα εκείνη που, αφηγούμενη ιστορίες στα παιδιά, γίνεται η ίδια κομμάτι της προφορικής παράδοσης.

Ο πρώτος από τους πέντε παραμυθένιους μουσικούς πίνακες έχει τίτλο: "Παβάνα για την Ωραία Κοιμωμένη", είναι σύντομης διάρκειας και εμπνευσμένος από το ομώνυμο παραμύθι. Θα το ακούσουμε στην ορχηστρική του εκδοχή από την Concertgebouw Orchestra υπό την μπαγκέτα του Bernard Haitink:

5.

"Ωραία Κοιμωμένη",
από εικονογράφηση του Γκυστάβ Ντορέ

Ένα ατμοσφαιρικό παραμυθόδραμα για ηθοποιούς-τραγουδιστές με συνοδεία πιάνου, στο οποίο οι στίχοι εξιστορούν το παραμύθι της Ωραίας Κοιμωμένης συνέθεσε η γαλλίδα συνθέτις, Jeanne Élisabeth Marie Vieu, γνωστή με το ψευδώνυμο Pierre Valette το 1902.
Τιτλοφορείται "La Belle au Bois Dormant" και είναι δημιουργία στο στυλ "αδόμενου παραμυθιού" σε 19 ταμπλώ, το κείμενο του οποίου έγραψε ο Lucien Metivet βασισμένος στο παραμύθι του Σαρλ Περώ.
Γεννημένη σε μουσική οικογένεια, η Vieu υπήρξε παιδί-θαύμα που εντυπωσίασε τον Ζυλ Μασνέ τόσο, ώστε να τη δεχτεί -αν και δωδεκάχρονη- στην τάξη του σύνθεσης.
Η "Ωραία Κοιμωμένη" είναι η σύνθεση που έφερε στη γαλλίδα Jane Vieu τη μεγάλη αναγνώριση. Ακούμε από το 7ο ταμπλώ το ομότιτλο αργό βαλς:

Jane Vieu: "La Belle au Bois Dormant":

"Ωραία Κοιμωμένη", Carl Offterdinger

6. Την ίδια χρονιά(1902) με την "Ωραία Κοιμωμένη" της Jane Vieu, στη Γερμανία παρουσιάζεται η όπερα "Dornröschen" του Engelbert Humperdinck γνωστού κυρίως για την επίσης παραμυθική όπερά του: "Χάνσελ και Γκρέτελ".

Το λιμπρέτο της "Κοιμωμένης", που βασίζεται χαλαρά στην ιστορία του Σαρλ Περώ, έγραψε η παραμυθογράφος, Elisabeth Ebeling.

Την τριών πράξεων όπερα του Έγκελμπερτ Χούμπερντινκ, που είναι εξαιρετικά πρωτότυπη -μελωδικά και αρμονικά- με χρήση γερμανικών λαϊκών τραγουδιών στα πρότυπα του Βάγκνερ, μπορείτε να απολαύσετε εδώ.

Το ίδιο έτος σύνθεσης της όπερας, ο δημιουργός επέλεξε 5 μέρη της και παρουσίασε την ομώνυμη σουίτα, που σήμερα εκτελείται περισσότερο.

Humperdinck : Dornröschen Suite:

I. Vorspiel

II. Ballade

III. Irrfahrten 

IV. Dornenschloss 

V. Festklänge 

Τέλος, να αναφέρουμε πως μια σύντομη διασκευή τεσσάρων μερών από την "Ωραία Κοιμωμένη" του Τσαΐκόφσκυ έκανε το 1941 ο Ιγκόρ Στραβίνσκυ που επένδυσε το μπαλέτο "Το Γαλάζιο πουλί" της Lucia Chase.

Stravinsky: "Bluebird, Pas de deux":

Ρόμπερτ Σούμαν: "...κι έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα..."

Από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους του ρομαντισμού, ο Ρόμπερτ Σούμαν γεννήθηκε στις 8 Ιουνίου του 1810. Εξαιρετικά ευαίσθητος, ευρηματικός, πνευματώδης και με γόνιμη φαντασία.

Από μικρή ηλικία επινοούσε φανταστικούς χαρακτήρες, διαφορετικούς μεταξύ τους, που μαρτυρούν και τη διττή φύση του συνθέτη ο οποίος έβλεπε τον εαυτό του σαν δύο ξεχωριστές οντότητες.
Μάλιστα, στο μουσικό του κόσμο είχαν και όνομα: "Φλορεστάν" και "Ευσέβιος"!
Ο πρώτος ήταν εξωστρεφής, εκδηλωτικός, ενθουσιώδης, ενώ ο δεύτερος ευαίσθητος, τρυφερός, στοχαστικός κι ονειροπόλος.

Ο Ρόμπερτ, που ήταν το μικρότερο από πέντε αδέρφια πέρασε μια ευτυχισμένη παιδική ηλικία σ 'ένα πολιτισμένο σπίτι. Ο πατέρας του ήταν εκδότης και βιβλιοπώλης γι' αυτό βρήκε πλούσιο υλικό να θρέψει τη νεανική του φαντασία. Λάτρευε τα βιβλία, ιδίως την ποίηση, Μπάυρον και Σαίξπηρ, όπως και τα κείμενα του Ζαν Πολ, του κατ'εξοχήν πνευματικού πατέρα της ρομαντικής ποίησης. 

Είχε όμως αδυναμία και στα παραμύθια. Αδερφοί Γκριμ και Σαρλ Περώ τού δίδασκαν τη λεπτή γλώσσα του συναισθήματος, καθώς και τη "σκοτεινή γλώσσα του υποσυνείδητου", όπως έλεγε ο ίδιος.

Το 1851 ο Ρόμπερτ Σούμαν, που ενδιαφερόταν για το "γραφικό και το φανταστικό" συνέθεσε το "Märchenbilder, Op. 113", μια σουΐτα τεσσάρων "Παραμυθικών Εικόνων" για βιόλα και πιάνο.

Παρότι στην παρτιτούρα δεν υπάρχει καμία ένδειξη, γνωρίζουμε από σημειώσεις του ποιά συγκεκριμένα παραμύθια είχε στο μυαλό του ο συνθέτης, και ποιά πλάσματα ή γεγονότα απεικονίζονται σε καθεμιά από τις 4 κινήσεις της σουίτας, που αφιερώθηκε στον Γερμανό μαθητή του, βιολονίστα, μουσικολόγο και μαέστρο, Wilhelm Joseph von Wasielewski.

• Έτσι, οι δύο πρώτες κινήσεις σκιαγραφούν σκηνές από την ιστορία της "Ραπουνζέλ" των αδελφών Γκριμ.
  
  
  
  Με ξεχωριστό ενδιαφέρον το πρώτο μέρος, ακολουθεί μια μέτρια ρυθμική αγωγή (Nicht schnell=Όχι γρήγορο) και χαρακτηρίζεται από το γεμάτο ποίηση και λυρική ενατένιση αρχικό θέμα που παρουσιάζει πρώτα η βιόλα.
  Η συνέχεια χτίζεται πάνω σ' ένα ρομαντικό διάλογο ανάμεσα σε βιόλα και πιάνο που αφηγείται τη θαυμαστή παραμυθική εικόνα του πρίγκιπα, που ιππεύει μέσα στο δάσος, όταν ακούει τη γλυκιά φωνή της Ραπουνζέλ που τραγουδάει από τον πύργο.
  Ανάλαφρα μα γεμάτα πάθος και ζωντάνια τα περάσματα της βιόλας στην ειδυλλιακή τονικότητα της ρε ελ., στη συνέχεια ακολουθώντας τη ρυθμική ένδειξη "Lebhaft=ζωντανά", περιγράφουν το γοητευμένο πρίγκιπα από την αιθέρια φωνή, που ζητά απ' τη Ραπουνζέλ να ρίξει από το παραθύρι της τα μακριά, κατάξανθα μαλλιά της για ν' ανέβει.
  Μελωδική γραμμή με ιδιαίτερους τονισμούς, μικρή διάρκειας νότες, παρεστιγμένα και εναλλαγές δυναμικής δηλώνουν πως τα βέλη του έρωτα κάνουν τις καρδιές των δυο νέων να σκιρτούν ακατάπαυστα, συναίσθημα που εκφράζεται έντονα στην διάχυτη μελωδικότητα του καταληκτικού θέματος, όπου δεσπόζει η γραμμή της βιόλας, με το πιάνο να συνοδεύει με ρυθμική χαλαρότητα και ηρεμία.

• Η τρίτη κίνηση απεικονίζει τον Ρουμπελστίλτσκιν, παραμύθι επίσης των αδερφών Γκριμ που αναφέρεται σ' ένα πλάσμα της γερμανικής λαογραφίας.
  
  
  
  Πρόκειται για ένα μικρό ξωτικό που προκαλεί θόρυβο με τις κουδουνίστρες του ταράζοντας την ηρεμία των ανθρώπων. Είναι ένα πειραχτήρι ξωτικό, πρωταγωνιστής σ' ένα παραμύθι, που φέρνει τους μικρούς αναγνώστες αντιμέτωπους με θέματα όπως η αλαζονεία και η υπέρμετρη απληστία.
  
  Με την ένδειξη "Rasch, ταχύτατα" ξεκινούν τα δυο όργανα ακολουθώντας μια μελωδική γραμμή στη ρε ελ. με συνεχόμενα, γεμάτα ενέργεια τρίηχα για τη βιόλα και πολύφωνες συγχορδίες και τρίλιες από το πιάνο να αφηγούνται τα κατορθώματα του ξωτικού, που βοηθάει την κόρη του μυλωνά, ζητώντας της όμως μόλις γίνει βασίλισσα, να του δώσει το πρώτο της παιδί.
  Θυελλώδες και με έντονες εξάρσεις το μέρος που ακολουθεί στη Σι μείζονα, χαρακτηριστικής διάρθρωσης, παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα παραλλαγμένη επανάληψη του πρώτου τμήματος.
  Με ωραίο τρόπο από άποψη αρμονίας ο συνθέτης στρέφεται προς την αρχική τονικότητα για το καταληκτικό τμήμα, που αφηγείται τον εύθυμο, διασκεδαστικό χορό του Ρουμπελστίλτσκιν με τις νεράιδες του δάσους...
  

και

• Η τέταρτη κίνηση αφηγείται μουσικά την "Ωραία Κοιμωμένη", παραμύθι του Σαρλ Περώ.
  
  
  
  Αυτή η τελευταία κίνηση της σουΐτας με την ένδειξη: "Langsam, mit melancholischem Ausdruck-Αργά, με μελαγχολική έκφραση", παραπέμπει σε τρυφερή, νοσταλγική και αιθέρια ονειροπόληση. Αφηγείται το μέρος του παραμυθιού όπου η πριγκίπισσα που έχει τρυπήσει το δάκτυλό της με το αδράχτι πέφτει σε αιώνιο ύπνο.
  
  Χαρακτηριστικό και ασυνήθιστο μελωδικά είναι το φινάλε με αρμονικές εκπλήξεις.
  Ο νεαρός βασιλιάς θαμπωμένος από την ακτινοβόλα ομορφιά της πριγκίπισσας δίνει το πολυπόθητο φιλί που ξορκίζει την κατάρα της κακιάς νεράιδας.
  Στα τελευταία μέτρα, εμφανίζεται ως coda ένα τελείως απέριττο μοτίβο με ελάχιστες νότες αφήνοντας ως απόηχό του μια συγχορδία που διαλύεται σταδιακά, χωρίς όμως να χάνεται η λάμψη και η ζεστασιά του, θυμίζοντας στους ακροατές τη φράση του παραμυθικού τέλους: "έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα"...

Schumann: "Märchenbilder, Op. 113"

πιάνο: Sviatoslav Richter 

βιόλα: Yuri Bashmet

Είπαμε ότι ο Ρόμπερτ Σούμαν λάτρευε τα παραμύθια.

Έτσι, δυο χρόνια αργότερα από τη Σουίτα "Märchenbilder"  συνθέτει και το "Märchenerzählungen, Op. 132 - Αφηγήσεις παραμυθιών", για κλαρίνο, βιόλα και πιάνο, εμπνεόμενος από παραμυθικές σκηνές, χωρίς όμως να αναφέρει ποτέ ποιες, αφήνοντας τις λεπτομέρειες στη φαντασία των ερμηνευτών και των ακροατών του.

"Schumann", Πορτραίτο φιλοτεχνημένο από τον
Jean-Joseph-Bonaventure Laurens
την εποχή σύνθεσης των "Αφηγήσεων παραμυθιών"

Η Κλάρα Σούμαν στις σημειώσεις της γράφει πως η σύνθεση που όπως και η προηγούμενη είναι τετραμερής, ολοκληρώθηκε εντός τριών ημερών και χαροποίησε ιδιαίτερα το σύζυγό της, ο οποίος κατάφερε να μεταφέρει το φανταστικό, ονειρικό , βουκολικό τοπίο των παραμυθιών με ζωντάνια, τρυφερότητα, ρομαντική, ηρωική ενίοτε, και εύθυμη διάθεση.

Ο παραμυθικός κύκλος γράφτηκε λίγο διάστημα πριν την απόπειρα αυτοκτονίας του διαταραγμένου Σούμαν πέφτοντας στα νερά του Ρήνου. Το ύφος της σύνθεσης δεν προοιώνιζε όλα όσα θα επακολουθούσαν.

Παρότι δεν γνωρίζουμε τα παραμύθια, που ο Σούμαν είχε κατά νου όταν έγραφε τις "Παραμυθικές Αφηγήσεις", οι μουσικοαναλυτές έκαναν μια απόπειρα αποκωδικοποίησης του "ρομαντικού, μυστηριακού κόσμου" που περιγράφει ο συνθέτης σε αυτόν τον κύκλο, που οργανικά διαφέρει από τον προηγούμενο με την προσθήκη του κλαρινέτου. Έναν συνδυασμό που επιλέχθηκε από τον Σούμαν για το "πολύ περίεργο και αινιγματικό ηχητικό του αποτέλεσμα".

• Στην πρώτη κίνηση οι ειδικοί διακρίνουν στις διάφανες τρίλιες και τα στακάτι, τις χορευτικές φιγούρες μιας νεράιδας.
  
  
• Στη δεύτερη, με "μοτίβα βαριά και αδέξια ρυθμικά", όπου το κλαρινέτο κινείται σε υψηλές τονικά περιοχές, σκηνές με πελώριους γίγαντες, ενώ
  
  
• Η λυρική τρίτη κίνηση με την απαλά ρέουσα μελωδία και τις κυματιστές νότες να εκτελούνται από τα τρία όργανα ισόρροπα δίνοντας την εντύπωση μιας ηχητικής πηγής, παραπέμπει στην ανυπομονησία μιας πριγκίπισσας, που τη χαρά προσμένει κι αγάπη λαχταρά...
  
  
• Το φινάλε ηχεί με ηρωική δύναμη, ίσως σκιαγράφημα ενός γενναίου, ατρόμητου ιππότη του οποίου την επιστροφή αναμένει η πριγκίπισσα του προηγούμενου τμήματος...

Schumann: "Märchenerzählungen, Op. 132"

κλαρινέτο: Leopold Wlach

βιόλα: Erich Weiss

πιάνο: Jörg Demus

"Ευχαριστούμε, κ. Σοπέν!", αντίλαλοί του σε έργα άλλων...

 

(Η φωτο είναι κατόπιν επεξεργασίας από musicaloffering)

Η μοναδική συνθετική γραφή του Φρειδερίκου Σοπέν για πιάνο διαμόρφωσε ολοκληρωτικά τον τρόπο με τον οποίο οι καλλιτέχνες σκέφτονταν, αντιμετώπιζαν, ερμήνευαν ή συνέθεταν για το όργανο.
Λίγοι είναι οι πιανίστες που στο ρεπερτόριό τους δεν είχαν ή δεν έχουν μουσική του Σοπέν. Έτσι, δεν αποτελεί έκπληξη ο μεγάλος αριθμός συνθετών και πιανιστών που συγκινημένοι και εκστασιασμένοι από τον πολωνό δημιουργό αισθάνθηκαν την ανάγκη να αποτίσουν φόρο τιμής σε έναν μουσικό για τον οποίο υπάρχει σχεδόν καθολική αποδοχή. 

1. Robert Schumann : "Chopin" από το Carnaval, Op. 9

Το "Καρναβάλι" γράφτηκε το 1834 και θεωρείται από τις απαιτητικότερες συνθέσεις του Σούμαν, με υπότιτλο: "Μικρές Σκηνές σε τέσσερις νότες" κι αναπτύσσεται σε 21 μινιατούρες . Παίρνει τον τίτλο "Καρναβάλι" γιατί ο συνθέτης στοχεύει στην παρουσίαση κάποιων από τις καρναβαλικές φιγούρες, όπως Αρλεκίνος, Πιερότος, Κολομπίνα.
Δεν περιορίζεται όμως μόνο σ' αυτούς, αλλά με ευφάνταστο τρόπο ξεδιπλώνει ένα μουσικό κρυπτογράφημα, καθώς ο συνθέτης αναπτύσσει την ιδέα του, βασιζόμενος στην αντιστοιχία των γραμμάτων με κλίμακες. Κάτι σαν παζλ δηλαδή, με τα πάντα κρυμμένα επιδέξια πίσω από "καρναβαλικές μάσκες": Οι δυο του εαυτοί Eυσέβιος και Φλορεστάν, στοιχεία του ονόματός του, η πρώην αρραβωνιατικιά Εστρέλα, η νυν σύζυγος Κλάρα, όπως και κάποιους βιρτουόζους συναδέλφους του, ανάμεσά τους ο Παγκανίνι και ο Σοπέν.
Μην ξεχνάμε πως o Σούμαν υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του Σοπέν και εγκωμίαζε τις δημιουργίες του γράφοντας διθυραμβικές κριτικές στο περιοδικό του.
Αναφερόμενος στις Σοπενιστικές Μαζούρκες είχε παραλληλίσει τις συνθέσεις  με "κανόνια κρυμμένα κάτω από λουλούδια"..., αλλά κι όταν άκουσε τις παραλλαγές του στο ντουετίνο του Μότσαρτ: "La ci darem la mano" ενθουσιασμένος και γοητευμένος από το συνάδελφό του, ανέφερε και τα αθάνατα λόγια: "Hut ab, Ihr Herren, ein Genie-Αποκαλυφθείτε, κύριοι!Πρόκειται για μια ιδιοφυία!"

Schumann : "Chopin" από το Carnaval, Op. 9 / Daniil Trifonov:

2. Pyotr Ilyich Tchaikovsky: Un poco di Chopin, Op. 72:

Αντικρουόμενες είναι οι απόψεις του Τσαϊκόφσκι για τη μουσική του Φρεντερίκ Σοπέν.

Όταν πέθανε ο Πολωνός το 1849 ο Πιοτρ Ίλιτς ήταν μόλις 9 ετών. Υπάρχουν αναφορές πως προς τιμήν του αποθανόντος ο νεαρός εννιάχρονος ρώσος  έδωσε μια θεαματική συναυλία όπου ερμήνευσε δύο από τις Μαζούρκες του Σοπέν. Μεγαλώνοντας όμως εξέφρασε την άποψη πως έβρισκε τη μουσική του υποτονική  και  διαποτισμένη υπερβολικά υποκειμενική ευαισθησία. Μάλιστα σε μια από τις επιστολες του προς την προστάτιδά του, Ναντέζντα φον Μέκ, ο Τσαϊκόφσκι αντιπαραθέτει την αγνότητα του Μότσαρτ με τον ρομαντισμό του Σοπέν, στον οποίο χρεώνει ένα "βυρωνικό πνεύμα απελπισίας και απογοήτευσης". 

Από την άλλη, εκφράστηκε εγκωμιαστικότατα για την ερμηνεία του δασκάλου και φίλου του, Νικολάι Ρουμπινστάιν στο Δεύτερο Κοντσέρτο για Πιάνο του Σοπέν, ενώ παραδέχτηκε πως ο πολωνός έχει ασκήσει επίδραση στη μουσική του δημιουργία...

Σε ένα από τα τελευταία έργα του Τσαϊκόφσκι, την πιανιστική  συλλογή: "18 Morceaux, Op. 72", που ολοκλήρωσε την άνοιξη του 1893 γίνεται άμεσα αναφορά στον Φ. Σοπέν. Η δέκατη πέμπτη σύνθεση αναπτύσσεται σύμφωνα με το μελαγχολικό, γεμάτο ευαισθησία Σοπενίστικο ύφος σε ρυθμό μαζούρκας και τιτλοφορείται: "Un poco di Chopin".

Διακρίνεται για τη ρυθμική πολυπλοκότητα, ενώ μελωδία και μπάσο συνδυάζονται με έναν τρόπο που  καθιστά τον ακροατή  σε κατάσταση μουσικού ιλίγγου...Ένα είδος κομψής, εκλεπτυσμένης μουσικής σαλονιού υψηλής ποιότητας. Μελαγχολικό κι εντυπωσιακό, ηρωικής διάθεσης μα συγχρόνως πολύχρωμα καταπραϋντικό, εμπνευσμένο και μεγαλοπρεπές, στοιχειωμένο την ευαισθησία του Σοπέν, που είναι κι ο αποδέκτης...

Tchaikovsky 18 Morceaux, Op. 72 / Daniil Trifonov:

3. Grieg: "Stimmungen, Op. 73, No. 5, Study Hommage à Chopin":

Το κύκνειο άσμα του Εντβαρντ Γκριγκ (1905)και στο ύφος των "Λυρικών Κομματιών" του είναι το "Stimmungen- Διαθέσεις, Op. 73" για πιάνο.
Περιλαμβάνει 7 σύντομες συνθέσεις σε πλούσια αρμονική επεξεργασία στα οποία ο Γκριγκ καταφέρνει να αποδώσει στο ύφος μουσικού "προγράμματος" τη λαχτάρα και ταραχή, την παιδιάστικη ευφορία, την αγωνία τη νύχτα, την ψυχική αγαλλίαση, το σκοτεινό, απόκρυφο και δυσοίωνο, την ενίοτε τραχύτητα της σκέψης...
Η πέμπτη μινιατούρα "Σπουδή - Αφιέρωμα στον Σοπέν", όπως φαίνεται κι από τον τίτλο αποτίει φόρο τιμής στο Φρειδερίκο και ξεχωρίζει για το βιρτουόζικο ύφος της.  

Grieg: "Stimmungen, Op. 73, No. 5: Study Hommage à Chopin" / Daniil Trifonov:

4. Rachmaninoff: "Variations on a Theme of Chopin 

To 1902 o Σεργκέι Ραχμάνινοφ γράφει 22 Παραλλαγές χρησιμοποιώντας ως βασικό θέμα το Πρελούδιο Ν.20 σε ντο ελάσσονα του Σοπέν. Ο Ραχμάνινοφ υπήρξε πραγματικά ένας μεγάλος συνθέτης στη ρωσική, αλλά και την παγκόσμια ρομαντική μουσική και τα έργα ξεχωρίζουν για την εκφραστικότητα, το λυρισμό και τη μουσικότητά τους.

Ένας από τους συνθέτες που σεβόταν βαθειά ήταν κι ο Σοπέν. Ετσι, το πρώτο εκτεταμένο έργο του για σόλο πιάνο έχει αφετηρία τον πολωνό. Είναι αξιοσημείωτο ωστόσο, ότι δεν είναι πολλοί οι  εξοικειωμένοι πιανίστες με αυτό το έργο, παρόλη τη δημοφιλία του και την ευκαιρία που δίνει στον ερμηνευτή να προβάλει τη δεξιοτεχνία του. 

Το σύνολο των 22 Παραλλαγών μπορεί να χωριστεί σε τρεις ομάδες.
Η πρώτη ομάδα περιλαμβάνει δέκα παραλλαγές, στις οποίες γίνεται μαεστρική επεξεργασία του θέματος. Όλες οι παραλλαγές  είναι γραμμένες στην ίδια κλίμακα της ντο ελάσσονος, εστιάζοντας περισσότερο στην ανάπτυξη της υφής και του ρυθμού του θέματος. 

Η δεύτερη ομάδα περιλαμβάνει τις Παραλλαγές 11 έως 18. Ο Ραχμάνινοφ αρχίζει να απομακρυνεται από τη βασική κλίμακα, επιδεικνύοντας μεγαλύτερη ελευθερία στο ρυθμό και την αρμονία. Οι παραλλαγές σε αυτή την ενότητα είναι ως επί το πλείστον αργές και υποτονικές από άποψη δυναμικής.

Οι τέσσερις τελευταίες παραλλαγές είναι πιο εκτεταμένες και μεγαλύτερης λαμπρότητας. Στην ενότητα αυτή, κάθε παραλλαγή έχει την αυτονομία της, καθώς μπορεί να εκτελεστεί ως ανεξάρτητη σύνθεση.

Rachmaninoff: "Variations on a Theme of Chopin / Daniil Trifonov:

5. Federico Mompou : "Variations On A Theme by Chopin":

Το 1957 ο Μομπόου παρουσιάζει τη σύνθεσή του: "Variations On A Theme by Chopin" 

Ο συνθέτης γράφει 12 παραλλαγές για σόλο πιάνο πάνω στο βασικό θέμα από το Πρελούδιο Ν.7 σε Λα Μείζονα του Σοπέν. 

Η σύλληψη της ιδέας είχε γίνει δυο δεκαετίες νωρίτερα όταν ο Μομπόου σε συνεργασία με τον φίλο του τσελίστα, Γασπάρ Κασσάδο δούλευαν πάνω σε μια σύνθεση για πιάνο και τσέλο, που όμως στην πορεία εγκαταλείφθηκε, με κάποιες παραλλαγές να φυλάσσονται στο συρτάρι.  Έρχονται και πάλι στο προσκήνιο όταν ζητείται από τον Μομπόου να γράψει ένα μπαλέτο για το Βασιλικό Μπαλέτο του Λονδίνου...  Μπορεί το μπαλέτο να μην παρουσιάστηκε ποτέ, όμως η μουσική δημοσιεύτηκε και ενθουσίασε με τον τίτλο: "Παραλλαγές σε θέμα του Σοπέν". Πρόκειται για δημοφιλέστατη σύνθεση του Καταλανού συνθέτη που αναδεικνύει τις πολύχρωμες αρμονίες και  στιλιστικά χαρακτηριστικά του Σοπέν. 

Όλες οι παραλλαγές εκτός από δύο, (7η και 12η) διατηρούν τον χαρακτήρα του πρωτοτύπου Σοπενίστικου μοτίβου, την καθαρότητα της υφής και την βαθιά εκφραστικότητα του συνθέτη  παρασύροντας τον ακροατή σε ρομαντικά ταξιδέματα. Οι κριτικοί εγκωμίασαν τη μουσική του Μομπόου γράφοντας πως "μας προσφέρει τη μαγεία της παιδικής ηλικίας, με το άκουσμα να κάνει τα μάτια να αστράφτουν σαν παιδικά και τα χείλη να χαμογελούν διάπλατα από την γοητεία και την έκπληξη που προκαλεί  η μουσική δημιουργία".

Μελωδικές νύξεις από το Πρελούδιο σε μι ελάσσονα, όπως και την Fantasy Impromptu του Σοπέν, είναι εμφανείς...

Federico Mompou : "Variations On A Theme by Chopin / Daniil Trifonov:

6. Samuel Barber : Nocturne, Op. 33:

Στο "Νocturne, Op. 33", που συντέθηκε το 1959, ο Αμερικανός συνθέτης Σάμιουελ
Μπάρμπερ "διανύει" δύο μουσικές εποχές. Το Νυχτερινό ήταν μια από τις δημοφιλέστερες μουσικές φόρμες του 19ου αι., με βασικό εκπρόσωπό του τον ρομαντικό συνθέτη Φεντερίκ Σοπέν. Τα "Νυχτερινά" του τα αποκάλεσαν "Τραγούδια της Νύχτας" ή "Bel canto του πιάνου" και δικαίως, καθώς αναπλάθουν τον ρομαντισμό μιας εποχής, με τις μύριες δραματικολυρικές εκφάνσεις. Μέχρι τον 20ό αι., ωστόσο, είχε χάσει τη δημοφιλία του , με τους συνθέτες να πειραματίζονται σε νέα είδη και να εξερευνούν όλο και πιο ασύμβατες αρμονίες. Ο Μπάρμπερ, με χαρακτηριστική ατομικότητα, έγραψε ένα Νυκτερινό, που δεν ήταν εξ ολοκλήρου στο ρομαντικό ύφος του Σοπέν, ούτε όμως και στο μοντέρνο της εποχής του. Το αφιέρωσε στον Τζον Φιλντ, τον Ιρλανδό συνθέτη που ως γνωστόν θεωρείται ο πατέρας του Νυχτερινού κι επέδρασε σημαντικά στο Σοπέν.

Ο Μπάρμπερ συνδυάζει το ρομαντικό με το μοντέρνο, δημιουργώντας μια διαρκή ένταση μεταξύ παλιού και νέου, τονικού συστήματος και ατονικότητας, μουσικής συμφωνίας και διαφωνίας. Ο συνθέτης τολμά και εκπλήσσει ευχάριστα, καθώς από τη μια παραμένει πιστός στα θεμέλια που έθεσε ο Σοπέν, όμως ενσωματώνει τους νεωτερισμούς της εποχής του δίνοντας μια σύνθεση, στην οποία κρατά το προσωπικό πρωτότυπο μουσικό ύφος του.

Samuel Barber : Nocturne, Op. 33 / Daniil Trifonov:

Επέλεξα να προτείνω τις ερμηνείες των συνθέσεων με τον ίδιο πιανίστα, τον Δανιήλ Τριφόνωφ γιατί εκτός από το ότι συμμετείχε και βραβεύτηκε στο Διαγωνισμό Σοπέν, στην καριέρα του εστίασε στον πολωνό συνθέτη μελετώντας και ηχογραφώντας τρία από τα άλμπουμ του με δικά του έργα. Πάντα ξεχωρίζει για την σπάνια ερμηνεία η οποία αναδεικνύει την ποιητική γλώσσα του δημιουργού, τη μελοδραματικότητα και την αρμονία των αριστουργηματικών του συνθέσεων ... Το ίδιο θεωρώ πως πετυχαίνει και στην ερμηνεία όλων εκείνων που έσκυψαν με σεβασμό στο έργο του Πολωνού Σοπέν και με δημιουργίες τους απότισαν ελάχιστο φόρο τιμής με μουσικούς αντίλαλους δεξιοτεχνικής ικανότητας και εσωτερικής ευαισθησίας, που διεγείρουν την ψυχική και πνευματική μας ανάταση.
Ήταν ο δικός τους τρόπος να συνταχθούν με την άποψη του Σούμαν: "Κύριοι, αποκαλυφθείτε! Πρόκειται για μια ιδιοφυία!"

O κατάλογος των συνθετών που απότισαν φόρο τιμής στο Φρειδερίκο είναι ατελείωτος...Δεν αναφέρθηκα στο Λιστ, το Βίλα Λόμπος ή τον Γκλαζούνοφ με τη "Chopiniana" του... 

Θα'θελα όμως να κλείσω αυτό το Σοπενίστικων αντηχήσεων, αφιέρωμα, με έναν από από τους επιφανέστερους λευκούς τζαζίστες, τον πρωτοπόρο, Dave Brubeck, που κι αυτός λάτρευε το Σοπέν.

Οι ειδικοί κατατάσσουν το ύφος του Μπρούμπεκ στο "Third Stream", ιδίωμα της τζαζ που συσχετίζει τη τζαζ με την κλασική μουσική.

Ο Μπρούμπεκ μελέτησε πολύ κλασική, ιδιαίτερα τους ρομαντικούς, όμως ο Σοπέν με το μοναδικό, πιανιστικό του στυλ ήταν ο περισσότερο αγαπημένος του. Έτσι, ενσωμάτωσε στοιχεία του στις μελωδίες του.
Όταν βρέθηκε στην Πολωνία, και εκστασιασμένος από το χώρο του Μουσείου για το Σοπέν στη γενέτειρα του συνθέτη, Ζελαζόβα Βόλα, γεμάτος δέος που αντίκρυσε το πιάνο του και το εκμαγείo της παλάμης του εμπνεύστηκε μια σύνθεση σε "Σοπενίστικο" στυλ που τής έδωσε τον τίτλο: "Dzieukje", που στα πολωνικά θα πει "Ευχαριστώ":

Στο "Ευχαριστώ" του, ο Brubeck επιλέγει τις πιο σκούρες διαθέσεις του για να πλάσει το μουσικό πορτρέτο του πολωνού δημιουργού και να αποτίσει φόρο τιμής...

DAVE BRUBECK: "Dzieukje-Tribute to Chopin":