Η συλλογή πορσελανών της βασίλισσας και ο Χένρυ Πέρσελ...

Το φως έμπαινε θρυμματισμένο από τα διάφανα παράθυρα του Kensington Palace, και γλιστρούσε πάνω στα ράφια με τις σιωπηλές πορσελάνες. Αγκάλιαζε τις εύθραυστες καμπύλες τους, γυάλιζε στους δράκους, τους λωτούς, τα σύννεφα, τα κύματα, κάθε σχέδιο  που διαγραφόταν πάνω στην επιφάνειά τους, μια κινεζική σιγή που μιλούσε μόνο στη ματιά της.

Η Βασίλισσα Μαίρη Β΄ δεν στεκόταν μπροστά στη μεγάλη σειρά των βάζων της σαν κυρίαρχος, αλλά σαν ιέρεια ενός μυστικού ναού. Δεν τα κοίταζε απλώς. Τα θαύμαζε, τα αφουγκραζόταν. Ήταν σαν να' χε μαζέψει όλη την Ανατολή σ’ ένα παραμύθι από πορσελάνη, απλωμένο σε εβένινα ράφια, αρωματισμένο με τσάι, μπαχάρια και αιθέριες ιστορίες από τη Χανγκτσόου και την Καντόν.

Κι όμως, πίσω από την αέρινη σιλουέτα της και το ήρεμο βλέμμα, βρισκόταν μία από τις σημαντικότερες μορφές της αγγλικής μοναρχίας του 17ου αιώνα.

Γεννημένη στις 30 Απριλίου 1662 στο St. James’s Palace, κόρη του Ιακώβου Β΄ και της Άννας Χάιντ, η Μαίρη ανατράφηκε ως Αγγλικανή, σε μια εποχή θρησκευτικών εντάσεων. Σε ηλικία μόλις 15 ετών παντρεύτηκε τον Γουλιέλμο της Οράγγης, με τον οποίο βασίλεψε από κοινού μετά την Ένδοξη Επανάσταση του 1688, ένα σπάνιο φαινόμενο στη βρετανική ιστορία. Μαζί σφράγισαν την απαρχή της συνταγματικής μοναρχίας, στηρίζοντας το Κοινοβούλιο και τον Προτεσταντισμό.
Κι όμως, το βασίλειο στο οποίο η Μαρία ένιωθε απόλυτα κυρίαρχη δεν ήταν αυτό των νόμων και των υπηκόων, αλλά εκείνο της εκλεπτυσμένης, εύθραυστης ομορφιάς. Το βασίλειο της πορσελάνης.

teamqueens

Η συλλογή της ήταν θρυλική. Ίσως η πρώτη τόσο σημαντική βασιλική συλλογή ασιατικής πορσελάνης στη Βρετανία, περιλάμβανε κομμάτια από τις δυναστείες των Μινγκ και Τσινγκ σε γαλαζωπές και λευκές αποχρώσεις, τα οποία είχε φέρει από το εξωτερικό με ιδιαίτερη φροντίδα. Ήταν γνωστό στην αυλή πως εγκατέλειπε τα συμβούλια, τις επίσημες τελετές, ακόμη και τις κρατικές υποχρεώσεις της για να χαθεί μέσα στα "μικρά βασίλεια της Κίνας", όπως τα αποκαλούσε. Κάθε αγγείο και μια σφραγίδα ανατολίτικης δυναστείας..., κάθε μοτίβο κι ένας ψίθυρος από τόπο εξωτικό...

Η αγάπη της για την οριένταλ τέχνη της Ανατολής συνέβαλε καθοριστικά στην εξάπλωση της μόδας της "chinoiserie" στην αγγλική αυλή, ενώ τα ίδια τα θαυμαστά αντικείμενα στόλιζαν τα βασιλικά διαμερίσματα στο Hampton Court και το Kensington, σα να έφερναν την Ανατολή στην καρδιά του Λονδίνου.

Εκείνη την εποχή, λίγα δωμάτια πιο πέρα στο παλάτι, ο Χένρυ Πέρσελ, συνθέτης της βασιλικής αυλής, δεν άκουγε μόνο νότες από βελούδινα έγχορδα ή τους απαλούς, βουκολικούς ήχους των φλάουτων. Άκουγε και τη μουσική που έβγαινε από το βλέμμα της βασίλισσας, όταν στέκονταν μπροστά στις πορσελάνες της, ένα βλέμμα που έλαμπε περηφάνια και αθωότητα μαζί, σαν το βλέμμα ενός μικρού κοριτσιού που φυλά έναν μυστικό θησαυρό, τρυφερό και εύθραυστο, φοβούμενο ότι το παραμικρό άγγιγμα θα τον θρυμματίσει σε χίλια κομμάτια.

Ο Πέρσελ ήξερε. Είχε δει το πάθος της, την τρυφερότητα με την οποία άγγιζε κάθε κεραμικό, τη σιωπηλή αφοσίωση με την οποία μάζευε, φρόντιζε, προστάτευε. Γι’ αυτό, όταν ήρθε η ώρα να γράψει τη μουσική για το θεατρικό έργο "The Fairy Queen", δεν δίστασε. Ανάμεσα σε νεράιδες, μάγισσες, ονειρικά τοπία και αλχημείες της φύσης, έβαλε μια σκηνή μαγικής Ανατολής, ένα ζευγάρι Κινέζων να χορεύουν μια chaconne τελετουργική, ερωτική.

Μουσική, που υποκλίνεται σιωπηλά στο γούστο της βασίλισσας.

Ήταν μια σκηνή σύντομη, φευγαλέα, ένα ανατολίτικο πέρασμα μέσα σ' έναν αγγλικό μύθο. Όμως όσοι ήξεραν, κατάλαβαν. Ο Κινέζος και η Κινέζα ήταν τα πορσελάνινα ανθοδοχεία της Μαρίας που ζωντάνευαν, κατέβαιναν από τα ράφια τους, φορούσαν γυαλιστερά μεταξωτά και χόρευαν μόνο για κείνη.

Ήταν το πιο διακριτικό και ευγενικό δώρο, που μπορούσε να κάνει ένας καλλιτέχνης στη βασίλισσά του. Ούτε με λόγια, ούτε κάποιος επίσημος ύμνος. Αλλά μια σκηνή που ακουμπούσε τη μουσική σαν πορσελάνινο φιλί.
Κι όταν, στην πρεμιέρα, οι αυλικοί χειροκροτούσαν και γελούσαν, η Μαρία χαμογέλασε συνεσταλμένα. Δεν είπε τίποτα. Δεν χρειαζόταν. Ούτε ο Πέρσελ είπε λέξη. Μα ανάμεσά τους υπήρχε μια σιωπηλή συμφωνία, ότι η τέχνη μπορεί να γίνει ανεκτίμητη προσφορά. Κι ότι αληθινό βασίλειο δεν είναι εκείνο που κυβερνάς, αλλά εκείνο που συλλέγεις, αγαπάς, φροντίζεις και αφήνεις στην αιωνιότητα...

Henry Purcell: "The Fairy Queen - IV. Chaconne for Chinese Man and Woman)

(H σακόν υπαινίσσεται την περίφημη συλλογή κινέζικων πορσελάνινων βάζων της βασίλισσας Μαρίας)