Οι "Εβραϊκές Μελωδίες" είναι μια συλλογή 30 ποιημάτων του Λόρδου Μπάυρον, που στην πλειονότητά τους γράφτηκαν για να συνοδεύσουν μουσική του Ισαάκ Νάθαν, συνθέτη και ραβίνου.
Ο Νάθαν, επειδή δεν είχε στίχους για να προσαρμόσει στις μελωδίες που σχεδίαζε να χρησιμοποιήσει στη λειτουργία της συναγωγής, ζήτησε τη συνδρομή του Μπάιρον.
Τα κίνητρα του Μπάυρον φαίνεται να ήταν γνήσια, καθώς ένιωθε συμπάθεια για την υπόθεση των Εβραίων. Παρόλα αυτά, τα ποιήματα δεν είχαν σκοπό να μεταδώσουν θρησκευτικό μήνυμα και δεν γράφτηκαν από μια συνεπή θεολογική ή πολιτισμική σκοπιά. Αντίθετα, αντικατοπτρίζουν την ευρύτερη συμπάθειά του προς τους καταπιεσμένους. Στην τραγική θέση των εξόριστων Εβραίων, ο Μπάιρον αναγνώριζε τη δυστυχία του ανθρώπου γενικότερα. Ο ίδιος είχε γράψει ότι "οι Έλληνες έχουν τόσο μικρή πιθανότητα λύτρωσης από τους Τούρκους όσο οι Εβραίοι από την ανθρωπότητα γενικά".
Επιπλέον, παραχώρησε τα πνευματικά δικαιώματα των ποιημάτων στον Νάθαν.
Κάποια από τα ποιήματα είχαν ήδη γραφτεί πριν από τη συνεργασία τους, ανάμεσά τους και το "She Walks in Beauty":
Tο ποίημα "She Walks in Beauty" του Λόρδου Μπάυρον είναι ένα από τα πιο γνωστά λυρικά έργα της ρομαντικής ποίησης. Γράφτηκε το 1814, εμπνευσμένο από την Anne Beatrix Wilmot, πανέμορφη ερασιτέχνη βοτανολόγο, που ο 25χρονος ποιητής γνώρισε σε κοινωνική εκδήλωση και υμνεί το εξωτερικό της κάλλος αλλά και την εσωτερική της γαλήνη και αθωότητα. Ο ποιητής προβάλλει την ιδανική αρμονία ανάμεσα στο φως και τη σκιά, δείχνοντας πως η ψυχική καθαρότητα και η ηρεμία αντανακλώνται στο πρόσωπο και στη στάση της γυναίκας.
Με μελωδική γλώσσα και ήρεμη ροή, ο Μπάιρον δημιουργεί ένα αιθέριο πορτρέτο όπου τα αντίθετα, όπως το φως και το σκοτάδι, δεν συγκρούονται αλλά συνεργάζονται. Το λευκό και το μαύρο μετριάζουν το ένα το άλλο, αναδεικνύοντας μια ισορροπημένη, ιδανική μορφή ομορφιάς, σύμφωνη με το ρομαντικό ιδεώδες, όπου φύση, συναίσθημα και ηθική συνυπάρχουν αρμονικά.
Isaac Nathan: "She Walks in Beauty":
Στο πέρασμα του χρόνου το ποίημα "She Walks in Beauty"έχει εμπνεύσει πολλούς συνθέτες, είτε στην πρωτότυπη αγγλική, είτε μεταφρασμένο σε άλλες γλώσσες.
Μια ιδιαίτερα σημαντική μεταγενέστερη μελοποίηση προέρχεται από τον Γερμανό συνθέτη Carl Loewe, γνωστόν για τα λυρικά τραγούδια και τις δραματικές μπαλάντες του.
Ο Loewe μελοποίησε το ποίημα στη γερμανική εκδοχή με τίτλο "Sie geht in Schönheit", το οποίο εντάχθηκε στη σειρά τραγουδιών "Hebräische Gesänge von Byron, Op. 5 No. 1 -Εβραϊκά Τραγούδια του Μπάυρον, γύρω στο 1824. Η μελωδία διαμορφώθηκε σύμφωνα με την αισθητική του πρώιμου ρομαντικού ληντ, με έμφαση στη φωνητική γραμμή και την εκφραστική συνοδεία για πιάνο.
Ο Loewe μετέφερε τη λεπτότητα και την αρμονία του ποιήματος σε νέο μουσικό και γλωσσικό πλαίσιο, διευρύνοντας τη "ζωή" του, πέρα από την αγγλόφωνη πρωτότυπη μορφή. Mια προσέγγιση που συνδέει την αγγλική λυρική ποίηση με τη γερμανική παράδοση του ληντ...
Carl Loewe: "Sie geht in Schönheit":
Το κείμενο γράφτηκε στη μνήμη του φιλέλληνα ποιητή...
Ο Λόρδος
Μπάυρον, γεννημένος στο Λονδίνο στις 22 Ιανουαρίου 1788, δεν υπήρξε
απλώς ένας κορυφαίος ποιητής του Ρομαντισμού, αλλά ένα μοναδικό φαινόμενο. Η
ζωή, το έργο και ο θάνατός του πλέχτηκαν, δημιουργώντας έναν μύθο
που ξεπέρασε τα όρια της λογοτεχνίας και άσκησε βαθιά επίδραση στην ευρωπαϊκή
συνείδηση. Ανήκοντας στη δεύτερη γενιά των Άγγλων ρομαντικών ποιητών, δίπλα
στον Kητς και τον Σέλλεϋ, έμελλε να συνδέσει το όνομά του με την
ελληνική εθνική υπόθεση, πεθαίνοντας το 1824.
Κατά τη
διάρκεια της ζωής του υπήρξε μια έντονα αντιφατική και συχνά σκανδαλώδης
προσωπικότητα. Γοητευτικός, βαθιά καλλιεργημένος και ταυτόχρονα
εκκεντρικός και άχαρος. Στα μάτια των συγχρόνων του φάνταζε ως ένας "έκπτωτος άγγελος", μια μορφή που προκαλούσε ταυτόχρονα θαυμασμό και αμηχανία.
Ο πρόωρος
θάνατός του σφράγισε τη ρομαντική του μοίρα, ενώ η θυσία του για τα ιδανικά που
διαπερνούσαν το έργο του προσέδωσε στον μύθο του ιδιαίτερο συμβολικό βάρος.
Μετά θάνατον, η μορφή του μετατράπηκε σε εμβληματικό σύμβολο σκοτεινής
γοητείας, όπου συνυπάρχουν ιδεαλισμός και απογοήτευση, ηρωισμός και
δαιμονισμός. Έτσι, ο ίδιος ταυτίστηκε πλήρως με τον "βυρωνικό ήρωα" και
παραμένει έως σήμερα ένας από τους σημαντικότερους Άγγλους ποιητές, με έργο που
εξακολουθεί να συγκινεί τους αναγνώστες.
Πολλοί
συνθέτες του 19ου αιώνα, ανάμεσά τους ο Φραντς Λιστ και ο Ρόμπερτ Σούμαν, ανήκαν στη γενιά που επηρεάστηκε βαθιά από τη
ζωή, το έργο και τον μύθο του Λόρδου Βύρωνα. Η έντονη προσωπικότητά του και το
ποιητικό του σύμπαν αποτέλεσαν ισχυρή πηγή έμπνευσης για τη ρομαντική μουσική
δημιουργία, η οποία αναζητούσε νέους τρόπους έκφρασης και συναισθηματικού
βάθους. Σε αυτό το
πλαίσιο εντάσσεται και η προσέγγιση του Βύρωνα από τα αδέλφια Mέντελσον, Φάννυ και Φέλιξ, που προέκυψε από μια προσεκτική ανάγνωση των
βυρωνικών κειμένων και έναν βαθύ θαυμασμό για τις ποιητικές του αρετές. Για
τους ρομαντικούς δημιουργούς, και ιδιαίτερα για τους Mέντελσον, η ποίηση όφειλε να πλησιάσει τη μουσική,
την ύψιστη τέχνη της ρομαντικής ευαισθησίας και η έντονη μουσικότητα της
βυρωνικής ποίησης καθιστά τη μελοποίησή της φυσική και αισθητικά
αναπόφευκτη.
"Δεν υπάρχει καμία από τις κόρες της Ομορφιάς Με μια μαγεία σαν εσένα. Και σαν μουσική στα νερά Είναι η γλυκιά φωνή σου για μένα.
Όταν σαν να προκαλούσε ο ήχος της ο γοητευτικός ωκεανός σταματά, Τα κύματα είναι ακινητούν και αστράφτουν, Και οι νανουρισμένοι άνεμοι φαίνονται να ονειρεύονται
Και το μεσάνυχτο φεγγάρι υφαίνει τη φωτεινή της αλυσίδα στα βαθιά. το στήθος ανασηκώνεται απαλά, σαν βρέφος που κοιμάται
Έτσι το πνεύμα υποκλίνεται μπροστά σου, Να σε ακούει και να σε λατρεύει. Με γεμάτο αλλά απαλό συναίσθημα, Σαν το φούσκωμα του καλοκαιρινού ωκεανού"
Το
παραπάνω ποίημα του Λόρδου Μπάυρον, "There Be None of Beauty's Daughters" από "Stanzas for Music - Στίχοι
για τη Μουσική", που
υμνεί τη φωνή και τη μουσική ως δύναμη μαγευτική και υπερβατική, συγκίνησε
βαθιά τα δύο αδέλφια Mέντελσον.
Φάννυ και Φέλιξ Μέντελσον
Τους συνεπήραν οι απαλές εικόνες της φύσης -η γαλήνη της θάλασσας, η
σιωπή των ανέμων, το φως του φεγγαριού- όπου η μουσική εμφανίζεται ως εμπειρία
που κατευνάζει και ανυψώνει την ψυχή. Ο ήρεμος
ρυθμός και η εσωτερική μουσικότητα του ποιήματος δημιουργούν μια αίσθηση
λικνίσματος, σαν να νανουρίζεται ο αναγνώστης από την ίδια τη ροή του. Αν και
μπορεί να διαβαστεί ως ερωτική προσφώνηση, η αμφισημία του τίτλου και των
μεταφορών επιτρέπει μια βαθύτερη ερμηνεία...το ποίημα απευθύνεται εξίσου στην
ίδια τη Μουσική. Έτσι, ο Μπάυρον συνδυάζει με ευφυή τρόπο δύο από τις
μεγαλύτερες ανθρώπινες απολαύσεις -την αγάπη και τη μουσική- δημιουργώντας
έναν λυρικό κόσμο που προσφέρεται ιδανικά για μελοποίηση.
Κάπως έτσι
θα ένιωσαν η Φάννυ και ο Φέλιξ Μέντελσον, οι οποίοι μετέφεραν στην μελωδία τους
την απαλότητα, την τρυφερότητα, την εσωτερική μουσικότητα και λυρικη γοητεία των
στίχων. Η μουσική τους αναδεικνύει τις δυναμικές αποχρώσεις και τις
φραστικές προεκτάσεις του ποιήματος μετατρέποντας κάθε στροφή σε ζωντανή
ακουστική εμπειρία.
I. Felix Mendelssohn: "Stanzas for Music / There Be None of Beauty's Daughters"
II. Fanny Mendelssohn: "Stanzas for Music / There Be None of Beauty's Daughters"
Για το Λόρδο Μπάυρον υπάρχουν πολλά κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!
Οι προγονοί μας -ως γνωστόν- προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να ερμηνεύσουν όσα ανεξήγητα και ακατανόητα συνέβαιναν γύρω τους...Από φυσικά φαινόμενα ως τις ανθρώπινες ιδιότητες και αδυναμίες. Ανάμεσά τους και η αόρατη, κινητήρια δύναμη του έρωτα. Δύναμη που ασκεί τεράστια επιρροή πάνω σε όσους τον βιώνουν κι αποτελεί για κείνους, τουλαχιστον για όσο διάστημα υφίσταται, το βαθύτερο νόημα της ζωής.
Σε αυτή τη σειρά αναρτήσεων κάθε Παρασκευή βράδυ θα αναφερόμαστε συνοπτικά σε δημοφιλή ζευγάρια της μυθολογίας, που ερωτεύτηκαν σφοδρά και σε κάποιες περιπτώσεις καταστροφικά, καθώς η δύναμη του έρωτά τους τέθηκε εκτός ελέγχου.
Μαρμάρινο ανάγλυφο "Ηρώ και Λέανδρος", Henry Hugh Armstead-Τate Gallery UK
Απόψε, μια ερωτική ιστορία, που συγκίνησε πλήθος καλλιτεχνών από την αρχαιότητα ως σήμερα, μα και κάθε αναγνώστη του μύθου.
"Ξέρεις τη χώρα που ανθούν μύρτα και κυπαρίσσια...[...] Που τα τρυγώνια του έρωτα και τα’ άγρια τα γεράκια Σε θλίψη μαραζώνουνε ή για το κρίμα ορμάνε; Πού ‘ναι ολάνθιστη η γης και που ο ήλιος λάμπει, Που των παρθένων η δροσιά ρόδων δροσούλα μοιάζει;"
"H Hρώ με τη λυχνάρι" Evelyn de Morgan
Με αυτή την όμορφη περιγραφή των Δαρδανελίων ξεκινά ο λόρδος Μπάυρον τη "Νύφη της Αβύδου". Η νύφη της Αβύδου ήταν η Ηρώ. Ενα μυθολογικό πρόσωπο, που σύμφωνα με την παράδοση έμενε στη Σηστό, αρχαία πόλη της Θράκης, κτισμένη στα παράλια του Ελλησπόντου στο στενότερο μέρος του. Πάνω σε έναν απόκρημνο βράχο της παραλίας της Σηστού υψωνόταν ο ναός της Αφροδίτης. Ιέρεια του Ναού η νεαρή και πανέμορφη Ηρώ. Κάθε χρόνο την άνοιξη τελούνταν στο ναό η γιορτή της Αφροδίτης και του Άδωνη. Προσκυνητές πολλοί κάθε χρόνο. Για πρώτη του φορά ήρθε ως προσκυνητής και ένας ωραίος νεαρός, ο Λέανδρος, που έμενε στην απέναντι ακτή του Ελλησπόντου, την Άβυδο.
Ο έρωτάς τους ήταν κεραυνοβόλος, ο πόθος τους ακατανίκητος!!! Υπερπηδούν κάθε ανθρώπινο και ιερό φραγμό. Η Ηρώ την ιεροσύνη της, ο Λέανδρος την ιερότητα της παρθένου. Μετά τη γιορτή, η Ηρώ δέχτηκε τον Λέανδρο στον πύργο όπου κατοικούσε όταν τελείωνε η υπηρεσία της στον ναό. Από τότε, ο Λέανδρος περνούσε κάθε βράδυ τον Ελλήσποντο, έχοντας για οδηγό το φως ενός λυχναριού που έβαζε η Ηρώ στο ψηλότερο σημείο του ναού και, κατάκοπος, έπεφτε στην αγκαλιά της.
Μια χειμωνιάτικη νύχτα όμως, ο άνεμος έσβησε το λυχνάρι και ο Λέανδρος έχασε τον προσανατολισμό του, χωρίς τον φωτεινό οδηγό, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί στα βράχια...
Το πρωί, η Ηρώ είδε από το παράθυρό της το πτώμα του Λέανδρου που είχαν ξεβράσει στη στεριά τα κύματα. Μεσ' στην οδυνη και την απελπισιά του χαμού του αγαπημένου της κρίνει πως δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτόν…Ετσι, ρίχτηκε από τον πύργο στη θάλασσα και πνίγηκε. Οι κάτοικοι της Σηστού έθαψαν τους δύο εραστές σε κοινό τάφο.
Joseph Mallord William Turner
Κι ο ευαίσθητος Ελληνικός λαός θρηνεί στα δημοτικά του τραγούδια…
"…στο’ να φυτρώνει κάλαμος και στ’ άλλο κυπαρίσι… για δέστε τα βαριόμοιρα για δέστε τα καημένα σαν δεν φιλιούνται ζωντανά φιλιούνται πεθαμένα…"
Ο μύθος του ερωτευμένου ζευγαριού ενέπνευσε το Λόρδο Μπάυρον στη Νύμφη της Αβύδου και μάλιστα ο ίδιος ο ποιητής λέγεται πως διέσχισε κολυμπώντας το στενό που, κατά τον μύθο, περνούσε κάθε νύχτα ο Λέανδρος.
Εκτός από το Μπάυρον και το Μουσαίο (5ος αι. μ.Χ.), που έγραψε "Τα καθ’ Ηρώ και Λέανδρον", ένα ποίημα σε 343 δακτυλικούς εξάμετρους στίχους.
"Πες μου τον λύχνο, δέσποινα, που είδε κρυφές αγάπες,
της νύκτας τον κολυμπητή, που για γαμπρός πρυμίζει,
τον γάμο πες τον σκοτεινό, που δεν είδ᾽ η Αυγούλα,
και την Σηστό, που της Ηρώς ενυκτογίνη ο γάμος.
[...]
Έλα, θεά, τραγούδα μου, να πούμε το ᾽να τέλος
του λυχναριού που απόσβησε και του παιδιού που εχάθη.
Αντικρινές γειτόνισσες Σηστός και Άβυδος ήταν
κατάγιαλα. Το τόξο του τάνυσ᾽ επάνω ο Έρως
και μες στες χώρες και τες δυο μιαν τόξεψε σαγίτα
και μια κορασιάν έκαψε και νιο ένα παλληκάρι.
Λέανδρο τον ομορφονιό κι Ηρώ την κόρη ελέγαν.
Η Ηρώ στην Σηστόν έμενε, στην Άβυδο ο νιος ήτον·
άστρα κι οι δυο γλυκόφωτα στες δυο μέσα τες χώρες..."
(μτφ: Σίμος Μεναρδος)
"Hero and Leander", Peter Paul Rubens
Το ποίημα του Μουσαίου είναι από τα δημοφιλέστερα πάνω στο θέμα. Από αυτόν εμπνέονται αργότερα και γράφουν ο Σίλλερ μια μπαλάντα, ο Γκριλμπατσέρ μια λυρική τραγωδία, ενώ πλήθος εικαστικών και μουσικών δημιουργών αποτυπώνουν το ειδύλλιο των δυο νέων στον καμβά τους...
"Της Ηρώς και του Λεάνδρου η καρδιά
Απ’ το βέλος του Έρωτα, που θεϊκιά
Έχει δύναμη, οδυνηρά επλήγη.
Η Ηρώ, ανθηρή ως Ήβη, όμορφη κόρη·
Κείνος εύρωστος, που κίναγε στα όρη
Με ορμή για να ριχτεί μες στο κυνήγι...",
γράφει ο ΣΙΛΛΕΡ ...
και συνεχίζει:
"Και με ντύμα που ο αέρας το σηκώνει
Ρίχνεται από του πύργου το μπαλκόνι,
Στους γιαλούς του Πόντου τους κατάφωτους.
Στα βασίλειά του πάνω τα πελάγια
Τα δυο λείψανα ο θεός φέρει τα άγια,
Κι είναι αυτός που αποτελεί τον τάφο τους.
Κι απ’ τη λεία του αυτή ευχαριστημένος
Κινά ολόχαρος, μακριά να την φυλά,
Κι απ’ την ανεξάντλητή του υδρία χύνει
Τη ροή του, ποταμό που αιωνίως κυλά"
( Φρήντριχ Σίλλερ, Μπαλάντες, μτφ. Κ.Γ.Σαμέλη)
Στη θάλασσα του Βοσπόρου υπάρχει ο "Πύργος του Λεάνδρου" ή "Πύργος της κόρης", γνωστός με την τουρκική ονομασία "Kız Kulesi" .Το όνομα του πύργου συνδέεται με διάφορους θρύλους. Σύμφωνα με την αρχαιοελληνική εκδοχή ο πύργος οφείλει την ονομασία του στο μύθο της Ηρώς και του Λέανδρου. Η Ηρώ όταν κατάλαβε τι συνέβη αυτοκτόνησε πηδώντας από τον πύργο.
Τα μουσικά έργα, τα εμπνευσμένα απο αυτόν τον τρυφερό, αγάπης μύθο, είναι πολλά.
Ξεχωρίζουμε:
1) Ο γάλλος Louis-Nicolas Clérambault διέπρεψε ως οργανίστας, βιολιστής και συνθέτης και είναι εκεινος που ανέπτυξε το είδος των "γαλλικών καντατών ", που συγκεντρωθηκαν σε 5 τόμους. Από το 2ο τόμο είναι η καντάτα "Λέανδρος και Ηρώ" εμπνευσμένη απο το μύθο, σε κείμενο αγνώστου. Ποτισμένη με εντονο λυρισμό, ευγενεια και τρυφεροτητα. Ιδιαιτερα εκφραστικό το μέρος που απεικονιζει το στροβίλισμα των ανέμων...Τσέμπαλο και ταχυτατες δοξαριές ηχούν σαν να βροντοφωναζουν τη δόξα και το θρίαμβο του αγέρα , που "ξεσκίζει" το άψυχο, αιμόφυρτο κορμί του νεου στις όχθες...
Clerambault: "Leandre et Hero"
2) Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη Ρώμη το 1707, ο Φρειδερίκος Χαίντελ έγραψε μια καντάτα εμπνευσμένη από το μύθο του Λέανδρου και της Ηρώς σε λιμπρέτο του καρδινάλιου Οτομπόνι. Είναι το έργο με το οποίο ο συνθέτης αντικατέστησε με ιταλικό το πρώην γερμανικό ύφος σύνθεσης του, που έκτοτε θα χρησιμοποιούσε. Ο Χαίντελ προσεγγίζει με συγκλονιστικό τρόπο την απώλεια της αγάπης και καθηλώνει με τη θρηνητική άρια της Ηρως μέσα στην παραφροσύνη που τής δημιουργεί η εικόνα του νεκρού αγαπημένου:
Handel: "Ero e Leandro":
3) Το 1837 ο Ρόμπερτ Σούμαν με πυρήνα τους χαρακτήρες Φλορεστάν κα Ευσέβιο, που αντιπροσωπεύουν τη δυαδικότητα της προσωπικότητάς του, ο ένας ορμητικός και όλο πάθος και ο άλλος ονειροπόλος και ευαίσθητος συνθέτει το "Fantasiestücke, Op. 12", μια πιανιστική συλλογή από οκτω μινιατούρες τις οποίες αφιέρωσε στην δεκοχτάχρονη πιανίστα και φίλη του, Anna Robena Laidlaw...Θρυλείται πως στο μέρος της συλλογής με τίτλο: "In der Nacht -Στη Νύχτα", όπου συνδυάζεται η ηρεμία της νυχτας με το πάθος που γεννά σε δυο ερωτευμένους, πως ο Σούμαν όταν το συνέθετε είχε κατά νου το μύθο του Λέανδρου και της Ηρώς.
Schumann Fantasiestücke, Op.12 - 5. In der Nacht:
3)Το 1853 ο Φραντς Λιστ γράφει τη δεξιοτεχνικότατη μπαλάντα του Ν.2 για πιάνο, που κατά δήλωση του Claudio Arrau σκιαγραφεί τον αρχαιοελληνικό μύθο της Ηρώς και του Λέανδρου με την τραγική του κατάληξη, όπως ο συνθέτης τη διάβασε στην ποιητική μεταφορά από τον Σίλλερ. Πιιθανολογείται πως την εκδοχή αυτή άκουσε ο Arrau από το δάσκαλό του, Martin Krause που υπήρξε μαθητής του Λιστ.
Η μπαλάντα στηρίζεται σε δυο θέματα. Το ένα αναπτύσσεται στην χαμηλή περιοχή του πιάνου αναδύοντας απειλητική αίσθηση με τη συνεχή εκτέλεση από τρίηχα και το άλλο στη μεσαία και την υψηλή περιοχή, περισσότερο φωτεινό και με στοχαστική διάθεση. Ενα επίμονο χρωματικό ostinatο αντιπροσωπεύει τη θάλασσα. Ακούγοντας την τρομερά δεξιοτεχνική σύνθεση μπορεί κανείς να πλάσει με τη φαντασία του την εικόνα της δύσκολης νυχτερινής πλεύσης του ερωτευμένου νέου που παλεύει με τα κύματα προκειμένου να φθάσει στην αγαπημένη του...
Liszt: "Ballade No. 2" / Claudio Arrau :
4)Ο Giovanni Bottesini, ο επονομαζόμενος"Παγκανίνι του κοντραμπάσου", φίλος και ίνδαλμα του Βερντι, γράφει την όπερα: "Ero e Leandros" σε λιμπρέτο του Αρίγκο Μπόιτο. Παρουσιάστηκε το 1879 στο Teatro Regio στο Τορίνο. Χαιρετίστηκε με θερμή επιτυχία για τις "γεμάτες μαγεία" στιγμές της σύνθεσης, όπως οι άριεs της Ηρώς, ο λυρισμός των ειδυλλιακών ντουέτων μεταξύ των εραστών και ο δραματικος επίλογος.
5) Mπορεί ο Alfredo Catalani να είναι γνωστός για τις όπερές του, κυρίως την αγαπημένη του Τοσκανίνι, "La Wally", αλλά πειραματίστηκε επίσης με μια σειρά από ορχηστρικά έργα. Τελευταίο αυτής της κατηγορίας είναι το συμφωνικό ποίημα: "Ero e Leandro", σύνθεση του 1884 κι έμπνευση απο την τραγική ερωτική ιστορία των νέων στα Δαρδανέλια, που από πολλούς θεωρήθηκε "το καλύτερο όλων, μακράν".
Alfredo Catalani - Ero e Leandro:
6) Victor Herbert – "Hero and Leander" : Πρόκειται για απαράμιλλης ομορφιάς συμφωνικό ποίημα, που ο Βικτόρ Χέρμπερτ εμπνευστηκε μετά την ανάγνωση του ποιήματος του Μπάυρον που τον ενθουσίασε!Ιδιαίτερης αξίας είναι η "Σκηνή της Αγάπης", όπου ο δημιουργός αναθέτει ένα αισθησιακό διάλογο ανάμεσα στο όμποε και το φαγκότο, έκφραση της έκρηξης πάθους των δυο εραστών.
Victor Herbert: "Hero and Leander" Op.33: 2nd mov- Love Scene":
Όλα τα έργα που έχει εμπνεύσει ο συγκεκριμένος μύθος για τη "Νύφη της Αβύδου και τον αγαπημένο της Λέανδρο" συγκινούν βαθειά....Η ποιητική τέχνη από το Μουσαίο ως τον Μπάυρον και τον Σίλλερ..Η Χαιντελική καντάτα, η όπερα του Καταλάνι ή του Μποτεσίνι, ο Σούμαν και ο Λιστ, υμνούν τον έρωτα των δυο νέων που η ιστορία τους τούς χάρισε την αιωνιότητα!
Το κείμενό μου δημοσιεύτηκε παλαιότερα και στην Κοινότητα The Mythologists
Σαν σήμερα 22 Ιανουαρίου το 1788, γεννιέται ο Λόρδος Βύρωνας, ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της εποχής του! Αν και χωλός, υπήρξε πολύ όμορφος νεαρός, δεινός γυναικοκατακτητής, ατίθασο πνεύμα, θεμελιωτής του Ρομαντισμού στην Αγγλία, και πολιτικά φιλελεύθερος.
Από τα σημαντικότερα ποιήματά του είναι ο "Μάνφρεντ", με σαφείς επιρροές από τον "Φάουστ" του Γκαίτε, του οποίου ο Μπάυρον υπήρξε μέγας θαυμαστής.
Πρόκειται για ένα δραματικό ποίημα σε τρεις πράξεις, που γράφτηκε το 1817, την εποχή που, αυτοεξόριστος ο Μπάϋρον, επισκέπτεται τις Ελβετικές Άλπεις. Το σκηνικό του είναι η άγρια και μεγαλειώδης ομορφιά των Άλπεων. Ο μύθος του αναφέρεται στις αγωνίες και εξομολογήσεις ενός σοφού και πλούσιου φεουδάρχη, που καλλιεργώντας τις μαγικές τέχνες επικοινωνεί με τα πνεύματα και αναζητεί τη λύτρωσή του μέσα στο λαβύρινθο των εσωτερικών συγκρούσεων και στη λαχτάρα για αθανασία. Ενα αμάρτημα τον τυραννά, ένα σφάλμα, οι Ερινύες τον συντροφεύουν, ταράσσουν τον ύπνο του και κάνουν τις ημέρες ανυπόφορες. Επιθυμεί τη λήθη, ο θάνατος τη χορηγεί, το γνωρίζει. Απελπισμένος τον αναζητά με την αυτοκτονία. Ίσως λυτρωθεί με μια κατακρήμνιση απ’ τους βράχους του όρους Γιούνγκφράου (Jungfrau).Όμως τον σώζει ένας κυνηγός... Ο Μάνφρεντ παρουσιάζει ανάγλυφα την εικόνα της βυρώνειας ψυχής: ένα ανήσυχο και βασανισμένο πνεύμα, ένας καταραμένος, αλλά με ευγενικά αισθήματα.
Ο Ρόμπερτ Σούμαν πρώτος έγραψε τη σκηνική μουσική (Manfred: Dramatic Poem with Music in 3 Parts-Op. 115)και όπως ο ίδιος δήλωσε: "για κανένα άλλο έργο δεν σπατάλησα τόση αγάπη και τόσες δυνάμεις, όσο για τον Μάνφρεντ που μου ασκούσε πάντα απίστευτη έλξη".
Η σύνθεση, εκτός από την ουβερτούρα που είναι το πιο δημοφιλές μέρος της, περιλαμβάνει entracte, melodramas, πανέμορφα σόλι και χορωδιακά μέρη.
Να θυμίσουμε πως η "Manferd Overture" είναι σύνθεση που διηύθυνε στο ντεμπούτο του ο Μπερνστάιν. Όπως έχει δηλώσει ο μέγας μαέστρος: "Είναι πολύ δύσκολη γιατί ξεκινά με παύση...κι αν δεν ακολουθήσει συνολικά η ορχήστρα, ολόκληρη η συναυλία βυθίζεται. Έτσι, αποτελεί πάντα τρομερό "εφιάλτη". Εχω ακούσει ότι υπάρχουν κάποιοι που όταν ακούνε αυτά τα πρώτα μέτρα της Εισαγωγής, πέφτουν σε κατάθλιψη..."
Ο Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκυ, κάποια χρόνια αργότερα γράφει την προγραμματική συμφωνική μουσική: "Manfred Symphony" με έμπνευση τον Βυρωνικό ήρωα και καθ' υπόδειξη του Μπαλάκιρεφ. Είναι η μεγαλύτερη σε διάρκεια συμφωνία του Τσαϊκόφσκι και κείνη με τα περισσότερα όργανα στην ορχήστρα. Παρότι θεωρούσε το είδος της προγραμματικής συμφωνίας κάπως "ελαφρό", ο Τσαϊκόφσκι όπως έγραψε σε επιστολή του κατά τη διάρκεια της σύνθεσης του έργου: "Η συμφωνία αποδεικνύεται τελικά σοβαρή και αρκετά δύσκολη δουλειά. Απαιτεί συγκέντρωση και ενασχόληση αρκετής από την ώρα της μέρας, μερικές φορές δε, νοιώθω τις δυνάμεις μου να εξαντλούνται. Όμως, μια εσωτερική φωνή μού υπενθυμίζει πως ο κόπος μου δεν είναι μάταιος και πως τελικά αυτή η Manfred Symphony ίσως να δώσει το καλύτερο από τα συμφωνικά μου έργα".
Όμως εγώ σήμερα θέλω να ακούσουμε την έμπνευση του ΦΡΗΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ, που ως γνωστόν εκτός από φιλόσοφος υπήρξε και συνθέτης.
Ο Νίτσε το 1872 συνθέτει τον "Manfred -Meditation", για πιάνο με 4 χέρια και όπως αναφέρει ο εκδότης του είναι το πιο αντι-μουσικό έργο,που άκουσε ποτέ! Πρόκειται για έναν μουσικό στοχασμό πάνω στον "Υπεράνθρωπό" του που οφείλει πολλά στον Υπεράνθρωπο του Μπάυρον. Ο φιλόσοφος που ήταν θαυμαστής του ποιητή, είχε εντυπωσιαστεί από τον εισαγωγικό μονόλογο του Μάνφρεντ, εκεί που αποκαλύπτει πως το Δένδρο της Ζωής δεν είναι το Δένδρο της Γνώσης και η θλίψη είναι γνώση και η βαθύτερη γνώση είναι μόνον βαθύτερη θλίψη... Ο Βυρωνικός ήρωας είναι ανώτερος από τους κοινούς ανθρώπους και στα πάθη και στις δυνάμεις, μυστηριώδης και ζοφερός, αδιάφορος και αυτάρκης, απολιτικός και επαναστάτης, τηρώντας δικό του κώδικα αξιών, διατηρώντας την ανάμνηση ανείπωτης ενοχής, περιφρονώντας φυσικά και υπερφυσικά εμπόδια. Ερωτικός και μάχιμος. Γνώστης και θλιμμένος...
Το έργο είναι -κατά τον Νίτσε- το πρώτο ώριμο μουσικό του έργο. Γι' αυτό έστειλε την παρτιτούρα στον φίλο του, Gustav Krug, ο οποίος την επαίνεσε εξαιρετικά! Αντίθετη άποψη είχε ο Hans von Bülow, που με την αρνητική κριτική του αποκάρδιωσε τον Νίτσε.. Όμως στη συνέχεια όταν άκουσε τα θετικά σχόλια του Φραντς Λιστ, σιγά-σιγά ανέκτησε την εμπιστοσύνη στην καλλιτεχνική αξία της σύνθεσής του...
"Ο Μάνφρεντ στο όρος Γιούνγκφράου",του Φορντ Μάντοξ Μπράουν, έμπνευση από σκηνή του ποιήματος του Μπάυρον.
"ΜΑΝΦΡΕΝΤ" [απόσπασμα: στις Άλπεις, όπου έχει καταφύγει για να αυτοκτονήσει]
"Ομορφοπούλι! Πόσο όμορφος ο κόσμος όλος λάμπει
μεσ’ στην ενέργεια εν ταυτώ η δοξασμένη πλάση!
Μα οι κυρίαρχοι εμείς στο όνομά μας μόνο
κομμάτι σκόνης, κουρνιαχτός θεότητας κομμάτι,
το ίδιο ακατάλληλοι για το βυθό, για πτήση
ανάμεικτη η ουσία μας συγκρούει τα στοιχειά της
κι η ανάσα μας κατάπτωση και περηφάνεια μόνο
αποπνέει. Παλεύουμε με φτηνοεπιθυμίες
κι είν’ η βουλή μας υψηλή, μα ταπεινά τα θέλω,
ώσπου η θνητότητα σοβεί και καταδυναστεύει
κι οι άνθρωποι-ούτε που το ομολογούν οι ίδιοι στον εαυτό τους
Καλησπέρα, Ελπίδα μου! Εξαιρετική αφιέρωση για την γέννηση αυτού του σπουδαίου Άγγλου ποιητή, πολιτικού, φιλέλληνα και στοχαστή Λόρδου Μπάιρον που θεωρείται απ' τις εξέχουσες μορφές της Βρετανικής φιλολογίας! Tο αμάρτημά του Μάνφρεντ ήταν η εμμονή του στην αγάπη μιας γυναίκας που δεν έπρεπε ν' αγαπήσει και νιώθει ένοχος για τα αμαρτήματα που διέπραξε μαζί της. Κάποιοι κριτικοί θεωρούν ότι είναι κάπως αυτοβιογραφικό μια και ένας αποτυχημένος γάμος του αλλά και κατηγορίες αιμομιξίας τον εξόρισαν απ' την βρετανική κοινωνία. Σούμαν, Τσαϊκόφσκυ, Νίτσε! Συνθέτες με πάθος ήταν αδύνατον να μην εμπνευσθούν απ' την τραγωδία του Μάνφρεντ. Ευχαριστούμε πολύ, αγαπημένη μου φίλη για το έξοχο αυτό άρθρο σου! ❤ ReplyDelete
Σπουδαιος ποιητής, δεινός φιλέλληνας, κορυφαίος ρομαντικός της εποχής του, αλλά και δεινος εραστης, τις αμαρτίες του ίσως πλήρωσε με τον σύντομο, πολυκύμαντο βίο του, Αζη μου για να συνεχισω τη στοχαστική σου τοποθετηση πανω στον "αυτοβιογραφικο" Μανφρεντ του Μπαυρον! Ευχαριστω απο καρδιας ,αγαπημενη μου φιλη για την αναγνωση, καθως και για τα επαινετικά λογια σου, κυριως όμως για το υπέροχο σχόλιό σου! Πολύ δυνατη η Βυρωνική πενα, υψηλής ποιητικής εκφρασης το αποτελεσμα, φυσικό ήταν να εμπνευσει και τους τρεις ιδιοφυείς μουσικούς δημιουργους! Καλη μας νυχτα και καλό ξημερωμα, γλυκια μου φιλη!! ❤ Delete
Για τη γενέθλια επέτειο του Ευγένιου Ντελακρουά...
(Ο μεγάλος Γάλλος ρομαντικός ζωγράφος του 19ου αι. γεννήθηκε σαν σήμερα, 26 Απριλίου 1798)
Ντελακρουά: "Ο θάνατος του Σαρδανάπαλου"
Από τα έργα του, που προκάλεσαν έντονη αρνητική αίσθηση, καθώς το κοινό της εποχής του δεν ήταν έτοιμο να δεχτεί αυτή την άγρια μορφή έκφρασης είναι το "La Mort de Sardanaple"... Ο Ντελακρουά ζωγράφισε τον πίνακα με έμπνευση από το έργο του Λόρδου Μπάυρον για το Salon de Paris με στόχο να προκαλέσει.
"Όταν παίρνουμε τη ζωή των ανθρώπων, δεν ξέρουμε τι τους αφαιρούμε, ούτε τι τους δίνουμε... [...] Όταν έρθει η ώρα ατυχών συγκυριών, όλοι γίνονται θαρραλέοι ενάντια στον αδύναμο, που χάνει"
(Λόρδος Μπάιρον: "Σαρδανάπαλος")
Ντελακρουά
Ο πίνακας του Ντελακρουά απεικονίζει το μοιραίο τέλος του Σαρδανάπαλου, βασιλιά της Ασσυρίας. Ο Ντελακρουά τον αποτυπώνει τη χλιδάτη βασιλική κλίνη, απαθή να παρακολουθεί το φόνο των γυναικών του χαρεμιού του(ανάμεσά τους και η αγαπημένη από τις παλλακίδες του, Μύρρα, χαρακτήρας που έπλασε ο Μπάυρον), την κατακρεούργηση του αλόγου του από τον μαυριτανό δούλο του, ενώ ο οινοχόος τού προσφέρει μια κανάτα με δηλητήριο για να αυτοκτονήσει.
Ο Σαρδανάπαλος είναι από τους γνωστότερους βασιλείς του Ασσυριακού κράτους και βασίλευσε από την ηλικία των δεκαέξι χρόνων ως το τέλος της ζωής του. Επί των ημερών του η Ασσυρία δοξάστηκε και αυξήθηκε όσο ποτέ άλλοτε. Είναι ο μόνος από τους Ασσύριους βασιλείς που γνώριζε γραφή, ανάγνωση και μαθηματικά ενώ η μελέτη αναγνωσμάτων ήταν το μεγάλο πάθος του γι' αυτό και ίδρυσε πολύτομη βιβλιοθήκη στη Νινευή. Άλλο πάθος του ήταν το κυνήγι άγριων ζώων κυρίως λιονταριών, κάτι στο οποίο οφείλεται και η φήμη του για πολύ σκληρό και αδίστακτο ηγεμόνα. Η αλήθεια είναι πως υπήρξε εντελώς παραδομένος στις ηδονές κάθε είδους. Οι πηγές αναφέρουν ότι τελικά νικήθηκε από τον επαναστάτη Αρσάκη και αυτοπυρπολήθηκε μαζί με όλο το χαρέμι του.
Ο Ντελακρουά προσφέρει στους θεατές ένα χαοτικό, φρικιαστικό θέαμα, όπου ανθρώπινα σώματα και ζώα σφαγιάζονται...Τα έμψυχα όντα όλα, έντρομα... Στα βλέμματά τους αντανακλάται σε υπερθετικό βαθμό η αγωνία και η απόγνωση. Συγκλονίζει και προκαλεί ρίγη κι ανατριχίλα η θέα του έργου...Μόνο ο Σαρδανάπαλος παραμένει ατάραχος. Ο ζωγράφος αποτυπώνει τη σκηνή με μια "βίαιη σαγήνη", δημιουργώντας έναν χρωματικό ανεμοστρόβιλο, όπου κυριαρχεί το λαμπρό χρυσαφί της πολυτέλειας και το κόκκινο του πάθους! Μια όψη της Ανατολής, φαντασμαγορική και οδυνηρή συγχρόνως, όπου η λάμψη ταυτίζεται με το αίμα, η χλιδή με τη λαγνεία, το ερωτικό με το μακάβριο. Ο Ουγκό χαρακτήρισε τη δημιουργία ως "αποθέωση της σκληρότητας, με μια ωμότητα στην έκφραση των συναισθημάτων".
"Ασσυρία, χαίρε!
Σ' αγαπούσα πατρίδα μου, γη των πατέρων μου,
περισσότερο σαν χώρα, παρά σα βασίλειό μου.
Σ' έζησα σε ειρήνη και χαρά.
Και να η ανταμοιβή μου!
Ούτε καν ένας τάφος..."
("Σαρδανάπαλος", Λόρδος Μπάυρον)
Ο Ασσύριος βασιλιάς, γνωστός για την ακόλαστη και έκφυλη ζωή του, που επέλεξε έναν ασυνήθιστο θάνατο μαζί με τις γυναίκες και τις παλλακίδες του δεν εντυπωσίασε όμως μόνο το Ντελακρουά, αλλά και εκπροσώπους της ακουστικής τέχνης!
Στους φιλόμουσους, είναι γνωστός από τον Εκτόρ Μπερλιόζ και την ομότιτλη καντάτα του, επίσης έμπνευση από το ποίημα του Μπάυρον.
Berlioz: "La Mort de Sardanaple":
Aκόμη νωρίτερα το 1698, ο Κρίστιαν Λούντβιχ Μπόξμπεργκ γράφει την όπερα "Sardanapalus", από την οποία σήμερα ακούγεται περισσότερο η ουβερτούρα της:
Christian Boxberg: "Sardanapalus, Ouverture":
Επηρεασμένη από το ιστορικό δράμα του Μπάυρον είναι και η όπερα του Φραντς Λιστ του 1845, που όμως άφησε μισοτελειωμένη. Για πολύ μεγάλο διάστημα θεωρείτο κατεστραμμένη από τον ίδιο τον Λιστ, όπερα. Όμως πρόσφατα βρέθηκαν κάποια από τα σκίτσα της και ανασυντέθηκε το σκηνικό δράμα τριών πράξεων με πρόλογο, από τις οποίες -όπως φαίνεται- ο συνθέτης είχε ολοκληρώσει μόνο την πρώτη.
Εντυπωσιακός ο πίνακας του Ντελακρουά, αγαπημένη μου Ελπίδα. Θάνατος του Σαρδανάπαλου μέσα στην χλιδή και την ακολασία, εμπνευσμένος από τις αναφορές του Διόδωρου και του χαμένου έργου του Κτησία. Αν και αμφισβειτείται ιστορικά η ύπαρξη του Σαρδανάπαλου, (όπως πολύ σωστά λες και συ ο "μύθος" του Σαρδανάπαλου ) διότι στα ονόματα των βασιλέων της Ασσυρίας δεν υπάρχει το όνομά του και πολλοί τον ταυτίζουν με τον Ασσουρμπανιπάλ ή τον άδελφό του, που όμως δεν υπάρχουν και πάλι αναφορές για τρυφηλή ζωή. Παρ' όλα αυτά, το όνομά του είναι γεμάτο απ' αυτόν τον θρύλο που τον θέλει να πεθαίνει μέσα στις φλόγες του Παλατιού του, σε πλήρη ευωχία με τις παλλακίδες και όλο το προσωπικό του. Αναμενόμενο, λοιπόν, να διεγείρει την φαντασία των καλλιτεχνών, εικαστικών, ποιητών και μουσικών ώστε να δημιουργήσουν εξαίρετα έργα, τα οποία απολαμβάνουμε εμείς. Ευχαριστούμε πολύ, Ελπίδα μου για το όμορφο αυτό ταίριασμα κι εύχομαι ένα ήρεμο και ασφαλές απόγευμα με τέχνη, όπως πάντα!
Aντίτυπο της πρώτης δημοσίευσης του "ΚΟΥΡΣΑΡΟΥ" το 1814 / "Portrait Lord Byron" Richard Westall, National Portrait Gallery
Σαν σήμερα 22 Ιανουαρίου το 1788, γεννιέται ο Λόρδος Βύρωνας, ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές της εποχής του! Αν και χωλός, υπήρξε πολύ όμορφος νεαρός, δεινός γυναικοκατακτητής, ατίθασο πνεύμα, θεμελιωτής του Ρομαντισμού στην Αγγλία, και πολιτικά φιλελεύθερος.
Ο "Κουρσάρος" είναι μια εξαιρετικά δημοφιλής έμμετρη μυθιστορία του, που δημοσιεύθηκε το 1814. Λέγεται πως την πρώτη μέρα δημοσίευσής της πουλήθηκαν 10000 αντίτυπα!
Χωρίζεται σε κάντα (όπως η Θεία Κωμωδία του Δάντη) και αφηγείται την ιστορία του σκληρού, βίαιου και απείθαρχου, μα θαραλλέου πειρατή του Αιγαίου, Κόνραντ και τον έρωτά του με την Ελληνίδα Μεντόρα.
(Κάποιοι υποστηρίζουν πως έμπνευση για το ποίημα έδωσε η ζωή του πειρατή Ζαν Λαφίτ).
Όλοι γνωρίζουμε την αγάπη και το θαυμασμό του Λόρδου Βύρωνα για την κλασική Ελλάδα. Στην πρώτη επίσκεψη στη χώρα μας γοητεύτηκε από τα τοπία και το κλίμα της. Έτσι, γράφει στο ποίημά του "Ο Κουρσάρος":
Στον Μωριά τα κορφοβούνια, πορφυρά ντυμένος κάλλη
Αργοκατεβαίνει ο ήλιος μεσ΄της δύσης την αγκάλη.
Όχι, οι λάμψεις του δεν είναι θαμπερές καθώς στις χώρες
Του Βορρά, μα φεγγοβόλες, διάφανες και χρυσοφόρες.
Όταν ήσυχα στον πόντο τις αχτίνες του καρφώνει,
Τις σπιθοβόλες κορφούλες των κυματισμών χρυσώνει.
Αποχαιρετά την Ύδρα και το βράχο της Αιγίνης
Με στερνό χαμόγελό του ο Θεός της ωριωσύνης.
Πάντοτε ποθεί να βλέπει την αγαπητή του χώρα,
Αν κι αυτή λαμπρές θυσίες δεν του καίει πλέον τώρα.
(Απόδοση: Λεωνίδας Ραζέλος)
Όλη η ποιητική μυθιστορία στην αγγλική γλώσσα, μπορεί να διαβαστεί ΕΔΩ
Στο έργο του ο ΚΟΥΡΣΑΡΟΣ βασίστηκαν και ανέπτυξαν τις μουσικές τους ιδέες:
1.Giuseppe Verdi : όπερα "Il Corsaro".
Το Λιμπρέτο έγραψε ο λιμπρετίστας του Βέρντι, Φραντσέσκο Μαρία Πιάβε.
Στον παλιό πύργο, η Μεντόρα, η αγαπημένη του Κόνραντ, έχει δυσάρεστα προαισθήματα και αγωνιά για την επιστροφή του. Με την άρπα της τραγουδά μια όμορφη ρομάντζα...
"Egli non riede ancora", ΜΑΡΙΑ ΚΑΛΛΑΣ:
"Conrad, the Corsair" Horace Vernet (1789 - 1863)-Wallace Collection
Και ένα βίντεο, άρτι αφιχθέν, επίσης με την Μ.Κάλλας στο ρόλο της όμορφης Γκιουλνέαρ, της ευνοούμενης σκλάβας του πασά, στην καβατίνα :"Ne Sulla Terra", εδώ.
"Extreme in love or hate, in good or ill,
The worst of crimes had left her woman still!
This Conrad mark'd, and felt—ah! could he less?—
Hate of that deed, but grief for her distress."
(The Corsair)
"Conrad and Gulnare"
2.Η Ουβερτούρα: "Κουρσάρος" του Μπερλιόζείχε αρχικά τον τίτλο "La Tour de Nice", αφού την εμπνεύστηκε καθώς αντίκρυσε το θαλασσινό ορίζοντα από έναν ερειπωμένο Πύργο στο βράχο Ponchettes της μεσογειακής Νίκαιας σε συνδυασμό με εικόνες που του είχε δημιουργήσει ο Κουρσάρος του Μπάυρον, που είχε διαβάσει πρόσφατα.
Όπως έχει πεί ο ίδιος:
"Ανακάλυψα τα ερείπια ενός πύργου χτισμένου στην άκρη ενός γκρεμού...μπροστά μου απλωνόταν ο ατέρμονος θαλασσινός ορίζοντας.Αγνάντεψα τα ψαροκάικα...
Στα ερείπια κουκουβάγιες, βατράχια και ψαραετοί...Κάπως έτσι θα ήταν και τα ορμητήρια των πειρατών, σκέφτηκα...κι άκουσα ξάφνου κραυγαλέα βιολιά, όμποε να κρώζουν, κλαρινέτα να θρηνούν και τρομπόνια να στενάζουν!Η ουβερτούρα είχε σχηματιστεί στο μυαλό μου..."
Berlioz - Ouverture "Le Corsaire".Στο πόντιουμ ο σερ John Barbirolli :
"Κόνραντ-Μεντόρα, ο αποχωρισμός", Charles Wynne Nicholls
3. "Le Corsaire" : μπαλέτο σε μουσική του Αdolphe Adam και χορογραφία του Joseph Mazilier.
Η Carolina Rosati στο ρόλο της Μεντόρα το 1856
To μπαλέτο δημιουργήθηκε κυρίως για το ταλέντο της διάσημης ιταλίδας μπαλαρίνας Καρολίνας Ροσάτι στο ρόλο της Μεντόρα, ενώ ο ρόλος του Κόνραντ δεν ήταν χορευτικός.
Αξίζει να αναφέρουμε πως το "Corsaire" παρουσιάστηκε στη Ρωσία το 1858 από τα Μπολσόι, με τον νεαρό Μάριο Πετιπά στο ρόλο του Κόνραντ, που εν τω μεταξύ, του είχε δοθεί ειδικά για την παράσταση, χορευτικός ρόλος. Από τότε έγιναν αρκετές αναθεωρήσεις από τον Πετιπά, προσθέτοντας κάθε φορά διάφορες παραλλαγές κι ένα σημαντικό αριθμό νέων βημάτων.
Αφίσα από την παραγωγή του Corsaire από το English National Ballet
Η πλοκή του μπαλέτου διαφοροποιείται από την υπόθεση του λογοτεχνικού έργου, και σε αυτή την περίπτωση έχουμε ευτυχές τέλος: Ο Κόνραντ σώζει την αγαπημένη του Μεντόρα και στο τέλος οι δυο εραστές σμίγουν ευτυχισμένοι.
Συναρπαστική η πλοκή με τον τολμηρό πειρατή και τον παθιασμένο έρωτά του για την ελληνίδα πανώρια! Αιχμάλωτες κόρες, πλούσιοι σουλτάνοι, απαγωγές και διασώσεις, μεταμφιέσεις και συνωμοσίες, αγάπες και προδοσίες, με αποκορύφωμα ένα ναυάγιο, το οποίο είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά θεάματα στο μπαλέτο!
Αν και το "pas de deux" είναι το πιο ονομαστό, διάλεξα να παρακολουθήσουμε το "pas de trois" από τη "σκηνή των οδαλίσκων" σε αυθεντική χορογραφία του Πετιπά.
Η μουσική του Αντόλφ Αντάμ στη συγκεκριμένη σκηνή περιορίζεται στην εισαγωγή και σε μια από τις τρεις παραλλαγές.Οι υπόλοιπες δυο παραλλαγές, καθώς και η coda είναι του Γενουάτη πιανίστα, βιολονίστα και συνθετη μουσικής μπαλέτου, Cesare Pugni:
"Episode:The Corsair by Lord Byron", Eυγένιος Ντελακρουά
Σύνοψη της όπερας:
Ο Κόνραντ, αρχηγός των κουρσάρων με του άντρες του βρίσκονται εξόριστοι σ'ένα απόμακρο ελληνικό νησί. Λαμβάνει ένα γράμμα με πληροφορίες και αποφασίζει να σαλπάρει. Στον παλιό πύργο, η αγαπημένη του Μεντόρα, έχοντας άσχημα προαισθήματα αγωνιά για την επιστροφή του. Με την άρπα της τραγουδά μια όμορφη ρομάντζα. Ο Κόνραντ της ανακοινώνει την αναχώρησή του προκειμένου να αντιμετωπίσει τον πασά Σεϊντ.
Η Γκιουλνεάρ, η ευνοούμενη σκλάβα του πασά δεν είναι ευτυχισμένη με τη ζωή της στο χαρέμι. Ο Κόνραντ μεταμφιέζεται σε δερβίση και μπαίνει στο παλάτι. Όμως, όταν η ταυτότητά του αποκαλύπτεται ξεκινά μάχη. Ξεσπάνε φωτιές κι ενώ οι άντρες του Κόνραντ σώζουν τις γυναίκες του χαρεμιού, ο ίδιος συλλαμβάνεται. Η Γκιουλνεάρ, που εν τω μεταξύ έχει ερωτευτεί τον Κόνραντ εκλιπαρεί το Σεϊντ να τον ελευθερώσει.Εκείνος, όμως αρνείται πεισματικά. Ετσι, αποφασίζει να δράσει μόνη της. Πηγαίνει στη φυλακή, όπου είναι αλυσοδεμένος ο Κόνραντ και του ομολογεί πως σκότωσε τον πασά και πρέπει να δραπετεύσουν.
(Κοστούμια:Κόνραντ,Σεϊντ και αντρών για την όπερα του Βέρντι)
Στο νησί των κουρσάρων η Μεντόρα, που έχει μάθει για τη σύλληψη του αγαπημένου της πιστεύει ότι δεν θα τον ξαναδεί ποτέ.Απελπισμένη, πίνει δηλητήριο για να πεθάνει. Όταν φθάνει το πλοίο του Κόνραντ είναι πια αργά. Η Μεντόρα αργοπεθαίνει. Μαθαίνει ποιος τον βοήθησε και πριν ξεψυχήσει ευχαριστεί την Γκιουλνεάρ, που γνωρίζοντας πως η καρδιά του Κόνραντ είναι δοσμένη αλλού, καταρρέει. Ο κουρσάρος απελπισμένος πέφτει απ' το βράχο στη θάλασσα...
Ένα συγκλονιστικό φινάλε με Κόνραντ, Μεντόρα και Γκιουλνεάρ σ'ένα σπαρακτικό τρίο :
"O mio Corrado, appressati"
Ολόκληρη την όπερα μπορείτε να την παρακολουθήσετε στο βίντεο, που ακολουθεί. Η συναρπαστική τελευταία σκηνή στο 1:28:00.
_-_The_Parting_of_Hero_and_Leander_-_from_the_Greek_of_Musaeus_-_NG521_-_National_Gallery.jpg)
.jpg)
