Όταν η Τέχνη κραυγάζει για τη Ρύπανση της Φύσης...

"Η Χαμένη Αρμονία της Φύσης", Saidu Abdulmumin Degri *

(πηγή: pinterest)

Σήμερα, 5 Ιουνίου, τιμούμε την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, μια ημέρα αφιερωμένη στην ευαισθητοποίηση και την προστασία του φυσικού κόσμου. 

Με αφορμή αυτή την ημέρα, στρέφουμε την προσοχή μας στον σπουδαίο Δανό συνθέτη, Vagn Holmboe, του οποίου η μουσική και η ζωή υπήρξαν άρρηκτα δεμένες με τη φύση.

Ο Vagn Holmboe στη φύση
(πηγή: andersbeyer.com)

Ο Vagn Holmboe υπήρξε βαθύς φυσιολάτρης. Η φύση για κείνον δεν υπήρξε μόνο πηγή έμπνευσης για τη μουσική του, αλλά ο πυρήνας της δημιουργικής του σκέψης.
Τα έργα του αντηχούν εικόνες δασών, βουνών, ποταμών, φυτών και θαλασσών, ενώ η ρυθμική κίνηση της φύσης διατρέχει την ίδια τη μουσική του γραφή. Κάθε μοτίβο, κάθε φράση φαίνεται να αναπνέει σαν φύλλο που ξεδιπλώνεται ή ποταμός που κυλά, και η οργανική τους εξέλιξη μέσα από την τεχνική της μεταμόρφωσης (metamorphosis) αντανακλά τον τρόπο με τον οποίο η φύση αναπτύσσεται, διαμορφώνει και ανανεώνεται. Τα μοτίβα αυτά δεν παραμένουν στατικά, εξελίσσονται όπως ένα δέντρο ή ένα δάσος, προσφέροντας στην ακρόαση μια ζωντανή αναπαράσταση της ζωής των φυσικών μορφών.

Η αγάπη του Holmboe για τη φύση εκφράστηκε και στην προσωπική του ζωή. Το 1940, μαζί με τη σύζυγό του, αγόρασαν ένα οικόπεδο στη λίμνη Arresο στη Ζηλανδία, όπου έχτισαν ένα αγρόκτημα και πέρασαν εκεί το υπόλοιπο της ζωής τους. Με τα χρόνια φύτεψε  πάνω από 3.000 δέντρα, δημιουργώντας έναν μικρό παράδεισο που αντανακλούσε την ίδια τη μουσική του φιλοσοφία...η ζωή, η ανάπτυξη, η αρμονία της φύσης έγιναν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς του.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ξεχωρίζει το έργο του "To the Pollution of Nature, Op. 180, No. 7- Για τη Ρύπανση της Φύσης", ένα πρελούδιο για συμφωνιέτα (μικρή ορχήστρα), γραμμένο το 1989 και έβδομο της σειράς "Ten Preludes for Sinfonietta".
Σε αντίθεση με άλλα πρελούδια, που απεικονίζουν "αγνές" φυσικές εικόνες, όπως "Σε ένα πεύκο", "Σε ένα σφένδαμο", "Σε μια ιτιά", "Στην Ήρεμη Θάλασσα", "Στους γλάρους και τους κορμοράνους" κ.ά., αυτό το έργο αναδεικνύει τη σύγκρουση ανάμεσα στον άνθρωπο και τη φύση, τονίζοντας τις επιπτώσεις της ρύπανσης.

Ο Holmboe στο δάσος
(πηγή: andersbeyer.com)

Η γραφή είναι έντονη, επίμονη και δραματική, κυρίως στα έγχορδα(θυμίζει Γκριγκ ή Σιμπέλιους), ενώ τα πνευστά προσφέρουν στιγμές ηρεμίας πριν η μουσική οδηγηθεί σε ένα σχεδόν δραματικό φινάλε, που εκφράζει την καταστροφή και τη διατάραξη της φυσικής ισορροπίας.

Στην εισαγωγή, απαλά αλλά επίμονα μοτίβα, κυρίως στα πνευστά, συνθέτουν την αίσθηση μιας φύσης ήρεμης και σταθερής, πριν εμφανιστεί η πρώτη ρωγμή από την ανθρώπινη παρέμβαση. Στην κύρια ανάπτυξη, τα έγχορδα και τα χάλκινα εισβάλλουν με επαναλαμβανόμενες δυναμικές φράσεις, στρεβλώνοντας τα μοτίβα και υπογραμμίζοντας την αναστάτωση και τη σύγκρουση. Το φινάλε κορυφώνεται με μια εκρηκτική ένταση, όπου η μουσική γίνεται καθρέφτης της ανθρώπινης καταστροφής, αφήνοντας την ακρόαση να βιώσει τη δραματική ευπάθεια της φύσης.
Στον Holmboe, μουσική και φύση δεν υπήρξαν ποτέ χωριστές έννοιες. Τα έργα του ζουν και αναπνέουν όπως τα δέντρα και τα ποτάμια που τόσο αγαπούσε. Στο "To the Pollution of Nature", η ομορφιά συναντά τη δραματική αλήθεια, η μουσική γίνεται φωνή, έκκληση και προειδοποίηση για τη φύση που απειλείται από την ανθρώπινη παρέμβαση. Λειτουργεί ως καθρέφτης της σύγκρουσης ανάμεσα στην αρμονία του φυσικού κόσμου και τη διατάραξή του, υπενθυμίζοντας ότι η τέχνη δεν αγγίζει μόνο το αυτί, αλλά και τη συνείδηση, φωτίζοντας την αδιάρρηκτη σύνδεση του ανθρώπου με τη φύση...

Vagn Holmboe: "To the Pollution of Nature, Op. 180, No. 7": 

* Το εικαστικό που συνοδεύει το κείμενο, με τίτλο "Η Χαμένη Αρμονία της Φύσης", αποτυπώνει τις καταστροφικές συνέπειες της ανθρώπινης παρέμβασης στον πλανήτη. O δημιουργός του, Saidu Abdulmumin Degri, αναδεικνύει τη στενή σχέση ανάμεσα στην περιβαλλοντική υποβάθμιση και την ανθρώπινη ευημερία. Έμπνευση για το έργο αποτέλεσε το πρωτοποριακό παράδειγμα της Wangari Maathai, της πρώτης Αφρικανής γυναίκας που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης, καθώς και ο αγώνας της για την αναδάσωση και την προστασία του περιβάλλοντος. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτες υπήρξαν οι προσπάθειές της να φυτέψει πάνω από 30 εκατομμύρια δέντρα. Το έργο λειτουργεί ως κάλεσμα ευθύνης και ελπίδας, προτρέποντας σε έναν πιο συνειδητό και βιώσιμο τρόπο ζωής, με τη συνειδητοποίηση ότι "έχουμε μόνο μία Γη να αποκαλούμε σπίτι μας".

Τύμπανα του Χειμώνα...

Καθώς ο χειμώνας κάνει σήμερα την επίσημη είσοδό του, η σιωπή και η ψυχρή ατμόσφαιρα των ημερών μας καλούν σε εσωτερική περισυλλογή και βαθύτερη αίσθηση του κόσμου γύρω μας. Η φύση συσπειρώνεται, ο χρόνος μοιάζει να επιβραδύνει, και κάθε ήχος αποκτά μεγαλύτερη ένταση μέσα στο κρύο και το σκοτάδι. Είναι η εποχή που οι μεγάλες δυνάμεις της γης και του καιρού γίνονται αισθητές με έναν τρόπο υπερβατικό, υπενθυμίζοντάς μας τη θέση μας μέσα σε έναν ευρύτερο φυσικό κύκλο.
Σήμερα, στο χειμερινό ηλιοστάσιο, η στιγμή αποκτά μια ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο ήλιος φτάνει στο χαμηλότερο σημείο του ουρανού, οι μέρες είναι πιο σύντομες και οι νύχτες πιο μακρές. Κάτω από αυτό το σπάνιο φως, αντιλαμβανόμαστε την αξία της ακινησίας και της υπομονής, τη δύναμη της σιωπής και την ανάγκη να παρατηρήσουμε την εσωτερική μας συνθήκη, όπως η γη παρατηρεί τη δική της πορεία γύρω από τον ήλιο. Το σκοτάδι δεν είναι μόνο απουσία φωτός. Είναι ένα διάλειμμα, μια στιγμή αναστοχασμού, όπου η ζωή κρύβει μέσα της τα σπόρια της αναγέννησης. Και καθώς ο ήλιος ξεκινά αργά να γυρίζει ξανά προς την ανάταση, νιώθουμε μια υπόσχεση επιστροφής, μια αόρατη ώθηση προς τη ζωή, που μας συνδέει με τους κύκλους της φύσης και τον χρόνο που συνεχώς κυλά.

Το "Earth and the Great Weather" του John Luther Adams είναι μια συμφωνική σύνθεση που αντλεί έμπνευση από τα ακραία φυσικά φαινόμενα και τα τοπία της Αλάσκας, όπου έζησε ο συνθέτης για πολλά χρόνια. Το έργο δεν επιχειρεί να περιγράψει τη φύση με αφηγηματικό τρόπο, αλλά να μεταφέρει την αίσθηση της απεραντοσύνης, της δύναμης και της αδιάκοπης μεταβολής της. Η μουσική εξελίσσεται με εκτεταμένα ηχοχρώματα, έντονες δυναμικές αντιθέσεις και μια αίσθηση φυσικής αναπνοής, σαν να υπακούει σε γεωλογικούς και κλιματικούς ρυθμούς.

Στο έργο αυτό, ο άνθρωπος δεν βρίσκεται στο κέντρο, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο οικοσύστημα ήχου, όπου η γη πρωταγωνιστεί. Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα της οικολογικής και στοχαστικής γραφής του Adams, όπου η μουσική γίνεται εμπειρία χώρου, χρόνου και φυσικής ενέργειας, περισσότερο παρά προσωπική εξομολόγηση.

Το μέρος "Drums of Winter" αποτελεί ένα από τα πιο δραματικά και εμβληματικά του τμήματα. Εστιάζει στην ένταση και την παλλόμενη ενέργεια του χειμώνα, μετατρέποντας τις φυσικές δυνάμεις σε μουσική δράση. Κρουστά και τύμπανα κυριαρχούν, δημιουργώντας έναν ρυθμικό παλμό που θυμίζει τον παγωμένο αέρα, τη χιονοθύελλα και την αέναη κίνηση του χειμερινού τοπίου.

Η μουσική ειναι πολυεπίπεδη, με συνεχείς αντιθέσεις δυναμικής και πυκνότητας, δίνοντας την αίσθηση ότι ο ακροατής βρίσκεται μέσα στη φουρτουνιασμένη φύση. Αντί για μελωδία, κυριαρχούν ηχοχρωματικές υφές και ρυθμικά μοτίβα, που αναπαριστούν τον παγωμένο, ανελέητο χαρακτήρα του χειμώνα. Το αποτέλεσμα είναι μια υπερβατική εμπειρία, όπου ο ήχος γίνεται μέσο να βιώσει κανείς τον χειμερινό κύκλο ως δύναμη της φύσης, ακατάβλητη και μεγαλειώδη..

Και καθώς ο χειμώνας εγκαθίσταται επίσημα με το σημερινό ηλιοστάσιο, οι παλμοί των "Drums of Winter" μοιάζουν να αντικατοπτρίζουν την ίδια τη ροή του κόσμου. Τα τύμπανα γίνονται η καρδιά της εποχής, ο ρυθμός που υπενθυμίζει ότι ακόμα και στο σκοτάδι η ζωή συνεχίζεται και η γη αναπνέει με τρόπους που υπερβαίνουν την ανθρώπινη αντίληψη. Μέσα στην ένταση και τις παλλόμενες ηχοχρωματικές υφές, βιώνουμε τον χειμώνα ως εποχή αλλά και ως μεγαλόπρεπη δύναμη της φύσης, που φέρνει μαζί της σιωπηλή ικανότητα αναστοχασμού και την υπόσχεση αναγέννησης.

John Luther Adams: "Drums of Winter":

Στις μουσικές, στήσαν τρελό χορό τα μελισσόπουλα...

pinterest

"Εδώ είναι τα τρεχούμενα νερά εδώ είναι ο κήπος,
εδώ βουίζουν οι μέλισσες μες στα κλωνάρια"

 (Γιώργος Σεφέρης)

web-holidays

"H μέλισσα ανακηρύχθηκε το πιο σημαντικό έμβιο ον στον πλανήτη, λένε οι επιστήμονες...

Αν κάποτε οι μέλισσες εκλείψουν, το ανθρώπινο είδος δεν θα αργήσει να τις ακολουθήσει", ισχυρίστηκε ο Αλβέρτος Αϊνστάιν.



Σήμερα , φίλοι μου, οι μέλισσες έχουν την τιμητική τους.
Η Παγκόσμια Ημέρα των Μελισσών στις 20 Μαΐου, συμπίπτει με τα γενέθλια του Anton Janša, ενός Σλοβένου μελισσοκόμου που ήταν παγκόσμιος πρωτοπόρος στον τομέα της μελισσοκομίας τον 18ο αιώνα.

Περνά- περνά η μέλισσα με τα μελισσόπουλα, λοιπόν, γι' αυτό το Μαγιάτικο πρωινό...

"Περίαπτο με τις μέλισσες"
Αρχ. Μουσείο Ηρακλείου

Τη θρεπτική αξία του μελιού είχαν αντιληφθεί από πο­λύ νω­ρίς και οι αρχαίοι μας πρόγονοι, γι' αυτό και το θε­ω­ρού­σαν θεϊκή τρο­φή.

Σύμφωνα με τη μυθολογία, η Μέ­λισ­σα ήταν θυ­γα­τέ­ρα του βα­σι­λιά της Κρή­της Με­λισ­σέ­α, α­δελ­φή της Α­μάλ­θειας, μαζί με την ο­ποί­α εκτελού­σαν χρέ­η τροφών του νε­ο­γέν­νη­του Δί­α, που τον τάιζαν με γά­λα και μέ­λι. Α­πό αυτό ο­νο­μά­στη­κε ο Ζεύς, Με­λισ­σαίος.

Περίφημο είναι το "περίαπτο με τις μέλισσες", ένα αριστουργηματικό δείγμα της μινωικής τέχνης, χρυσό κόσμημα σε σχήμα δύο μελισσών που αποθέτουν μια σταγόνα μέλι στην κηρήθρα. 

Τα δύο έντομα είναι αντικριστά, με τα πόδια ενωμένα επάνω στη σταγόνα, ενώ στους κορμούς και στα φτερά τους οι λεπτομέρειες αποδίδονται με εντυπωσιακή μικροσκοπική κοκκίδωση.

Στην ελληνική μυθολογία, οι Παρνασίδες νύμφες με μαντικές ικανότητες και προστάτιδες των μελισσών ονομάζονταν Θριές. Ηταν φτερωτές και αγαπούσαν ιδιαίτερα το μέλι. Όταν οι άνθρωποι τις συμβουλεύονταν για τα μελλούμενα, τους πρόσφεραν μέλι ως δώρο για να κερδίσουν την προθυμία τους. Όπως αναφέρει ο "Ομηρικός Ύμνος" στον Ερμή:
"Από την κατοικία τους πετούν πότε εδώ και πότε εκεί, τρεφόμενες με μέλι… Και όταν εμπνέονται τρώγοντας το κίτρινο μέλι, είναι πρόθυμες να πουν την αλήθεια. Αλλά αν στερηθούν το γλυκό φαΐ των θεών, τότε λένε ψέματα".

Στη φυλή των Μάγια, ονομαστή είναι η θεά των μελισσών(Colel Cab). Σκοπός της ήταν να κρατήσει ασφαλείς τις μέλισσες  και το μέλι τους. Ήταν μεγάλης σπουδαιότητας για την κοινωνία των Μάγια, επειδή φρόντιζε τη γη και εξασφάλιζε ότι θα γινόταν η επικονίαση, επηρεάζοντας έτσι θετικά τη γεωργία τους. Απεικονίζεται με φτερά μέλισσας να πετά.

"Κάτω στης Μαργαρίτας τ΄αλωνάκι, στήσαν τρελό χορό τα μελισσόπουλα" σήμερα και μεις ροβολάμε χαρούμενα σκαλίζοντας στην τέχνη των ήχων το ρυθμικό βουητό τους, αναζητώντας στην έμπνευση των δημιουργών "το χέρι που κράτησε μέλισσα θεόρατη..."

1. Rimsky-Korsakov, "Flight of the Bumblebee"

pinterest

Όταν γίνεται λόγος για μελίσσια σε παρέα φιλόμουσων, πρώτη που έρχεται στο νου είναι φυσικά η σύνθεση του Ρίμσκυ Κόρσακωφ: "Flight of the Bumblebee", αρχικά γραμμένη ως ορχηστρικό ιντερμέδιο για την όπερα: "The Tale of Tsar Saltan-Ο θρύλος του Τσάρου Σαλτάν".

Ο συνθέτης στο "Πέταγμα της μέλισσας" στοχεύει να αναδείξει μουσικά το φαινομενικά χαοτικό και ταχύτατα μεταβαλλόμενο μοτίβο της πτήσης μιας μέλισσας. Η δημοφιλέστατη σύνθεση κλείνει την πρώτη σκηνή της 3ης πράξης κατά την οποία ο φτερωτός μάγος-κύκνος μετατρέπει τον γιο του Τσάρου σε μέλισσα για να πετάξει μακριά ώστε να επισκεφτεί τον πατέρα του, ο οποίος δεν ξέρει ότι είναι ζωντανός.

Είναι από τα πλέον αναγνωρίσιμα μοτίβα στην κλασική μουσική, με τη ρυθμική ταχύτητά του να το καθιστά έργο εξαιρετικά υψηλού βαθμού δυσκολίας.

Rimsky-Korsakov, "Flight of the Bumblebee":

(Yuja Wang)

2. John Dowland: "It Was a Time When Silly Bees Could Speak"

pinterest

Από τις σπουδαίες μουσικές προσωπικότητες της Αγγλικής αναγεννησιακής σχολής συνθετών είναι ο John Dowland.
Η προσφορά του στην οργανική μουσική είναι αξιοσημείωτη, ιδιαίτερα στις συνθέσεις για λαούτο, καθότι υπήρξε βιρτουόζος λαουτίστας. Χαρακτηριστική είναι η φράση συγχρόνων του πως "το ουράνιο άγγιγμα του Ντάουλαντ στο λαούτο ανυψώνει την ανθρώπινη αίσθηση"...
Μπορεί να απορρίφθηκε για τη θέση του αρχιμουσικού στην αυλή της βασίλισσας Ελισάβετ Α', βρήκε όμως μια πολύ καλά αμειβόμενη θέση στην Αυλή του βασιλιά της Δανίας.

Στο τέταρτο βιβλίο τραγουδιών του Dowland βρίσκουμε μια δημιουργία με βουητό μελισσών όλο πίκρα, καθώς το ποίημα που μελοποιείται βασίζεται σε ένα παιχνίδι λέξεων με πλήθος παραλληλισμών.

Έχει τίτλο: "It Was a Time When Silly Bees Could Speak":

"Ήταν μια εποχή που οι ανόητες μέλισσες μπορούσαν να μιλήσουν

και εκείνη την εποχή ήμουν μια ανόητη μέλισσα

που τρέφονταν με θυμάρι μέχρι να σπάσει η καρδιά μου,

αλλά ποτέ δεν ευδοκίμασα,

όμως έφερνα κερί και μέλι στην κυψέλη..."

Τα λόγια είναι σαν το παράπονο όλων των πικραμένων που κάθονται βουβοί ώσπου...

"γιατί αυτό το ευλογημένο θυμάρι μου να' ναι ξερό

απ' αυτό το θυμάρι ζει ο τεμπέλης κηφήνας,

η σφήκα, το σκουλήκι, η σκνίπα, η πεταλούδα.

ζευγάρωσα με θλίψη, έπεσα στα γόνατα,

και έτσι παραπονέθηκα στη βασίλισσα των μελισσών..."

John Dowland: "It Was a Time When Silly Bees Could Speak"
(Emma Kirkby)

3. Thomas Arne: "Where the bee sucks, there suck I"

Αρχαίο νόμισμα από την Έφεσο

Από τους κορυφαίους συνθέτες θεατρικής μουσικής στην Αγγλία του 18ου αι. υπήρξε ο Thomas Arne.

Το 1746 μελοποιεί τη Σαιξπηρική "Τρικυμία". Στην 5η πράξη υπάρχει το τραγούδι του Άριελ: "Where the bee sucks, there suck I - Όπου ρουφάει η μέλισσα, εκεί ρουφώ κι εγώ":

"Όπου ρουφάει η μέλισσα, εκεί ρουφώ κι εγώ,

μονιάζω μέσ' στο λούλουδο· αυτού

κοίτομαι την ώρα, που σκούζ' η κουκουβάγια.

Στης νυκτερίδας τον ώμο

πετώ προς το καλοκαίρι χαρούμενα·

χαρούμενος, χαρούμενος μέλλει να ζω

από κάτου εις τ' άνθι που κρέμετ' από το κλαδί"

(Σαίξπηρ: "Τρικυμία", Πράξη 5η, μτφ. Ιάκωβου Πολυλά)

Thomas Arne - William Shakespeare: "Where the bee sucks, there suck I"
(Emma Kirkby - Ch. Hogwood)

4. Chopin: Etude Op. 25, No. 2(The Bees)

 Ένα ακόμη όμορφο μουσικό παράδειγμα, με πιάνο αυτή τη φορά, που σχετίζεται με το γρήγορο πέταγμα και το βουητό των μελισσών έχουμε κι από τον ποιητή του πιάνου.

Ο Φρειδερίκος Σοπέν στην "Étude Op. 25, Νο. 2" με την ένδειξη Presto, δίνει μια σύνθεση εξαιρετικά δεξιοτεχνική, για κάθε πιανίστα δοκιμασία αντοχής και αντίληψης σωστού ρυθμού καθώς είναι πολυρρυθμική(με τρίηχα ογδόων στο δεξί χέρι έναντι τρίηχων τετάρτων στο αριστερό). 

Λόγω της ταχύτητας, στη σπουδή έχει δοθεί ο υπότιτλος: "Bees-Μέλισσες".

Chopin - Etude No. 14 in F Minor, Op. 25, No. 2
Daniel Barenboim

6. François Schubert: "L’Abeille"

Ο Φρανσουά Σούμπερτ υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους βιολονίστες και συνθέτες του 19ου αι, αφήνοντας πίσω του έργα που συνδυάζουν τεχνική δεξιοτεχνία και ζωντάνια. Το πιο γνωστό του έργο είναι ένα perpetuum mobile για βιολί και πιάνο ή ορχήστρα, με τίτλο "L’Abeille - Η Μέλισσα". Το κομμάτι περιλαμβάνεται σε μια συλλογή από δώδεκα μπαγκατέλες και ξεχωρίζει για τα ταχύτατου ρυθμού, παιχνιδιάρικα μοτίβα του, που αποτυπώνουν την αιθέρια πτήση, το βουητό και την αστείρευτη ενέργεια του μικρού εντόμου. 
Με τα γρήγορα σολιστικά περάσματα του βιολιού και τις φωτεινές παρεμβολές του πιάνου ή της ορχήστρας, το έργο μεταφέρει στον ακροατή την αίσθηση μιας μέλισσας που κινείται ακατάπαυστα, δημιουργώντας μικρή μουσική πανδαισία γεμάτη χάρη, χαρακτηριστική της δεξιοτεχνίας του Σούμπερτ.

François Schubert: "L’Abeille"

Το ακούμε από το Λεωνίδα Καβάκο:

5. John Duke: "Bee, I'm Expecting You"

Βουητό μέλισσας ηχεί και στη σύνθεση του σύγχρονου-κλασικού μουσουργού, John Duke.

Ο Αμερικανός συνθέτης δίνει φωνή στο ποίημα της Emily Dickinson με τίτλο "Bee, I'm Expecting You", τελευταίο ληντ για υψίφωνο και πιάνο, από τον κύκλο τραγουδιών "6 Poems of Emily Dickinson", που συνέθεσε ο Duke το 1968.

pinterest

Είναι πολύ γοητευτικό, γραμμένο από τη σκοπιά μιας μύγας:

Mέλισσα! Περιμένω να φανείς!

Έλεγα μόλις Χτες

Σε Κάποιο γνώριμό σου

Πως ήτανε να ’ρθείς —

Γυρίσανε οι Βάτραχοι—

Και πιάσανε δουλειά—

Πίσω τα πιο πολλά Πουλιά—

Και το Τριφύλλι είναι ζεστό—

Θα ’χεις λάβει το γράμμα

Απάντησε, ως τις δεκαεφτά
ή μάλλον έλα δω—

Δική σου, Μύγα.

(Έμιλυ Ντίκινσον: "44 ποιήματα και 3 γράμματα, Bee! I’m expecting you",
εκδ. Το Ροδακιό, μτφ. Ερ. Σοφράς)

Εύκολα στην πιανιστική συνοδεία αναγνωρίζει κανείς το γρήγορο φτεροκόπημα των μελισσών...

John Duke: "Bee, I'm Expecting You":

Μουσική για ένα μυστήριο βουνό...

 

(H εξαίσια φωτογραφία είναι του φυσιολάτρη γαμπρού μου, Andreas, που ζει με την οικογένειά του στο Σιάτλ,
τραβηγμένη πριν λίγες μέρες από εξόρμησή του στα γύρω βουνά)

Η 11η Δεκεμβρίου έχει καθιερωθεί από τα Ηνωμένα Έθνη ως "Διεθνής Ημέρα Βουνού", με στόχο να αναδειχθεί ο ζωτικός ρόλος, που παίζει το βουνό στη ζωή των ανθρώπων.

Ετσι για το απομεσήμερο προτείνω να ακούσουμε το έργο ενός φυσιολάτρη συνθέτη, που λάτρεψε την ανάβαση σε κατάφυτα βουνά και εγκωμίασε το ορεινό περιβάλλον με τη μουσική του.

Ο αρμενικής καταγωγής, Αlan Hovhaness αρχές της δεκαετίας του 1970, εγκαταστάθηκε μόνιμα στο Σιάτλ της Πολιτείας της Ουάσινγκτον, μια πανέμορφη πόλη, κτισμένη μέσα σε μια στενή λωρίδα του Ειρηνικού ωκεανού, τριγυρισμένη από πλουσιότατα σε βλάστηση βουνά, εξ ού και το προσωνύμιο "σμαραγδένια πόλη".

Ο Χοβχάνες είχε εντυπωσιαστεί, όταν επισκέφτηκε την περιοχή πριν χρόνια:

"Μου αρέσει πολύ η φύση εδώ, κυρίως τα υψώματα. Δεν χρειάζεται να πάω στις Ελβετικές Άλπεις...Εδώ τα βουνά έχουν μια ιερότητα...Είναι εκείνα που σε οδηγούν στο Θεό... Βρίσκονται στα μισά του δρόμου, ανάμεσα στη Γη και τον Ουρανό..."

Η Συμφωνία του, Νο. 2, έχει τον υπότιτλο: "Mysterious Mountain" και είναι εμπνευσμένη από τα γύρω βουνά του Σιάτλ.

Η τριών κινήσεων ορχηστρική σύνθεση παραγγέλθηκε το 1955 από τον Leopold Stokowski προκειμένου να παρουσιαστεί στην παρθενική εμφάνιση του μαέστρου ως δ/ντής στην Συμφωνική Ορχήστρα του Χιούστον.

Η εντυπωσιακή σύνθεση στηρίζεται σε πεντατονικές κλίμακες, που δίνουν ένα άρωμα εξωτισμού, ενώ εμφανή είναι στοιχεία αναγεννησιακής πολυφωνίας και θρησκευτικών ύμνων της Δυτικής μουσικής, που ίσως μαρτυρούν επιρροές από Part και Tavener.

Μελωδική γραμμή, αρμονίες και ενορχήστρωση σκιαγραφούν τη μυστηριώδη ατμόσφαιρα, την ιερότητα των βουνών, στην γαλήνη και τη σιωπή των οποίων μπορεί κανείς να αφεθεί, να καθαρίσει η ψυχή, να φρεσκαριστεί η σκέψη ...

Ο Χοβχάνες πετυχαίνει έναν μουσικοπνευματικό διαλογισμό, που ενθουσίασε τον Ραλφ Βον Ουίλιμς, τόσο, που σχολίασε χαρακτηριστικά:

"Τα "βουνά" του Χοβχάνες γεμάτα μυστήριο γίνονται σύμβολα, όπως οι πυραμίδες. Είναι η προσπάθεια του ανθρώπου να γνωρίσει το Θεό..."

Η πρώτη και πιο δημοφιλής ηχογράφηση του έργου, (θεωρείται από τους κριτικούς ως η σημαντικότερη) έγινε με τη Chicago Symphony Orchestra υπό τον Fritz Reiner.

HOVHANESS: Symphony No. 2 op. 132 "Mysterious Mountain" / Reiner:

"Χειμωνιάτικο Τοπίο"

"Χειμωνιάτικο τοπίο", Konstantin Yuon
(muzei-mira) 

Η ΕΜΥ αυτή τη φορά είχε δίκιο με τις προβλέψεις της...Ο καιρός από χτες το βράδυ άλλαξε, με δυνατούς ανέμους και αρκετή παγωνιά ...

Το σκηνικό δίνει την αφορμή για την μουσική μου καλησπέρα...

Oι "Εποχές" του Αlexander Glazunov, ένα μπαλέτο, που πρωτοπαρουσιάστηκε στην Αγία Πετρούπολη το χειμώνα του 1900 ανοίγει με ένα χειμωνιάτικο τοπίο:

To "Πνεύμα του Χειμώνα" εμφανίζεται με τους πιστούς συντρόφους του…την "Πάχνη", τον "Πάγο", το "Χαλάζι" και το "Χιόνι" και διασκεδάζουν με το Χορό των χιονονιφάδων μέχρι τη στιγμή, που δυο ξωτικά κι η φωτιά που θα ανάψουν, τους εξαφανίζουν.

 Tις χορογραφίες στο μονόπρακτο αλληγορικό μπαλέτο έκανε ο Μαριούς Πετιπά, ενώ την πρεμιέρα παρακολούθησε σύσσωμη η Αυτοκρατορική αυλή.

Επίσης, αξιοσημείωτο είναι πως το μπαλέτο "Les Saisons" κρατούσε μόνιμη θέση στο ρεπερτόριο της Άννας Πάβλοβα. 

Στην παρτιτούρα του ο ρώσος συνθέτης συμφιλιώνει το λυρισμό του Τσαϊκόφσκυ με την ορχηστρική δεξιοτεχνία του Κόρσακωφ. Μια παρτιτούρα στην οποία αποκαλύπτεται η υψηλή εκφραστική ποιότητά του. Δεν τον αποκάλεσαν τυχαία "Ρώσο Μπραμς"...

Ας ξεχάσουμε τυχόν προβλήματα που παρουσιάζονται από την κακοκαιρία, φίλοι μου!
Καθώς οι περισσότεροι έχουμε επιστρέψει από τις εργασίες μας, ας χαλαρώσουμε στη θαλπωρή του σπιτιού μας, αντάμα με τις υπέροχες εικόνες που καταγράφουν οι αισθήσεις με τη βοήθεια της τέχνης!

Tης τέχνης, που καταφέρνει άψογα ν' αναδείξει τις ομορφιές ακόμα κι αυτής της παρεξηγημένης εποχής..., που πείθει πως ο χειμερινός άνεμος είναι όμορφος τελικά μέσα στην αγριότητά του...αρκεί να υπάρχει μια φλόγα να καίει και να ζεσταίνει τα σωθικά...

Η Τέχνη μάς θυμίζει πως η φύση και οι εναλλαγές της αποτελούν αστείρευτη πηγή.

Ο Γκλαζουνόφ με τα μουσικά του πινέλα ζωγραφίζει το χιονισμένο τοπίο, που η άσπιλη λευκότητά του λάμπει εκτυφλωτικά δημιουργώντας με τις μουσικές του εικόνες έναν μαγικό καμβά αισθήσεων!

Alexander Glazunov: "The Seasons-Scene 1st: Winter landscape":

I. Introduction
II. Frost
III. Ice
IV. Hail
V. Snow
VI. Coda

Το ΕΙΚΑΣΤΙΚΟ:

Επιλέγω έναν ζωγράφο της ιδιας εποχής με τον συνθέτη, επίσης ρώσο.
Ο Κωνσταντίν Γιούον είναι από τους "ειδικούς" τοπιογράφους. Οι πίνακές του μαρτυρούν, όχι μόνο την αγάπη του για τη φύση, αλλά και τη δημιουργία μιας εικόνας της πατρίδας του.
Στην αυτοβιογραφία του, ο καλλιτέχνης ανέφερε ότι δημιουργεί εικόνες για να μεταδώσει στον θεατή του τον εκπληκτικό και μοναδικό ήχο της ρωσικής φύσης. Ετσι, δίνει έμφαση στην απεικόνιση χειμωνιάτικων τοπίων.
Στον παραπάνω πίνακά του που τιτλοφορείται "Sorceress Winter landscape" ακολουθεί μια Bruegel-esque απεικόνιση στην οποία δεν λείπει το χρώμα αλλά και οι ανθρώπινες μορφές, που φαίνεται να απολαμβάνουν το χειμωνιάτικο, παγωμένο σκηνικό...

Υπέροχοι οι "χειμωνιάτικοι" ρώσοι καλλιτέχνες! Μουσικός και ζωγράφος, αρμόζουν στο λευκό τοπίο που επικρατεί καιρικά σε όλη τη χώρα...

Alexander Glazunov: "The Seasons-Scene 1st: "Winter landscape"

Διευθύνει ο Vladimir Ashkenazy:

Στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να παρακολουθήσετε το μπαλέτο ολοκληρωμένο: