Ο Ανατόλ Φρανς και η φλογέρα του Νεκτάριου ...

 

Δεν είναι τυχαίο που ο σπουδαίος Γάλλος μυθιστοριογράφος και κριτικός,  Ανατόλ Φρανς ασχολήθηκε με τα γράμματα, καθώς ο πατέρας του διέθετε βιβλιοπωλείο, δίνοντάς του την ευκαιρία να βρίσκεται σε καθημερινή επαφή με τον κόσμο των βιβλίων. Τα γραπτά του συνδυάζουν το σκωπτικό χιούμορ με τους σκοτεινούς θαλάμους του υποσυνειδήτου και τις αντιθεοκρατικές αντιλήψεις.

Ο μεγάλος συγγραφέας, που γεννήθηκε σαν σήμερα, 16 Απριλίου 1844, υπήρξε υπερασπιστής των ανθρώπινων δικαιωμάτων,  εκλέχτηκε ακαδημαϊκός, ενώ το 1921 τιμήθηκε και με το Βραβείο Νόμπελ.

"Ο Εωσφόρος, που κάποτε ριγούσε ως τα βάθη της ψυχής του σα σκεφτόταν τον πόνο που βασίλευε στον κόσμο τώρα είχε χάσει το αίσθημα του οίκτου.
 [...]
Τώρα αναγάλλιαζε με τις δοξολογίες και τις πράξεις ευχαριστίας. Του άρεσε να εγκωμιάζουν τη σοφία και τη δύναμή του. Άκουγε με χαρά τους ψαλμούς των Χερουβείμ που υμνούσαν τις καλοσύνες του και δεν ευχαριστιόταν καθόλου με τη φλογέρα του Νεκτάριου επειδή τραγουδούσε τη φύση, τόνιζε τη δύναμη και την αγάπη που υπάρχει στο μικρότερο έντομο, το πιο ταπεινό χορταράκι κι έψαλλε τη χαρά και την ελευθερία..."

(Ανατόλ Φρανς:"Η ανταρσία των Αγγέλων", εκδ. Αστάρτη, μτφ. Λόισκα Αβαγιανού)

Ένας από τους ήρωες του Ανατόλ Φρανς, στο παραπάνω μυθιστόρημά του είναι κι ο Νεκτάριος, ένας γέροντας βοσκός, που διασκεδάζει παίζοντας τη φλογέρα του, και συγχρόνως μια φιγούρα μέσω του οποίου βρίσκει ο συγγραφέας ευκαιρία να προβάλλει τις δικές του αναζητήσεις, φιλοσοφικές και ιδεολογικές του ταλαντεύσεις.
Να θυμίσουμε πως τα βιβλία του νομπελίστα Φρανς εξαιτίας του αντιθεοκρατικού πνεύματός τους απαγορεύτηκαν από την Εκκλησία.

Ο Νεκτάριος και οι μελωδίες που φυσά στον αυλό του, δίνουν έμπνευση στον Charles Koechlin να συνθέσει μια συλλογή με έργα για σόλο φλάουτο.
Ενας συνθέτης που άφησε έντονο το προσωπικό στίγμα του στη γαλλική μουσική ο Σαρλ Κεκλέν, μαθητής των Φωρέ και Μασνέ, το 1944 ολοκληρώνει τη συλλογή "Les chants de Νectaire - Τα τραγούδια του Νεκτάριου" που περιλαμβάνει 96 μινιατούρες, που ομαδοποιούνται σε 3 τόμους (op. 198, op 199, op. 200) έντονης πνευματικότητας και  διαλογισμού, με καθέναν να "περιγράφει" σκηνές από το παραπάνω έργο του Ανατόλ Φρανς.

Ο Κεκλέν για μια ακόμη φορά μαρτυρά την αγάπη του στη λογοτεχνία,  αποσπάσματα της οποίας μεταφέρει με τους ήχους του πλαγίαυλου σε αυτή την γαλήνια, κατευναστική, ειρηνική μουσική χαλάρωσης και ψυχικής ευεργεσίας...Άλλοτε παιχνιδιάρικα ή νοσταλγικά κι άλλοτε αρχαϊκού ή νεωτεριστικού ύφους, τα μέρη, πάντα όμως με ιδιαίτερο χρωματισμό και ηχητική απαλότητα, που λειαίνουν κάθε τραχύτητα μέσα μας.
Με κάθε φύσημα στο φλάουτο ωθείται σε αιώρηση ολάκερη η φιλοσοφία περί εσωτερικής αρμονίας.

Απολαμβάνουμε μινιατούρες από καθέναν από τους τρείς τόμους:

1. Οp. 198: "Γλυκές Ώρες":
Λεπτή λυρικότητα και διακριτική νοσταλγία..
Ποιητικός μινιμαλισμός, ποτισμένος γλυκιά μελαγχολία...

2. Οp. 199: "Μέσα στο αρχαίο δάσος":
Μυστικιστική εσωστρέφεια, αρχέγονη ατμόσφαιρα. Ηχητικό τοπίο μυστηρίου, σαν περιπλάνηση σε έναν χώρο γεμάτο μνήμες και αόρατες παρουσίες...

3. Οp. 200: "Ο ύμνος του φιλόσοφου πριν από τη νύχτα των αστεριών":
Αίσθηση ήρεμης περισυλλογής, σαν μια τελευταία σκέψη πριν την επαφή με το νυχτερινό σύμπαν.Μια βαθιά "προσευχή", διαλογισμός στο κατώφλι του άπειρου...