Πορτρέτο του Μπορίς Παστερνάκ φιλοτεχνημένο από τον ζωγράφο πατέρα του
Στις 10 Φεβρουαρίου 1890 γεννήθηκε στη Μόσχα ο Μπόρις Παστερνάκ, μια μορφή που έμελλε να σημαδέψει βαθιά την πορεία της παγκόσμιας λογοτεχνίας και της πνευματικής σκέψης του 20ού αιώνα. Ποιητής, συγγραφέας, βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας, υπήρξε από νωρίς φορέας μιας πολυσχιδούς καλλιτεχνικής κληρονομιάς.
Η τέχνη υπήρχε στο αίμα του. Ο πατέρας του, Λεοντίν Παστερνάκ, διακεκριμένος ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών, και η μητέρα του, Ρόζα Κάουφμαν, σπουδαία πιανίστα, δημιούργησαν ένα σπίτι όπου η δημιουργία ήταν καθημερινή εμπειρία. Στο οικογενειακό περιβάλλον σύχναζαν εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής, Τολστόι, Ρίλκε, Ραχμάνινοφ, Σκριάμπιν, καλλιεργώντας από νωρίς στον νεαρό Μπόρις μια αίσθηση πνευματικής αποστολής.
Αρχικά, η πορεία του Παστερνάκ έδειχνε να κατευθύνεται προς τη μουσική. Υπό την ενθάρρυνση του Αλεξάντρ Σκριάμπιν, στενού φίλου της οικογένειας, σπούδασε μουσική για περίπου μία δεκαετία και ασχολήθηκε με τη σύνθεση. Ωστόσο, παρά τη σοβαρή του ενασχόληση, εγκατέλειψε τελικά τη μουσική, θεωρώντας πως δεν μπορούσε να εκφράσει μέσω αυτής το βάθος της εσωτερικής του αναζήτησης.
Η στροφή του προς τις σπουδές Φιλοσοφίας και Γλώσσας υπήρξε καθοριστική. Εκεί διαμόρφωσε τη μοναδική ποιητική του φωνή, έναν λόγο πυκνό, στοχαστικό, όπου η φύση, ο χρόνος και η ανθρώπινη συνείδηση συνδέονται άρρηκτα. Η ποίησή του θεωρείται από τις σημαντικότερες της ρωσικής λογοτεχνίας, ενώ το μυθιστόρημα "Δόκτωρ Ζιβάγκο" ανέδειξε με δραματικό τρόπο το δίλημμα του ανθρώπου και του καλλιτέχνη μέσα στη δίνη της Ιστορίας.
Αυτή η εσωτερικότητα και η ποιητική λιτότητα του Παστερνάκ βρήκαν απρόσμενη μουσική συνέχεια στο έργο του σπουδαίου ρώσου συνθέτη, Georgy Sviridov.
Ο συνθέτης, Georgy Sviridov
Για τον συνθέτη, η ποίηση κατείχε πάντα σημαντική θέση και ο Μπόρις Παστερνάκ υπήρξε ένας σιωπηλός συνοδοιπόρος του. Τα κείμενά του δεν τα προσέγγισε αρχικά σαν μουσικό υλικό, αλλά σαν χώρο παρηγοριάς, στοχασμού και εσωτερικής συνομιλίας. Στα ημερολόγιά του, ο Σβιρίντοφ αναφέρεται συχνά στον Παστερνάκ υπογραμμίζοντας πως "στην ποίησή του εντόπιζε σκέψεις για τη ζωή, για τον άνθρωπο, για την εποχή και τις πληγές που άφησε η επανάσταση".
Χρειάστηκαν δεκαετίες εσωτερικής ωρίμανσης μέχρι ο Σβιρίντοφ να αισθανθεί έτοιμος να μεταφέρει αυτή την ποίηση στις παρτιτούρες του. Το 1965, γεννήθηκε η πρώτη σύνθεση του Σβιρίντοφ εμπνευσμένη από τον Παστερνάκ, μια μικρή καντάτα με τίτλο "Sneg idyot - Το χιόνι πέφτει". Ένα έργο για γυναικεία χορωδία, χορωδία αγοριών και ορχήστρα, λιτό στη μορφή αλλά βαθύ σε νόημα. Ο συνθέτης επέλεξε τρία ποιήματα γραμμένα στα τελευταία χρόνια της ζωής του ποιητή:
Το χιόνι πέφτει
Ψυχή και
Νύχτα
Πρόκειται για στίχους έντονα περιγραφικούς, όπου η φύση γίνεται καθρέφτης της εσωτερικής κατάστασης του ανθρώπου. Όμως πίσω από το τοπίο, πίσω από το λευκό πέπλο και το σκοτάδι, βρίσκεται πάντα παρών ο ίδιος ο δημιουργός. Ο ποιητής στοχάζεται τον ρόλο του, παροτρύνει τον εαυτό του να συνεχίσει, να αντέξει, να γράψει. Αυτή η διακριτική αλλά επίμονη παρουσία του καλλιτέχνη μέσα στο έργο ήταν κάτι που συγκίνησε βαθιά τον Σβιρίντοφ.
Μουσικά, η καντάτα χαρακτηρίζεται από λιτότητα, επανάληψη και απλές, συχνά τροπικές αρμονίες. Η μουσική λειτουργεί περισσότερο στοχαστικά παρά αφηγηματικά, δημιουργώντας έναν ηχητικό χώρο όπου ο χρόνος μοιάζει να επιβραδύνεται.
Ι. Το χιόνι πέφτει
Το πρώτο μέρος κινείται σε έναν υπνωτιστικό, σχεδόν στάσιμο κόσμο. Οι φωνές των σοπράνο και άλτο επιμένουν σε ένα θέμα, ενώ η ορχήστρα εναλλάσσεται κυρίως μεταξύ δύο συγχορδιών. Μέσα στη διαφανή υφή των εγχόρδων, το μεταλλόφωνο και το σόλο φλάουτο προσθέτουν φωτεινές, επαναλαμβανόμενες πινελιές, αποδίδοντας μουσικά την αδιάκοπη, πλην ήσυχη πτώση του χιονιού.
Το δεύτερο μέρος έχει χαρακτήρα εσωτερικού ψαλμού. Σε ελάσσονα κλίμακα, με τοξοτά έγχορδα και ξύλινα πνευστά να εκτελούν στην κατώτερη περιοχή τους, η μουσική εκφράζει στοχασμό και εσωτερική ένταση. Η επανάληψη προσδίδει υπαρξιακή διάσταση, αντανακλώντας τη σκέψη του δημιουργού για την ευθύνη και την αντοχή της ψυχής.
"Ψυχή μου, εσύ που πάλλεσαι ευάλωτη
για όλους τους πληγωμένους αδελφούς μου,
είσαι ο ανώνυμος τάφος, στο χωράφι του δημιουργού,
για τους βασανισμένους, τους συντετριμμένους.
Τα άψυχα σώματά τους ταριχεύεις,
στο όνομά τους γράφεις στίχους με λύρα που θρηνεί γαληνεύεις τις σκιές τους,
και υψώνεις φωτεινή τη μνήμη τους.
Στους καιρούς μας, τους εξαγορασμένους, τους μικρούς,
μακριά από κάθε μεγαλείο,
κρατώντας όρθια την αξίωση της δικαιοσύνης,
στέκεις σαν ταφική λάρνακα
όπου αναπαύονται οι στάχτες τους.
[...]
Γι’ αυτό συνέχισε να αλέθεις και τα πάντα να συνθλίβεις ό,τι υπήρξα γίνεται τροφή στον μύλο σου.
Σαράντα χρόνια άλεσμα πάνω στην άθλια τούτη γη,
ανάμειξέ τα με τη μυρωδιά του τάφου
και το ξινισμένο κατακάθι της ζωής.
(Μτφ. δική μου από απόσπασμα του ποιήματος που βρήκα στα αγγλικά)
ΙΙΙ. Νύχτα
Σε αντίθεση με τα προηγούμενα μέρη, το "Νύχτα" εισάγει μια παιδικότητα. Η μελωδία ερμηνευμένη από τη χορωδία αγοριών έχει λαϊκό, άμεσο, ζωντανό χαρακτήρα. Παρά το φιλοσοφικό περιεχόμενο του κειμένου, η μουσική υπογραμμίζει τη δημιουργία ως ενεργή πράξη και στάση ζωής.
"Χιόνιζε, χιόνιζε απ’ άκρη σ’ άκρη
χιόνι σκέπαζε τη γη.
Έκαιγε πάνω στο τραπέζι, έκαιγε το κερί.
Όπως το θέρος γύρω από τη φλόγα
πεταλουδίτσες φτερουγίζουν
νιφάδες πέφτουν στην αυλή, στο παραθύρι εμπρός στριφογυρίζουν.
Η Καντάτα δημοσιεύθηκε το 1965 και παρουσιάστηκε για πρώτη φορά την επόμενη χρονιά στο Ωδείο της Μόσχας. Από τότε παραμένει μια από τις πιο εσωτερικές στιγμές της ρωσικής χορωδιακής δημιουργίας. Είναι ένα έργο που δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει. Όπως ο Παστερνάκ, έτσι και ο Σβιρίντοφ μας θυμίζει πως μέσα στη σιωπή και την επανάληψη του απλού, μπορεί να κατοικεί η πιο καθαρή μορφή αλήθειας.
Georgy Sviridov: "Sneg Idyot"
I. Snow is falling (0:00) II. Soul (2:19) III. Night (7:25)
Στο μπλογκ υπάρχουν κι άλλα κείμενα για τον Παστερνάκ. Περιηγηθείτε!
Η σκιά τους έμοιαζε πάντα να προσεύχεται. Ο ένας με μουσική, ο άλλος με ποίηση. Ανάμεσα σε φούγκες και πρελούδια, σε τοκάτες και χορικά του Μπαχ, η Μαρία Γιουντίνα αντίκριζε το ανέσπερο Φως. To άχρονο και ανείπωτο, που όπως έλεγε, "αναπνέει μέσα από τις φούγκες του Κάντορα". Κάθε φορά που άγγιζε τα πλήκτρα, δεν ερμήνευε. Προσευχόταν. Ο Μπαχ για κείνη, δεν ήταν απλώς συνθέτης. Ήταν μυσταγωγός, προφήτης. Ένας εκλεκτός που μετουσίωνε την αυστηρότητα της δομής σε μυστήριο και τη μουσική σε αποκάλυψη. Το πιάνο της δεν ήθελε να εντυπωσιάσει, ήθελε ν’ αποκαλύψει.
Ο Μπορίς Παστερνάκ την καταλάβαινε. Βαθύτερα απ’ όλους. Ήταν σαν να την είχε μελετήσει πριν την ακούσει. Ήξερε ότι αυτή η γυναίκα, μικροκαμωμένη, λιτή σαν ασκητής, με βλέμμα που κοιτούσε στα βάθη, ζούσε για τον Λόγο, όπως κι εκείνος. Tον ιερό, μυστικό Λόγο που φωτίζει τα εντός και διασώζει τα ουσιώδη. Τη θεωρούσε συγγενική ψυχή, αδελφή στο αόρατο προσκύνημα, συνοδοιπόρο στην άσκηση της αλήθειας.
Το 1960, σε μια συναυλία της στο Λένινγκραντ, το κοινό την αποθέωνε. Τα χειροκροτήματα ακούγονταν ακατάπαυστα. Ζητούσαν encore με πάθος. Εκείνη δεν επέστρεψε στο πιάνο για να χαρίσει έναν ακόμη Σοπέν ή Μπετόβεν. Πλησίασε στην άκρη της σκηνής. Στάθηκε για λίγο σιωπηλή κι ύστερα, με φωνή ήρεμη, απαλή, είπε: "Θα σας διαβάσω Παστερνάκ".
Η αίθουσα σώπασε ακαριαία. Ήταν σαν να εισέβαλε φως σε χώρο που ως τότε ζούσε σε μισοσκόταδα. Διάβασε στίχους από το "Δόκτωρ Ζιβάγκο".
"Ποτέ, σε καμία περίπτωση
να μην απελπίζεστε.
Η ελπίδα και η δράση
είναι καθήκον μας στη δυστυχία.
Η αδράνεια της απόγνωσης
ισοδυναμεί με λήθη
και παραβίαση του καθήκοντος..."
Η φωνή της δεν απήγγειλε ποίηση, τελούσε ένα ευλαβικό ανάγνωσμα. Έμοιαζε με απόσπασμα Ευαγγελικό, απαγγελμένο από τον άμβωνα της σκηνής, εκεί που η Τέχνη μεταμορφώνεται σε εξομολόγηση.
Η χροιά της καθαρή, ήρεμη, μα βαθειά αποφασιστική. Δεν ήθελε να εντυπωσιάσει, ούτε να πείσει. Ήθελε να κοινωνήσει, να μοιραστεί κάτι ιερό, σαν μυστικό που φωτίζει μόνο όποιον το δέχεται με σιγή. Δεν το έκανε από αντίδραση.Το έκανε από πίστη. Και το πλήρωσε: πέντε χρόνια απαγόρευσης από κάθε δημόσια εμφάνιση. Πέντε χρόνια σιωπής.
Μα ούτε η σιωπή τη λύγισε. Ούτε κι εκείνον τον τρόμαξε η απομόνωση. Ήξεραν κι οι δύο πως ο κόσμος αυτός -ο κόσμος του θορύβου, των δηλώσεων, των επιτροπών- δεν είναι το τέλος. Είναι μόνο το προαύλιο της αληθινής ζωής.
Η Γιουντίνα πίστευε πως η μουσική του Μπαχ είναι "θυμίαμα προς τον Τριαδικό Δημιουργό", μια αέναη προσευχή υφασμένη από ήχους που αγγίζουν το αιώνιο. Ο Παστερνάκ, από τη μεριά του, ένιωθε πως η ποίηση είναι το ίδιο, ένα ιερό ξόρκι, μια φλόγα που φωτίζει το σκοτάδι της ύπαρξης. Σαν διανοούμενος με βαθιά πνευματική αντίληψη, εκτιμούσε τη μουσική ως μορφή έκφρασης που αγγίζει το υπερβατικό, το μυστήριο και το θείο -με την πλατύτερη έννοιά του- στοιχεία που βρίσκουμε και στη μουσική του Μπαχ. Η έννοια της μυσταγωγίας και της πίστης, που διαπνέει το έργο του Μπαχ, είναι θεμελιώδης και για τον Παστερνάκ.
"Η μουσική είναι η ίδια η γλώσσα του πνεύματος, το αληθινό όχημα της ψυχής προς την αιωνιότητα", έλεγε...
Και έτσι, ανάμεσα σε μουσικούς φθόγγους και ποιητικές φράσεις, σε αντιστίξεις, ρυθμούς και αρμονίες, Μαρία και Μπορίς έκτισαν έναν αόρατο ναό, έναν χώρο όπου ο Ήχος και ο Λόγος δεν αναζητούν να εξηγήσουν, αλλά να ψιθυρίσουν το ανέκφραστο. Εκεί, μέσα στη σιωπή που γεννά το μυστήριο, μιλούν με το θείο, το ανώτερο όλων.
Αρκεί να ακούσει κανείς την ερμηνεία της Γιουντίνα στα "Πρελούδια και Φούγγες" του Μπαχ. Κι όλα τα παραπάνω θα πάρουν μορφή. Το άγγιγμά της μαρτυρεί δέος. Κάθε νότα γίνεται προσευχή, κάθε παύση, βαθύς αναστεναγμός, κάθε μικρό κρεσέντo, μια αργή, ιερή στροφή προς το φως. Δεν είναι απλώς ερμηνεία. Είναι πράξη πίστης. Είναι η μουσική που γονατίζει.
Κι ίσως, για μια στιγμή, να τους δει κανείς μαζί. Τη Μαρία και τον Μπόρις καθισμένους στη σκιά ενός πιάνου, να συνομιλούν σιωπηλά για την ιερότητα του Λόγου. Εκείνου του Λόγου που δεν διασώζει την τέχνη αλλά την ψυχή. Που διαπερνά τα σύμπαντα και ανασταίνει κάθε κρυμμένη φλόγα μέσα μας...
Η ηχογράφηση της Μαρίας Γιούντινα στα "Πρελούδια και Φούγκες" του Μπαχ, που έγινε το 1961 για τη Melodiya θεωρείται ορόσημο για την πιανιστική τέχνη. Όπως απεφάνθησαν οι κριτικοί της εποχής "η ερμηνεία της ρωσίδας πιανίστριας ξεχωρίζει για την τεχνική της αρτιότητα και το βαθύ συναίσθημα που μεταδίδει, καθιστώντας κάθε νότα μια πράξη πίστης". Η ηχογράφηση έχει επανεκδοθεί και αναγνωριστεί ως μια από τις πιο σημαντικές του 20ού αι, επιβεβαιώνοντας το αξεπέραστο καλλιτεχνικό αποτύπωμά της.
MARIA YUDINA / J.S.Bach: "Preludes and Fugues", 1961
Το κείμενο γράφτηκε στη μνήμη της σπουδαίας ρωσίδας πιανίστα, που απεβίωσε στις 19 Νοεμβρίου 1970 στη Μόσχα σε ηλικία 71 χρονών.
Παλαιότερο σχετικό κείμενο μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
"Μπορίς Παστερνάκ", έργο του ζωγράφου πατέρα του, Leonid Pasternak
"Νομίζω πως δεν θα σε αγαπούσα τόσο πολύ αν δεν είχες κάτι για να παραπονεθείς και κάτι για να μετανιώσεις. Δεν μου αρέσουν εκείνοι που δεν έχουν πέσει, δεν έχουν παραπατήσει. Η αρετή τους είναι μικρή κι έχει μικρή αξία. Η ομορφιά της ζωής δεν τους έχει φανερωθεί..."
(Μπορίς Παστερνάκ: "Δόκτωρ Ζιβάγκο")
Ο βραβευμένος με Νόμπελ, ποιητής και συγγραφέας, Μπορίς Παστερνάκ θεωρείται μια πολυτάλαντη προσωπικότητα. Στα έργα του είναι εμφανής η μεταφυσική και ιδεαλιστική, ανθρωπιστική κοσμοαντίληψή του, στην οποία πρωταρχική θέση κατέχει η αισθητική και η δημιουργικότητα.
"Κι ακόμα περισσότερο από το δέσιμο των ψυχών, μάς ενώνει η άβυσσος που μάς χωρίζει από τον υπόλοιπο κόσμο"
Leonid Pasternak:"Τα 4 παιδιά μου" (ο Μπορίς πρώτος αριστερά με τα αδέρφιατου)
Για όσους δεν το γνωρίζουν να πω πως ξεκίνησε με φιλοδοξία να γίνει μουσικός.
Στο DNA του υπήρχε η καλλιτεχνική φύση, καθώς ο πατέρας του, Λεονίντ Παστερνάκ ήταν διάσημος ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών, αλλά και η μητέρα του, Ρόζα Κάουφμαν, περίφημη πιανίστα. Στο σπίτι τους σύχναζαν επίσης, μεγάλες καλλιτεχνικές προσωπικότητες, Ρίλκε, Ραχμάνινοφ, Σκριάμπιν, Τολστόι...
Ήταν ο Σκριάμπιν, που τον ενθάρρυνε και τον παρότρυνε να ασχοληθεί με τη μουσική.
Στα χρόνια μαθητείας του στη μουσική ασχολήθηκε και με τη σύνθεση...
Ολοκληρωμένος μουσικός και προικισμένος ζωγράφος, σπούδασε Νομικά και Φιλοσοφία, και ενώ φαινόταν πως θα ακολουθήσει ακαδημαϊκή σταδιοδρομία, έγινε ποιητής. Μέχρι τον θάνατό του θα προσπαθεί να παραμείνει πιστός στις καλλιτεχνικές του αρχές και στους διωκόμενους φίλους του, χωρίς να αρνείται την σοβιετοποιημένη πατρίδα του.
Το σπίτι στο Περεντέλκινο, που ο Παστερνάκ άφησε την τελευταία του πνοή
Ενα χρόνο πριν πεθάνει από καρκίνο του πνεύμονα άρχισε να γράφει το θεατρικό του "Η Τυφλή Ομορφιά" ένα έργο για έναν σκλαβωμένο καλλιτέχνη κατά την περίοδο της καταπίεσης στη Ρωσία.
Η κατάστασή του όμως επιδεινώθηκε και τελικά ο Μπορίς Παστερνάκ πέθανε το απόγευμα της 30ης Μαΐου του 1960.
Ήταν χιλιάδες οι άνθρωποι που ταξίδεψαν από τη Μόσχα για την κηδεία του στο μικρό χωριό Περεντέλκινο όπου έζησε, για να του πουν το ύστατο αντίο...
***
Τα "Οκτώ Πνευματικά Άσματα" του ρώσου συνθέτη, Νικολάι Καρέτνικοφ με τον υπότιτλο "Στη Μνήμη του Μπορίς Παστερνάκ" είναι σύμφωνα με το δημιουργό τους "το μονοπάτι του Παστερνάκ προς τον Θεό", εννοώντας το αποτέλεσμα του μεγάλου ταξιδιού του Παστερνάκ προς την απόκτηση της εσωτερικής ελευθερίας που είναι απαραίτητη για έναν καλλιτέχνη και εξίσου αναγκαία με το ταλέντο και τον επαγγελματισμό.
Τα κείμενα του κύκλου είναι από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη στη γλώσσα της Παλαιάς Εκκλησιαστικής Σλαβικής.
Μουσικά, οι "Οκτώ πνευματικές ψαλμωδίες" αποτελούν κράμα διάφωνης τονικότητας και αρχαϊσμού, που υπογραμμίζεται από μια σύνθετη ρυθμική οργάνωση στο ύφος της αρχαίας ψαλτικής.(O συνθέτης υπήρξε οπαδός του δωδεκάφθογγου τονικού συστήματος).
Aκoύμε το Ν.6 με τίτλο: "Από το Ματθαίο", βασισμένο στο εδάφιο Ματθ. 15,14: "... ἄφετε αὐτούς· ὁδηγοί εἰσι τυφλοί τυφλῶν· τυφλός δέ τυφλόν ἐάν ὁδηγῇ, ἀμφότεροι εἰς βόθυνον πεσοῦνται"
δηλαδή:
"Αφήσατέ τους· είναι τυφλοί, οδηγοί άλλων τυφλών· εάν δε ένας τυφλός οδηγεί έναν άλλο τυφλόν, θα πέσουν και οι δύο σε λάκκο βαθύ".
Nikolai Karetnikov: "Eight Spiritual Songs to the Memory of Boris Pasternak" "No. 6: Of Matthew"
Παλαιότερο κείμενο για τον Παστερνάκ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
Θαυμάσια θα ήταν αν ήμουν ικανός έστω και με σημάδια του λάθους να έγραφα μόνο οχτώ σειρές για τις ιδιότητες του πάθους. [...] Ήχο θα έβαζα στους νόμους των παθών με τις χορδές των αισθημάτων, με την ελαφριά ανάσα των πελάγων και ποιημάτων [...] Θα έφερνα στους στίχους την πνοή των λουλουδιών, τα χρώματα της χώρας, το θέρισμα του χόρτου , το σπαθόχορτο και το μπουμπουνητό της μπόρας.
Άλλοτε έτσι ο Σοπέν έδωσε ζωντανά μάτια λιμνών, πάρκων και νεκροταφείων στα μουσικά κομμάτια. (Mπορίς Παστερνάκ-από το ποίημα: "Ως τον πυρήνα")
Ο βραβευμένος με Νόμπελ,ποιητής και συγγραφέας, Μπορίς Παστερνάκ θεωρείται μια πολυτάλαντη προσωπικότητα. Για όσους δεν το γνωρίζουν να πω πως ξεκίνησε με φιλοδοξία να γίνει μουσικός. Στο DNA του υπήρχε η καλλιτεχνική φύση, καθώς ο πατέρας του, Λεοντίν Παστερνάκ ήταν διάσημος ζωγράφος και καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών, αλλά και η μητέρα του, Ρόζα Κάουφμαν, περίφημη πιανίστα. Στο σπίτι τους σύχναζαν επίσης, μεγάλες καλλιτεχνικές προσωπικότητες, Ρίλκε, Ραχμάνινοφ, Σκριάμπιν, Τολστόι...
"Ο Σκριάμπιν υπό τον Κουσεβίνσκυ", Λεονίντ Παστερνάκ
Ο πατέρας του είχε στενή φιλία με τον Σκριάμπιν και τον είχε ζωγραφίσει επανειλημμένως. Ενα όμως εικαστικό του που απεικόνιζε το ρώσο συνθέτη ως σολίστα στον "Προμηθέα" του υπό την μπαγκέτα του Κουσεβίνσκυ, ενθουσίασε τον μικρό Μπορίς, που από τότε τον λάτρεψε ως μουσικό θεό του! Κι ήταν ο Σκριάμπιν, που τον ενθάρρυνε και τον παρότρυνε να ασχοληθεί με τη μουσική. Κάτι που έπραξε, για να εγκαταλείψει στη συνέχεια(μετά από μια δεκαετία σπουδών) γιατί δεν ήταν ευχαριστημένος από τις επιδόσεις του και να ξεκινήσει σπουδές Φιλοσοφίας και Γλώσσας.
Στα χρόνια μαθητείας του στη μουσική, εμφανώς επηρεασμένος από τον Σκριάμπιν ασχολήθηκε και με τη σύνθεση. Ανάμεσα στις συνθέσεις του βρίσκεται και η Σονάτα σε σι ελάσσονα , που διακρίνεται για την "ελεύθερη" φόρμα της και το δυσαρμονικό ύφος της. Οι αρμόδιοι λένε πως είναι λίγο συγκεχυμένη και στη δομή της. Πυκνοί χρωματικοί ήχοι και σε ανακολουθία με το ρυθμό. Κινείται όμως σε μια avant gard ατμόσφαιρα, άκρως εντυπωσιακή.
Ο ίδιος ο Παστερνάκ τόνιζε πως αναζητά τη μουσικότητα στις λέξεις και τις φράσεις στα γραπτά του, και συχνά εμπνεόταν έχοντας κατά νου εικόνες της μητέρας του, που ερμήνευε στο πιάνο κυρίως Σοπέν και Τσαϊκόφσκυ.
Περίφημο είναι και το δοκίμιό του για τον Σοπέν, όπου τον παραλληλίζει με τον Τολστόι, αναλογικά με την παράδοξη, ομολογουμένως, άποψή του πως ο πολωνός είναι ένας ρεαλιστής! Επίσης ταύτιζε τον Σοπέν με τον Μπαχ, υποστηρίζοντας πως η μουσική τους αφθονεί σε λεπτομέρειες και δίνει την εντύπωση ότι είναι ένα χρονικό της ζωής τους.
(Τα στοιχεία για το δοκίμιο από : "Pasternak as composer", CH. Barnes)
Boris Pasternak ‒ Piano Sonata in B Minor:
Το κείμενο γράφτηκε με αφορμή τη γενέθλια επέτειο του Νομπελίστα ποιητή. Γεννήθηκε στη Μόσχα στις 10 Φλεβάρη 1890.
Άλλο κείμενο για τον Παστερνάκ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
Σπουδαίος ποιητής, συγγραφέας και λογοτεχνικός μεταφραστής ο Παστερνάκ, Ελπίδα μου. Και φυσικά το μουσικό του ταλέντο το κληρονόμησε απ' την πιανίστα μητέρα του και οι πρώτες εντυπώσεις του ήταν τα μουσικά τρίο που γίνονταν στο σπίτι τους. Το εξοχικό τους σπίτι (dasha) ήταν πολύ κοντά με το εξοχικό του Σκριάμπιν και στο σπίτι τους είχαν ως επισκέπτες τους Σεργκέι Ραχμάνινοφ, Ράινερ Μαρία Ρίλκε και Τολστόι. Η ακτινοβολία της ταλαντούχου μητέρας του δεν τον άφηνε να σκεφτεί την πιανιστική καριέρα. Μετά από επιμονή του Σκριάμπιν πήγε στο Ωδείο της Μόσχας, αλλά το παράτησε απότομα το 1910 για να σπουδάσει φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Μάρμπουργκ. Ευχαριστούμε πολύ, γλυκιά μου Ελπίδα για το όμορφο αυτό αφιέρωμα στην γενέθλια μέρα του νομπελίστα Ρώσου λογοτέχνη. Καλό απόγευμα! ❤
Κορυφαια προσωπικότητα, Αζη μου!Στις φλέβες του κυλούσε καλλιτεχνικότατο αιμα!Και πώς θα ταν διαφορετικά με εναν ζωγραφο πατερα και μια πιανίστα μητερα, αλλά και τόσους σπουδαίους της τεχνης που μπαινοβγαιναν στο σπίτι τουςΟ Σκριάμπιν διέκρινε το μουσικό του ταλεντο, όμως τελικά τον κέρδισαν τα Γραμματα... Σ'ευχαριστω,καλή μου φιλη για την ανταπόκριση καιτα καλά σου λόγια!!Τού επρεπε η μικρη αναφορα, καθως η google μου θυμισε τη γενεθλια επετειο του, σημερα... Καλο απόγευμα!Σε φιλώ! ❤
.jpg)
