"Δε φοβάμαι τη Βιρτζίνια Γουλφ"

 

[Με αφορμή τη σημερινή γενέθλια επέτειο της Βιρτζίνια Γουλφ, (γεννήθηκε 25 Γενάρη 1882 στο Λονδίνο) της βρετανίδας λογοτέχνιδας, που στο έργο της αποτύπωσε το δράμα της ανθρώπινης ύπαρξης, τη μοναξιά και την απομόνωσή της , το δύσκολο αγώνα απέναντι στον ίδιο της τον εαυτό. Με έναν ψυχισμό τρομερά εύθραυστο, που η συγγραφή τον κλόνιζε ακόμη περισσότερο γιατί για τη Βιρτζίνια η πένα ήταν πράξη υπέρβασης...]

-Ποιος  φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ;

-Εγώ πάντως,όχι!...Φοβάμαι και τρέμω την τρέλα και το θάνατο...

Ταραχή,αγωνία και ρίγος,μου προκαλεί και μόνο η ιδέα μιας τρέλας, που οδήγησε στην 

αυτοκτονία ένα ιδιαίτερο μυαλό...

Όμως τη Γουλφ,όχι,δεν τη φοβάμαι...

Τη θαυμάζω...Με γοητεύει ο τρόπος που σκεφτόταν...

Υποκλίνομαι στην αυτονομία της προσωπικότητάς της...την αυταπάρνηση και την ειλικρίνεια 

του χαρακτήρα της...στο παιχνίδι ανάμεσα στο λογικό και το παράλογό της...

"Βιρτζίνια Γουλφ: Τέχνη, ζωή και όραμα"

Χτες, σε μια βόλτα στο κέντρο του Λονδίνου, μια αφίσα στην είσοδο της  Εθνικής Πινακοθήκης Πορτραίτων μου κέντρισε το ενδιαφέρον.
Φιλοξενούσε έκθεση προς τιμήν μιας σπουδαίας βρετανής λογοτέχνιδας,μιας από τις μεγαλύτερες καινοτόμους πεζογράφους του  20ου αι., της Βιρτζίνια Γουλφ.

Η έκθεση περιελάμβανε πάνω από εκατό έργα από δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές με πορτραίτα, φωτογραφίες, αποσπάσματα από  γραπτά της, κείμενα από βιβλία της και ημερολόγια, διάφορα αντικείμενα, όπως το ξύλινο μπαστούνι, που άφησε στην όχθη του ποταμού, λίγο πριν αφαιρέσει τη ζωή της!

Το πλούσιο και σπάνιο φωτογραφικό και έντυπο υλικό επιμελήθηκε μια ομάδα καλλιτεχνών
ανάμεσά τους και η αδελφή της Βανέσα Μπελ, με την οποία είχε μια πολύ έντονα συναισθηματική σχέση.

Τα εκθέματα πολλά και ενδιαφέροντα.
Στοιχεία που προκαλούν συγκίνηση, που επιτρέπουν στον επισκέπτη να έρθει πιο κοντά σ' αυτήν... να τη φέρει πίσω.

Τέσσερεις αίθουσες γεμάτες από ιστορίες μια ζωής....
Ένα βλέμμα να ρίξεις τριγύρω και κατανοείς πόση ζωή, πόση αληθινή ζωή περιέχει.
Κάθε βήμα κι ένα κρυμμένο νόημα κι ένας συμβολισμός...
Αυταπάτες, όνειρα, ψευδαισθήσεις...Όνειρα ματωμένα, σκληρά, επώδυνα...
Στους τοίχους πορτραίτα της Γουλφ, δημιουργίες φίλων και αγαπημένων...

Παρατηρώ το πρόσωπό της...ένα πρόσωπο οβάλ .
Πολλοί θα το χαρακτήριζαν αδιάφορο, ακόμα και άσχημο...

Εγώ όμως στο αντίκρισμά του επικεντρώθηκα ανάμεσα στο ψηλό μέτωπο και τη μακριά, λεπτή μύτη, που ξεχώριζαν δυο υπέροχα, φλογερά μάτια κρυμμένα βαθιά στις κόχες.

Σιλουέτα ισχνή, ψηλόλιγνη...Κι αν κάποιοι τη βρίσκουν ψυχρή, υπάρχουν κι άλλοι που την παρομοιάζουν με "Παναγία ρυθμού γοτθικού".
Εμένα, σε μερικές στάσεις μου θύμισε φιγούρες αγίων από πίνακες του Θεοτοκόπουλου.
Μια αντισυμβατική αγία, που η "αγιοσύνη της πένας της" ήξερε να ερεθίζει τα πνεύματα με
απαράμιλλη  καυστικότητα...

(Η Γουλφ με τον Έλιοτ)

Στη διπλανή αίθουσα, φωτογραφίες με προσωπικότητες της εποχής της, όπως του Ρίλκε ή του
Έλιοτ, πρόσωπα που έργα τους είχε εκδώσει ο μικρός εκδοτικός οίκος, που διέθετε.

Πιο πέρα κιτρινισμένες σελίδες, φθαρμένες απ'τον ανελέητο χρόνο, που αναφέρονται στην Ελλάδα.
Την είχε επισκεφτεί με τον άντρα της και στο ημερολόγιό της καταγράφει :

"Αχ, η Ελλάδα!...μια χώρα-αντίκα...μια χώρα παμπάλαιη,

που δίνει την αίσθηση πως 

περιφέρεσαι σε τοπίο σεληνιακό..." 

Αθήνα 1936

Πιο κάτω, στην τρίτη αίθουσα, ακουαρέλλες και σχέδια ...
Ένα έχει την υπογραφή του Πικάσσο.

Μια εκδοχή της "Γυναίκας που κλαίει-Wipping woman", του διάσημου ζωγράφου για μια εκδήλωση, που είχε οργανώσει η Γουλφ στο Royal Albert Hall, προκειμένου να συγκεντρώσει χρήματα για φιλανθρωπικό σκοπό.

Στην τελευταία αίθουσα, πάνω στο ξύλινο τραπέζι και κάτω από το προστατευτικό τζάμι ένα ταλαιπωρημένο από θλίψεις, αγωνίες, ψυχικές αναλαμπές, μαύρα,αραχνιασμένα  σκοτάδια μιας
ταραγμένης ψυχής...ένα χαρτί που μυρίζει θανατίλα...
Η επιστολή, που έγραψε στην αδελφή της λίγο πριν την αυτοκτονία της και άφησε στις  όχθες του ποταμού στο  Σάσεξ...

" Dearest, I feel certain that I am going mad again..."

Αγαπημένοι...

Είμαι σίγουρη ότι τρελαίνομαι ξανά...

κι αισθάνομαι ότι δεν μπορώ να περάσω πάλι αυτό τον

 τρόμο...

Έχω αρχίσει ν'ακούω φωνές,που δε μ'αφήνουν 

να συγκεντρωθώ...

Έφτασα πολύ μακριά...

Δε νομίζω πως μπορώ να γυρίσω πίσω..."

Φτάνω στην έξοδο με συναισθήματα ανάμικτα.
Η μελαγχολία έχει τη γεύση της αλμύρας από το εσωτερικό δάκρυ, που ρέει...ανάκατη με τη
ζαχαρένια γεύση του ψυχικού κορεσμού που δημιούργησε η "απρόσμενη συνάντηση" με τον
ογκόλιθο της βρετανικής λογοτεχνίας, που ακούει στο όνομα Βιρτζίνια Γουλφ,μιας γυναίκας, που υπήρξε αληθινά, μέσα στις ιδέες και τα πάθη της, τις αντιθέσεις και τις αντιφάσεις της, μέσα στην εποχή της και πολύ πέρα απ’ αυτήν!

Γλυκόπικρη η μελωδία μιας μπαλάντας, οδυνηρή υπενθύμιση του τέλους της...
Φρικτό το τέλος της ζωή της... ρίχτηκε στον ποταμό Ουζ, στο Σάσσεξ, έχοντας γεμίσει τις τσέπες της με πέτρες....

Το παράξενο ταξίδι των ήχων σε παράλληλη ράγα με τον  περίπλοκο κόσμο της Βιρτζίνια Γουλφ...

"Virginia"- Marissa Nadler

"...With the rocks in your pockets

You walk up above the waterside

Oh Virginia..."

Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

"Ο ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ του Λόρδου Μπάυρον στη Μουσική Τέχνη"

 

Aντίτυπο της πρώτης δημοσίευσης του "ΚΟΥΡΣΑΡΟΥ"  το 1814 / "Portrait Lord Byron" Richard Westall, National Portrait Gallery

Σαν σήμερα 22 Ιανουαρίου το 1788, γεννιέται ο Λόρδος Βύρωνας, ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της εποχής του! Αν και χωλός, υπήρξε πολύ όμορφος νεαρός, δεινός γυναικοκατακτητής, ατίθασο πνεύμα, θεμελιωτής του Ρομαντισμού στην Αγγλία, και πολιτικά φιλελεύθερος.

Ο "Κουρσάρος"  είναι μια  εξαιρετικά δημοφιλής έμμετρη μυθιστορία του, που δημοσιεύθηκε το 1814.
Λέγεται πως την πρώτη μέρα δημοσίευσής της πουλήθηκαν 10000 αντίτυπα!

Χωρίζεται σε κάντα (όπως η Θεία Κωμωδία του Δάντη) και αφηγείται την ιστορία του σκληρού, βίαιου και απείθαρχου, μα θαραλλέου πειρατή του Αιγαίου, Κόνραντ και  τον έρωτά του  με την Ελληνίδα Μεντόρα.

(Κάποιοι υποστηρίζουν πως έμπνευση για το ποίημα έδωσε η ζωή του πειρατή Ζαν Λαφίτ).

Όλοι γνωρίζουμε την αγάπη και το  θαυμασμό του Λόρδου Βύρωνα για την κλασική Ελλάδα.
Στην πρώτη επίσκεψη στη χώρα μας  γοητεύτηκε  από τα τοπία και το κλίμα της.
Έτσι, γράφει στο ποίημά του  "Ο Κουρσάρος":

Στον Μωριά τα κορφοβούνια, πορφυρά ντυμένος κάλλη

Αργοκατεβαίνει ο ήλιος μεσ΄της δύσης την αγκάλη.

Όχι, οι λάμψεις του δεν είναι θαμπερές καθώς στις χώρες

Του Βορρά, μα φεγγοβόλες, διάφανες και χρυσοφόρες.

Όταν ήσυχα στον πόντο τις αχτίνες του καρφώνει,

Τις σπιθοβόλες κορφούλες των κυματισμών χρυσώνει.

Αποχαιρετά την Ύδρα και το βράχο της Αιγίνης

Με στερνό χαμόγελό του ο Θεός της ωριωσύνης.

Πάντοτε ποθεί να βλέπει την αγαπητή του χώρα,

Αν κι αυτή λαμπρές θυσίες δεν του καίει πλέον τώρα.

(Απόδοση: Λεωνίδας Ραζέλος) 

Όλη η ποιητική μυθιστορία  στην αγγλική γλώσσα, μπορεί να διαβαστεί ΕΔΩ

Στο έργο του ο ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ βασίστηκαν και ανέπτυξαν τις μουσικές τους ιδέες:

1.Giuseppe Verdi : όπερα "Il Corsaro".

Το Λιμπρέτο έγραψε ο λιμπρετίστας του Βέρντι, Φραντσέσκο Μαρία Πιάβε.

Στον παλιό πύργο, η Μεντόρα, η αγαπημένη του Κόνραντ,  έχει δυσάρεστα προαισθήματα και αγωνιά για την επιστροφή του. Με την άρπα της τραγουδά μια όμορφη ρομάντζα...

"Egli non riede ancora", ΜΑΡΙΑ ΚΑΛΛΑΣ:

"Conrad, the Corsair" Horace Vernet (1789 - 1863)-Wallace Collection

Και ένα βίντεο, άρτι αφιχθέν, επίσης με την Μ.Κάλλας στο ρόλο της όμορφης Γκιουλνέαρ, της ευνοούμενης σκλάβας του πασά, στην καβατίνα :"Ne Sulla Terra", εδώ.

"Extreme in love or hate, in good or ill,

The worst of crimes had left her woman still!

This Conrad mark'd, and felt—ah! could he less?—

Hate of that deed, but grief for her distress."

(The Corsair)

"Conrad and Gulnare"

2.Η Ουβερτούρα: "Κουρσάρος" του Μπερλιόζ είχε αρχικά τον τίτλο "La Tour de Nice", αφού την εμπνεύστηκε καθώς αντίκρυσε το θαλασσινό ορίζοντα από έναν ερειπωμένο Πύργο στο βράχο Ponchettes της μεσογειακής Νίκαιας σε συνδυασμό με εικόνες που του είχε δημιουργήσει ο Κουρσάρος του Μπάυρον, που είχε διαβάσει πρόσφατα.

Όπως έχει πεί ο ίδιος: 

"Ανακάλυψα τα ερείπια ενός πύργου χτισμένου στην άκρη ενός γκρεμού...μπροστά μου απλωνόταν ο ατέρμονος θαλασσινός ορίζοντας.Αγνάντεψα τα ψαροκάικα...

Στα ερείπια κουκουβάγιες, βατράχια και ψαραετοί...Κάπως έτσι θα ήταν και τα ορμητήρια των πειρατών, σκέφτηκα...κι άκουσα ξάφνου κραυγαλέα βιολιά, όμποε να κρώζουν, κλαρινέτα να θρηνούν και τρομπόνια να στενάζουν!Η ουβερτούρα είχε σχηματιστεί στο μυαλό μου..."

Berlioz - Ouverture "Le Corsaire".Στο πόντιουμ  ο σερ John Barbirolli :

"Κόνραντ-Μεντόρα, ο αποχωρισμός", Charles Wynne Nicholls

3. "Le Corsaire" : μπαλέτο  σε μουσική του Αdolphe Adam και  χορογραφία του Joseph Mazilier.

Η Carolina Rosati στο ρόλο της  Μεντόρα το 1856

To μπαλέτο δημιουργήθηκε κυρίως για το ταλέντο της διάσημης ιταλίδας μπαλαρίνας Καρολίνας Ροσάτι στο ρόλο της Μεντόρα, ενώ ο ρόλος του Κόνραντ δεν ήταν χορευτικός.


Αξίζει να αναφέρουμε πως το "Corsaire" παρουσιάστηκε στη Ρωσία το 1858 από τα Μπολσόι, με τον νεαρό Μάριο Πετιπά στο ρόλο του Κόνραντ, που εν τω μεταξύ, του είχε δοθεί ειδικά για την παράσταση, χορευτικός ρόλος.
Από τότε έγιναν αρκετές αναθεωρήσεις από τον Πετιπά, προσθέτοντας κάθε φορά διάφορες παραλλαγές κι ένα σημαντικό αριθμό νέων βημάτων.

Αφίσα από την παραγωγή του Corsaire
από το English National Ballet

Η πλοκή του μπαλέτου διαφοροποιείται από την υπόθεση του λογοτεχνικού έργου, και σε αυτή την περίπτωση έχουμε ευτυχές τέλος: Ο Κόνραντ σώζει την αγαπημένη του Μεντόρα και στο τέλος οι δυο εραστές σμίγουν ευτυχισμένοι.


Συναρπαστική η πλοκή με τον τολμηρό πειρατή και τον παθιασμένο έρωτά του για την ελληνίδα πανώρια!
Αιχμάλωτες κόρες, πλούσιοι σουλτάνοι, απαγωγές και διασώσεις, μεταμφιέσεις και συνωμοσίες, αγάπες και προδοσίες, με αποκορύφωμα ένα ναυάγιο, το οποίο είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά θεάματα στο μπαλέτο!

Αν και  το  "pas de deux" είναι το πιο ονομαστό, διάλεξα να παρακολουθήσουμε το "pas de trois" από τη "σκηνή των οδαλίσκων"  σε αυθεντική χορογραφία του Πετιπά.

Η μουσική του Αντόλφ Αντάμ στη συγκεκριμένη σκηνή περιορίζεται στην εισαγωγή και σε μια από τις τρεις παραλλαγές.Οι υπόλοιπες δυο παραλλαγές, καθώς και η coda είναι του Γενουάτη πιανίστα, βιολονίστα και συνθετη μουσικής μπαλέτου, Cesare Pugni:

"Episode:The Corsair by Lord Byron", Eυγένιος Ντελακρουά 

Σύνοψη της όπερας:

Ο Κόνραντ, αρχηγός των κουρσάρων με του άντρες του βρίσκονται εξόριστοι σ'ένα απόμακρο ελληνικό νησί. Λαμβάνει ένα γράμμα με πληροφορίες και αποφασίζει να σαλπάρει.
Στον παλιό πύργο, η αγαπημένη του Μεντόρα, έχοντας άσχημα προαισθήματα αγωνιά για την επιστροφή του. Με την άρπα της τραγουδά μια όμορφη ρομάντζα.
Ο Κόνραντ της ανακοινώνει την αναχώρησή του προκειμένου να αντιμετωπίσει τον πασά Σεϊντ.

Η Γκιουλνεάρ, η ευνοούμενη σκλάβα του πασά δεν είναι ευτυχισμένη με τη ζωή της στο χαρέμι.
Ο Κόνραντ μεταμφιέζεται σε δερβίση και μπαίνει στο παλάτι. Όμως, όταν η ταυτότητά του αποκαλύπτεται ξεκινά μάχη.
Ξεσπάνε φωτιές κι ενώ οι άντρες του Κόνραντ σώζουν τις γυναίκες του χαρεμιού, ο ίδιος συλλαμβάνεται.
Η Γκιουλνεάρ, που εν τω μεταξύ έχει ερωτευτεί τον Κόνραντ εκλιπαρεί το Σεϊντ να τον ελευθερώσει.Εκείνος, όμως αρνείται πεισματικά.
Ετσι, αποφασίζει να δράσει μόνη της.
Πηγαίνει στη φυλακή, όπου είναι αλυσοδεμένος ο Κόνραντ και του ομολογεί πως σκότωσε τον πασά και πρέπει να δραπετεύσουν.

(Κοστούμια:Κόνραντ,Σεϊντ και αντρών για την όπερα του Βέρντι)

Στο νησί των κουρσάρων η Μεντόρα, που έχει μάθει για τη σύλληψη του αγαπημένου της πιστεύει ότι δεν θα τον ξαναδεί ποτέ.Απελπισμένη, πίνει δηλητήριο για να πεθάνει.
Όταν φθάνει το πλοίο του Κόνραντ είναι πια αργά.
Η Μεντόρα αργοπεθαίνει. Μαθαίνει ποιος τον βοήθησε και πριν ξεψυχήσει ευχαριστεί την Γκιουλνεάρ, που γνωρίζοντας πως η καρδιά του Κόνραντ είναι δοσμένη αλλού, καταρρέει.
Ο κουρσάρος απελπισμένος πέφτει απ' το βράχο στη θάλασσα...

Ένα συγκλονιστικό φινάλε με Κόνραντ, Μεντόρα και  Γκιουλνεάρ σ'ένα σπαρακτικό  τρίο :

"O mio Corrado, appressati"

Ολόκληρη την όπερα μπορείτε να την παρακολουθήσετε στο βίντεο, που ακολουθεί.
Η συναρπαστική τελευταία σκηνή στο 1:28:00.

http://www.byron-greece.org/index.php?option=com_content&view=section&layout=blog&id=6&Itemid=10&lang=en

http://wallacelive.wallacecollection.org/eMuseumPlus?service=ExternalInterface&module=collection&objectId=65302

http://www.gutenberg.org/files/32990/32990-h/32990-h.htm

http://www.wikiart.org/en/eugene-delacroix/episode-from-the-corsair-by-lord-byron-1831
http://www.danceeurope.net/gallery/le-corsaire-english-national-ballet
http://tuttiallopera.altervista.org/Verdi200/schedOpera.php

"Γκιλοτίνα...,γιατί γλυκύτερον θάνατον και όχι γλυκυτέρα ζωή;"

 

H Μαρία Αντουανέτα στη γκιλοτίνα την 16η Οκτωβρίου του 1793

Θα ριψοκινδυνεύατε για τον οποιονδήποτε;

Θα βάζατε το κεφάλι σας στην καρμανιόλα;
ΚΑΙ μεταφορικά ΚΑΙ κυριολεκτικά, μάλλον η απάντηση είναι αρνητική, παρότι η μηχανή θανάτου θεωρήθηκε από τον εφευρέτη της η πλέον ανώδυνη!

Η καρμανιόλα ή λαιμητόμος, ένα μέσο αποκεφαλισμού με λοξή λεπίδα, που πρωτοεμφανίστηκε στη Γαλλία το 18ο αι., ονομάζεται και γκιλοτίνα.

Ήταν ο γάλλος Ζοζέφ Ινιάς Γκιγιοτέν, που σαν σήμερα 21 του Γενάρη του 1790, όντας "ανθρωπιστής", πρότεινε  στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση τη χρήση της λαιμητόμου, ένα μέσο θανάτωσης γρήγορο, ανώδυνο, ακαριαίο ώστε να μην υποφέρουν οι καταδικασμένοι σ'αυτόν!

Για να διαπιστωθεί η αποτελεσματικότητα της γκιλοτίνας δοκιμάστηκε πρώτα σε λαιμούς ζώων.
Το πρώτο ανθρώπινο θύμα της, ένας γάλλος κλέφτης, που αποκεφαλίστηκε το 1792.



Η γκιλοτίνα, όμως, που είχε και το χαριτωμένο όνομα Λουιζέτ από τον γιατρό-εφευρέτη της Αντουάν Λουί, είχε αποκεφαλίσει και "διάσημους λαιμούς" με τα πρωτεία φυσικά στο βασιλικό ζεύγος της Γαλλίας Λουδοβίκο και Μαρία-Αντουανέττα!!

Aπεικόνιση της εκτέλεσης του Louis XVI.

Λέτε να 'ταν περήφανος για την εσήγηση, ο Γκιγιοτέν, που συνδέθηκε με ένα από τα πιο αποτρόπαια και ανατριχιαστικά θέματα;...
Ο δύστυχος ο Guillotin, αν και δεν ανακάλυψε την λαιμητόμο, αλλά μόνο την πρότεινε ως μέσο, συνέδεσε το όνομά του με αυτήν!
Η οικογένειά του αλλά και ο ίδιος, ντρέπονταν τόσο πολύ για την σχέση ονόματος - μέσου, που ζήτησαν από την Γαλλική κυβέρνηση να αλλάξει την ονομασία.
Όταν η κυβέρνηση αρνήθηκε, άλλαξαν οικογενειακώς το πατρικό τους όνομα!!

Οι καημενούληδες!!ποιος απόγονος θα ήθελε μια τέτοια οικογενειακή προϊστορία;

Όπως προείπαμε η γκιλοτίνα λέγεται και καρμανιόλα.
Η λέξη προέρχεται από τo ιταλικό carmagnola, ιταλική πόλη, που έδωσε το όνομά της σε ένδυμα των αγροτών.
Η φορεσιά έγινε γνωστή και στο νότο της Γαλλίας  και ήρθε στο Παρίσι με τους επαναστάτες της Μασσαλίας.

Αργότερα, στα χρόνια της Επανάστασης έγινε ένδυμα δημοφιλές, αποτελούνταν από μια κοντή μπλούζα , μάλλινο παλτό με σειρές από μεταλλικά κουμπιά, ένα τρίχρωμο γιλέκο και κόκκινη κάπα, σύμβολο της Επανάστασης, γνωστό ως το κόκκινο καπάκι της ελευθερίας.

Εκτός από ένδυμα των επαναστατών, η καρμανιόλα  ήταν αγαπημένο λαϊκό τραγούδι της εποχής της Γαλλικής επανάστασης.
Τραγούδι, που σαρκάζει τις τύχες της βασίλισσας Μαρίας Αντουανέτας και εκείνων, που υποστηρίζουν τη γαλλική μοναρχία.

(Madame και Monsieur Βετό ήταν η Μαρία Αντουανέττα και ο Λουδοβίκος, αντίστοιχα).

Madame Veto avait promis,
de faire égorger tout Paris,
Mais son coup a manqué
grâce à nos canonniers.
Dansons la Carmagnole
Vive le son,
Dansons la Carmagnole
Vive le son du canon.
Monsieur Veto avait promis 
D'être fidèle à son pays, 
Mais il y a manqué,
Ne faisons plus quartié.
Antoinette avait résolu 
De nous faire tomber sur le cul
Mais le coup a manqué

Elle a le nez cassé.

"La Carmagnole - Chant de la Révolution Française", Μίλβα:

"La Carmagnole"

Το  τραγούδι φυσικά συνοδευόταν από τον αντίστοιχο ομώνυμο χορό...

"Dancing carmagnole round a tree"

Η γκιλοτίνα στην Ελλάδα ήρθε από την Μασσαλία και εγκαταστάθηκε στις φυλακές του Παλαμηδιού, στο Ναύπλιο.
Όμως, κανένας έλληνας δεν θέλησε να γίνει δήμιος.Έτσι, εκπαιδεύτηκαν ένας Ιταλός και ένας Βούλγαρος.
Αργότερα, την αποτρόπαια πράξη του δημίου ανέλαβαν βαρυποινίτες καταδικασμένοι σε θάνατο, που τα δικαστήρια είχαν μετατρέψει την ποινή σε ισόβια κάθειρξη.

"Τις πρώτες μέρες του Οκτωβρίου 1846 ο ήλιος της Ελλάδας φώτισε δύο πράγματα, 

το ένα αντίκρυ στο άλλο: τον Παρθενώνα και την γκιλοτίνα". 

[Είναι λόγια του Βίκτωρoς Ουγκώ και αναφέρεται στην καρατόμηση τριών αντρών στον Πειραιά παρατηρώντας ότι μετά από 16 χρόνια δισταγμού και αποστροφής του λαού η γκιλοτίνα εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα.]

Με γκιλοτίνα το 1906 εκτελέστηκε ο δολοφόνος του Πρωθυπουργού Δηληγιάννη, Κώστας Γερακάρης.

Στο θεατρικό του Καμπανέλη "Το Μεγάλο μας Τσίρκο" υπάρχει το "τραγούδι της γκιλοτίνας", που αναφέρεται σ'αυτή την "καινοτομία"!!

Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος

Στίχοι: Ι. Καμπανέλλης

Με τη γκιλοτίνα συγχωριανοί θα έχομε από δω και μπρος ...γλυκύτερον θάνατον!

Μας την στείλανε οι ξένοι φίλοι που μας αγαπούν

και δεν παύουνε με κάθε τρόπο να μας βοηθούν.

Μηχανές και εφευρέσεις για συλλήψεις και εκτελέσεις.

Κάνεις πρώτα το σταυρό σου, γονατίζεις στο σκαμνί,

βάζεις δώθε το λαιμό σου λευτερώνουν το σκοινί

και ώσπου να πεις πιπέρι το κεφάλι στο πανέρι.

Γιατί γλυκύτερον θάνατον και όχι γλυκυτέρα ζωή;

Μακάβρια όλα αυτά, μα συνέβησαν σε κείνες τις όχι και τόσο μακρινές εποχές και είναι  αληθινά! Πόσο έκπληκτο σε αφήνει η ανθρώπινη εφευρετικότητα στα βασανιστήρια και στην αφαίρεση της ζωής...
Γιατί αλήθεια η ίδια εφευρετικότητα δεν χρησιμοποιήθηκε για την εξέλιξη της ζωής;
Πόσο πιο όμορφος και ανθρώπινος θα ήταν ο κόσμος!

Αγώνα ταχύτητας, που μετριέται με έτη φωτός κάνει ο ανθρώπινος νους αν πρόκειται για την ανθρώπινη δυστυχία!Πόσες αποδείξεις μας έχει δώσει η Ιστορία!!!

Λένε πως τότε η γκιλοτίνα λειτούργησε υπέρ του λαού, σήμερα ο λαός διαθέτει άλλα όπλα...
Έχει το Νου να κατανοήσει, τη δύναμη με την ψήφο ν' απαντήσει, την καρδιά ν' αντισταθεί στις μεταλλάξεις των κίβδηλων και των λαθραίων...!
Ή όχι; Οψόμεθα!

https://www.studyblue.com/notes/note/n/fashion-history-final/deck/4683812

http://sarahbondstyle.com/tag/french-revolution/
http://www.history.com/news/the-guillotines-first-cut

"Έντγκαρ Άλαν Πόε"

 

Διακόσια έξι χρόνια, σήμερα από τη γέννηση του Πόε (γεννήθηκε 19 Γενάρη του 1809).
Έτσι, σκέφτηκα να κάνω μια δημοσίευση σχετική μ'αυτό.
Να μη μιλήσω,όμως, για τη ζωή και το έργο του, που λίγο έως πολύ, είναι σε όλους μας γνωστά, αλλά σε συνδυασμό με την ειδικότητά μου ως μουσικού να παρουσιάσω ένα ποίημά του, βαθιά ερωτικό, που αγαπώ πολύ και το λάτρεψαν όλης της γης οι ερωτευμένοι...

Η δύναμη της μουσικής  τo' φερε  πιο κοντά σε κάθε ευαίσθητη ψυχή...αφού το λόγο τον ποιητικό μετουσίωσε σε νότες... κι έπειτα φύσηξε  ζέφυρος κι έφτασε στις καρδιές  μας!

"Annabel Lee", από εικονογράφηση του Edmund Dulac

"Άναμπελ Λη"

Ποίημα ερωτικό με θέμα του το θάνατο μιας όμορφης νέας  με την οποία υπήρξε ερωτευμένος ο αφηγητής,από την παιδική ηλικία.
Ο θάνατος, όμως, δε σήμαινε το τέλος του έρωτά του.
O αφηγητής του ποιήματος περιγράφει την αγάπη του για την Annabel Lee, η οποία ξεκίνησε πριν από πολλά χρόνια σε ένα "βασίλειο δίπλα στη θάλασσα". Η αγάπη των δυο νέων είχε τέτοια ένταση, που τη ζήλεψαν ακόμα και οι άγγελοι!
Για τον λόγο αυτό, ο αφηγητής πιστεύει ότι τα Σεραφείμ προκάλεσαν το θάνατο της αγαπημένης του...

Ακόμα κι έτσι, όμως η αγάπη τους είναι αρκετά ισχυρή ώστε να υπάρχει και πέρα από τον θάνατο, πέρα από τον τάφο ...

Κάθε βράδυ οι δυο ψυχές αγκαλιάζονται.
Είναι ο αφηγητής που ονειρεύεται την Annabel Lee και βλέπει τα μάτια της στη φωτεινότητα των αστεριών.

Κάθε βράδυ ξαπλώνει δίπλα της στον τάφο της, που τον χαϊδεύουν τα κύματα της θάλασσας.

Το ποιητικό υποκείμενο αφηγείται με πόνο την ερωτική ιστορία και μ᾽αυτόν τον τρόπο διατηρεί στη μνήμη του ζωντανή την εικόνα της αγαπημένης του Άναμπελ Λη.
Δεν πρόκειται να την ξεχάσει ποτέ!


Δραματικές εικόνες, ανεμοδαρμένα τοπία, ένταση και δυνατά συναισθήματα με κυρίαρχο τον πόνο από την απώλεια του ερωτικού συντρόφου και φυσικά η εξιδανίκευση της κοπέλας και του έρωτα χαρακτηρίζουν το κείμενο αυτό, που εκφράζει απόλυτα την ατμόσφαιρα του ρομαντισμού της εποχής.
Ένας Πόε παθιασμένα ερωτικός και συνάμα ηδονικά θλιμμένος!

Πορτραίτο του Πόε φιλοτεχνημένο από τον William Abbot Pratt το Σεπτέμβριο του 1849, ένα μήνα πριν από το θάνατό του.

Αχ,φίλοι μου ο έρωτας!
Τι συναίσθημα βαθύ, η αγάπη!Ο έρωτας, που δεν κρίνεται.
Ο έρωτας, που καθαγιάζει ό,τι βρίσκεται γύρω του. 
Ο έρωτας, που δεν έχει ούτε μέτρα, ούτε σταθμά!
Η αγάπη, που είναι μια, χωρίς σύνορα, φραγμούς και αποστάσεις. 
Που δε φοβάται ούτε το θάνατο!το θάνατο, σημείο ορόσημο στη σχέση  και στην πορεία των πρωταγωνιστών του ποιήματος και που νικιέται απ'τις μνήμες, που κρατούν συντροφιά σ'αυτόν, που μένει πίσω.

Η γυναίκα του Πόε, Βιρτζίνια

Το ποίημα "Annabel Lee" λέγεται πως γράφτηκε από τον Πόε στη μνήμη της αγαπημένης συζύγου του, Βιρτζίνια Ελίζα Κλεμ, η οποία είχε φύγει από τη ζωή από φυματίωση δύο χρόνια πριν από τη δημιουργία του.



Βέβαια, το ποίημα έχει διανθιστεί με κάποια στοιχεία, ποιητική αδεία.
Το γράμμα λάμδα του ονόματος  --  Άναμπε(λ)-  (Λ)η --  προσδίδει άφθαστη μουσικότητα στο ποίημα!

"Χρόνια πολλά περάσαν από τότε,

  σ' ένα βασίλειο δίπλα στο γιαλό,

που κάποια κόρη ζούσε, τ' όνομά της

Άναμπελ Λη, θα το 'χετ' ακουστό.

Κι η κόρη αυτή μονάχην είχε σκέψη

να μ' αγαπά και να την αγαπώ.

Ήμαστ' ακόμα δυο μικρά παιδάκια,

σ' ένα βασίλειο δίπλα στο γιαλό:

Μα ήταν τρανή η αγάπη που αγαπιόμαστε-

η 'Αναμπελ Λη κι εγώ. Στον ουρανό

τα φτερωμένα Σεραφείμ, που μας ζηλεύανε,

μας κοίταζαν με μάτι φθονερό.

Κι ήταν γι' αυτό -περάσανε πια χρόνια-

που στο βασίλειο δίπλα στο γιαλό,

κατέβηκε απ' τα νέφη στην ωραία μου

'Αναμπελ Λη, ψυχρό, θανατερό

τ' αγέρι κι οι μεγάλοι συγγενήδες της

την πήραν και μ' αφήσαν μοναχό,

σ' ένα μνημούρι μέσα να τη κλείσουνε

στη χώρα τούτη δίπλα στο γιαλό.

Οι άγγελοι που δεν είχαν τη δική μας

την ευτυχία, ζηλέψαν και γι' αυτό-

Ναι! Και γι' αυτό (καθώς το ξέρουν όλοι

μες στο βασίλειο δίπλα στο γιαλό),

Τ' αγέρι από τα νέφη κάποια νύχτα

κατέβηκε ψυχρό, θανατερό

και μ' άρπαξε τον ώριο θησαυρό.

Κι από των πιο σοφών και πιο μεγάλων

η αγάπη μας τρανότερη πολύ

κι ούτ' οι αγγέλοι πάνω στα ουράνια

κι ουτ' οι δαιμόνοι κάτω απ' το βαθύ

Ωκεανό μπορούνε τη ψυχή μου

να τη χωρίσουν διόλου απ' τη ψυχή

της ωραίας μου 'Αναμπελ Λη.

Γιατί ποτέ δε βγαίνει το φεγγάρι

χωρίς ονείρατα γλυκά να μου κρατεί

της ωραίας μου 'Αναμπελ Λη.

Και πάντα, όταν προβάλλουνε τ' αστέρια,

νιώθω και πάλι τη ματιά τη λαμπερή

της ωραίας μου 'Αναμπελ Λη.

Κι όλη τη νύχτα δίπλα μου τη νιώθω,

συντρόφισσα μου, αγάπη μου ακριβή

μέσα στον τάφο δίπλα στην ακτή

που του πελάου το κύμα αντιλαλεί".

(Μετ: Κ. Παπαδάκης)

Το ποίημα πρωτοδημοσιεύτηκε το 1850 στο περιοδικό Sartain's Union.

 Η Άνναμπελ Λη, ύπαρξη αιθέρια, ιδανική, εξαγνισμένη από το θάνατο πάνω στον ανθό της νιότης της...
Μια γυναίκα, που στοίχειωσε τα όνειρά του, έγινε ποίημα, που μελοποιήθηκε από τον άγγλο συνθέτη Henry David Leslie (1822-1896).

Η μελωδία μετουσιώνεται σε πόνο και χύνεται στην καρδιά.
Ερμηνεύτηκε από μεγάλους λυρικούς τραγουδιστές, όμως  θα το ακούσουμε να εκτελείται  μοναδικά από την εξαίσια φωνή της Τζόαν Μπαέζ.
Αν και εκπρόσωπος της φολκ, καταφέρνει με το ιδιαίτερο ηχόχρωμά της να μας ταξιδέψει σε χώρες φαντασίας και ονείρων...που η αγάπη σε καλεί να την  ακολουθήσεις κι ας είν' ο δρόμος της τραχύς... Μια ερμηνεία κάπως διαφορετική απ΄όσες  την έχουμε συνηθίσει (στα αγωνιστικά κυρίως τραγούδια της).
Με απλό, ανεπιτήδευτο ύφος συνοδευμένα μονάχα από γρατζουνίσματα ψυχής...
Η αισθαντική φωνή της μας φωνάζει: "πίστεψε στην αγάπη, ακόμα κι όταν μπορεί να διασκορπίσει τα όνειρά σου σαν τον βοριά που αφήνει έρημο τον κήπο..."

 "It was many and many a year ago,

In a kingdom by the sea,

That a maiden there lived whom you may know

By the name of Annabel Lee;

And this maiden she lived with no other thought

Than to love and be loved by me..."

Σε μια πιο μοντέρνα ηχοτοπία και με μελωδία απόλυτα ταιριαστή στη γλυκά νοσηρή και πένθιμη ατμόσφαιρα του ποιήματος... σ'ένα περιβάλλον αισθησιασμού με πινελιές στεναγμών η Yasmine Tamara εκτελεί, αφηγείται...απελευθερώνει!

 Yasmine Tamara: "Annabel Lee"

Αχ, έρωτα!...μέλι στο λουλούδι της ζωής!

κοιμίζεις διαβόλους,που ξυπνούν στον παράδεισο, άγγελοι!

Αθόρυβα μπαίνεις στη ζωή,περιπλανιέσαι στ'άστρα!

Κι έπειτα μια απώλεια... σε διαλύει...

Το κείμενο έχει δημοσιευτεί και στην κοινότητα του fb The Mythologists

Πηγές:
http://maiarcita.deviantart.com/art/Annabel-Lee-108282012
http://www.john-howe.com/blog/2013/05/18/of-serendipity-and-the-suspending-of-centuries/
http://joshuaheinsz.blogspot.co.uk/2010/11/fall-quarter-wrap-up.html

Rania19 January 2015 at 10:49

Είναι η μοιρα του έρωτα να δυναμώνει με το θάνατο; ένα είναι βέβαιο ότι τουλάχιστον δε σβήνει, αλλά γεννά αριστουργήματα και εμπνέει αθάνατες μελωδίες! ποια από τις 2 φωνές να διαλέξεις; Τζόαν Μπαέζ,Yasmine Tamara !!! απαγγελία στο πρωτότυπο, υπέροχη απόδοση; όλα μαζί για μια ρομαντική απόδραση σε ονειρικές καταστάσεις που όλοι έχουμε ανάγκη. Ελπίδα μας ευχαριστούμε για τα ταξιδέματα!!!ReplyDelete
Replies


ELPIDA NOUSA19 January 2015 at 10:54

Η Τέχνη κρατά τον έρωτα, αθάνατο,Ράνια μου!και μεις ανάγκη για ταξίδεμα μέσα από το άγγιγμά της!Ευχαριστώ για το πολύ όμορφο σχόλιο!Καλό σου βράδυ!Delete


Reply


Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)19 January 2021 at 10:24

Αγαπημένο θέμα του Πόε ο θάνατος μιας νέας γυναίκας και τα συναισθήματα που απορρέουν απ' τον πόνο. Δυνατό το ποίημα με τον έρωτα να γίνεται αντίζηλος των αγγέλων και να χωρίζουν οι εραστές αφήνοντας στον αφηγητή τον πόνο και την νοσταλγία. Υπέροχη η Μπαέζ, αισθησιακή η Ταμάρα σ' αυτή την εξαιρετική μελοποίηση του Henry David Leslie! Ευχαριστούμε, Ελπίδα μου αγαπημένη! <3
ReplyDelete

Τσιτσάνης - Σκαλκώτας: εκλεκτικές συγγένειες...

 

napster

Μια μέρα του Γενάρη, ο Βασίλης Τσιτσάνης είχε δώσει ραντεβού με το πεπρωμένο του. Η μεγαλύτερη φυσιογνωμία της λαϊκής-ρεμπέτικης μουσικής γεννήθηκε και πέθανε σαν σήμερα, 18 Ιανουαρίου.

Κατά τον μουσικολόγο Λάμπρο Λιάβα, ο Τσιτσάνης: 

"έβγαλε το λαϊκό τραγούδι από τα όρια του...καθιέρωσε νέο ύφος παιξίματος και τραγουδιού με τον εξευρωπαϊσμό-συγκερασμό των κλιμάκων, αρμονίες με δεύτερες και τρίτες φωνές, εμπλουτισμένη ενορχήστρωση και καινοτομίες στην ποιητική δομή..."

Ο Μίκης Θεοδωράκης υποκλίθηκε στη μουσική ιδιοφυία του Βασίλη Τσιτσάνη, παραλληλίζοντάς τον με το ναΐφ ζωγράφο Θεόφιλο.
"Ο Τσιτσάνης με τις πενιές του ζωγραφίζει. Είναι ο Θεόφιλος της λαϊκής μας μουσικής", θα πει ο Μίκης, ενώ ο Γιάννης Τσαρούχης θα εκφραστεί με απέραντο θαυμασμό, αγάπη και απεριόριστο σεβασμό: "Ο Τσιτσάνης μας χαρίζει πολιτισμό..."

Ο Τρικαλινός δημιουργός υπηρέτησε με αξιοσύνη τη λαϊκή μουσική προκαλώντας πάντα στον ακροατή ψυχική ευφορία και άπλετη συγκίνηση. Οι εμπνεύσεις του δημιουργούσαν ένα σαγηνευτικό μουσικό πλέγμα που τύλιγε τον ακροατή, έτσι δίκαια ο Τσιτσάνης θεωρήθηκε ο "πατριάρχης του ρεμπέτικου "...

Εκλεκτικές συγγένειες:

Το "Κονσέρτο για 2 βιολιά", του Νίκου Σκαλκώτα είναι το πρώτο έργο της νεοελληνικής λόγιας μουσικής που περιέχει ρεμπέτικο μοτίβο.

Στο 2ο μέρος του Andante, το μοτίβο "πατάει" στο λαϊκό άσμα του Τσιτσάνη:  "Θα πάω εκεί στην Αραπιά".
Ο Σκαλκώτας το δανείζεται και πάνω του οικοδομεί ονειρικές παραλλαγές!

Ηταν το 1944,  όταν ο μέγας Σκαλκώτας χρησιµοποιώντας τη ρεµπέτικη µελωδία, στηρίζει το νέο του έργο στο τραγούδι της πόλης. Στην ουσία, το "λαϊκό" στον Σκαλκώτα, την εποχή αυτή, αποβάλλει τον αγροτικό του χαρακτήρα, και γίνεται υπόθεση του άστεως, εκεί όπου έχουν συγκεντρωθεί και δρουν οι "µάζες του λαού".

Ο Σκαλκώτας χρησιµοποιεί τη µελωδία του Τσιτσάνη ως "λαϊκό τραγούδι", το οποίο εκθέτει, συµπληρωµένο από µορφολογική άποψη και στη συνέχεια στήνει πάνω του µια σειρά ονειρικές και εξώκοσµες παραλλαγές. 

Το µέρος αυτό συγκεντρώνει το συναισθηµατικό κέντρο βάρους του κοντσέρτου, και είναι µια από τις πιο όµορφες µουσικές που έχει γράψει ο συνθέτης". (panagiotisandriopoulos.blogspot)

Δεν χρειάζονται ιδιαίτερες ικανότητες, φίλοι μου, για να εντοπίσεις τη μελωδία από το ρεμπέτικο τραγούδι...
Αφήνει άφωνο κάθε ακροατή ο σεβασμός, με τον οποίο προσεγγίζει  ο Σκαλκώτας το λαϊκό στοιχείο και μπολιάζει μ'αυτό την κλασική μουσική του παλέτα.

Ν. Σκαλκώτας: CONCERTO FOR TWO VIOLINS,  II.Variations, Andante:

Στο 2ο σχόλιο το λαϊκό άσμα του Β.Τσιτσάνη για σύγκριση.

"Θα πάω εκεί στην Αραπιά που μ’ έχουνε μιλήσει

για μια μεγάλη μάγισσα τα μάγια να μου λύσει..."

Κείμενα σχετικά με τον Τσιτσάνη μπορείτε να διαβάσετε εδώ και εδώ.

Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ, ο εραστής της μουσικής...

 

"Το βιολί του Ingres", Μan Ray
(christies)

Ένας από τους Γάλλους νεοκλασικούς ζωγράφους που ξεχώρισε ιδιαίτερα για τα πορτρέτα του είναι ο Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ.

Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ, αυτοπροσωπογραφία

Ένας έξοχος προσωπογράφος, οξύς, ακριβής, σχεδόν σχολαστικός, ένας νεοκλασικός καλλιτέχνης, που πάντα δουλεύει με μαστοριά στην απόδοση μορφών και τοπίων, όλα  σοφά υπολογισμένα για το αισθητικό αποτέλεσμα.

Το κομμάτι της καλλιτεχνικής του προσωπικότητας που θα μάς απασχολήσει, έχει φυσικά σχέση με τη μουσική.

Ο Ενγκρ κληρονόμησε το ταλέντο του στην τέχνη από τον πατέρα του, ο οποίος ήταν σκιτσογράφος και ζωγράφος μινιατούρων, αλλά και ερασιτέχνης μουσικός.
Έτσι ο Ενγκρ από μικρός διδάχτηκε μουσική και έμαθε να παίζει βιολί.
Μάλιστα  έπαιξε κάποιες φορές και για την ορχήστρα της Τουλούζης, ενώ κατά τη διάρκεια της θητείας του στη Γαλλική Ακαδημία στη Ρώμη, έπαιζε συχνά με τους σπουδαστές μουσικής και τους προσκεκλημένους καλλιτέχνες.

Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο Ενγκρ απόκτησε πολλούς φίλους μουσικούς, με τους περισσότερους από τους οποίους μοιράστηκε το πάθος του για τους εκπροσώπους του μουσικού κλασικισμού, Mότσαρτ, Μπετόβεν και Χάυντν.

Μια φράση που χρησιμοποιείται συχνά στην γαλλική γλώσσα για να δηλώσει τη δεύτερη κλίση που έχει κάποιος, εκτός από την ιδιότητα για την οποία είναι καθιερωμένος, είναι: "το βιολί του Ενγκρ".

Σας θυμίζω τη φωτογραφία του Μαν Ρέι που βλέπετε παραπάνω. Απεικονίζει την Κικί ντε Μονπαρνάς ως βιολί, μια σουρεαλιστική μετατροπή του σώματος της μούσας Κικί σε μουσικό όργανο, που για τον Μαν Ρέι σήμαινε αναφορά στο έργο του Ingres, εξού και ο τίτλος: "Το βιολί του Ingres", Μan Ray-1924.

Ingres: "Παγκανίνι"

Πολλοί θαύμαζαν τον Ενγκρ για τις εκφραστικές ερμηνείες του στο βιολί, κι άλλοι -όπως ο Σαρλ Γκουνό- απλά αδιαφορούσαν λέγοντας πως  "δεν ήταν επαγγελματίας, ακόμη λιγότερο βιρτουόζος". 
Σίγουρα, η πραγματική του ικανότητα στο βιολί υπήρξε θέμα διαφωνίας.

Στη Ρώμη γνωρίστηκε και με τον Νικολό Παγκανίνι, με τον οποίο ο Ενγκρ συνδέθηκε με μακρά φιλία και αρκετές φορές είχαν δώσει από κοινού κονσέρτα.

Ο Ενγκρ για να ευχαριστήσει το φίλο του φιλοτέχνησε ένα πορτρέτο του από μολύβι, που βρίσκεται στο Λούβρο, στο οποίο είναι αξιοσημείωτη η συμπάθεια και η τεράστια λεπτότητα με την οποία αντιμετωπίζεται ο βιρτουόζος βιολιστής από τον Ενγκρ, αν συγκρίνουμε με πορτρέτα άλλων ζωγράφων, που επικεντρώνονται περισσότερο σε χαρακτηριστικά, που τονίζουν την δεξιοτεχνική του δεινότητα, την οφειλόμενη, σε μυστικές, σχεδόν σατανικές, για πολλούς, παραμέτρους.

Ingres: "Ο Κερουμπίνι και η Μούσα"

Στη Ρώμη επίσης, ο Ενγκρ έκανε και κάποια από τα προπαρασκευαστικά σχέδια για το περίφημο πορτρέτο του Λουίτζι Κερουμπίνι, το οποίο είχε ξεκινήσει κάποια χρόνια νωρίτερα στο Παρίσι, όπου ο συνθέτης υπηρετούσε στο Κονσερβατουάρ.

Οι δυο άντρες έκαναν στενή παρέα, καθώς είχαν τα ίδια ενδιαφέροντα: ο Κερουμπίνι ήταν ένας ερασιτέχνης ζωγράφος και ο Ενγκρ ένας ερασιτέχνης βιολιστής.
Ο Ενγκρ απεικόνισε τον Κερουμπίνι καθιστό και συλλογισμένο, αφοσιωμένο στη μελέτη της μουσικής, με τη μούσα να στέκεται πίσω του.
Λέγεται πως ο Κερουμπίνι ήταν τόσο ευχαριστημένος με το πορτρέτο αυτό, που  συνέθεσε μια καντάτα προς τιμήν του φίλου του.

O Eνγκρ είχε την τέχνη της μουσικής πολύ ψηλά σε εκτίμηση ανάμεσα στις τέχνες. Συνήθιζε να λέει στους μαθητές του: "Αν μπορούσατε να γίνετε μουσικοί, σίγουρα θα ωφελούνταν και η ζωγραφική γιατί τα πάντα στη φύση είναι αρμονία. Λίγο να διαταραχθεί η μουσική κλίμακα και δημιουργείται παραφωνία. Αυτό μάς διδάσκει το νόημα του "αληθινού-ειλικρινούς" τραγουδιού με το πινέλο, όσο και με τη φωνή. Η ορθότητα των μορφών είναι σαν την ορθότητα των ήχων".

Ingres: "Φραντς Λιστ"
(wikiart)

Ο Ενγκρ έπαιξε και με τον Φραντς Λιστ, ο οποίος σε  μια επιστολή του 1839, χαρακτήρισε "γοητευτική" την ερμηνεία του ζωγράφου στο βιολί και εξέφρασε την επιθυμία να εκτελέσουν μαζί τις σονάτες για βιολί του Μότσαρτ και του Μπετόβεν.

Ο Λιστ δε, αφιέρωσε στο φίλο του ζωγράφο την αρχική έκδοση των μεταγραφών του της 5ης και 6ης Συμφωνίας του Μπετόβεν.

Ο Ενγκρ ανταπέδωσε τη φιλική χειρονομία, φιλοτεχνώντας το πορτρέτο του φίλου του μουσικού.

Nα θυμίσουμε πως οι μουσικολόγοι δηλώνουν ότι οι μεταγραφές των Συμφωνιών του Μπετόβεν του Λιστ είναι "το μεγαλύτερο έργο μεταγραφής που ολοκληρώθηκε ποτέ στην ιστορία της μουσικής", ο δε σπουδαίος πιανίστας, Βλαντιμίρ Χόροβιτς είχε πει χαρακτηριστικά σε συνέντευξή του πως "λυπόταν βαθιά που δεν εκτέλεσε ποτέ δημόσια τις μεταγραφές του Λιστ -έργα σπουδαιότητος και εκπληκτικής δεξιοτεχνίας- στις οποίες δεν λείπει καμμιά από τις νότες που ακούγονται στις Μπετοβενικές Συμφωνίες."

Θα ακούσουμε τις δυο μεταγραφές των Μπετοβενικών Συμφωνιών, της Μοίρας(5η) και Ποιμενική(6η) που ο Λιστ αφιέρωσε στον τιμώμενο σήμερα Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ και  πρώτος ηχογράφησε ο Γκλεν Γκουλντ:

Beethoven/Liszt: Symphony No. 5 - Glenn Gould:

Beethoven/Liszt: Symphony No. 6 - Glenn Gould, Mov I:

Ο σπουδαίος νεοκλασικός ζωγράφος, Ζαν Ωγκύστ Ντομινίκ Ενγκρ πέρασε στην αιωνιότητα σαν σήμερα, 14 Γενάρη 1867.

Γεώργιος Ιακωβίδης, ο ζωγράφος της αθωότητας...

"Μητρική στοργή", Γεώργιος Ιακωβίδης 

(Για τη γενέθλια επέτειο του Γεωργίου Ιακωβίδη)
11 Γενάρη 1853

Ο ζωγράφος μας, Γεώργιος Ιακωβίδης είναι ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Σχολής του Μονάχου.
Μαθητής του Ν. Λύτρα, δημιούργησε στο Μόναχο το δικό του εργαστήριο πάνω στο λόφο και ήταν σε όλους αγαπητός!
Για τους κατοίκους του Μονάχου ήταν ο ζωγράφος από την Ελλάδα, ένας τύπος πράος, ήρεμος, που πάντα με το βλέμμα του αγκάλιαζε τρυφερά τους πάντες γύρω του!
Είναι ο ζωγράφος των χαρούμενων παιδικών σκηνών, θεματολογία που λέγεται πως έπαψε να τον απασχολεί μετά το θάνατο της γυναίκας του. 

Ο ζωγράφος της παιδικής ηλικίας, της παιδικής αθωότητας, που στο έργο του αντανακλάται η τρυφερή σχέση ανάμεσα σε ηλικιωμένους παππούδες και γιαγιάδες και των εγγονών τους, η τρυφερή σχέση και στοργή της μάνας απέναντι στο σπλάχνο της...

Τόσο ζωντανές οι μορφές και τα πρόσωπά του, που πολλοί έλεγαν πως "ζωγράφιζε με ένα πινέλο που είχε μαγικές ιδιότητες!"

Όπως στο παραπάνω εικαστικό του: "Μητρική στοργή". Απεικονίζει μια μητέρα, που στην αγκαλιά της έχει το παιδί της, το οποίο νανουρίζει γλυκά για να κοιμηθεί. Το έχει μόλις ταΐσει (το υπονοεί το πιάτο πάνω στο τραπέζι).
Το ελαφρό μειδίαμα στο φωτεινό πρόσωπο της μητέρας μαρτυρά το μέγεθος της λατρείας προς το μωρό της. Ο ζωγράφος εύστοχα σκιαγραφεί τη μορφή της γυναίκας ήρεμη και γαλήνια, ενώ το μωρό απεικονίζεται με την πλάτη στο θεατή. Χαρακτηριστικό είναι το φωτεινό ουδέτερο βάθος, χωρίς χρωματική ένταση που να αποσπά το βλέμμα του θεατή, καθώς μέλημα του ζωγράφου είναι να αποδώσει τη μητρότητα, αυτό το δύσκολο, όμως αληθινό και μοναδικό ταξίδι στη ζωή της γυναίκας...

Οι μορφές του Ιακωβίδη ξεχωρίζουν για την αλήθεια και ειλικρίνεια, που εκφράζουν. Είναι σαν ένας δικός σου, απλός άνθρωπος, σου αφηγείται με τα πινέλα του μια σχέση ζωής...Απλά και ειλικρινά...

***

"Νανούρισμα", τιτλοφορεί το ποίημά του ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, το οποίο θα μελοποιήσει για γυναικεία χορωδία και ορχήστρα ο Μανώλης Καλομοίρης και θα μάς κρατήσει γλυκιά συντροφιά. 
Ο συνθέτης στο αργό προοίμιο υποβάλλει εξ αρχής την τρυφερή, ολόγλυκη διάθεση του ποιήματος με το βασικό θέμα του, η τροπική μελισματικότητα του οποίου εκτίθεται με απαλότητα, προτού μετατραπεί με ζωηρότερο ρυθμικό παλμό, και πληθωρικότερη ενορχήστρωση.

"Φύσ’ αγεράκι δροσερό μες στων δενδρών τα φύλλα.

Πάρ’ απ’ τα ρόδα τον ανθό απ’ τη μηλιά τα μήλα

και φέρ’ τα στο παιδάκι μου.

Είναι καλό και κάνει ήσυχο νάνι νάνι.

Αρχίνησε το λάλημα, αηδόνι ερωτεμένο,

νανάρισέ το, το φτωχό είν’ αποκοιμημένο

σαν τη γλυκιά σου συντροφιά μες στη φωλιά σαν κάνει

τη νύχτα νάνι νάνι.

Άνοιξε νυχτολούλουδο, άνοιξε και μη κλείσεις,

την όμορφή σου μυρωδιά ωσότου να τη χύσεις

όλη μες στα μαλλάκια του.

Το μαύρο, ιδές πώς κάνει μαζί μου νάνι νάνι.

Παίζει τ’ αγέρι του Μαγιού μέσα στον καλαμιώνα,

γελούνε τ’ άνθη, τα νερά, λαλεί η νεροχελώνα.

Ευτυχισμέν’ είμαι κι εγώ στα στήθια μου σαν κάνει,

το μαύρο, νάνι νάνι.

Και σεις με τα χρυσά φτερά, ονείρατά μου, ελάτε

στο έρμο το καλύβι μας, αγάλια αγάλια εμβάτε,

σιγά, μη το ξυπνήσετε·

κοιτάξετε πώς κάνει άγγελος νάνι νάνι.

Ονείρατα είναι του φτωχού, η συντροφιά, η ελπίδα·

της χήρας η παρηγοριά, ο ήλιος, η αχτίδα.

Ελάτε, μην αφήσετε τη μάνα του που κάνει

μαζί του νάνι νάνι.

Αποκοιμήθη το μικρό, κι η μάν’ αποκοιμήθη

βαστώντας το σφιχτά σφιχτά στα μητρικά της στήθη"

Μανώλης Καλομοίρης: "Νανούρισμα":