 |
| "Η Ισαβέλλα και η γλάστρα με το βασιλικό", William Holman Hunt |
31 Οκτωβρίου του 1795 γεννήθηκε ο John Keats, μία από τις σημαντικότερες φωνές του αγγλικού ρομαντισμού. Παρά τη σύντομη ζωή του, άφησε έργο εξαιρετικής ποιητικής πυκνότητας και αισθητικής δύναμης, που αναδεικνύει τη βαθιά του προσήλωση στην ομορφιά, τη φαντασία και την ανθρώπινη εμπειρία. Η ποίησή του που συνδέει το αισθησιακό με το τραγικό και το εφήμερο με το αιώνιο, εξακολουθεί να εμπνέει καλλιτέχνες σε διαφορετικές μορφές τέχνης.
 |
| "John Keats portrait", Joseph Severn |
Από τα δημοφιλέστερα ποίηματα του Κητς είναι το τιτλοφορούμενο "Ισαβέλλα, ή Η γλάστρα με τον βασιλικό", που έγραψε το1818 βασισμένο σε μια ιστορία από το "Δεκαήμερο "του Βοκάκιου.
Αφηγείται την ιστορία μιας νεαρής γυναίκας, της οποίας η οικογένεια σκοπεύει να την παντρέψει με κάποιον πλούσιο ευγενή, εκείνη όμως είναι ερωτευμένη με τον Λορέντσο, έναν από τους εργάτες στα χωράφια των αδελφών της. Όταν τα αδέλφια της το μαθαίνουν, δολοφονούν τον Λορέντσο και θάβουν το σώμα του στο δάσος. Το βράδυ, ο Λορέντσο εμφανίζεται στο όνειρο της Ισαβέλλας και της αποκαλύπτει τι έχει συμβεί.
Εκείνη πηγαίνει στο δάσος, ξεθάβει το σώμα και κόβει το κεφάλι του, το οποίο τοποθετεί σε μια γλάστρα με βασιλικό. Περιποιείται τη γλάστρα με εμμονική αφοσίωση, ενώ η ίδια μαραζώνει από τον καημό για τον έρωτά της.
(Τζων Κητς: "Ποιήματα", εκδ. Μ.Σιδέρη, "Ισαβέλλα, Αποσπάσματα",
Μτφ: Κ. Λυκιαρδόπουλος, σελ.27-29)
Η ιστορία της Ισαβέλλας άσκησε ιδιαίτερη επιρροή στους Προραφαηλίτες ζωγράφους, οι οποίοι εμπνεύστηκαν από το ποίημα και απέδωσαν σε έργα τους διάφορες σκηνές του. Ανάμεσα στις πιο γνωστές εικαστικές αναπαραστάσεις συγκαταλέγονται η "Η Ισαβέλλα και η γλάστρα με το βασιλικό" του William Holman Hunt και το ομότιτλο του John William Waterhouse.
Και οι δύο καλλιτέχνες αποτυπώνουν την τραγική μορφή της Ισαβέλλας τη στιγμή που χαϊδεύει τρυφερά τη γλάστρα με τον βασιλικό, μέσα στην οποία έχει θάψει το κομμένο κεφάλι του αγαπημένου της. Η πράξη αυτή φανερώνει τη βαθιά, σχεδόν εμμονική προσήλωσή της στη μνήμη του.
 |
| Η Ισαβέλλα και η γλάστρα με το βασιλικό", John William Waterhouse |
"Και ξέχασε τ’ άστρα, το φεγγάρι και τον ήλιο,
και ξέχασε το γαλανό στερέωμα πάνω απ’ τα δέντρα,
και ξέχασε τις ρεματιές όπου κυλούν τα νερά,
και ξέχασε την ψυχρή φθινοπωρινή αύρα·
δεν γνώριζε πότε τελείωνε η μέρα,
ούτε έβλεπε το καινούριο πρωινό· μα γαλήνια
έμενε σκυμμένη πάνω από τον βασιλικό
και τον πότιζε με τα δάκρυά της ως τη ρίζα"
Οι καλλιτέχνες εμπλουτίζουν τη σκηνή με περίτεχνα αντικείμενα, πολυτελή υφάσματα και διακοσμητικά σκεύη, στοιχεία που αντανακλούν βασικά χαρακτηριστικά της αισθητικής των Προραφαηλιτών. Η έμφαση στη λεπτομέρεια, η πλούσια διακοσμητικότητα και η προσεκτική απόδοση των υλικών συμβάλλουν στη δημιουργία μιας ατμόσφαιρας όπου ο αισθησιασμός συνυπάρχει με τη μελαγχολία και την τραγικότητα.
Στη Μουσική:
Η ποιητική σύνθεση του Κητς αποτέλεσε πηγή έμπνευσης και για τον Άγγλο συνθέτη Frank Bridge, ο οποίος μετέφερε την τραγική ιστορία της Ισαβέλλας στη συμφωνική μουσική, ολοκληρώνοντας το ομώνυμο συμφωνικό ποίημά του το 1907. Ο Bridge αποδίδει μέσα από τον ήχο την εσωτερική ένταση, τον έρωτα, τη βία και το πένθος που διατρέχουν την ιστορία.
Στο έργο του, η αφηγηματική εξέλιξη οργανώνεται γύρω από δύο βασικές μελωδικές ιδέες, που συνδέονται με τις μορφές της Ισαβέλλας και του Λορέντσο.
 |
| O συνθέτης, Frank Bridge |
Η αρχική, λυρική ατμόσφαιρα σταδιακά διαταράσσεται. Στο Allegro vivo, που ακολουθεί, τα αρχικά θέματα μεταμορφώνονται και αποκτούν απειλητική διάσταση, συνοδεύοντας μουσικά τη δολοφονία του Λορέντσο. Οι δυναμικές αντιθέσεις στην ορχήστρα εντείνουν την αίσθηση βίας και φρίκης, ενώ ταυτόχρονα αποτυπώνουν τη συναισθηματική συντριβή της ηρωίδας όταν ανακαλύπτει την προδοσία των αδελφών της.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το σημείο που το θέμα της Ισαβέλλας επανέρχεται σε ελάσσονα τρόπο, μεταφέροντας την αρχική του λυρικότητα σε πένθιμο τόνο .
Το έργο οδηγείται τέλος, σε μια κορύφωση που υπερβαίνει τη διάσταση του θανάτου και του χωρισμού. Στην τελική επανεμφάνιση του αρχικού μουσικού υλικού, τα θέματα έχουν μετασχηματιστεί, αποκτώντας περισσότερο λυτρωτικό χαρακτήρα. Η μουσική κορύφωση θα μπορούσε να ερμηνευθεί σαν συμβολική επανένωση των δυο νέων πέρα από τα όρια της επίγειας ζωής. Μ΄' αυτόν τον τρόπο, ο Bridge μετατρέπει την τραγική ιστορία του Κητς σε ένα συμφωνικό αφήγημα όπου ο έρωτας, ο θάνατος και η μνήμη συνδέονται σε μια τελική, μεταφυσική εικόνα λύτρωσης, που για πολλούς θυμίζει τον Βαγκνερικό "Τριστάνο".
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου