Eduard Manet: η στενή φιλία και συνεργασία με τον Μαλαρμέ...

 

Mallarme's portrait, Manet

O ζωγράφος βρίσκεται στο ατελιέ του. Περιμένει τον ποιητή από στιγμή σε στιγμή.. Ακούει τα βήματα στη σκάλα και σε λίγο το χτύπημα στην πόρτα...

Eduard Manet self portrait

-"Μπονζούρ, μεσιέ Στεφάν!", λέει ο Εντουάρ Μανέ μ' ένα αμυδρό χαμόγελο να εμφανίζεται στα χείλη, που η καμπύλη τους σχηματίστηκε φευγαλέα. Τα μάτια ωστόσο, καθόλου απαθή, σπινθηροβολούσαν!

-"Μπονζούρ, Εντουάρ! Άργησα;"
-"Όχι!...Κάθισε!"

Ο Μανέ πρόταξε το χέρι και τού έδειξε το χαμηλό καναπέ... Έστρωσε κάπως καλύτερα το ριχτάρι και ανασήκωσε τα μαξιλάρια στην πλάτη για να καθίσει ο Στεφάν Μαλαρμέ αναπαυτικά, που εν τω μεταξύ είχε ανάψει το πούρο του...

Ο ζωγράφος πήρε έναν σχετικά μικρό καμβά και τον έβαλε στο καβαλέτο. Είπε στο μοντέλο του να ποζάρει με όσο το δυνατόν χαλαρότερη διάθεση. Εκείνος έγειρε στο πλάι κι ακούμπησε στα μαξιλάρια. Φορούσε το σκούρο πανωφόρι του και στην τσέπη του είχε χώσει το αριστερό του χέρι.
Το δεξί, κρατούσε το πούρο. Νέφη καπνού σωρεύονταν πάνω του...
Μια κομψή χειρονομία, τα ακουμπισμένα δάχτυλα στα απλωμένα χαρτιά με τις άσχετες σημειώσεις... Και το βλέμμα βυθισμένο σ' έναν άγνωστο-γνωστό κόσμο ...
Ο Μανέ κυνήγησε εκείνα τα μάτια...Μάτια που τρέχανε ...σκέψεις που κάλπαζαν σαν ατίθασα άλογα ... Το συνοφρυωμένο, αυστηρό στην όψη πρόσωπο αντανακλούσε την πνευματική του λαχτάρα να "ξεπεράσει" την πραγματικότητα, να βρει καταφύγιο στον τόπο του ιδεατού...

Ο Μανέ με απαράμιλλη δεξιοτεχνία "βούρτσιζε" την επιφάνεια του καμβά. Σκιαγραφούσε τον ποιητή με γρήγορες, ατημέλητες κινήσεις. Τον έκανε να μοιάζει ολοζώντανος...Οι καλλιτεχνικές πινελιές του τον αιχμαλώτισαν στο στιγμιαίο όραμά του...

[Ε.Ν]

Ο Edouard Manet γνώρισε τον γάλλο συμβολιστή ποιητή και κριτικό, Stephan Mallarme το 1873 στο σαλόνι της πιανίστριας, ποιήτριας και γνωστής για το καλλιτεχνικό σαλόνι της, Νίνα ντε Καλιάς. Από την πρώτη στιγμή φάνηκε η χημεία μεταξύ τους. Πολλά τα κοινά ενδιαφέροντά τους. Οι συζητήσεις τους ατελείωτες ενθουσίασαν και τους δυο άντρες, που δεν άργησαν να γίνουν στενοί φίλοι. Κι έτσι παρέμειναν μέχρι το θάνατο του Manet.

"Kοράκι του Πόε", εικονογράφηση Μανέ

Ο ζωγράφος εντάχθηκε στη μεγάλη καλλιτεχνική παρέα του Μαλαρμέ, τους Mardistes...
Κάθε Τρίτη (από τη γαλλική λέξη Mardi=Τρίτη) λογοτέχνες, ποιητές, ζωγράφοι, μουσικοί συναντιούνταν στο διαμέρισμα του ποιητή, με τη συντροφιά να "ποιεί λογής τέχνη"..


Σήμερα, τρία χρόνια μετά την πρώτη τους συνάντηση τον είχε καλέσει στο ατελιέ να ποζάρει ώστε να φιλοτεχνήσει το πορτρέτο του. Ήταν ο προσωπικός του τρόπος να τού εκφράσει την ευγνωμοσύνη του για το κολακευτικό άρθρο που ο Μαλαρμέ είχε δημοσιεύσει σε ένα αγγλικό περιοδικό. Σε αυτό το άρθρο ο ποιητής εγκωμίαζε τη ζωγραφική του Μανέ, χρίζοντάς τον "ηγέτη" του ιμπρεσιονιστικού κινήματος.

"Kοράκι του Πόε", εικονογράφηση Μανέ

Η φιλία τους θα μπορούσε να χαρακτηριστεί, σπάνια.
Οι δύο άντρες συναντιόντουσαν καθημερινά και συζητούσαν περί ζωγραφικής ή λογοτεχνίας, ανέλυαν τις νέες τάσεις αισθητικής... Οι διάλογοί τους πνευματώδεις ακόμα κι όταν η θεματική τους άγγιζε την ελαφρότητα, όπως απόψεις για τις γάτες ή τη γυναικεία μόδα. Δεν έμενε τίποτε ασχολίαστο από τους δυο ανήσυχους καλλιτέχνες που για όλα είχαν να διατυπώσουν και αναπτύξουν ενδιαφέρουσες θέσεις.



Ένα χρόνο πριν, το 1875 συνεργάστηκαν στο αφηγηματικό ποίημα του Έντγκαρ Άλαν Πόε, "Το Κοράκι".
Ο Μαλαρμέ είχε μεταφράσει το έργο στη γαλλική γλώσσα και ο Μανέ το εικονογράφησε.




Ο Μαλαρμέ σηκώθηκε από τον καναπέ, παρότι είχε βολευτεί....Είχε όμως ολοκληρωθεί η εικαστική σύνθεση του φίλου του κι ανυπομονούσε να δει το αποτέλεσμα.
Ενθουσιάστηκε με το πορτρέτο! Δεν ήταν στυλιζαρισμένο κι αυτό του άρεσε περισσότερο. Ήταν -θα'λεγε κανείς- απεικόνιση των σκέψεων του μοντέλου, με μια διαδικασία, σχεδόν αφαιρετική. Γι' αυτό θαύμαζε την τέχνη του Μανέ. Αποτύπωνε τη στιγμή της αντανάκλασης του εικονιζόμενου, της καθαρής παρουσίας του, της παρούσας καθαρότητάς του...

Eduard Manet: "L'après-midi d'un Faune- Malarme"

Δεν πέρασε πολύ διάστημα και ο Mαλαρμέ ζήτησε από τον γάλλο ζωγράφο και φίλο του να συνδράμει στην εικονογράφηση του μακροσκελούς ποιήματός του: "Το απόγευμα ενός φαύνου"...

"Σε μύθο ανοίγουν οι ωραίες πόθο σου τρανό!

...Φαύνε, ξεφεύγει η φαντασία το χρώμα το κυανό

Των κρύων ματιών τής πιο σεμνής σαν μια πηγή δακρύων.

Μα η άλλη, στεναγμός ποιών αισθημάτων ανομοίων,

Σαν άνεμος θερμός στα στήθη σου τα τριχωτά!

Τί αντίθεση! όταν μες στο καύμα που λιποθυμά

Αδιάσειστο και πνιγερό, η αυγή δροσοπαλεύει,

Άλλο νερό δεν ψιθυρίζει απ’ ό,τι πια κυριεύει

Ο αυλός μου τ’ άλσος που ποτίζει αρμονικά..."

("Το απόγευμα ενός φαύνου", Στ. Μαλαρμέ, μτφ.Γ. Σ. Πατριαρχέας)

Ο Μανέ δέχτηκε με χαρά...Διάβασε το ποίημα που περιέγραφε τη ζέστη ενός καλοκαιρινού μεσημεριού, όταν ο τραγοπόδαρος Φαύνος της μυθολογίας αποκοιμιέται και παραδίνεται στο μεθύσι των ονείρων. Ονειρεύεται τις αέρινες νύμφες των λαγκαδιών τη Αρκαδίας, την έκπαγλη Σύριγγα... 

Η εκτύπωση του βιβλίου, που κυκλοφόρησε σε λιγοστά αντίτυπα υπήρξε ξεχωριστή. Γράφτηκε με ειδικά σχεδιασμένη γραμματοσειρά Ελζεβίρ και ο Μανέ για την εικονογράφησή του σχεδίασε τέσσερεις ξυλογραφίες - στολίδια, που τυπώθηκαν σε μαύρο χρώμα και επιχρωματίστηκαν σε αποχρώσεις του ροζ με το χέρι από τον ίδιο τον ζωγράφο για περιορισμό των εξόδων έκδοσης.

Eduard Manet: "L'après-midi d'un Faune- Malarme"

Δεν πέρασε πολύ διάστημα κι από το ποίημα εμπνεύστηκε ένας άλλος Mardiste μια εξαίσια ιμπρεσιονιστική σύνθεση, που θεωρείται απαρχή της σύγχρονης μουσικής περιόδου.

Ο Κλωντ Ντεμπισί παρουσιάζει το 1894 το ομότιτλο συμφωνικό του ποίημα με το αρχικό μοτίβο που εκτελεί το φλάουτο, ν'αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα του μουσικού ρεπερτορίου.
Όπως χαρακτηριστικά παρατήρησε ο Πιερ Μπουλέζ: "το φλάουτο του φαύνου έφερε νέα πνοή στην μουσική τέχνη".
Η σύνθεση ευτύχησε να χορογραφηθεί από τον Βάσλαβ Νιζίνσκι το 1912 στο Παρίσι με τα ρωσικά μπαλέτα του Ντιαγκίλεφ.

"Αυτές τις νύμφες, θα τις διαιωνίσω

Τόσο φως, Μες στην ατμόσφαιρα, ελαφρό αναφτέρωμα σαρκός

Απ’ του ύπνου την πυκνότητα.

Όνειρο έχω εγώ αγαπήσει;.."

("Το απόγευμα ενός φαύνου", Στ. Μαλαρμέ, μτφ.Γ. Σ. Πατριαρχέας)

Eπειδή το έργο σάς το έχω παρουσιάσει στην πρωτότυπη γραφή του και σε κλασικές μεταγραφές σε παλαιότερα άρθρα, σήμερα προτείνω να το ακούσουμε σε μια σύγχρονη εκδοχή του από το άλμπουμ "Prelude" του Βραζιλιάνου, Eumir Deodato.

Ένας από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες της βραζιλιάνικης σκηνής, ο Ντεοντάτο έχει χαρακτηριστεί "Πατέρας της jazz bossanova".
Με τη μεταγραφή του οδηγεί τον ακροατή στον ονειρικό κόσμο της ποιητικής που κάποτε σκάρωσε ο συμβολιστής Μαλαρμέ και εικονογράφησε ο ιμπρεσιονιστής Μανέ, που έδωσε και την αφορμή -με τη γενέθλια επέτειό του- να το απολαύσουμε...

"H νέγρα υπηρέτρια", Μanet
(λεπτομέρεια από την "Olympia" του)

Η επιλογή του βραζιλιάνου καλλιτέχνη έγινε και για έναν άλλο λόγο. 

Ο Εντουάρ Μανέ πριν την τελική απόφαση να ασχοληθεί με τη ζωγραφική θέλησε να γίνει ναυτικός. Μετά την αποτυχία του στις εξετάσεις για την εισαγωγή στη Ναυτική Ακαδημία και έφηβος μπαρκάρει για το Ρίο ντε Τζανέιρο της Βραζιλίας. Οι εμπειρίες που αποκομίζει κατά τη διάρκεια αυτού του ταξιδιού, όπως κι από την πολύμηνη παραμονή του στο Ρίο είναι έντονες και καταγράφονται σε αρκετά από τα μεταγενέστερα έργα του (ας θυμηθούμε φιγούρες έγχρωμων στους πίνακές του με δημοφιλέστερη την νέγρα υπηρέτρια που προσφέρει ένα μπουκέτο λουλούδια στην ξαπλωμένη περίφημη "Ολυμπία" του).

Ο Μανέ επιστρέφοντας από τη Λατινική Αμερική ανακοινώνει στην οικογένειά του πως θα ασχοληθεί με τη ζωγραφική. 

Η μεταγραφή του Ντεοντάτο είναι ξεχωριστή, ποικιλόμορφη εμπειρία, που αναδεικνύει και τη μοναδική ικανότητά του -χωρίς να αλλοιώνει την αρχική έμπνευση- να παντρεύει τζαζ ηχοχρώματα με ψυχεδελικό ροκ και κλασική.
Το φλάουτο φυσικά, αλλά και η τρομπέτα όπως και διάφορα ιδιαίτερα κρουστά διαμορφώνουν ένα ηχητικό τοπίο ονείρου...

Eumir Deodato: "Prelude to an Afternoon of a Faun":

Ο Εντουάρ Μανέ γεννήθηκε στο Παρίσι, 23 Ιανουαρίου 1832.

Παλαιότερα κείμενα σχετικά με τον Μανέ μπορείτε να διαβάσετε εδώ, εδώ και εδώ

Μαλαρμέ - Ντεμπισί, η σύμπραξή τους στους "Les Mardistes"...

Ο Kλωντ Ντεμπισί το 1886 διέκοψε τη φοίτησή του στη Βίλα των Μεδίκων όπου είχε μεταβεί για σπουδές με υποτροφία, επιστρέφοντας στο Παρίσι. Εκεί, ζούσε πλέον ως μποέμ, κερδίζοντας τα προς το ζην παίζοντας πιάνο σε παριζιάνικα καμπαρέ.

Είναι η περίοδος που εντάσσεται στον κύκλο του Στεφάν Μαλαρμέ. 

Ο γεννημένος σαν σήμερα, 18 Μαρτίου 1842, Μαλαρμέ, είναι από τους σπουδαιότερους ποιητές και το έργο του επηρέασε αρκετές σχολές τέχνης των αρχών του 20ού αιώνα. Το ρεύμα του μοντερνισμού φέρνει κοντά καλλιτέχνες όλων των τεχνών, των οποίων η σχέση φανερώνει κοινή  ιδεολογία και φιλοσοφία.
Ετσι, ο Μαλαρμέ, που θεωρείται πρόδρομος του συμβολιστικού κινήματος και "σκαπανέας της πρωτοπορίας", έζησε μέσα στην τέχνη και ανάμεσα στους θεράποντές της...
Λογοτέχνες, ποιητές, ζωγράφοι, μουσικοί ανήκουν στη μεγάλη συντροφιά του, στην οποία εισχωρεί και ο Ντεμπισί το 1868.
Kάθε Τρίτη τα μέλη της συντροφιάς συναντιούνται στο διαμέρισμα του ποιητή και γι'αυτό παίρνουν το όνομα "Les Mardistes" (από τη γαλλική λέξη Mardi=Τρίτη).
Ο Ντεμπισί διάβαζε και θαύμαζε από πολύ μικρός τον Μαλαρμέ, κι όταν τον συνάντησε εκείνος ήταν σαραντάχρονος και καθιερωμένος διανοούμενος, ενώ ο Ντεμπισί βρισκόταν  στην αρχή της καριέρας του.

O Mαλαρμέ σαν Φαύνος
σε εξώφυλλο περιοδικού

Από τα δημοφιλέστερα έργα του είναι φυσικά "Το απόγευμα ενός φαύνου", που μελοποίησε ο Κλωντ Ντεμπισί:

"Σε μύθο ανοίγουν οι ωραίες πόθο σου τρανό!

...Φαύνε, ξεφεύγει η φαντασία το χρώμα το κυανό

Των κρύων ματιών τής πιο σεμνής σαν μια πηγή δακρύων.

Μα η άλλη, στεναγμός ποιών αισθημάτων ανομοίων,

Σαν άνεμος θερμός στα στήθη σου τα τριχωτά!

Τί αντίθεση! όταν μες στο καύμα που λιποθυμά

Αδιάσειστο και πνιγερό, η αυγή δροσοπαλεύει,

Άλλο νερό δεν ψιθυρίζει απ’ ό,τι πια κυριεύει

Ο αυλός μου τ’ άλσος που ποτίζει αρμονικά..."

("Το απόγευμα ενός φαύνου", Στ. Μαλαρμέ, μτφ.Γ. Σ. Πατριαρχέας)




Debussy: "Prélude à l'après-midi d'un faune" / Leonard Bernstein:

Το έργο δεν χρειάζεται συστάσεις. Ας περιοριστούμε στο ότι πρόκειται για μια ιμπρεσιονιστική σύνθεση του 1894, με το αρχικό μοτίβο που εκτελεί το φλάουτο, ν'αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα του μουσικού ρεπερτορίου. Το έργο θεωρείται απαρχή της σύγχρονης μουσικής περιόδου και όπως χαρακτηριστικά παρατήρησε ο Πιερ Μπουλέζ: "το φλάουτο του φαύνου έφερε νέα πνοή στην μουσική τέχνη". Η σύνθεση ευτύχησε να χορογραφηθεί από τον Βάσλαβ Νιζίνσκι το 1912 στο Παρίσι με τα ρωσικά μπαλέτα του Ντιαγκίλεφ.

Μια δεκαετία νωρίτερα, το 1884, ο εικοσιδυάχρονος Ντεμπισί μελοποίησε κι ένα ποίημα της νεότητος του γάλλου συμβολιστή ποιητή.
Πρόκειται  για το "Apparition-Οπτασία", σύνθεση για φωνή και πιάνο.
Εύκολα διακρίνει κανείς οπερατικά στοιχεία στη σύνθεση, με διάχυτο ρομαντισμό και τη μελωδική γραμμή να ακολουθεί το επίσης τρυφερό, ρομαντικό ποιητικό κείμενο στο οποίο ο 20χρονος Μαλαρμέ εγκωμιάζει το πρώτο φιλί που έδωσε με την αγαπημένη του, και μετέπειτα σύζυγό του, Μαρία-Χριστίνα Γκέρχαρντ.

(από: gallica)

"Οπτασία"

Θλιβόταν η σελήνη. Σεραφείμ με ολοφυρμούς
Σε όνειρα τα δοξάρια τους κρατώντας μες σε ανθούς
Αχνόλουστους, βαθιά από βιόλες που 'σβηναν αντλούσαν
Λευκούς λυγμούς που σε γαλάζιους κάλυκες γλιστρούσαν.
- ήταν η ευλογητή μέρα του πρώτου σου φιλιού .
Άκαμπτη φαντασία δικού μου ειρμού μαρτυρικού
Μεθούσε έντεχνα τότε με του μύρου την οδύνη
Που δίχως μεταμέλεια και πίκρα ωστόσο αφήνει
Το τρύγημα ενός ονείρου στον τρυγητή παλμό .
Διαβάτης το λιθόστρωτο ατένιζα το παλιό
Ότε , έχοντας τον ήλιο στα μαλλιά , μέσα στο βράδυ
Και μες στον δρόμο , πρόβαλες , μειδιώντας με , όλο χάρη ,
Και νόμισα πως έβλεπα με κάλυμμα φωτός
Τη νεράιδα που μου ‘φέρνε ο ύπνος μου ο παιδικός
Με μισόκλειστ΄ αφήνοντας στο πέρασμα της χέρια
Να πέφτουν μύριες χιονοδέσμες μυρωμένα αστέρια"

("Tα ποιήματα του Stephan Mallarme, εκδ.Ιδεόγραμμα, μτφ: Γ.Σ.Πατριαρχέας)

"Apparition", Debussy/Renee Fleming-Jean-Yves Thibaudet:

Aντιπαλότητα για "τρία ποιήματα" του Στεφάν Μαλαρμέ δημιουργήθηκε ανάμεσα στον Ντεμπισί και τον Ραβέλ. 
Ήταν το 1913, όταν εκδόθηκαν τα Άπαντα του ποιητή κι οι δυο τους έσπευσαν να κατοχυρώσουν την αποκλειστική τους μελοποίηση.
Ο Ντεμπισί ενοχλήθηκε από την ενέργεια των κληρονόμων να παραχωρήσουν άδεια και στον Ραβέλ, αλλά ακόμη περισσότερο όταν είδε πως ο Μωρίς είχε επιλέξει δυο από τα τρία ποιήματα που  εκείνος επιθυμούσε. Οι δυο συνθέτες έκοψαν και την καλημέρα.

Πρόκειται για τα ποιήματα:

1. Soupir
2. Placet futile
3. Εventail

από τα οποία τα δυο πρώτα(Soupir και Placet futile) μελοποιήθηκαν κι από τον Ραβέλ.

1. "Soupir-Στεναγμός"...

"Η ψυχή μου στο μέτωπο σου, ω γαλήνη αδελφή,
Όπου όνειρο φθινοπώρου στικτό έχει χρυσωθεί
Και προς το ουράνιο αγγελικό σου βλέμμα πλανωμένη ,
Σαν μέσα σʼ ένα κήπο μελαγχολικό ανεβαίνει ,
Πιστή υδάτινη στήλη , στεναγμός προς το Γλαυκό !
- προς το Γλαυκό χάδι του Οκτώβρη το χλωμό και αγνό
Μες στις δεξαμενές τον μαρασμό που καθρεφτίζει
Κι αφήνει στο νερό που η αγωνία κιτρινίζει
Με φύλλα σκόρπια από άνεμο σε αυλάκι τον ψυχρό,
Του ήλιου να μακροσέρνεται ένα κύμα πελιδνό"

("Tα ποιήματα του Stephan Mallarme, εκδ.Ιδεόγραμμα, μτφ: Γ.Σ.Πατριαρχέας)

Claude Debussy: "3 Poemes de Stephane Mallarmè-Ν.1 Soupir":

2. "Placet futile - Μάταιον Αίτημα"

Πριγκηπέσσα! Ζηλεύοντας τη μοίρα αυτής της Ήβης
ζωγραφισμένης στο τάσι αυτό, έκθετης στο φίλημα των χειλιών σου
Το πνεύμα μου εξαντλώ, μα είμαι ντροπαλός σαν τον παπά
και δε θα εμφανιστώ ποτέ γυμνός πάνω στη πορσελάνη.

Μια και δεν είμαι το σγουρόμαλλο σκυλάκι σου
η καραμέλα, το κοκκινάδι σου, τα μάτια σου που ξεγελούν
και που ωστόσο πάνω μου νιώθω να πέφτει τη ματιά τους.
Ξανθιά εσύ, που κομμωτές σου θεϊκοί, οι χρυσόχοοι είναι!

Φώναξέ με... συ που τ' άλικα χαμόγελά σου
με ήμερων αρνιών κοπάδια έρχονται να ενωθούν
βοσκώντας στις επιθυμίες κι εκστατικά βελάζοντας

Φώναξέ με... κι ο φτερωτός ο Έρωτας σε μια βεντάλια θα με βάλει
κρατώντας τη φλογέρα τη στάνη μου να νανουρίζω
Πριγκηπέσσα, ονόμασέ με βοσκό των χαμογέλιων σου...

Claude Debussy: "3 Poemes de Stephane Mallarmè-Ν.2 Placet futile":

Δυο μουσικές εκδοχές πάνω σ'ένα σονέτο του Μαλαρμέ...

"Le vierge, le vivace et le bel aujoud'hui"

Παρθένα, όλη ζωή η σημερινή
Με χτύπημα φτερού θα μας ραγίσει
Την ξεχασμένη λίμνη αυτή που ξωτικό έχει κλείσει
Στην πάχνη ο πάγος διάφανος πτήσης χωρίς φυγή!

Κύκνος καιρών αλλοτινών κοιτά να θυμηθεί
Πως είν' αυτός η εξαίσια μα δίχως ελπίδα λύση
Γιατί δεν έψαλε τον χώρο πού'χε για να ζήσει
Σαν ήλθε του άγονου χειμώνα η πλήξη η αστραφτερή.

Θα ξετινάξει ο λαιμός του αυτή τη λευκή αγωνία
Ποινή απ' το διάστημα σε άρνηση του πτηνού δεσμία
Μα όχι της γης το τάραγμα που τα φτερά κρατεί.

Φάντασμα ενώ τη λάμψη του σ' αυτόν τον τόπο δίνει,
Στο κρύο τ' όνειρο αψηφώντας όλα ακινητεί
Μέσα στην εξορία ανώφελα που ο Κύκνος ντύνει.

(Μετάφραση: Γ. Σ. Πατριαρχέας , " Τα ποιήματα του Stéphane Mallarmé"-Εκδ. Ιδεόγραμμα)

"Πορτραίτο του Μαλαρμέ", Γκωγκέν

Το παραπάνω ποίημα είναι του Στεφάν Μαλαρμέ, ενός ποιητή που οι δημιουργίες του αποτελούν δείγματα του ρεύματος του συμβολισμού που εκείνη την εποχή κυριαρχούσε στους λογοτεχνικούς κύκλους. Πολλοί αναλυτές υποστηρίζουν πως το να κατανοείς τα ποιήματα του Μαλαρμέ σημαίνει πως κατανοείς την αλήθεια του σύμπαντος.
Ιδιόμορφη η γραφή του, εμφανώς επηρεασμένη από τον Ουγκώ και τον Μπωντλαίρ.



Τα ποιήματα του συμβολιστή ποιητή, που είδε το πρώτο φως της ζωής στις 18 Μάρτη του 1842, ενέπνευσαν πλήθος μουσουργών!

Ι. Το παραπάνω σονέτο με την έντονη μουσικότητα των φράσεων και τη λεπτότητα του ύφους του ενέπνευσε τον Pierre Boulez, που το εντάσσει στον ιδιαίτερο κύκλο τραγουδιών του: "Pli selon pli" για σοπράνο και ορχήστρα. Ο τίτλος του κύκλου, που φέρει και τον υπότιτλο: "Portrait de Mallarme" είναι φράση από άλλο ποίημα του Μαλαρμέ.


"H σύνθεση αναπτύσσεται σε 5 κινήσεις προκειμένου να ξετυλιχτεί το πορτρέτο του ποιητή", λέει ο συνθέτης.
Στο 1ο και το 5ο μέρος χρησιμοποιεί μόνο μια φράση από ποιήματα του γάλλου συμβολιστή, ενώ στα μεσαία μέρη ολοκληρωμένα τρία από τα σονέτα του, με πρώτο το: "Le vierge, le vivace et le bel aujoud'hui", που διαβάσαμε παραπάνω.

Συγκεκριμένα σε αυτό το μέρος, για άρπα, βιμπράφωνο, 4 κρουστόφωνα και καμπάνες εξελίσσεται μια θορυβώδης, μελισματική γραφή εύθραυστης ομορφιάς!
Η ενορχήστρωση χαρακτηρίστηκε "καινοτόμα και εξαιρετικά ευρηματική", με το συνθέτη να ομαδοποιεί τα όργανα υπογραμμίζοντας τον ιδιαίτερο ηχόκοσμο που κατοικούν τα έργα του Μπουλέζ, αναδεικνύοντας με αυτό το τρόπο την τέχνη της ποίησης του Μαλαρμέ που τόσο λάτρεψε ο συνθέτης...
Ένα είδος ποίησης, που επιδρά πρωτίστως στις αισθήσεις...που "υποβάλλει "και όχι επιβάλλει ιδέες ή βιώματα, καθώς -όπως έγραφε- η ποίηση είναι η έκφραση που έχει κατακτήσει τη μυστηριώδη έννοια της ύπαρξης. Με την υποβολή, ο τονισμένος μουσικά λόγος προκαλεί και ανακινεί τις βαθύτερες περιοχές της ανθρώπινης συνείδησης...

Boulez: "Improvisation sur Mallarmé I: "Le vierge, le vivace et le bel aujoud'hui" 

ΙΙ. Ίσως σε κάποιους δεν είναι και τόσο εύπεπτος ο ήχος του Μπουλέζ, γι'αυτό για τους φίλους, που επιθυμούν να "νανουριστούν" με κάτι πιο λυρικό προτείνω το ίδιο σονέτο μελοποιημένο από τον τροβαδούρο Evgen Kirjuhel, που εμπνεόμενος από μπλουζ, τζαζ και φλαμένκο, δονεί την κιθάρα του και οικοδομεί το ποιητικό σύμπαν του Μαλαρμέ.