Ο Κολόμβος και η Ανακάλυψη της Αμερικής στην παρτιτούρα του Ντονιτσέτι...

"Landing of Columbus", John Vanderlyn

Κάθε χρόνο, στις 12 Οκτωβρίου, η Αμερική τιμά την επέτειο της ανακάλυψης του Νέου Κόσμου από τον Χριστόφορο Κολόμβο, μια στιγμή που σημάδεψε την παγκόσμια ιστορία και άνοιξε νέους δρόμους στον πολιτισμό και τη γνώση. Ήταν η ημερομηνία που ο ιταλός θαλασσοπόρος αποβιβάζεται στο νησί Σαν Σαλβαδόρ...

Στον ιστορικό του πίνακα "Η Απόβαση του Κολόμβου" (1847), που βλέπετε παραπάνω, ο Αμερικανός ζωγράφος Τζον Βάντερλιν αποτυπώνει τη στιγμή με έντονο δραματισμό και μεγαλείο. Ο Κολόμβος στέκει αγέρωχος ανάμεσα στους ναύτες του, κρατώντας στο αριστερό χέρι το Βασιλικό λάβαρο της Ισπανίας, ενώ το πρόσωπό του στρέφεται προς τον ουρανό σε σιωπηλή προσευχή, σαν να ζητάει την ευλογία της μοίρας για την αποστολή του. Πίσω, ανάμεσα στα ψηλά δέντρα, διακρίνονται ιθαγενείς. Κάποιοι κρύβονται διστακτικά, γεμάτοι φόβο και περιέργεια, ενώ άλλοι γονατίζουν μπροστά στον ξένο εξερευνητή, συναισθανόμενοι τη δύναμη και το κύρος του. Η σκηνή γεμάτη ένταση και μεγαλοπρέπεια, συνδέει το ανθρώπινο θάρρος με το ανεξερεύνητο άγνωστο...

"Columbus on Santa Maria in 1492", José Garnelo y Alda

Ο Κολόμβος γεννημένος στη Γένοβα, αφιέρωσε τη ζωή του στην εξερεύνηση των θαλασσών, πραγματοποιώντας τέσσερα μεγάλα ταξίδια που τον οδήγησαν στις άγνωστες ακτές της Αμερικής. Η τόλμη, η αποφασιστικότητα και η ικανότητά του να ονειρεύεται πέρα από τα όρια του γνωστού κόσμου τον καθιστούν μια από τις πιο ηρωικές μορφές της εποχής του.

Αιώνες αργότερα, η ζωή και οι περιπέτειες του Κολόμβου έγιναν πηγή έμπνευσης για καλλιτέχνες και συνθέτες.
Υπάρχει ένα ιδιαίτερα σημαντικό έργο του Γκαετάνο Ντονιτσέτι εμπνευσμένο από τον Κολόμβο στη μορφή σκηνικής καντάτας για φωνές και ορχήστρα.
Τιτλοφορείται "Colombo, ossia La scoperta dell’America - Κολόμβος ή η Ανακάλυψη της Αμερικής" και πρωτοπαρουσιάστηκε τον Απρίλιο του 1838 στο Teatro di San Carlo της Νάπολης. Σχεδιασμένη για βαρύτονο, χορωδία και ορχήστρα, η καντάτα αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα ενός είδους που γνώρισε μεγάλη δημοτικότητα στις αρχές του 19ου αιώνα. Τέτοιες συνθέσεις δημιουργούνταν για εορταστικές περιστάσεις  -γενέθλια ή γάμους βασιλέων, μεγαλοπρεπείς τελετές και επισκέψεις ευγενών-  και στόχευαν να αναδείξουν τις φωνητικές δυνατότητες των σολιστών, ενώ ταυτόχρονα έντυναν μουσικά το γεγονός.

O Koλόμβος έτοιμος να αναχωρήσει για τις Δ.Ινδίες,
αποχαιρετά τη Βασίλισσα της Ισπανίας, Ισαβέλλα(χρωμολιθογραφία)

Στην καντάτα "Colombo", το λιμπρέτο της οποίας έγραψε ο ίδιος ο Ντονιτσέτι, ο σολίστας ενσαρκώνει τον ιταλό θαλασσοπόρο, ενώ η χορωδία αντιπροσωπεύει τους ναύτες του. Μαζί δημιουργούν έναν ζωντανό μουσικό διάλογο, που σκιαγραφεί τις στιγμές της αναμονής, της αποφασιστικότητας και της αίσθησης της περιπέτειας, μέχρι και την κορύφωση της ανακάλυψης της Αμερικής.
Παρά το ότι η καντάτα δεν απέκτησε την ίδια δημοφιλία με τις μεγάλες όπερες του Ντονιτσέτι, ξεχωρίζει για την πολυφωνική της πλοκή και τη θεματική σύνδεση της μουσικής με την ιστορική αφήγηση του Κολόμβου.

Η καντάτα δεν διασώζεται με πλήρη καταγραφή των σκηνών, ωστόσο η δομή της αναπαριστά έναν σκηνικό μουσικό διάλογο με σολιστικά και χορωδιακά μέρη, τα οποία αποτυπώνουν την προσδοκία, την αγωνία και τον ενθουσιασμό της αποστολής προς τη Νέα Γη.

Κύρια μέρη της καντάτας (προσεγγιστικά)

Coro Di Marinai - "Qual Vuoto Interminabile"
Scena E Cavatina Colombo, Recitativo - "Qual Deliri Son Questi?"
Cavatina - "Si, Ferite! E Il Sangue Mio"
Scena E Aria Colombo, Recitativo - "Ritiratevi Dunque"
Cantabile - "Bella Italia, Che Patria Mi Sei"
Tempo Di Mezzo - "Viva Il Magnanimo, L’eroe Colombo"
Cabaletta - "Io varcar dell'oceàno"


Η καντάτα αναδεικνύει την ηρωική μορφή του Κολόμβου με σολιστικές κορυφώσεις, δυναμικά χορωδιακά και σκηνική αμεσότητα. Μέσα από τη μουσική αφήγηση, η τόλμη, το θάρρος και το πνεύμα του εξερευνητή ζωντανεύουν, προσφέροντας στον ακροατή την αίσθηση της μεγάλης περιπέτειας και του επικού ταξιδιού, που άλλαξε τον κόσμο.

Donizetti: "Cristoforo Colombo (La scoperta dell'America), Cantata"