"Koleda": Το τραγούδι του φωτός από τις σλαβικές παραδόσεις στη λόγια μουσική...

"Koleda", Konstantin Trutovsky

Οι ημέρες των Χριστουγέννων αποτελούν μια ιδιαίτερη εορταστική περίοδο, γεμάτη τελετουργίες που σηματοδοτούν το πέρασμα από το σκοτάδι στο φως και από το παλιό στο νέο. Σε αυτό το μεταίχμιο του χρόνου εντάσσεται η "Κολέντα", έθιμο των σλαβικών φύλων, που δεν είναι απλώς χριστουγεννιάτικη συνήθεια, αλλά ο παλαιός χρόνος που συνεχίζει να αναπνέει μέσα στον σύγχρονο κόσμο. Η ονομασία της περιγράφει μια ιερής διάρκειας εποχή, από τη γέννηση του φωτός στα Χριστούγεννα έως τη φανέρωσή του στα Θεοφάνεια, ανάμεσα στο χειμερινό ηλιοστάσιο και την αναγέννηση του ήλιου, τότε που το σκοτάδι υποχωρεί και η ζωή ξαναγεννιέται.

Στις σλαβικές κοινότητες, ομάδες παιδιών και εφήβων περιδιάβαιναν τα χωριά και τις πόλεις, περνώντας τα κατώφλια των σπιτιών με τραγούδια και ευχές. Σκόρπιζαν σιτηρά -σύμβολα αφθονίας και τύχης- ενώ η ανταπόδοση -γλυκά, καρποί, κέρματα- δεν ήταν φιλοδώρημα αλλά μέρος μιας άγραφης συμφωνίας με τον χρόνο. 

Το όνομα φέρει μακρά διαδρομή, από τις ρωμαϊκές Καλένδες, γιορτές νέας αρχής γεμάτες ευχές και δώρα, ταξίδεψε στα Βαλκάνια και την Ανατολική Ευρώπη, μεταμορφώθηκε σε kolenda, koleda, koliada και ρίζωσε σε τοπικά έθιμα που ήδη τιμούσαν τον κύκλο του ήλιου. Από την ίδια ρίζα γεννήθηκε και η ελληνική λέξη "κάλαντα".

"Koleda", Μ. Γκερμάσεφ

Όταν ο Χριστιανισμός ενσωμάτωσε αυτά τα παλιά στρώματα πίστης, η αναγέννηση του Ήλιου έγινε Γέννηση του Χριστού, το φως ταυτίστηκε με τη θεία παρουσία, και οι ευχές για σοδειά μετατράπηκαν σε ευλογίες για το σπίτι και την οικογένεια. Παρά τις αλλαγές, η μνήμη της αρχαίας τελετουργίας παραμένει ζωντανή στον ρυθμό των τραγουδιών και στην περιήγηση από πόρτα σε πόρτα.

Η Κολέντα στέκει σαν γέφυρα ανάμεσα σε κόσμους...στις ρωμαϊκές Καλένδες και τα ελληνικά κάλαντα, στη λατρεία του ήλιου και στη χριστιανική γιορτή, στον αγροτικό χρόνο και τη σύγχρονη παράδοση. Είναι υπενθύμιση ότι οι άνθρωποι, όσο κι αν αλλάζουν θεούς και λέξεις, συνεχίζουν να τραγουδούν τον ίδιο βαθύ πόθο...να ξανάρθει το φως, να καρπίσει η ζωή, να ξεκινήσει ο χρόνος από την αρχή.

Από το πνεύμα της Κολέντα, του τελετουργικού με τα νυχτερινά τραγούδια ευλογίας που ψάλλονται τις μέρες των Χριστουγέννων, γεννήθηκε η ομώνυμη σύνθεση του Βούλγαρου Dimitar Nenov, "KOLEDA", γραμμένη το 1937.
Το έργο, που ακολουθεί τη δομή του ορατορίου για σολίστες, χορωδία και ορχήστρα, δεν αναπαριστά απλώς το έθιμο, αλλά το μετασχηματίζει σε βαθιά μνήμη και αρχέγονη εμπειρία, εκεί όπου ο άνθρωπος, μέσα στο σκοτάδι του χειμώνα, επικαλείται την επιστροφή του φωτός. Στο ορατοριακό αυτό πλαίσιο, ορχήστρα, σολίστες και χορωδία λειτουργούν ως ενιαία κοινότητα που τελεί μια ιερή πράξη, ο ήχος αποκτά μυσταγωγικό χαρακτήρα και ο χρόνος μοιάζει να αιωρείται ανάμεσα στο παλιό και το νέο.
Με μια γλώσσα μοντέρνα αλλά βαθιά ριζωμένη στη βουλγαρική παράδοση, ο Νένοφ μετασχηματίζει τα λαϊκά μοτίβα, χρησιμοποιώντας τροπικές μελωδίες, ασύμμετρους ρυθμούς και πυκνές αρμονίες, διαμορφώνοντας ένα σκοτεινό και εσωστρεφές ηχητικό τοπίο, μέσα στο οποίο το φως αναδύεται αργά, ως υπόσχεση.

"Koleda", Ivan Goryushkin

Στην σύνθεση του Νένοφ, το χριστουγεννιάτικο στοιχείο συνυπάρχει με τις προχριστιανικές του ρίζες, τη λατρεία του ήλιου, την αγωνία και την ελπίδα του χειμερινού ηλιοστασίου, την ανάγκη του ανθρώπου να ξορκίσει το σκοτάδι με το τραγούδι. Έτσι, το έργο γίνεται γέφυρα ανάμεσα στο αρχαίο και το σύγχρονο, στο λαϊκό τελετουργικό και τη λόγια μουσική του 20ού αιώνα.

Η "Koleda" του Dimitar Nenov είναι τελετουργική μουσική μνήμης. Δεν αναπαριστά το έθιμο, το ενσαρκώνει και καλεί τον ακροατή σε μια συλλογική εμπειρία, όπου το τραγούδι γίνεται ευχή και η ευχή ήχος, μια σιωπηλή, επίμονη επίκληση για την επιστροφή του φωτός.

Dimitar Nenov:  "Koleda" 

Η Μικρασιατική Ραψωδία και τα Κάλαντα των Φώτων...

 

"Φώτα, φως άγιας γιορτής γύρω λαμπυρίζει.

Άγιος Γιάννης Bαφτιστής το Xριστό βαφτίζει.

 

Σήμερα μες στο νερό, θάλασσα, ποτάμι,

ρίχνουν το χρυσό σταυρό, τ’ άγιασμα να κάμει.

 

Σ’ όλα τα νερά αγιασμός και σε μας ο φωτισμός.

Στου σπιτιού μας τη μεριά πάμε μ’ αναφτά κεριά"

(Στέλιος Σπεράντσας)

Χρόνια Πολλά και Καλοφώτιστα! 

Μεγάλη Γιορτή τη Χριστιανοσύνης σήμερα, τα Άγια Θεοφάνια, Επιφάνια ή Φώτα απλά όπως τα λέει ο λαός. Όνομα που προέρχεται από τη φανέρωση των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδας, που -σύμφωνα με τις Γραφές- συνέβη κατά τη Βάπτιση του Χριστού.

"Σήμερα τα Φώτα κι ο Φωτισμός

η χαρά μεγάλη κι ο Αγιασμός.

Κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό

κάθετ' η κυρά μας η Παναγιά.

Καλημέρα, καλησπέρα.
Καλή σου μέρα αφέντη με την κυρά...",

τραγούδησαν χτες Παραμονή της Μεγάλης Γιορτής τα παιδιά τα Κάλαντα, που διασώζονται σε πολλές παραλλαγές σε διάφορες περιοχές της πατρίδας μας...

Τη χαρακτηριστική μελωδία τους έχει ενσωματώσει σε σύνθεση λόγιας μουσικής ο Γιάννης Κωνσταντινίδης.

Φυσικά, δεν χρειάζεται να πω τίποτε για τον πολύπλευρο συνθέτη...

Μπορεί, το ευρύ κοινό να τον γνωρίζει με το ψευδώνυμο Κώστας Γιαννίδης, που χρησιμοποιούσε για τις συνθέσεις του ελαφράς μουσικής, οι φανατικοί όμως μουσικόφιλοι σίγουρα υποκλινόμαστε στο ταλέντο του ως συνθέτης, πιανίστας και μαέστρος, από τις πιο διακεκριμένες προσωπικότητες της Ελληνικής Μουσικής του 20ού αι. και στην "κλασική" μουσική, όπου συνδύαζε αρμονικά το ελληνικό μουσικό ιδίωμα με τη δυτικότροπη κλασική δομή…

Αξιοποιώντας τον πλούτο του παραδοσιακού μέλους διεύρυνε την έννοια της Εθνικής σχολής παρατείνοντάς τη χρονικά.

Ο συνθέτης μας είχε γεννηθεί και μεγαλώσει σε εύπορη οικογένεια τη Σμύρνης σε ένα καλλιεργημένο περιβάλλον, που συνέβαλλε στη διαμόρφωση της καλλιτεχνικής προσωπικότητάς του. Την καλλιτεχνική φλέβα μάλλον την κληρονόμησε από τη μητέρα του που λάτρευε τη μουσική και ήταν εκείνη που τον επηρέασε στον καλλιτεχνικό του προσανατολισμό. 

Το διάστημα 1945-50 συνέθεσε  ένα από τα μεγάλα του συμφωνικά έργα, τη "Μικρασιατική Ραψωδία", που την αφιέρωσε στη μητέρα του.
Ο συνθέτης χαρακτήρισε το έργο αυτό: "μουσικό επιτύμβιο μιας ζωής και ενός κόσμου για πάντα χαμένων"...
Η  δημιουργία του φανερώνει έναν καλλιτέχνη με μεγάλη ευαισθησία, πλούσια μελωδικότητα, σπουδαίο ενορχηστρωτή, με βαθιά γνώση και επιδέξιο χειρισμό της αρμονίας.

Χαρακτηριστικός στη "Μικρασιατική Ραψωδία" του Κωνσταντινίδη είναι ο συνδυασμός λαϊκών σκοπών και ακουσμάτων παραδοσιακής μουσικής της γενέτειράς του, Μικρασίας.

Η σύνθεση χωρίζεται σε 3 μέρη:

Ι. Πρελούδιο και Οστινάτο, 

ΙΙ. Ιντερμέντζο και 

ΙΙ. Φινάλε

Η γνωστή σε όλους μας μελωδία από τα "Κάλαντα των Φώτων" γίνεται μοτίβο, η επεξεργασία του οποίου ενσωματώνεται στην εξαιρετική σύνθεση του Κωνσταντινίδη. 

"Όργανo βαστάει, κερί κρατεί

και τον Αϊ-Γιάννη παρακαλεί.

Άϊ-Γιάννη αφέντη και βαπτιστή

βάπτισε κι εμένα Θεού παιδί.

Ν' ανεβώ επάνω στον ουρανό

να μαζέψω ρόδα και λίβανο.

Καλημέρα, καλησπέρα..."

Γιάννης Κωνσταντινίδης: "Μικρασιατική Ραψωδία"
 το μοτίβο με τα Κάλαντα των Φώτων:

Η σύνθεση ολοκληρωμένη. Τα Κάλαντα των Φώτων ακούγονται στο 3:45:

Ευχές για Καλή φώτιση, αγιασμό σε όλους, κάθαρση και εξαγνισμό σε όλα τα επίπεδα της ζωής μας!

Μια Συμφωνία-έμπνευση από κάλαντα...

 

"A group of carol singers at Christmas time", 1890, Ανωνύμου

Καλημέρα και Χρόνια Πολλά πέρα ως πέρα!!
Σήμερα όλοι μικροί μεγάλοι ξεχύνονται στην πόλη, στο χωριό, από σπίτι σε σπίτι να πουν τα κάλαντα . Οι Ευρωπαίοι τα ονομάζουν  "carols", λέξη που στην αρχική σημασία της αναφερόταν σε χαρούμενο τραγούδι ή σε κυκλικό χορό συνοδεία τραγουδιού.
Κάποιοι τοποθετούν τη ρίζα της λέξης στο μεσαιωνικό λατινικό "choraula"= χορός συνοδεία αυλού από τις ελληνικές λέξεις χορός και αυλός...
Οι Κέλτικης  καταγωγής, λέγοντας  carol εννοούν  τον χαρμόσυνο ύμνο των Χριστουγέννων.

Με την "Carol Symphony" του Victor Hely-Hutchinso, θα σάς ευχηθώ Καλά Χριστούγεννα!

Ο νοτιοαφρικανός συνθέτης μεγαλωμένος όμως στη Βρετανία υπήρξε "παιδί-θαύμα" της εποχής του και με τις επιδόσεις του στο πιάνο, τη σύνθεση και τους αυτοσχεδιασμούς είχε καταπλήξει τους πάντες!

Η "Carol Symphony" είναι συλλογή πρελουδίων που έγραψε ο συνθέτης το 1927 και θεματικά βασίζεται σε τέσσερα δημοφιλέστατα  Xριστουγεννιάτικα Κάλαντα.
Ετσι, αναπτύσσεται σε 4 κινήσεις, μία για κάθε χριστουγεννιάτικη μελωδία, που όμως παίζονται χωρίς διακοπή.

1. Στο πρώτο μέρος ακούμε σε ρυθμό Allegro energico το  αγαπημένο Adeste Fideles, το αρχικό κείμενο του οποίου αποδίδεται σε διάφορους δημιουργούς. Eίναι ύμνος του 13ου αιώνα , ένα κάλεσμα προς όλους τους ανθρώπους της γης ανεξάρτητα από το χρώμα και την εθνικότητά τους για να δουν το θαύμα, την  γέννηση του Θεανθρώπου.

2. Το δεύτερο μέρος, ένα scherzo, είναι μια αναπροσαρμογή  της πιο παλιάς Χριστουγεννιάτικης μελωδίας: "God Rest You Merry, Gentlemen".
Μάλιστα, ο Κάρολος Ντίκενς την αναφέρει στο δημοφιλές διήγημά του "Χριστουγεννιάτικη ιστορία"...

3. Το αργό τρίτο μέρος συνδυάζει σε παραλλαγή τα "Coventry Carol"  με το πιο σύγχρονο  "The First Noel".
Το πρώτο, τιτλοφορείται ως "Lully, lulla, thou little tiny child", και απεικονίζει την βιβλική ιστορία της σφαγής των νηπίων από τον Ηρώδη. Είναι γνωστά ως Coventry carol γιατί παρουσιάζονταν από τις συντεχνίες του Κόβεντρι της Αγγλίας ως μέρος λειτουργικού δράματος με θέμα το επεισόδιο της Βίβλου.

4. Και τέλος, το φινάλε ανακεφαλαιώνει το υλικό από την πρώτη κίνηση και το Αdeste Fideles,  με μια ευφάνταστη, αρμονική και ορχηστρική επεξεργασία.

   

"Κλάμα και οδυρμός πολύς...Η Σφαγή των Νηπίων"

 

«Η σφαγή των νηπίων» Rubens, Μουσείο Καλών Τεχνών, Βέλγιο

"Τότε ῾Ηρῴδης ἰδὼν ὅτι ἐνεπαίχθη ὑπὸ τῶν μάγων, ἐθυμώθη λίαν, καὶ ἀποστείλας ἀνεῖλε πάντας τοὺς παῖδας τοὺς ἐν Βηθλεὲμ καὶ ἐν πᾶσι τοῖς ὁρίοις αὐτῆς ἀπὸ διετοῦς καὶ κατωτέρω, κατὰ τὸν χρόνον ὃν ἠκρίβωσε παρὰ τῶν μάγων. 

τότε ἐπληρώθη τὸ ρηθὲν ὑπὸ ῾Ιερεμίου τοῦ προφήτου λέγοντος· 

φωνὴ ἐν Ραμᾷ ἠκούσθη, θρῆνος καὶ κλαυθμὸς καὶ ὀδυρμὸς πολύς· Ραχὴλ κλαίουσα τὰ τέκνα αὐτῆς, καὶ οὐκ ἤθελε παρακληθῆναι, ὅτι οὐκ εἰσίν".

Δηλαδή:

"Τότε ο Ηρώδης, επειδή είδε ότι εμπαίχτηκε από τους μάγους, θύμωσε πολύ και απέστειλε και σκότωσε όλα τα αρσενικά παιδιά που ήταν στη Βηθλεέμ και σε όλα τα όριά της, όσα ήταν από δύο ετών και κάτω, σύμφωνα με το χρόνο που εξακρίβωσε από τους μάγους. 

Τότε εκπληρώθηκε αυτό που ειπώθηκε μέσω του Ιερεμία του προφήτη, όταν έλεγε: 

Φωνή στη Ραμά ακούστηκε, κλάμα και οδυρμός πολύς. Η Ραχήλ είναι που κλαίει τα τέκνα της, και δεν ήθελε να παρηγορηθεί, γιατί δεν υπάρχουν".

(ΕΥΑΓΓΕΛΙΟ κατά ΜΑΤΘΑΙΟΝ, Κεφ.2:16-18, "Η Σφαγή των Νηπίων")

[Πηγή :Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο: http://www.sch.gr/]

Λεπτομέρεια της Σφαγής από τον άμβωνα στην εκκλησία του Sant 'Andrea στην Πιστόια ,
ένα αριστούργημα του 1301 από τον Ιταλό γλύπτη Giovanni Pisano

Οπως θα καταλάβατε, φίλοι αγαπημένοι σήμερα μιλάμε για το ιστορικό γεγονός της Σφαγής των Νηπίων, που εκτυλίχθηκε  στη Βηθλεέμ, σύμφωνα με τις Γραφές, λίγο μετά τη γέννηση του Χριστού.
Με διαταγή του διανοητικά ανισόρροπου βασιλιά της Ιουδαίας Ηρώδη του Μεγάλου  θανατώθηκαν όλα τα νήπια έως δύο ετών, στην προσπάθειά του να ανακαλύψει και να εξαφανίσει από προσώπου γης τον Ιησού, που σύμφωνα με προφητεία θα αμφισβητούσε την εξουσία του.

Η Εκκλησία μας, σήμερα 29 Δεκέμβρη τιμά τη μνήμη των "δεκτών θυμάτων, ως νεόδρεπτα ρόδα, αγνών νηπίων...", όπως αναφέρονται στο σχετικό απολυτίκιο...

Εγώ όμως, φίλοι μου εκλεκτοί, θα σας καλησπερίσω με βρετανικά κάλαντα του 16ου αιώνα, που απεικονίζουν μουσικά την ιστορία, που αναφέρεται στο δεύτερο κεφάλαιο από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου και τραγουδιέται σε μορφή νανουρίσματος από τις μητέρες των θανατωμένων βρεφών.

Lully, lulla, thou little tiny child

Η μελωδία ονομάζεται και "Coventry Carol" γιατί παρουσιάζονταν από τις συντεχίες του Κόβεντρι της Αγγλίας ως μέρος ενός λειτουργικού δράματος με θέμα τη Βιβλική ιστορία.

Παρά το γεγονός ότι τα δρώμενα πραγματοποιούνταν το καλοκαίρι, στη σύγχρονη εποχή έχoυν καθιερωθεί σαν Χριστουγεννιάτικα κάλαντα, κάτι που ενισχύθηκε περισσότερο από τα Χριστούγεννα του 1940, όταν αυτή ήταν η μελωδία, που ακουγόταν στο τοπικό ραδιόφωνο του Κόβεντρι, όταν βομβαρδίστηκε ο καθεδρικός της πόλης.

Δυο τενόροι κι ένας βαρύτονος εκτελούν τα σολιστικά μέρη.
Φωνές, που παρότι αναπαριστούν τις θλιμμένες μητέρες είναι αντρικές , κάτι που επιβεβαιώνει πως στα λειτουργικά δράματα οι ρόλοι, ανεξαρτήτου φύλου, εκτελούνταν μόνο από άντρες.

"The Massacre of the Innocents", Walters Manuscript 
Ολοσέλιδη ζωγραφιστή μινιατούρα από χειρόγραφο του θαυμαστού "Βιβλίου των Ωρών", που γράφτηκε στα Ολλανδικά τον 15ο αι.

 

EKTEΛΕΣΗ:

Επέλεξα να το ακούσουμε από αγγελικές φωνούλες, μιας εξαιρετικής παιδικής χορωδίας αγοριών, τους Libera.
Η ερμηνεία τους κατανυκτική, μια μουσική πανδαισία και μια μοναδική ακουστική εμπειρία για το φιλόμουσο ακροατήριο.
Ένα σύνολο, που ξεχωρίζει για τη μουσική του ποιότητα, την ομοιογένεια και φωνητική αρτιότητα.

[Να θυμίσουμε πως το όνομα της χορωδίας προέρχεται από το ομώνυμο, αντιφωνικό μέρος του Ρέκβιεμ, "Libera me", λέξη παρμένη από το λατινικό "liberare-Ελευθέρωσε!"]

                        «The Massacre of the Innocents», Pieter Bruegel ο Πρεσβύτερος

Οι ερμηνείες των  Coventry Carols είναι πάμπολλες!
Μετά την χορωδιακή εκδοχή τους, εκείνη που αγγίζει την ψυχή μου περισσότερο με το συναίσθημα του πόνου και της οδύνης των δυστυχισμένων μητέρων, που είδαν να σφάζονται τα παιδιά τους μέσα στις ίδιες τις αγκαλιές τους, εντονότατο είναι με την McKennitt...

Άλλα σχετικά για την Ημέρα, άρθρα μπορείτε να διαβάσετε εδώ και εδώ.

Η Προσκύνηση των Μάγων...

 

"Οι Τρεις Μάγοι", ψηφιδωτό Ραβέννα

Κι ενώ η Ορθοδοξία σήμερα γιορτάζει τη Βάπτιση του Κυρίου, οι Δυτικοί θέτουν σε δευτερεύουσα  θέση την ανάμνηση του γεγονότος και στη γιορτή των Θεοφανείων τιμούν την  "Προσκύνηση των Μάγων". 

Η Δυτική Εκκλησία τιμά τους Τρεις Μάγους εξ Ανατολών που με οδηγό του "Άστρο της Βηθλεέμ" τούς οδήγησε στο Μεσσία.

"...καὶ ἐλθόντες εἰς τὴν οἰκίαν εἶδον τὸ παιδίον μετὰ Μαρίας τῆς μητρὸς αὐτοῦ, καὶ πεσόντες προσεκύνησαν αὐτῷ, καὶ ἀνοίξαντες τοὺς θησαυροὺς αὐτῶν προσήνεγκαν αὐτῷ δῶρα, χρυσὸν καὶ λίβανον καὶ σμύρναν"

(Κατά Ματθαίον, 2, 11)

Οι Τρεις Μάγοι στη Βυζαντινή Τέχνη απεικονίζονται συνήθως με περσική ενδυμασία για να δηλωθεί η εξ Ανατολών προέλευσή τους, όπως στο βυζαντινό ψηφιδωτό από τη νέα βασιλική του Αγίου Απολλιναρίου, στη Ραβέννα που η περσική ενδυμασία τους περιλαμβάνει κάπες και φρυγικούς σκούφους.

Είναι παμπάλαιο το έθιμο σε ανάμνηση του γεγονότος, που παρατηρείται από την Ισπανία της Μεσογείου ως την Ολλανδία της Βόρειων χωρών:
Κάθε χρόνο τέτοια μέρα τα παιδιά πήγαιναν από πόρτα σε πόρτα μεταφέροντας ένα φανάρι σε σχήμα αστεριού ("Αστέρι των Βασιλέων") κρεμασμένο από ένα στύλο τραγουδώντας σχετικά κάλαντα περιμένοντας το φιλοδώρημα τους. 

Λέγεται πως και ο μεγάλος Ολλανδός ζωγράφος Ρέμπραντ από μια τέτοια σκηνή άντλησε το θέμα του σε αυτό το σχέδιό του σε χαρτί με μολύβι...

Rembrandt van Rijn: The Star of the Kings,  1645/1647
British Museum collection

Ο καλλιτέχνης τοποθετεί στο κέντρο μια ομάδα παιδιών. Το ένα κρατά το φανάρι-άστρο, το άλλο φυσά τη φλογέρα και το τρίτο κτυπά το τρίγωνο και τραγουδά. Στα αριστερά των παιδιών μια οικογένεια παρακολουθεί τη σκηνή και ακούει τα κάλαντα από το παράθυρο του σπιτιού της.
Μια μητέρα με το μωρό στην αγκαλιά της παρατηρεί κι αυτή, ενώ δίπλα της ένα άλλο παιδί δείχνει το αστέρι στο μικρότερο μάλλον αδερφάκι του που κλαίει φοβισμένο.
Κάποιος δεξιά έχει απομακρυνθεί αδιαφορώντας ενώ δυο καπελοφόροι άνδρες κοντοστέκονται και στρέφονται προς το μέρος που διαδραματίζεται η σκηνή.
Οι σκιές με το μολύβι δηλώνουν το βάθος και τη νυχτερινή ατμόσφαιρα, την οποία φαίνεται να απολαμβάνει κι ο χαριτωμένος σκυλάκος. 

Από τα πιο γνωστά κάλαντα αυτής της μέρας είναι το: "We Three Kings of Orient Are", γραμμένο από τον αιδεσιμώτατο John Henry Hopkins το νεώτερο,(κατά πάσα πιθανότητα το 1857), ο οποίος εκτός από τη μουσική έγραψε και τους στίχους ως μέρος Χριστουγεννιάτικης γιορτής για τη Θεολογική Σχολή της Νέας Υόρκης.

"We three kings of Orient are

Bearing gifts we traverse afar

Field and fountain, moor and mountain

Following yonder star

O Star of wonder, star of night

Star with royal beauty bright

Westward leading, still proceeding

Guide us to thy Perfect Light

Born a King on Bethlehem's plain

Gold I bring to crown Him again

King forever, ceasing never

Over us all to reign

O Star of wonder, star of night

Star with royal beauty bright

Westward leading, still proceeding

Guide us to Thy perfect light

Frankincense to offer have I

Incense owns a Deity nigh

Prayer and praising, all men raising

Worship Him, God most high

O Star of wonder, star of night

Star with royal beauty bright

Westward leading, still proceeding

Guide us to Thy perfect light

Myrrh is mine, its bitter perfume

Breathes of life of gathering gloom

Sorrowing, sighing, bleeding, dying

Sealed in the stone-cold tomb

O Star of wonder, star of night

Star with royal beauty bright

Westward leading, still proceeding

Guide us to Thy perfect light

Glorious now behold Him arise

King and God and Sacrifice

Alleluia, Alleluia

Earth to heav'n replies

O Star of wonder, star of night

Star with royal beauty bright

Westward leading, still proceeding
Guide us to Thy perfect light"

Η Vocal εκδοχή από την Leontyne Price υπό την μπαγκέτα του φον Κάραγιαν:

Mια κατευναστική χορωδιακή επεξεργασία από τον οργανίστα Ivor Atkins από την Mormon Tabernacle Choir:

"Στρίνα, Κάλαντα Κάτω Ιταλίας"

Με τον όρο "καλένδες" οι Ρωμαίοι ονόμαζαν τις πρώτες μέρες κάθε μήνα.
Την πρωτομηνιά ο Ύπατος ανέβαινε στο Καπιτώλιο, απ'όπου ανήγγειλε την έναρξη του μήνα με τη φράση: "Calo Juno novella".(Calo = καλώ, ονομάζω= Καλένδες).

Περίφημες ήταν οι Καλένδες του Ιανουαρίου επειδή γιορτάζονταν η έλευση του νέου χρόνου.
Η αρχιμηνιά και δη του Ιανουαρίου θεωρείτο ιερή. Εκείνη τη μέρα πανηγύριζαν και γενικά προσπαθούσαν να την περνούν ευχάριστα, αφού σύμφωνα με την πίστη των παλαιοτέρων "όπως βίωναν την πρωτοχρονιά έτσι θα κυλούσε κι όλο το έτος".

"Θεά του νέου έτους" των Ρωμαίων ήταν η Στρένια ή Στρίνα.
H θεά της ελπίδας, της δύναμης και της αντοχής.
Προς τιμήν της γίνονταν τελετές κατά τις οποίες οι Ρωμαίοι έκαναν ανταλλαγή δώρων σύμβολα καλών οιωνών και ευημερίας.
Συνήθως τα δώρα ήταν σύκα, χουρμάδες και μέλι, καθώς και κλαδιά δάφνης δεμένα μεταξύ τους με κόκκινες κλωστές.
Κάθε κλαδί έπρεπε να έχει επτά φύλλα , τα οποία στη συνέχεια καίγονταν ως θυμίαμα για τη θεά Στρένα με προσευχές για καλή υγεία, ευπορία και καλή σοδειά.

Στη διάρκεια αυτών των τελετών υπήρχε η συνήθεια να τραγουδούν συγκεκριμένα άσματα εξευμενισμού, κάτι σαν κάλαντα της πρωτοχρονιάς και οι καλαντιστές να παίρνουν ως φιλοδώρημα, νομίσματα που έφεραν το όνομα της θεάς "Στρίνα" από το λατινικό strena (αίσιος οιωνός, αλλά και δώρο της πρωτοχρονιάς...αυτό που οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν "επινομίς-μποναμάς").

Το έθιμο επικράτησε στο πέρασμα του χρόνου.
Συντηρήθηκε από τους κατοίκους της Μεγάλης Ελλάδας και τονώθηκε ιδίως από το ελληνικό στοιχείο της Σικελίας και της μεσημβρινής Ιταλίας.

Η "στρίνα", που στα βυζαντινά χρόνια λεγόταν ευαρχισμός ή στρένια εκτελείται μέχρι τις μέρες μας.
Παρέες εκτελεστών τριγυρνούν από γειτονιά σε γειτονιά, από κατώφλι σε κατώφλι τραγουδώντας ...για να ευλογηθεί η γη, το σπίτι, και ο ιδιοκτήτης του, ο "τζενεράλης"!
Όποια παρέα πρωτοτραγουδήσει τα κάλαντα, θεωρείται πως φέρνει γούρι και παίρνει μεγαλύτερη στρίνα (φιλοδώρημα, μποναμά).
Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας η ονομασία "στρίνα" έχει διασωθεί μέχρι σήμερα.
(π.χ στα Δωδεκάνησα ο μποναμάς των καλαντιστών λέγεται μπουλιστρίνα, από το bona strena-καλή στρίνα και στην Κύπρο πουλουστρίνα).

Αυτό το θρησκευτικό, αρχαἰο, παγανιστικό, τραγούδι εξευμενισμού, ακουγόταν στη διάρκεια του δωδεκαήμερου σε μια παραδοσιακή διάλεκτο, την "κουσαντίνα", με συνοδεία ενός εξαφανισμένου σήμερα οργάνου, στον τύπο του λαούτου με μακρύ μανίκι με το όνομα "κολασκιούνι".

Σήμερα στο Σαλέντο της Κάτω Ιταλίας τραγουδιέται ακόμα η "Στρίνα", που θα την απολαύσουμε στην ιδιαίτερη διάλεκτο από τη Σαββίνα Γιαννάτου.

"Στρίνα"

Άρτε που εστά(έφθασα) στην ώρια(ωραία) μασσαρία(αγρόκτημα)

Βλοώ(ευλογώ) την πόρτα με το λιμπιδάρι(κατώφλι)

Βλοώ τη μάνα μ΄όλο τα παιδία

Κι απόι(ύστερα) το τσούρη(πατέρας) που ΄ναι o τζενεράλη(αφέντης-ιδιοκτήτης)

Κι απόι το τσούρη που ΄ναι o τζενεράλη

Ήρταμο να σας φέρμε την Α-στρίνα(κάλαντα)

Κορλιάνα που τη μάτε σε τολό,

Ε να μας δώκει πρέστο μα το πρίμα

Ήρταμο να σας φέρμε την Αστρίνα

Απόι(ύστερα) ‘γω βλοώ και το μερτσάλι(τσαπί)

Την κάτσα(σουρωτήρι), την σκουντέδα(σκάλα), το ροδούλι(χτυπητήρι τυριού)

Και τη σβαρτή, βαρτή μερτσήν αγάλη(χωρίς γάλα)

Ήρταμα να της κάμαν αλλεγκρία(χαρά).

Όπως βλέπουμε η βάση των καλάντων είναι κοινή: αφού λένε για τη γιορτή, περνάνε στα παινέματα ...πρώτα για το νοικοκύρη, κι έπειτα για την κυρά...συνεχίζουν με ευχές για πλούτο και αφθονία ...με στίχους που είναι ένας ποταμός από εικόνες εκπληκτικής ομορφιάς!

Καλή κι ευλογημένη η μέρα σας!

Το κείμενο έχει δημοσιευτεί παλαιότερα και στην Κοινότητα The Mythologists