Παιχνίδια στο Νερό...

 

Κρήνη στο Τίβολι

"Ύδωρ, αρχή πάντων εστί" υποστήριζε ο Θαλής, ενώ ο Γκαίτε ταύτιζε "το νερό με την ανθρώπινη ψυχή... 

Περί υδάτων σήμερα η αναφορά, εκλεκτοί φίλοι, αφού 22 Μάρτη έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα για το Νερό, αυτό το πολύτιμο αγαθό για άνθρωπο, κάθε πλάσμα και τη φύση. 

H τέχνη της μουσικής έχει βρει στο νερό και τις μορφές του ανεξάντλητες πηγές εμπνευσης με τους συνθέτες να φαντάζονται και ν' απεικονιζουν ηχητικά το νερό σαν βρόχινες σταγόνες, σαν ποτάμια και ρυάκια, λίμνες, θάλασσα και ωκεανούς, σαν συντριβανια ή καταρράκτες....ακόμα και σαν νερένια πλάσματα, όπως οι γοργόνες, οι υδάτινες νύμφες και τα ξωτικά... 

Oι ήχοι του νερού ήταν ένα δημοφιλές θέμα στον μουσικό ιμπρεσιονισμό. Από τα έργα αυτής της περιόδου προτείνω να ακούσουμε την έμπνευση του Μωρίς Ραβέλ: "Jeux d' eaux - Παιχνίδια στο νερό".
Συντέθηκε το 1901, θεωρείται το πρώτο δειγμα ιμπρεσιονισμού στην πιανιστικη φιλολογία, καθώς ζωγραφίζει μουσικά την κρυστάλλινη υφή, την καθαρότητα των υδάτων όπως αυτά εκτοξεύονται και πέφτουν από τους πίδακες. Σύνθεση ανάλαφρη, αισθησιακή, παιχνιδιάρικη, δικαίως χαρακτηρίζεται ως μουσική απεικόνιση της χαράς που δημιουργεί το δροσερό ύδωρ που εξαγνίζει την ψυχή από κάθε σκόνη της .
Η σύνθεση αφιερώθηκε στον δάσκαλο του Μωρίς Ραβέλ, Γκαμπριέλ Φωρέ και ως έμπνευση φέρονται, απ' τη μια φράση από το ποίημα "Fête d'eaux-Γιορτή του Νερού" του φίλου του συνθέτη, Henri de Régnier: "Ο ποτάμιος θεός γελά με το νερό που τον γαργαλάει...", η οποία είναι γραμμένη μάλιστα στη χειρόγραφη παρτιτούρα, κι από την άλλη, η πανομοιότυπου ύφους σύνθεση του Φραντς Λιστ που είχε προηγηθεί: "Τα συντριβάνια της Βίλα ντ' Έστε", εμπνευσμένη από τους ομώνυμους Κήπους στο Τίβολι της Ιταλίας, που επισκέφτηκε. 

Τίβολι

Ο Ραβέλ δονεί την ψυχή κάθε ακροατή με τα αισθαντικά μοτίβα του, τους ευγενείς χρωματισμούς και τις λεπτές, κομψές αρμονίες του. 

 Aξίζει να σημειωθεί πως το "Jeux d'eau" χρησιμοποιήθηκε ως γενικός όρος προκειμένου να χαρακτηριστούν τα περίτεχνα συντριβάνια των μανιεριστικών ιταλικών κήπων του 16ου αι. Σε αυτούς τους κήπους, το νερό γίνεται πρωταγωνιστής μέσα από τα περίτεχνα σιντριβάνια, ρυάκια, καταρράκτες και κανάλια. Οι "jeux d’eau" μεταμορφώνουν τον κήπο σε ζωντανό παιχνίδι φωτός, ήχου και κίνησης: το νερό κυλά, χορεύει, αναβλύζει από κρυφές βρύσες και εκπλήσσει τους επισκέπτες, προσφέροντας στιγμές δροσιάς, χαράς και χαμόγελου . Η αρχιτεκτονική των κήπων εκμεταλλεύεται τις πλαγιές, δημιουργώντας υδάτινες σκάλες, αλυσιδωτά ρυάκια και μεγάλους καταρράκτες.

Τίβολι

Μια ιδιαίτερη απόλαυση ήταν οι εκπληκτικές βρύσες-έκπληξη, όπου συνηθως ο κηπουρός, κρυφός συνεργός, ενεργοποιούσε ξαφνικά το νερό και έλουζε τους ανυποψίαστους επισκέπτες, μετατρέποντας τη βόλτα στον κήπο σε παιχνίδι και μαγεία. 

Τα σιντριβάνια των μανιεριστικών κήπων δεν είναι μόνο έργα τεχνολογίας και υδραυλικής, αλλά και ένας ύμνος στη χαρά, στη φαντασία και στην αισθητική του νερού .

Ο αποδέκτης της σύνθεσης, Γκαμπριέλ Φωρέ φαίνεται να εκτιμούσε ιδιαίτερα το "Jeux d’eau", αντίθετα από τον Σαιν Σανς, ο οποίος το απέρριψε, χαρακτηρίζοντάς το υπερβολικά "κακόφωνο". Παρόλες τις αντίθετες γνώμες, το έργο γνώρισε γρήγορα μεγάλη επιτυχία, καθιερώνοντας οριστικά τη μουσική προσωπικότητα του Ραβέλ και ασκώντας σημαντική επιρροή σε πολλούς από τους σύγχρονους του.

Ας αφεθούμε στα χέρια του Σβιάτοσλαβ Ρίχτερ, ενός κορυφαίου διερμηνέα της απαιτητικής πιανιστικής γραφής του Ραβέλ, που με γρήγορα αρπίσματα, άλματα, πλούσιες συγχορδίες και λεπτούς χρωματισμούς μεταφέρει την αίσθηση του νερού που κυλά και σπινθηρίζει, χαρίζοντας μια εμπειρία γεμάτη φως, κίνηση και μουσική δροσιά.

Ravel: "Jeax d' Eau"

Κείμενα με αφορμή την Ημέρα Νερού υπάρχουν κι άλλα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!