"Ενρίκο Καρούζο, το μεγαθήριο του λυρικού τραγουδιού"

 

O Caruso στο ρόλο του Lionell από την όπερα "Μάρθα" του F.Flotow

Γεννήθηκε το 1873.
Υπήρξε ο δημοφιλέστερος τενόρος στην ιστορία του λυρικού θεάτρου στις δυο πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα. Τον είπαν "θρύλο", τον είπαν "γίγαντα"!

Από τα φετίχ του, ήταν τα φιλέτα αντζούγιας, που τα κρεμούσε στο λαιμό του σαν φυλαχτό για να προστατεύει τη φωνή του, καθότι αθεράπευτα προληπτικός!

Αυτοδημιούργητος, χωρίς διασυνδέσεις και "μεγάλες" γνωριμίες, στηριζόμενος μόνο στο ταλέντο του κατάφερε από φτωχόπαιδο στη Νάπολη, που για να επιβιώσει έκανε τον "τραγουδιστή του δρόμου", να γίνει ο διασημότερος οξύφωνος της εποχής του!

Ο Καρούζο είναι αυτός, που αγόρασε καινούργια παπούτσια στα δεκαοχτώ του με το χρηματικό έπαθλο από  διαγωνισμό τραγουδιού, κατάφερε να αποκτήσει απαράμιλλη δόξα και χρήματα, τόσα, που ανέθεσε στο Tiffany  να φτιάξει ένα ολόχρυσο μετάλλιο 24 καρατίων με  το προφίλ του στη μια πλευρά και στην άλλη τη μούσα Ευτέρπη με την άρπα της, προστάτιδα της Μουσικής!

Κάποιος, μπορεί να σκεφτεί πράξη ματαιοδοξίας...Ίσως...
'Ομως το ίδιο μετάλλιο το  έκανε δώρο στον ιμπρεσσάριό του για να του εκφράσει την τεράστια ευγνωμοσύνη του για τις υπέρογκα αμειβόμενες παραστάσεις στη Μετροπόλιταν Όπερα!

Πλούσια, ώριμη φωνή!Μια φωνή που ανέσυρε τη Ναπολιτάνικη φλόγα και σπιρτάδα!

Καρριέρα, δόξα και φήμη!
Αν και κάποτε διαταράχθηκε η αγάπη και η λατρεία , που του έδειχνε το κοινό, όταν κατηγορήθηκε πως τσίμπησε τα οπίσθια μια παντρεμένης κυρίας!

Ήπιος σαν χαρακτήρας, πράος, σχεδόν άνευρος, τόσο, που στο μεγάλο σεισμό του Σαν Φραντσίσκο το 1906 δείπνησε μετά το συμβάν ατάραχος, γλείφοντας το πιάτο του και αφήνοντας στο σερβιτόρο γερό φιλοδώρημα!!!

Λάτρης του στυλ και της άψογης εμφάνισης, πάντα κόντρα ξυρισμένος με το μεσάτο κοστούμι του, το ασορτί μαντηλάκι στο πέτο, το περίτεχνο μπαστούνι του και το χαρακτηριστικό καβουράκι!


Με το ωραίο φύλλο τα πήγαινε περίφημα, αν και δεν ήταν εξαιρετικά εμφανίσιμος, ιδιαίτερα στις νυμφευμένες αιθέριες υπάρξεις!

Και πώς να γινόταν το αντίθετο, φίλοι μου;
Μάλλον είχε τον τρόπο του...
Μην ξεχνάμε και το "τσίμπημα στα οπίσθια", που είχε προηγηθεί κάποια χρόνια νωρίτερα!


Δέκα χρόνια σχέση και δυο γιοί με την κατά μια δεκαετία μεγαλύτερή του σοπράνο Anta Giachetti, που για χάρη του παράτησε τον βιομήχανο σύζυγό της!

Δεν παντρεύτηκαν ποτέ!

Αντίθετα στα σκαλιά της εκκλησίας ανέβηκε με μια 25χρονη, με την οποία απέκτησε μια κόρη και μαζί της έμεινε ως το τέλος της ζωής του.



Το χόμπυ, που είχε από μικρός να συλλέγει γραμματόσημα και κέρματα το συνέχισε και μεγάλος.

Επίσης του άρεσε να ζωγραφίζει και να φτιάχνει καρικατούρες των φίλων, των συναδέλφων του, ακόμα και δικές του.

Στη διπλανές εικόνες ο Καρούζο, στο ρόλο του Δον Χοσέ στην Κάρμεν του Μπιζέ. (Σκίτσο, που έκανε ο ίδιος)

Enrico Caruso's caricature as Don José in "Carmen"
από: artsandcultute

Θα τον απολαύσουμε σ'αυτό το ρόλο και στην εκπληκτική άρια:
"La Fleur Que Tu M’avais Jetée - Το άνθος που μου πέταξες", γνωστή και ως: "Το Τραγούδι του Άνθους".

Ακούγεται στη 2η πράξη, ακριβώς μετά τον εξωτικό χορό της Κάρμεν, με τον οποίο η τσιγγάνα σαγηνεύει για μια ακόμη φορά το Δον Χοσέ.  Την έκσταση που έχουν προκαλέσει οι χορευτικές φιγούρες της τσιγγάνας στον ερωτοχτυπημένο νέο, διακόπτει το σάλπισμα από το στρατώνα. Το καθήκον καλεί τον Δον Χοσέ...Πρέπει να φύγει. Εκείνη, χλευάζει τη στάση του και τον περιγελά.
Ο ευαίσθητος Χοσέ τής δείχνει το μαραμένο λουλούδι που τού είχε πετάξει στην πλατεία. Τής εκμηστυρρεύεται πως ήταν εκείνο που τον εμψύχωνε τις δύσκολες στιγμές του εγκλεισμού του στη φυλακή. Απ' αυτό αντλούσε δύναμη κι απαντοχή...
Πρόκειται για άρια  έντονης ευαισθησίας και ποιητικότητας, ερμηνευμένη από τον αγνό ηρωά της, αντίθετα από όλες τις υπόλοιπες της όπερας, που ναι μεν είναι σπάνιας εκφραστικής έντασης, όμως πρωτεύει το ρεαλιστικό στοιχείο...

Bizet: "Carmen-La Fleur Que Tu M’avais Jetée", Enrico Caruso:

Ήταν επιλογή πολλών συνθετών για να υποδειθεί ρόλους σε πρωτοεμφανιζόμενα έργα τους!Ιδιαίτερα τον αγαπούσε και τον θαύμαζε ο ιταλός Francesco Cilea, που του ανέθεσε πρωταγωνιστικούς ρόλους σε δυο πρεμιέρες μελοδραμάτων του : την "Αrlesiana" και την "Adriana Lecouvreur".

Η δεύτερη έκανε πρεμιέρα στο Μιλάνο το 1902.Λίγες βδομάδες μετά, ο μεγάλος τενόρος ηχογράφησε  την άρια "No, piú nobile".
Στο πιάνο τον συνοδεύει ο  συνθέτης Cilea.Μια ηχογράφηση, ΙΣΤΟΡΙΚΗ!!

Στο ρόλο του Canio

Από τους πιο διάσημους ρόλους του ήταν  ρόλος του Canio στους "Παλιάτσους" του Λεονκαβάλο.

Ο Καρούζο ήταν ο πρώτος σταρ στην ιστορία ηχογραφήσεων, τις οποίες ξεκίνησε το 1902.

Από τις εγγραφές του, που άφησαν εποχή, η άρια "Vesti Le gubba" από  τους "Παλιάτσους".
Δίσκος, που πούλησε 1.000.000 αντίτυπα, νούμερο υπερβολικότατο για κείνη την περίοδο!


"Βάλε το κοστούμι"!
Ισως η πιο συγκινητική άρια στο οπερατικό ρεπερτόριο!

Τραγουδιέται, όταν ο Canio ανακαλύπτει την απιστία της γυναίκας του, αλλά παρ 'όλα αυτά θα πρέπει να προετοιμαστεί για την απόδοσή του ως  κλόουν, επειδή "η παράσταση αρχίζει"!

Ο πόνος του αποτυπώνεται βαθιά στην άρια αυτή, που εξηγεί έντονα την έννοια της "τραγικότητας ενός παλιάτσου"..., που χαμογελά εξωτερικά αλλά η ψυχή κλαίει γοερά!

"Vesti la giubba e la faccia infarina.

La gente paga, e rider vuole qua...

[...]

Tramuta in lazzi lo spasmo ed il pianto..."

"Βάλε το κοστούμι!

Οι άνθρωποι πληρώνουν, και θέλουν να γελούν.

Μετατρέπεται σ' αστείo, το δάκρυ κι ο λυγμός..."

Αγαπούσε το καλό φαγητό και τα βαριά τσιγάρα.

Κάπνιζε εξήντα τσιγάρα την ημέρα!
Κάτι, που τα τελευταία χρόνια της ζωής του επιδείνωσε το ήδη επιβαρυμένο αναπνευστικό του.

Πέθανε το 1921 σε ηλικία 48 ετών από βρογχοπνευμονία, σαν σήμερα 2 Αυγούστου στη Νάπολη.  


Ο τραγουδοποιός Λούτσιο Ντάλα αφιερώνει τη σύνθεσή του , που έχει τίτλο το όνομά του στον αείμνηστο τενόρο-γίγαντα της ιταλικής όπερας, "Καρούσο"!

Το τραγούδι, με έντονο λυρισμό, εκφράζει πόνο και μελαγχολία για απραγματοποίητες επιθυμίες, ίσως για να ταυτιστεί και να αποδώσει τη σκληρή ζωή του μεγάλου τενόρου...
Στο ρεφραίν, το ρομαντικό "σ'αγαπώ", αόριστο ως προς τον αποδέκτη, αφού δεν καθορίζεται αν ο μουσικός αναφέρεται στη γυναίκα ή την κόρη του.

Στο βίντεο βλέπουμε τρία μεγαθήρια επί σκηνής!
Δύο ορατοί και ένας αόρατος.
Αείμνηστος Παβαρότι, Λούτσιο Ντάλα και ο μύθος-ερέθισμα γι'αυτό το τραγούδι Ενρίκο Καρούσο.

Μόντενα  1992."Caruso" / Λούτσιο Ντάλλα-Λουτσιάνο Παβαρότι

"Qui dove il mare luccica E tira forte il vento

Sulla vecchia terazza Davanti al golfo di surriento

Un uomo abbraccia una ragazza Dopo che aveva pianto

Poi si schiarisce la voce E ricomincia il canto

Sent il dolore della musica E si alzo dal pianoforte

Ma quando vide uscire la luna da una nuvola 

Gli sembro piu dolce anche la morte

Te voglio bene assai!Ma tanto tanto bene sai!..."

"Εδώ, που η θάλασσα λάμπει και κραυγάζει ο άνεμος

στην παλιά βεράντα, στον κόλπο του Σορρέντο

Ενας άντρας αγκαλιάζει μια κοπέλα δακρυσμένη

Καθαρίζει τη φωνή του και αρχίζει το τραγούδι...

Νοιώθει της θλίψης μουσική κι είπε να σηκωθεί απ'το πιάνο

αλλ'όταν είδε να προβάλει το φεγγάρι απ'το σύννεφο

του φάνηκε γλυκιά η όψη του θανάτου!

Σ'αγαπώ, τόσο, μα τόσο πολύ!..."

To κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

 Hara Nastou25 February 2015 at 08:09

Υπέροχη αφιερωματική δημοσίευση στον Καρούζο, που η φωνή του διασχίζει τον αέρα και φθάνει διθυραμβικά μέσα μας, να τη συνταράζει σε όλες της τις πτυχές! Είχε όμορφες παραξενιές, συγχωρεμένες, πλην των 60 τσιγάρων! Ευχαριστούμε, Ελπίδα, και για τούτη τη μουσική ευωχία, στην οποία προσκλήθηκαν τρεις αθάνατοι!!
Reply

"H γυμνή λαίδη Γκόντιβα και η σοκολάτα μου!"

 

Θυμάμαι έβρεχε καταρρακτωδώς...
Είχα πολλές σακούλες στα χέρια με ψώνια από τη Βρετανική πρωτεύουσα και χρειαζόμουν επειγόντως μια καρέκλα και μια ζεστή σοκολάτα!
Χώθηκα στα Harrods κι αφήνοντας γι' αργότερα την εξερεύνησή τους ανέβηκα στο δεύτερο όροφο, στην καφετέρια.
Παρήγγειλα από τον κατάλογό τους ένα ρόφημα με το όνομα "Lady Godiva special"!
Πάντα στα μέρη που επισκέπτομαι, ως λάτρης των καφεϊδών, μ'αρέσει να δοκιμάζω νέες γεύσεις, νέα αρώματα...

Γκόντιβα ήταν και το όνομα του χώρου...
Η γκαρσόνα πλησίασε και άφησε στο τραπέζι μου ένα πορσελάνινο φλυτζάνι, που ήταν πολύ του γούστου μου...
Λευκό, βασιλικό στη λιτότητά του με χρυσά χείλη!
Το πλησίασα στη μύτη...
Πρώτα η ικανοποίηση της όσφρησης και μετά της γεύσης...Συμφωνείτε;
Άρωμα διακριτικό, αλλά σαγηνευτικό...Λεπτή υφή και γεύση μεθυστική...όπως η αύρα της κυρίας που έδωσε στη σοκολάτα το όνομά της!


Η Λαίδη Γκόντιβα ή Γκοντάιβα  ήταν μια πανέμορφη λαίδη στο Κόβεντρυ της Βρετανίας.
Βαριά στενοχωρημένη από την δυσβάσταχτη φορολογία που είχε επιβληθεί στους υπηκόους, παρακάλεσε τον κόμη σύζυγό της να κάνει κάτι ώστε να απαλλαγούν από τον οικονομικό βραχνά.
Εκείνος για να την αποφύγει, τής υποσχέθηκε πως θα ικανοποιούσε το αίτημά της μονάχα αν έβγαινε γυμνή καβάλα στ' άλογό της στους δρόμους του Κόβεντρυ!

Πράγματι η τολμηρή και θαρραλέα Γκόντιβα το επόμενο πρωί έπραξε ό,τι τής είχε ζητηθεί!
Εμφανίστηκε γυμνή και έφιππη!
Ο κόμης δεν πίστευε στα μάτια του!!!
Ίσα, που πρόλαβε να προστάξει μη βγει κανείς από το σπίτι του εκείνη την ημέρα και μολύνει με το ηδονικό του βλέμμα το ασπροβέλουδο κορμί της νέας κι όμορφης γυναίκας, που μόνο τα μακριά, κατάξανθα μαλλιά της έκρυβαν τα επίμαχα σημεία του ζουμερού της κορμιού!...

Μόνο ένας πονηρούλης ράφτης, λέει ο θρύλος, παράκουσε το πρόσταγμά του και κρυφοκοίταξε τα κάλλη της!
Ήταν ο Πήπινγκ Τομ, που τ'όνομά του από τότε θεωρείται συνώνυμο του οφθαλμοπόρνου ή "ματάκια", όπως λέει κι ο λαός!
Τιμωρήθηκε βέβαια γι'αυτή του την πράξη με τύφλωση από το κόμη σύζυγο της Γκόντιβα, η οποία όμως είχε πετύχει το σκοπό της και με τη γενναία πράξη της είχε απαλλάξει τους υπηκόους της από τη βαριά φορολογία!

Το γεγονός, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στο Κόβεντρυ στις 31 Μαΐου, την τελευταία μέρα
του ανοιξιάτικου μήνα, φυσικά δεν αφήνει ασυγκίνητη τη μουσική τέχνη !

Η έφιππη, γυμνή λαίδη δίνει έμπνευση στον Πιέτρο Μασκάνι, που γράφει την περίφημη τρίπρακτη όπερά του: "Ιζαμπώ", εμπνεόμενος από την αυτοθυσία της ευγενικής ψυχής της λαίδης...δίνοντας διαφορετικά ονόματα και ρόλους.

Tην τολμηρή λαίδη και το θρύλο της γνώρισε ο συνθέτης όταν διάβασε το ποίημα του άγγλου Άλφρεντ Τέννυσον: ""Godiva".


Άλλη μια όπερα του Μασκάνι, όπου αναδεικνύεται το τεράστιο ταλέντο του βεριστή συνθέτη, με τις υπέροχες μελωδίες να ξεδιπλώνονται αβίαστα φανερώνοντας το μεγάλο χάρισμά του στη σύνθεση!


Γοητευτικά μοτίβα, άριες φλογερές, όλο ορμή, μια περιπέτεια όχι μόνο από άποψη μελωδική μα και αρμονική, με αποκορύφωμα,  όπως και στην Καβαλλερία Ρουστικάνα, το αριστουργηματικό ιντερμέτζο!

Παρότι βεριστής, ο Μασκάνι δεν αφήνει έξω τα ρομαντικά στοιχεία, καθώς υπάρχουν στιγμές όπου η προσέγγισή του γίνεται τρυφερή, με μια γλύκα αγωνίας, διαχέοντας συγκίνηση, κάνοντας αισθητά την απόγνωση και το βασάνισμα της ψυχής, όταν η Ιζαμπώ συνειδητοποιεί πως δεν προστάτεψε αρκετά τον αγαπημένο της Φόλκο(αντίστοιχο Πήπινγκ Τομ, όχι όμως ηδονοβλεψία, αλλά οραματιστή) τον οποίο ερωτεύτηκε μετά τη σύλληψή του...
Σε εκτέλεση από την Marcella Pobbe, μια μεγάλη σοπράνο, σύγχρονη της Κάλλας και της Τεμπάλντι:

"Venne una vecchierella alla mia corte"

H "Ιζαμπώ" αποτελεί ένα μικρό αριστούργημα συμβολισμού και αισθητισμού!Ο Μασκάνι στήνει μια υπέροχη παραμυθοϊστορία! Απομακρύνεται από τις παραδοσιακές πτυχές της οπερατικής μορφής που είχε χρησιμοποιήσει σε προηγούμενες όπερές του και γράφει σε ένα πολύ πιο ελεύθερο στυλ.
Η μουσική μπορεί να είναι επιβλητική, μα συγχρόνως είναι λεπτή και εύθραυστη, σαρωτικά μαγική!

Το 1966 το δίδυμο Peter and Gordon ηχογραφούν το ομώνυμο τραγούδι, που αν και από το δήμαρχο του Κόβεντρυ θεωρήθηκε προσβλητικό, εν τούτοις έφτασε το νούμερο 1 στις προτιμήσεις του κοινού.

"Lady Godiva": Peter & Gordon:

Δοθείσης δε, της ευκαιρίας η βέλγικη σοκολατοβιομηχανία δημιούργησε ρόφημα και σοκολατάκια με ένα τόσο ξεχωριστή και φίνα γεύση, απόλυτα ταιριαστά  με τη λεπτότητα της γοητευτικής Γκοντάιβα...

Από τότε που έμαθα την ιστορία της λαίδης, κάθε φορά, που θα βρεθώ στα Harrods ή στο αεροδρόμιο του Χήθροου λιμπίζομαι και μπαίνω στον πειρασμό της αγοράς ενός κουτιού από τα λιγωτικά και  τερψιλαρύγγια γλυκάκια...καθότι βρίσκω ωραίο το παράδειγμά της λαίδης!!!...
Δείχνει τη θυσία της εξουσίας, για το καλό του πολίτη...

"Τα μισοτηγανισμένα ψάρια", ο θρύλος για την Άλωση...

 

Μπαλουκλί, η πηγή των Θαυμάτων

29 Μαΐου 1453, η μαύρη επέτειος...

Πεντακόσια εξήντα ένα χρόνια συμπληρώνονται από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης στις 29 Μαΐου του 1453, ημερομηνία η οποία σήμαινε και τη διάλυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, από τους Οθωμανούς.
Οι πικρές αναμνήσεις από το πάρσιμο της Πόλης, οι πόθοι και οι ελπίδες για λευτεριά εκφράστηκαν από τους Έλληνες με θρύλους, διηγήσεις, παραμύθια, τραγούδια...


Η Ζωοδόχος πηγή είναι ένα μοναστήρι έξω από την Πόλη, που χτίστηκε από τον Ιουστινιανό με υλικά που περίσσεψαν από την Αγιά Σοφιά, μετά από ένα όραμα που είδε, κατά τη διαρκεια κυνηγιού στην περιοχή, που έχει πολύ πράσινο, νερά και δένδρα.
Στο όραμα είδε πλήθος λαού μπροστά σε μια πηγή.

"Είναι η πηγή των θαυμάτων", του είπαν!

Μέχρι σήμερα υπάρχει μαρμαρόκτιστη πηγή, το νερό της οποίας θεωρείται αγιασμένο.
Η μονή ονομάζεται και Μπαλουκλί από την τουρκική λέξη "balık" =ψάρι.


Ο θρύλος λέει πως όταν έπαιρναν οι Τούρκοι την Πόλη, ένας καλόγερος στη μονή αυτή τηγάνιζε ψάρια στο τηγάνι. Τα είχε τηγανίσει από τη μία μεριά κι όταν ήταν να τα γυρίσει από την άλλη, έρχεται ένας και του λέει πως πήραν οι Τούρκοι την Πόλη.

-Θα το πιστέψω αυτό, λέει ο καλόγερος, αν τα τηγανισμένα ψάρια ζωντανέψουν.
Και τότε τα ψάρια πήδησαν από το τηγάνι ζωντανά κι έπεσαν στη διπλανή λιμνούλα.
Κι είναι έως σήμερα τα ζωντανεμένα εκείνα ψάρια στο Μπαλουκλί, και θα φαίνονται μισοτηγανισμένα, ως να έρθει η ώρα να  γίνει πάλι η Πόλη ελληνική.

Ο θρύλος περιγράφεται όμορφα στο ποίημα του Γ. Βιζυηνού:

"Σαράντα μέρες πολεμά ο Μωχαμέτ να πάρη

την Πόλη την μεγάλη.

Σαράντα μέρες έκαμεν ο 'γούμενος το ψάρι

στα χείλη του να βάλη.

Απ' τες σαράντα κι ύστερα, πεθύμησε να φάγη

τηγανισμένο ψάρι.

–Αν μας φυλάγ' η Παναγιά καθώς μας'ε φυλάγει,

την Πόλη ποιος θα πάρη;

Ρίχτει τα δίχτυα στον γιαλό, τρία ψαράκια πιάνει,

–Θεός να τα βλογήση!

Το λάδι βάλλει στην φωτιά μες στ' αργυρό τηγάνι,

για να τα τηγανίση.

Τα τηγανίζ' από την μια, και πά' να τα γυρίση

κι από το άλλο μέρος.

Ο παραγιός του βιαστικά πετά να του μιλήση,

και τάχασεν ο γέρος!

–Μην τηγανίζης, γέροντα, και μόσχισε το ψάρι

στην Πόλη την μεγάλη!

Την Πόλη την εξακουστή οι Τούρκοι έχουν πάρει,

μας κόβουν το κεφάλι!

–Στην Πόλη Τούρκου δεν πατούν κι Αγαρηνού ποδάρια!

Με φαίνεται σαν ψεύμα!

Μ' αν είν' αλήθεια το κακό, να σηκωθούν τα ψάρια

να πέσουν μες στο ρεύμα!

Ακόμ' ο λόγος βάσταγε, τα ψάρι' απ' το τηγάνι,

την μια μεριά ψημένα,

πηδήξανε κι επέσανε στης λίμνης την λεκάνη,

γερά, ζωντανεμένα.

Ακόμ' ώς τώρα πλέουνε, κόκκιν' από το μέρος,

όπου τα είχε ψήσει.

Φυλάγουν το Βυζάντιο ν' αναστηθή κι ο γέρος

να τ' αποτηγανίση".

Ο θρύλος αποτυπώνεται και στο παραδοσιακό τραγούδι της Θράκης όπου παρουσιάζονται τα δύο σύμβολα του Ελληνισμού, ο Μέγας Αλέξανδρος, και ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος να μην πιστεύουν ότι είναι δυνατόν να παρθεί η Πόλις.

Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα η Δόμνα Σαμίου ηχογράφησε και κατέγραψε δημοτικά τραγούδια που έφτασαν ως τις μέρες μας με την προφορική παράδοση, όπως αυτό, που θα σας παραθέσω. Τα διέσωσε αλλά και τα διέδωσε, δίνοντάς τους ξανά την θέση που είχαν στην καθημερινή ζωή των Ελλήνων.

"Aλέξαντρος, μπρ' αμάν αμάν, Aλέξαντρος κι ο βασιλιάς

Aλέξης αντρειωμένος - κι ο μικρο-Kωσταντίνος

μαζ' έτρουγαν, μαζί έπιναν, μαζί χαροκοπιούνταν.

Kει πό 'τρουγαν κει 'πόπιναν και κει π' χαροκοπιούνταν

λαλιά τ'ς ήρθι 'πού του Θιό, λαλιά 'πού τα ουράνια.

- Θα πάρει Tούρκος το ψωμί, θα σέβ' και μες στην Πόλη.

- 'Nτα βγουν τα ψάρια 'π' του νταβά

κι ο πέτ'νος 'πού το ντέντζιρ'

Θα πάρει ο Tούρκος το ψωμί, θα σέβ' και μες στην Πόλη.

Bγήκαν τα ψάρια 'π' του νταβά

κι ο πέτ'νος 'πού το ντέντζιρ'

πήρε κι ο Tούρκος το ψωμί, σέβηκι μες στην Πόλη"

"Αλεξανδρος κι ο Βασιλιάς", παραδοσιακό Θράκης - Δ.Σαμίου

Το κείμενο έχει δημοσιευτεί και στην Κοινότητα The Mythologists

Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη...

"Η Δόξα των Ψαρών", Νικόλαος Γύζης

Αν και μικρό, το νησί των Ψαρών είχε σπουδαία θαλασσινή παράδοση και αποτελούσε μεγάλη ναυτική δύναμη της Ελλάδας. Επειδή δημιουργούσε πολλά προβλήματα στον τουρκικό στόλο, δόθηκε εντολή από το σουλτάνο να το καταστρέψουν. 

Το φρικαστικό γεγονός της σφαγής των Ψαριανών από τον τουρκικό στρατό έγινε 5 Ιουλίου1824.
Οι ντόπιοι αντιστάθηκαν σθεναρά ,όμως δεν άντεξαν μέχρι το τέλος.Η καταστροφή και η σφαγή, που ακολούθησε υπήρξε τρομερή. Οι μισοί και πλέον κάτοικοι του νησιού θανατώθηκαν ή πουλήθηκαν ως σκλάβοι.

Την εικόνα της καταστροφής δίνει με τον πιο παραστατικό τρόπο ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός :

"Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη

περπατώντας η Δόξα μονάχη,

μελετά τα λαμπρά παλικάρια

και στην κόμη στεφάνι φορεί

γινωμένο από λίγα χορτάρια

που ’χαν μείνει στην έρημη γη".

To ποίημα του Σολωμού είναι εκείνο, που ενέπνευσε το ζωγράφο μας Νικόλαο Γύζη να φιλοτεχνήσει το αριστούργημά του "Η Δόξα των Ψαρών", ένα έργο που διακρίνεται για τον ιδεαλισμό του και το υψηλό φρόνημα που ενσαρκώνει.
Σολωμός και Γύζης συμπορεύονται στην έκφραση του ιδεώδους της αθάνατης δόξας!
Το ποίημα μαζί με στίχους από διάφορα δημοτικά τραγούδια είχε αντιγράψει ο Γύζης στο τετράδιο των σχεδίων του προκειμένου να τα μετατρέψει σε ζωγραφικές απεικονίσεις.

"Η Δόξα παριστάνεται να έρχεται από το βάθος, σχεδόν μετωπικά προς τον θεατή, και μοιάζει να προσγειώνεται μόλις αυτή τη στιγμή, πίσω της, μία δέσμη φωτός, στα δεξιά και μία αχνή ακτίνα αριστερά, σημάδια μιας συμβολικής ανατολής, αιχμαλωτίζουν το βλέμμα του θεατή πάνω από τον αριστερό ώμο της Δόξας, που περπατά μονάχη στην ολόμαυρη ράχη των Ψαρών", αναφέρει ο Μαρίνος Καλλιγάς στο βιβλίο του "Νικόλαος Γύζης".

Αιθέρια μορφή, αγέρωχη με αρχαγγελική παρουσία, που προχωρεί με σταθερό βήμα, αυστηρή, μοναχή, με περισυλλογή. Φαντάζει σαν κούρος που αναστήθηκε από την ολόμαυρη ράχη των Ψαρών, για να καταγράψει, όπως αναφέρει ο ίδιος ο ζωγράφος τον ηρωισμό και τη θυσία. Η "Δόξα" κυριαρχεί στο σκηνικό σα γυναικεία μορφή, φτερωτή σαν "Νίκη", που τρέχει τις ράχες και τις βουνοκορφές, να απαθανατίσει με τη γραφίδα της τα ονόματα των λαμπρών παλικαριών. Στο διάβα της τρέμει η γη και ανεμίζουν τα μακριά αραχνοΰφαντα και αρχαιοπρεπή πέπλα της σαν φτερά γρηγορόφτερου αγγέλου στον αιγαιοπελαγίτικο αέρα, με το δεξί χέρι υψωμένο σαν σε προσταγή, δείχνει με τον δείκτη της τον στέφανο της κεφαλής, σύμβολο αρχέγονο της θυσίας, έπαθλο των αγωνιστών και των ηρώων, το τίμημα της ελευθερίας και της αθάνατης δόξας. Γύρω της το ξερό τοπίο, το χώμα κείτεται στα πόδια της μαύρο και σκοτεινό. Ο ανταριασμένος ουρανός με τις φωτεινές του ώχρες δημιουργεί ένα υποβλητικό , τρομακτικό, αποκαλυπτικό σκηνικό, που σοκάρει τον θεατή, τον φοβίζει.
Ο Γύζης με το έργο αυτό ενσαρκώσει την ιδέα της δόξας και την αναγάγει σ’ ένα διαχρονικό συμβολισμό! Ένα έργο τέχνης μέσα από το οποίο επιδιώκει να αναπτερώσει την ιδέα της αναγεννώμενης Ελλάδας!

• Το ποίημα του Σολωμού θα εμπνεύσει την ομώνυμη σύνθεση για τετράφωνη χορωδία και πιάνο στον Raffaele Parisini.

"Στων Ψαρών", Raffaele Parisini 

"ᾍσμα ποιηθὲν μὲν παρὰ τοῦ ἀοιδίμου Σολωμού, τονισθὲν παρὰ Ραφαήλου Παριζίνη, ἀφιερωθὲν τῷ ΙΠΠΟΤῌ ΝΙΚΟΛΑῼ ΜΑΝΤΖΑΡῼ τω Κερκυραίω"

(εκδοχή για πιάνο σόλο)

• Επίσης το 1949 από το Σολωμικό ποίημα θα εμπνευστεί και ο πρωτεργάτης της Εθνικής μας Σχολής, Μανώλης Καλομοίρης την συντομότατης διάρκειας ελεγειακή σύνθεσή του για αφηγητή και ορχήστρα, "Η καταστροφή των Ψαρών".
  
  
  Καλομοίρης: "Τhe Destruction of Psara"
  Αφηγητής: Ν.Τσακίρογλου
  
  
• 
  
  

Αισθητική Αγωγή Γυμνασίου, "Νικόλαος Γύζης"-Μ. Καλλιγά, "Οι μεγαλοι Έλληνες ζωγράφοι"-εκδ.Πινακοθήκη Νέου Ελληνισμού.

"Η Φυλλίς, μια μυγδαλιά, ο Δροσίνης κι ένας ράφτης..."

 

Πεντάμορφη η κόρη του Θράκα βασιλιά, σκέφτηκα...
Έτσι κι αυτή, σαν άνθος σπάνιο, θα' στεκε καμαρωτή να λιμπίζονται όλοι τα κάλλη και τις χάρες της!
Ήταν η Φυλλίς, η ροδομάγουλη, σεμνή κοπέλα, όμοιά της δε γέννησε καμιά η γη της Θράκης!
Τ' άνθια της ευγενή κι ευαίσθητα!
Σαν τ'άνθια της μυγδαλίτσας κάτω απ' το μπαλκόνι μου, που εδώ και μερικές μέρες άνοιξαν τα ματάκια τους να δούνε το χειμωνιάτικο ήλιο!
Είναι λευκή, πλουμιστή και τη χαζεύω κάθε φορά,που με φέρνουν εδώ τα βήματά μου...

"Ετίναξε την ανθισμένη μυγδαλιά 

με τα χεράκια της..."

Μ' άσπρες κορδέλες κρεμασμένο στο μπράτσο συνοδεύει το τραγούδι του κανταδόρου μια γλυκόλαλη κιθάρα...

Τ' ωραίο παλικάρι σταμάτησε με το καράβι του να ξαποστάσει γυρνώντας στην πατρίδα του μετά την κατάληψη της Τροίας...
Σπλάχνο του Θησέα, ο Δημοφώντας, νιος κι αυτός όμορφος και λεβέντης.
Σκίρτησαν οι καρδιές, πέταξαν σπίθες οι ματιές κι οι  φλόγες άναψαν!
Τα συναισθήματα των δυο νέων βαθιά.
Ο έρωτάς τους, κεραυνός, που καίει τα σωθικά ...
Η ευχή του πατέρα ευλογεί την ένωσή τους και το πέπλο του  γάμου αγκαλιάζει κεφαλή και
πλάτη της όμορφης Φυλλίδας.

"κι εγέμισ’ από άνθη η πλάτη

η αγκαλιά και τα μαλλάκια της."...

σιγομουρμουρίζει ερωτόλογα η κιθαρίτσα...

"Phyllis": Louise Jopling

Όρκοι για αιώνια, παντοτινή αγάπη...
Μα η Αθήνα, πλανεύτρα πόλη, τη νοσταλγία ξυπνά στου νέου την ψυχή!
Δίνει υπόσχεση πως πίσω θα γυρίσει σύντομα...

Μα ο καιρός περνά και κείνη μαραζώνει περιμένοντας...
Κι οι Ολύμπιοι θεοί τη συμπονούν ..και σ' όμορφο δέντρο τη μεταμορφώνουν για ν'αντέξει πιότερο το χρόνο της προσμονής...

"Phyllis and Demophoön"
Edward  Burne-Jones

Η αγάπη της δεν πεθαίνει και σαν δέντρο η πεντάμορφη Φυλλίδα γίνεται η ελπίδα...


Πέρασαν χρόνοι και καιροί πολλοί κι ένα δέντρο ξερόφυλλο στη μέση του παγωμένου της Θράκης τοπίο αντίκρισε ο Δημοφώντας όταν επέστρεψε μια κρύα χειμωνιάτικη μέρα!



Απελπισμένος, γεμάτος ενοχές και τύψεις αγκαλιάζει τον κορμό της και τότε εκείνη πλημμύρισε ανθούς μέσα στο καταχείμωνο!!!!!!!

"Αχ, σαν την είδα χιονισμένη την τρελή

γλυκά τη φίλησα...",

συνεχίζει ο ρομαντικός ποιητής...

που γράφει τους στίχους όταν απ' το παράθυρό του ένα χειμωνιάτικο πρωί βλέπει σε μια Πλακιώτικη αυλή τ' άνθη της μυγδαλιάς να ραίνουν ώμους, κεφαλή και μπράτσα της νεαρής ξαδέρφης του...

Ο μύθος κάνει την αμυγδαλιά, σύμβολο !
Σύμβολο της ελπίδας, δείχνοντας πως η αγάπη ούτε απ' το θάνατο  νικιέται και ο Γεώργιος Δροσίνης της δίνει την αθανασία βάζοντάς τη στο στόμα του κάθε ερωτευμένου!!!


Το ποίημά του, τρυφερός ύμνος στην αγάπη κι η μυγδαλίτσα με τα άνθη της παραμένει να θυμίζει μια εποχή ρομαντική και αθώα που οι παππούδες κι οι γιαγιάδες νοσταλγικά περιγράφουν.


Η ξαδέρφη του Δροσίνη, μια νεαρή Αρσακειάδα, ένα γλυκό, φρέσκο κοριτσόπουλο δίνει την έμπνευση κι ο ποιητικός οίστρος ανεβαίνει στον τροχό και γυρίζει, πλάθει εικόνες απλές, συναισθήματα αγνά...

Κι ο Τζώρτζης ο Κωστής, ο ράφτης, αφήνει την κλωστή και το βελόνι και χτίζει μελώδημα αθάνατο...
Δεν φιλοδοξεί δάφνες συνθέτη.
Είναι του Δροσίνη ο λόγος που κάνει τη μελωδία να ρέει αβίαστα απ' τα γρατζουνίσματα στο κιθαρόνι.
Κι οι φίλοι του, νεαρά  φανταράκια, που μαζί φυλάνε σκοπιά κρατάνε σεκόντο στο τραγουδάκι που έχει σκαρώσει.

Κι έτσι διαδίδεται απ' άκρη σ' άκρη η ιστορία της καμαρωτής μυγδαλίτσας και της γλυκιάς κόρης, της λουσμένης στα μυγδαλολούλουδα...
Γίνεται ερωτοτράγουδο, καντάδα για κάθε ερωτοχτυπημένο στο παραθύρι της ωραίας δεσποσύνης, που του΄ χει κλέψει την καρδιά!

"Τρελή, σαν θες να φέρεις στα μαλλιά σου το χιονιά

τι τόσο βιάζεσαι;..."

Η στράτα της ζωής της έμορφης ξαδέρφης τερματίζει το 1960,όταν στα χρόνια έχει περάσει τον αιώνα κι έτσι καταφέρνει να γίνει γριούλα με χιόνια στα  μαλλιά!
Η αγάπη, που σε ένα παραμύθι ξήλωσε κάποτε μ' ενοχές και τύψεις ο Δημοφώντας ,...έραψε κάποιος  ράφτης απ' το Άργος, με το μελώδημά του !

Ήτανε στα 1885 που με  μεταξοκλωστές το φυλλοκάρδι ενός νέου ρομαντικού ποιητή κεντά τον ύμνο στην αθάνατη, αγνή αγάπη!
Καταμεσίς μιας παγερής εποχής, μια  αυλή στα σοκάκια της Πλάκας ασβεστώνεται και τα νιάτα μιας σεμνής, μακρυμαλλούσας Αρσακειάδας κάνουν  μια "Ανθισμένη Αμυγδαλιά", αθάνατη!!!

"...τότε θα θυμάσαι τα παλιά

τα παιχνιδάκια σου

σκυφτή γριούλα με τα κάτασπρα μαλλιά

και τα γυαλάκια σου."

Το κείμενο έχει δημοσιευτεί παλιότερα στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

"Στρίνα, Κάλαντα Κάτω Ιταλίας"

Με τον όρο "καλένδες" οι Ρωμαίοι ονόμαζαν τις πρώτες μέρες κάθε μήνα.
Την πρωτομηνιά ο Ύπατος ανέβαινε στο Καπιτώλιο, απ'όπου ανήγγειλε την έναρξη του μήνα με τη φράση: "Calo Juno novella".(Calo = καλώ, ονομάζω= Καλένδες).

Περίφημες ήταν οι Καλένδες του Ιανουαρίου επειδή γιορτάζονταν η έλευση του νέου χρόνου.
Η αρχιμηνιά και δη του Ιανουαρίου θεωρείτο ιερή. Εκείνη τη μέρα πανηγύριζαν και γενικά προσπαθούσαν να την περνούν ευχάριστα, αφού σύμφωνα με την πίστη των παλαιοτέρων "όπως βίωναν την πρωτοχρονιά έτσι θα κυλούσε κι όλο το έτος".

"Θεά του νέου έτους" των Ρωμαίων ήταν η Στρένια ή Στρίνα.
H θεά της ελπίδας, της δύναμης και της αντοχής.
Προς τιμήν της γίνονταν τελετές κατά τις οποίες οι Ρωμαίοι έκαναν ανταλλαγή δώρων σύμβολα καλών οιωνών και ευημερίας.
Συνήθως τα δώρα ήταν σύκα, χουρμάδες και μέλι, καθώς και κλαδιά δάφνης δεμένα μεταξύ τους με κόκκινες κλωστές.
Κάθε κλαδί έπρεπε να έχει επτά φύλλα , τα οποία στη συνέχεια καίγονταν ως θυμίαμα για τη θεά Στρένα με προσευχές για καλή υγεία, ευπορία και καλή σοδειά.

Στη διάρκεια αυτών των τελετών υπήρχε η συνήθεια να τραγουδούν συγκεκριμένα άσματα εξευμενισμού, κάτι σαν κάλαντα της πρωτοχρονιάς και οι καλαντιστές να παίρνουν ως φιλοδώρημα, νομίσματα που έφεραν το όνομα της θεάς "Στρίνα" από το λατινικό strena (αίσιος οιωνός, αλλά και δώρο της πρωτοχρονιάς...αυτό που οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν "επινομίς-μποναμάς").

Το έθιμο επικράτησε στο πέρασμα του χρόνου.
Συντηρήθηκε από τους κατοίκους της Μεγάλης Ελλάδας και τονώθηκε ιδίως από το ελληνικό στοιχείο της Σικελίας και της μεσημβρινής Ιταλίας.

Η "στρίνα", που στα βυζαντινά χρόνια λεγόταν ευαρχισμός ή στρένια εκτελείται μέχρι τις μέρες μας.
Παρέες εκτελεστών τριγυρνούν από γειτονιά σε γειτονιά, από κατώφλι σε κατώφλι τραγουδώντας ...για να ευλογηθεί η γη, το σπίτι, και ο ιδιοκτήτης του, ο "τζενεράλης"!
Όποια παρέα πρωτοτραγουδήσει τα κάλαντα, θεωρείται πως φέρνει γούρι και παίρνει μεγαλύτερη στρίνα (φιλοδώρημα, μποναμά).
Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας η ονομασία "στρίνα" έχει διασωθεί μέχρι σήμερα.
(π.χ στα Δωδεκάνησα ο μποναμάς των καλαντιστών λέγεται μπουλιστρίνα, από το bona strena-καλή στρίνα και στην Κύπρο πουλουστρίνα).

Αυτό το θρησκευτικό, αρχαἰο, παγανιστικό, τραγούδι εξευμενισμού, ακουγόταν στη διάρκεια του δωδεκαήμερου σε μια παραδοσιακή διάλεκτο, την "κουσαντίνα", με συνοδεία ενός εξαφανισμένου σήμερα οργάνου, στον τύπο του λαούτου με μακρύ μανίκι με το όνομα "κολασκιούνι".

Σήμερα στο Σαλέντο της Κάτω Ιταλίας τραγουδιέται ακόμα η "Στρίνα", που θα την απολαύσουμε στην ιδιαίτερη διάλεκτο από τη Σαββίνα Γιαννάτου.

"Στρίνα"

Άρτε που εστά(έφθασα) στην ώρια(ωραία) μασσαρία(αγρόκτημα)

Βλοώ(ευλογώ) την πόρτα με το λιμπιδάρι(κατώφλι)

Βλοώ τη μάνα μ΄όλο τα παιδία

Κι απόι(ύστερα) το τσούρη(πατέρας) που ΄ναι o τζενεράλη(αφέντης-ιδιοκτήτης)

Κι απόι το τσούρη που ΄ναι o τζενεράλη

Ήρταμο να σας φέρμε την Α-στρίνα(κάλαντα)

Κορλιάνα που τη μάτε σε τολό,

Ε να μας δώκει πρέστο μα το πρίμα

Ήρταμο να σας φέρμε την Αστρίνα

Απόι(ύστερα) ‘γω βλοώ και το μερτσάλι(τσαπί)

Την κάτσα(σουρωτήρι), την σκουντέδα(σκάλα), το ροδούλι(χτυπητήρι τυριού)

Και τη σβαρτή, βαρτή μερτσήν αγάλη(χωρίς γάλα)

Ήρταμα να της κάμαν αλλεγκρία(χαρά).

Όπως βλέπουμε η βάση των καλάντων είναι κοινή: αφού λένε για τη γιορτή, περνάνε στα παινέματα ...πρώτα για το νοικοκύρη, κι έπειτα για την κυρά...συνεχίζουν με ευχές για πλούτο και αφθονία ...με στίχους που είναι ένας ποταμός από εικόνες εκπληκτικής ομορφιάς!

Καλή κι ευλογημένη η μέρα σας!

Το κείμενο έχει δημοσιευτεί παλαιότερα και στην Κοινότητα The Mythologists

Σνεγκούροτσκα: Η Κόρη του χιονιού...

"Παππούς Παγετός και Σνεγκούροτσκα"
(pinterest)

"Novy God" αποκαλούν οι Ρώσοι την Πρωτοχρονιά. Ο ερχομός του νέου έτους και το ξεκίνημα του εορτασμού σηματοδοτείται από το ρολόι του Κρεμλίνου που χτυπά δώδεκα φορές... Είναι η ώρα που σύμφωνα με την παράδοση ο Παππούς Παγετός φέρνει τα δώρα στα καλά παιδιά και τούς τα μοιράζει ως τις πρώτες πρωινές ώρες της Πρωτομηνιάς του Νέου Χρόνου... Βοηθό του σε αυτό το μοίρασμα χαράς έχει την εγγονή του, τη Νεράιδα του Χιονιού ή όπως την λένε οι σλαβικές φυλές, Σνεγκούροτσκα...

"Σνεγκούροτσκα", Victor Vasnetsov

Καλή κι ευοίωνη η νέα χρονιά, αγαπημένοι φίλοι, με υγεία για όλους, χαρά, ελπίδα και χαμόγελο! Οι δείχτες του ρολογιού της ας μετρούν ρυθμικά ένα ατέρμονο ταξίδι ευτυχίας, εσωτερικής αρμονίας και αγάπης!
Κυρίως αγάπης, που πλημμυρίζει και ζεσταίνει με τον ήλιο της κάθε παγωμένη καρδιά και βοηθά όλα τα λουλούδια και τις μυρωδιές της άνοιξης, να φωλιάσουν μέσα μας!


Πρώτη μέρα του χρόνου σήμερα και σάς έχω ιστορία πασπαλισμένη λευκό, απαλό και λαμπυρίζον χιόνι. Παραμυθοτάξιδο για μικρούς και μεγάλους που ακόμα ονειρεύονται, μια ιστορία, που μας έρχεται από το μακρινό βορρά...


Μια φορά κι ένα καιρό στη μακρινή, παγωμένη Ρωσία ζούσε ο Παγετός με τη γυναίκα του την Άνοιξη.
Περνούσαν τα χρόνια, μα δεν είχαν αποκτήσει παιδιά... Μια μέρα λοιπόν, βγήκαν στο χιόνι κι έφτιαξαν ένα μικρό χιονανθρωπάκι. Του έβαλαν ξανθά μαλλιά και του' βαψαν ρόδινα τα μάγουλα!
Τη βάφτισαν Σνεγκούροτσκα, που στα ρώσικα σημαίνει "Κόρη του χιονιού"!

"Σνεγκούροτσκα", Boris Zvorykin

Το κοριτσάκι μεγάλωνε κι επιθυμούσε τη συντροφιά των κοινών θνητών! Μια μέρα γνώρισε τον Λελ, ένα βοσκό, που της άρεσε πολύ, αλλά η καρδιά της που δεν ήταν ανθρώπινη, δεν μπορούσε ν' αγαπήσει...
Η μητέρα της την λυπήθηκε και της έδωσε αυτή τη δυνατότητα. Έτσι, η κόρη του χιονιού άρχισε να νιώθει την καρδιά της να σκιρτά από αγάπη και να ζεσταίνεται...Ταυτόχρονα όμως άρχισε να λιώνει και να εξατμίζεται σε ένα μικρό σύννεφο...


Για αυτούς, που αγαπούν τα happy ends υπάρχει και μια άλλη εκδοχή, όπου η Σνεγκούροτσκα όταν ερωτεύεται δεν πεθαίνει, αλλά γίνεται θνητή!
Μια ιστορία που διδάσκει πως η πραγματική ζωή βρίσκεται εκεί που φωλιάζει κι η Αγάπη. Εκεί που ο ήλιος της βλασταίνει καλοσύνες και φωτίζει κάθε ύπαρξη. Εκεί που υπάρχουν άνθρωποι με επιθυμίες, φόβους και ανάγκες. Κυρίως ανάγκη για αγάπη και περιπέτεια με όποιο κόστος, ανάγκη για επικοινωνία και συντροφικότητα...

Η Σνεγκούροτσκα είναι χαρακτήρας πολλών λαϊκών ιστοριών πρωτοχρονιάτικης θεματολογίας (παρόλες τις αναφορές στην τελευταία χειμωνιάτικη νύχτα και την έναρξη της άνοιξης), μια θηλυκή φιγούρα που εμφανίζεται συχνά στη σλάβικη παγανιστική παράδοση κι έχει εμπνεύσει και μουσικούς καλλιτέχνες.

Ανάμεσά τους, τους ρώσους Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι και Ρίμσκι-Κόρσακωφ.

Ι. Ήταν άνοιξη του 1873, που το Θέατρο Μaly της Μόσχας έκλεισε για επισκευές κι αποφασίστηκε οι εμφανίσεις να γίνουν στο Θέατρο Μπολσόι. Για την έναρξη των παραστάσεων η επιτροπή ανέθεσε στο ρώσο συγγραφέα, Αλεξάντρ Οστρόφσκι, να γράψει ένα κατάλληλο έργο, τη μουσική για το οποίο, κατόπιν αιτήματος του συγγραφέα, θα έγραφε ο Τσαϊκόφσκυ. Τόσο ο δραματουργός όσο και ο συνθέτης εργάστηκαν με μεγάλο ενθουσιασμό δίνοντας ένα αριστουργηματικό αποτέλεσμα.

Σε μια επιστολή του προς τη Ναντέζντα φον Μεκ γράφει ο συνθέτης:
"Τόσο πολύ μου αρέσει το έργο του Οστρόφσκι, που ολοκλήρωσα τη μουσική μέσα σε τρεις εβδομάδες, χωρίς να χρειάζεται να καταβάλω ιδιαίτερη προσπάθεια..."
Η πρεμιέρα είχε θριαμβευτική επιτυχία και οι ερμηνείες απέσπασαν διθυραμβικές κριτικές, όπως και η καθοδήγηση του Νικολάι Ρουμπινστάιν.

Η "Σνεγκούροτσκα" ήταν από τα πολύ αγαπημένα έργα του ρώσου μουσουργού. Σε άλλη επιστολή του προς τη βαρώνη φον Μεκ το υπογραμμίζει:
"Η Κόρη του Χιονιού" είναι ίσως το πιο αγαπημένο μου παιδί...Ήταν άνοιξη, υπέροχη εποχή, όταν το συνέθετα κι ήμουν σε πολύ καλή διάθεση. Πλησίαζε βλέπετε, το καλοκαίρι κι η περίοδος ξεγνοιασιάς. Νομίζω ότι η μουσική μου είναι ποτισμένη με τις χαρές της άνοιξης που βίωνα τότε.."

Tchaikovsky - The Snow Maiden:

ΙΙ. Στο έργο του Αλεξάντρ Οστρόφκι στηρίζεται και το λιμπρέτο της ομώνυμης τετράπρακτης όπερας που έγραψε ο Ρίμσκυ-Κόρσακωφ οκτώ χρόνια αργότερα και πρωτοπαρουσιάστηκε στο Θέατρο Μαριίνσκι της Αγίας Πετρούπολης.
Καθώς το παραμυθικό σενάριο πραγματεύεται την αντίθεση των αιώνιων δυνάμεων της φύσης και περιλαμβάνει αλληλεπιδράσεις μυθολογικών χαρακτήρων (Παγετού, Άνοιξης, Πνευμάτων του δάσους...) με πραγματικούς(άνθρωποι, Λελ) ή και φανταστικούς χαρακτήρες(Κόρη του χιονιού..) ο συνθέτης προσπάθησε να διακρίνει κάθε ομάδα με συγκεκριμένα μουσικά θέματα.
Παραδείγματος χάριν συνδέει τους κατοίκους της πόλης με μοτίβα από ρωσικά λαϊκά τραγούδια.

Σνεγκούροτσκα και Λελ (κοστούμια,Victor Vasnetsov) 

Σύμφωνα με τον αδερφό του Τσαϊκόφσκυ, Μόδεστο, ο Τσαϊκόφσκι είχε στεναχωρηθεί πάρα πολύ όταν έμαθε πως ο Κόρσακωφ είχε ασχοληθεί με το ίδιο έργο και τού έγραψε:
"Πάω να σκάσω! Το θέμα είναι καθαρά κλεμμένο από το δικό μας. Θλίβομαι βαθιά όταν σκέφτομαι πως ο Λελ στο τραγούδι του τραγουδάει τα ίδια λόγια πάνω σε διαφορετική μουσική. Νοιώθω, λες και με το ζόρι έχουν αρπάξει κάτι δικό μου και αγαπημένο μου και το παρουσιάζουν στο κοινό με νέα λαμπερά ρούχα και μου' ρχεται να κλάψω!"


Το "Τραγούδι του Λελ", που αναφέρει ο Τσαϊκόφσκυ είναι η μελωδία που σαγηνεύει την Σνεγκούροτσκα και τής προξενεί την επιθυμία να γίνει και κείνη σαν τους θνητούς με καρδιά που ν' αγαπά..."...μπορώ ν'ακούω τα τραγούδια του βοσκού μέρες και νύχτες. Ακούς και λιώνεις..."

Το ακούμε από τη μεγάλη ρωσίδα άλτο, Irina Arkhipova, καθώς αύριο θα γιόρταζε και τα γενέθλιά της.

Rimsky-Korsakov: "The Snow Maiden - Lel's Song":

Στην τελευταία Πράξη της όπερας όλοι συγκεντρώνονται να γιορτάσουν την Ημέρα του Ήλιου(Yarilo). Η Σνεγκούροτσκα και ο θνητός Μιζγκίρ δηλώνουν την αγάπη τους, όταν εμφανίζεται μια λαμπερή αχτίδα ηλιακού φωτός και η Κόρη του χιονιού αρχίζει να λιώνει.
Η δύναμη να αγαπάς είναι η πηγή του θανάτου της.

Κοστούμια για την όπερα, Victor Vasnetsov

Ο Τσάρος ηρεμεί τους πανικόβλητους κατοίκους θυμίζοντάς τους πως αυτός ο θάνατος, αυτό το τέλος σηματοδοτεί την έναρξη μιας νέας, χαρμόσυνης, φωτεινής αρχής.

Ο χορός υμνεί το βασιλιά Ήλιο Γιαρίλο και του ζητά να ζεστάνει τις ανθρώπινες καρδιές με την αγάπη:

"Θαύμα περίεργο και μυστηριώδες!

Φως και δύναμη και αγάπη!

Δεν υπάρχει τίποτα στον κόσμο

πιο όμορφο από το λαμπερό ήλιο!

Τον ήλιο της αγάπης!

Ω Γιαρίλο! Θεέ του φωτός,

Γέμισε τις καρδιές μας καλοκαίρι,

Φως και Δύναμη κι Αγάπη!"

Ο Κόρσακωφ κάποτε δήλωσε: "Όποιος δεν αγαπά τη "Σνεγκούροτσκά" μου δεν κατανοεί την τέχνη μου, άρα δεν κατανοεί και μένα..."

Μέρος του κειμένου δημοσιεύτηκε και στην Κοινότητα The Mythologists.