Άλμα Μάλερ: "Γκούσταβ Κλιμτ, η πρώτη μου μεγάλη αγάπη..."

Oικογενειακή φωτογραφία με την Άλμα ως παιδί στ' αριστερά
δίπλα στον Καρλο Μολ και δεξιά οι γονείς της
(πηγή: mahlerfoundation.org)

Η Άλμα Σίντλερ-Μάλερ υπήρξε φινετσάτη, καλλιτεχνική φύση. Ο πατέρας της, Emil Jakob Schindler, ήταν φημισμένος τοπιογράφος και συχνά του κρατούσε συντροφιά στο στούντιό του. Τον θαύμαζε απεριόριστα, σχεδόν τον είχε ειδωλοποιήσει, ενώ εκείνος προώθησε το ενδιαφέρον της για τη λογοτεχνία και το ταλέντο της για τη μουσική...

Ο Σίντλερ ως ζωγράφος έλαβε εντολή από τον διάδοχο του θρόνου της Αυστρίας, Ροδόλφο να απεικονίσει το παράκτιο τοπίο στη Δαλματία ως την Ελλάδα, ένα ταξίδι πολλών μηνών στο οποίο τον συνόδευσε η οικογένειά του.
Ετσι, η μικρή Άλμα βρέθηκε να απολαμβάνει τις ομορφιές της Κέρκυρας. Ενώ η οικογένεια διέμενε στο ελληνικό νησί, η Άλμα εξασκείτο στη μουσική παίζοντας στο πιάνο που ο πατέρας είχε φροντίσει να φέρει στο σπίτι. Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα της Άλμα, στην Κέρκυρα το εννιάχρονο κορίτσι έκανε τις πρώτες της απόπειρες στη σύνθεση.

Μαθητής και βοηθός του πατέρα της Άλμα ήταν ο Καρλ Μολ, με τον οποίο η μητέρα της σύναψε σχέση και παντρεύτηκε μετά το θάνατο του συζύγου της. Η Άλμα τότε ήταν 13 ετών.

To 1897 o Kαρλ Μολ εξελέγη αντιπρόεδρος του Κινήματος της Απόσχισης στη Βιέννη, με πρόεδρο τον Γκούσταβ Κλιμτ και συχνά μαζί με άλλα μέλη του κινήματος συγκεντρώνονταν σε "βραδινά τέχνης" στο σπίτι του Μολ. Η Άλμα ήταν τότε μια δεκαεφτάχρονη καλλονή κι απολάμβανε για πρώτη φορά την προσοχή διάσημων ανδρών.

Σε αυτές τις συγκεντρώσεις τράβηξε την προσοχή του Kλιμτ.Όμως και η Άλμα δεν έμεινε ασυγκίνητη. Την έλκυε η φήμη του σπουδαίου, πρωτοποριακού δημιουργού, αυτός ο υπέρλαμπρος αστέρας του καλλιτεχνικού στερεώματος, γνωστού καρδιοκατακτητή... Στο ημερολόγιό της καταγράφει:

"Ο Γκούσταβ Κλιμτ μπήκε στη ζωή μου ως η πρώτη μου μεγάλη αγάπη, αλλά ήμουν ένα αθώο παιδί, απόλυτα απορροφημένο από τη μουσική μου και μακριά από τη ζωή στον πραγματικό κόσμο. Όσο περισσότερο υπέφερα απ’ αυτή την αγάπη, τόσο περισσότερο βυθιζόμουν στη μουσική μου και έτσι η δυστυχία μου έγινε πηγή της μεγαλύτερής μου ευτυχίας."

Ο Κλιμτ δεν μπορούσε να ξεκολλήσει από την πανέμορφη δεσποσύνη. Την ακολούθησε σε ένα ταξίδι της οικογένειας στην Ιταλία . Εκεί οι δυο τους συναντήθηκαν κρυφά και η Άλμα ήταν πρόθυμη να του ορκιστεί αιώνια πίστη και αφοσίωση. Σε αυτό το ταξίδι ο Κλιμτ έδωσε το πρώτο φιλί στην Άλμα, το πρώτο ερωτικό φιλί της κοπέλας, κάτι που όταν ανακάλυψε ο Καρλ Μολ τον εξόργισε τόσο που οδήγησε σε βαθειά ρήξη ανάμεσα στους δυο ζωγράφους και συνεργάτες. Ο Μολ ανάγκασε τον Κλιμτ να απομακρυνθεί από την Άλμα και να μην έχει πια καμμία επαφή μαζί της.

Το σκίτσο είναι του Γκούσταβ Κλιμτ και περίπου
της ίδιας εποχής με κείνη που η Άλμα συνέθεσε το παραπάνω ληντ.
Απεικονίζει δύο γυναικεία γυμνά και σήμερα εκτίθενται στο
Μουσείο Guggenheim στη Νέα Υόρκη.

“Μαζί σου είμαι καλά

Τα δειλά ρολόγια

Χτυπούν όπως παλιά

Έλα κι εκμυστηρρεύσου μου την αγάπη σου,

όχι όμως δυνατά, μα σιωπηλά.

 

Κάπου μια πόρτα ανοίγει

σε αγρούς με μπουμπουκιασμένα άνθη

Το σούρουπο αγγίζει τα τζάμια του παραθύρου

Ας μείνουμε σιωπηλοί,

Έτσι, κανείς δεν θα ξέρει για μας!”

(Ράινερ Μαρία Ρίλκε)

Η Άλμα μελοποίησε το ποίημα του Ρίλκε λίγο μετά την απομακρυνσή της από τον Κλιμτ...H μελωδία με λεπτές αποχρώσεις ηχεί σαν γλυκιά ανάμνηση της νιότης...

Η Aλμα Μάλερ συνέθεσε αρκετά λήντερ, ορχηστρικά κομμάτια και ένα ανολοκλήρωτο μέρος όπερας. Από τα έργα της σώζονται 17 λήντερ, ανάμεσά τους και κείνο σε ποίηση Ρίλκε που αναδύει θολές εικόνες από την πρώτη της αγάπη...
Η Άλμα προσεγγίζει το θέμα του πρώτου ερωτικού σκιρτήματος με αμόλυντο, αγνό τρόπο, αντίθετα με τις αρμονίες που χρησιμοποιεί που είναι αρκετά τολμηρές χωρίς ωστόσο να καλύπτεται η ευαισθησία της δημιουργού. Μια σύντομη σύνθεση για πιάνο και φωνή, δείγμα της ύστερης ρομαντικής περιόδου.

Ακούμε το ληντ στην εκδοχή του για φωνή και ορχήστρα. Την Royal Concertgebouw Orchestra διευθύνει ο Riccardo Chailly.

Alma Schindler -Mahler: “Bei dir ist es traut”:

Η ζωή της Άλμα Σίντλερ-Μάλερ και η σχέσης της με επιφανείς άνδρες της εποχής της είναι γνωστά. Έζησε στο έπακρο, γοητεύοντας πλήθος ανδρών.
Συχνά υπερηφανευόταν, όπως διαβάζουμε στα απομνημονεύματά της:
"...με τους άνδρες υπήρξα απρόσιτη και περήφανη. Δεν τους έλεγα παρά ελάχιστες ψυχρές λέξεις στον καθένα...Εκείνοι συνωστίζονταν γύρω μου σαν τα κουνούπια γύρω από τη λάμπα κι εγώ αισθανόμουν βασίλισσα..."

Σκέψεις που απέχουν από κείνες του 17χρονου κοριτσιού στη Βιέννη, άβγαλτου και συνεσταλμένου έτοιμου να παραδοθεί στα δίχτυα του πρώτου έρωτα με τον κατά πολύ μεγαλύτερό της, Κλιμτ. Η απειρία της -τότε- στα ερωτικά θέματα ήταν εμφανής. Είχε -αδιαμφισβήτητα- κολακευτεί από την προσέγγιση του ερωτύλου ζωγράφου, όμως οι άμυνές της ήταν γερές. Εκτός από κείνο το παθιασμένο φιλί στην Ιταλία, η Άλμα δεν ενέδωσε. Αντέκρουε τις ερωτικές του πιέσεις μ' έναν στίχο από τον "Φάουστ" του Γκαίτε με φανερό τον υπαινιγμό: "Μην κάνεις χάρες χωρίς δαχτυλίδι στο δάχτυλό σου"...


[Η Άλμα Μάλερ πέθανε στις 11 Δεκεμβρίου 1964 στη Νέα Υόρκη. Λίγους μήνες πριν είχε υποστεί σοβαρό εγκεφαλικό επεισόδιο από το οποίο δεν ανάρρωσε ποτέ πλήρως και τελικά πέθανε από επιπλοκές που σχετίζονταν με αυτό].

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 7. ΛΕΩΝ και ΜΥΣ

Λέων και Μυς, από την ισπανική έκδοση των Μύθων του Αισώπου(1521)

Ο Αίσωπος μπορεί να μην έγραψε κανέναν μύθο και απλά να τούς διηγόταν προφορικά, όμως είναι ο διασημότερος από τους αρχαίους μυθοποιούς. Οι μύθοι του είναι συμβολικοί και αλληγορικοί με ηθικοδιδακτικό χαρακτήρα κι έχουν ως πρωταγωνιστές κατά το πλείστον ζώα, που μιλούν κι ενεργούν σαν άνθρωποι.

Ο Αίσωπος όπως απεικονίζεται
στα Χρονικά της Νυρεμβέργης, 1493

Είναι οπωσδήποτε και χρήσιμοι μύθοι διότι περιέχουν «θεραπευτικές αρετές» μεν και δίνουν λογικές απαντήσεις σε ερωτήματα και υπαρξιακές ανησυχίες μας, δε. Παρότι οι Αισωπικοί μύθοι δεν καταλήγουν πάντα σε αισιόδοξο ηθικό μήνυμα, ασκούν τεράστια γοητεία! Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι διαβάζοντας τους μύθους, διαισθανόμαστε ότι ενώ δεν είναι «η πραγματικότητά μας», ταυτόχρονα απεικονίζουν μια πραγματικότητα. Αντιλαμβανόμαστε ότι τα δρώμενα και οι πράξεις του μύθου δεν μπορούν να συμβούν σήμερα, όμως κατανοούμε ότι συμβολίζουν τα στάδια και τις φάσεις εξέλιξης της ζωής και ότι τα συναισθήματα και τα πάθη είναι πραγματικά.


Σήμερα θα αφηγηθούμε ένα μύθο με συγκλονιστικό μήνυμα … Το ηθικό δίδαγμα της ιστορίας μας είναι, ότι συχνά υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούμε να διανοηθούμε πως σε κάποια δύσκολη στιγμή μπορεί να αποδειχθούν πολύ καλοί φίλοι. Μας διδάσκει να μην υποτιμάμε κανέναν και να μην διστάζουμε να βοηθάμε ο ένας τον άλλο και να μην ξεχνάμε ποτέ πως έρχεται καιρός που και οι πιο ισχυροί έχουν την ανάγκη των αδυνάτων.


Ο ΜΥΘΟΣ:

«Λέοντος κοιμωμένου μῦς τῷ σώματι ἐπέδραμεν. Ὁ δὲ ἐξαναστὰς καὶ συλλαβὼν αὐτὸν οἷός τε ἦν καταθοινήσασθαι. Τοῦ δὲ δεηθέντος μεθεῖναι αὐτὸν καὶ λέγοντος ὅτι σωθεὶς χάριτας αὐτῷ ἀποδώσει, γελάσας ἀπέλυσεν αὐτόν. Συνέβη δὲ αὐτὸν μετ’ οὑ πολὺ τῇ τοῦ μυὸς χάριτι περισωθῆναι· ἐπειδὴ γὰρ συλληφθεὶς ὑπό τινων κυνηγετῶν κάλῳ ἐδέθη τινὶ δένδρῳ, τὸ τηνικαῦτα ἀκούσας ὁ μῦς αὐτοῦ στένοντος ἐλθὼν τὸν κάλων περιέτρωγε καὶ λύσας αὐτὸν ἔφη· «Σὺ μὲν οὕτω μου τότε κατεγέλασας ὡς μὴ προσδεχόμενος παρ’ ἐμοῦ ἀμοιβὴν κομιεῖσθαι· νῦν δὲ εὖ ἴσθι ὅτι ἐστὶ καὶ παρὰ μυσὶ χάρις.»

Ὁ λόγος δηλοῖ ὅτι καιρῶν μεταβολαῖς οἱ σφόδρα δυνατοὶ τῶν ἀσθενεστέρων ἐνδεεῖς γίνονται.

Στα Νέα Ελληνικά:

«Καθώς το λιοντάρι κοιμόταν, ένας ποντικός τρέχοντας έπεσε επάνω του και το ξύπνησε. Γραπώνει τότε το λιοντάρι τον ποντικό και θα τον έκανε μιά χαψιά. Το ποντίκι όμως ψύχραιμο παρακάλεσε:
«Άφησέ με να ζήσω! Για σένα ούτε μιά μπουκιά δεν είμαι! Και δεν ήθελα να σε ενοχλήσω, κατά λάθος τρέχοντας ήρθα επάνω σου. Αν με αφήσεις να ζήσω, δεν θα σου κάνω κανένα κακό, αντίθετα, θα σε ευγνωμωνώ και θα σου ανταποδώσω την ευεργεσία!»
Το λιοντάρι γέλασε:
«Τι ευεργεσία θα μου ανταποδώσεις εσύ; Αν είναι δυνατόν ποτέ ένα ποντίκι να ευεργετήσει ένα λιοντάρι! Άντε όμως, θα σε αφήσω, γιατί με έκανες και γέλασα, άλλωστε γιατί να σε φάω, δεν φτάνεις ούτε να γεμίσεις το κούφιο μου το δόντι!»
Αργότερα, κάποιοι κυνηγοί κατάφεραν να πιάσουν το λιοντάρι, και το δέσανε με σκοινιά σε ένα δέντρο. Καθώς βρυχόταν απελπισμένα, το άκουσε ο ποντικός, και πήγε μασουλούσε τα σκοινιά, έτσι τα έκοψε και ελευθέρωσε το λιοντάρι. Και είπε:
«Εσύ τότε γελούσες που είπα ότι θα σε ευεργετήσω. Τώρα όμως πρέπει να κατάλαβες ότι ακόμη και τα ποντίκια αξίζει να σε ευγνωμονούν, ακόμα κι ένας ποντικός μπορεί να σε σώσει.»

Lion and Mouse, Φρανς Σνάιντερς 

Με απλό και εύπεπτο τρόπο ο αρχαίος παραμυθάς συμβουλεύει πως ακόμα κι οι πιο αδύναμοι μπορούν να φανούν χρήσιμοι και στους πιο δυνατούς, διδάσκοντας πως δεν πρέπει να περιφρονούμε κανένα!


O μύθος απέκτησε δημοφιλία την περίοδο της Αναγέννησης, καθώς καταδίκαζε την κοινωνική φιλοδοξία, όπως επίσης στην Αίγυπτο και την Ανατολική Ασία υπάρχουν παραλλαγές της ιστορίας, που όλες διδάσκουν τη βοήθεια στο συνάνθρωπο, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή την κατάσταση.

Στην ινδική παραλλαγή ο μύθος αναφέρεται σε ποντίκια και ελέφαντες:
Ένα κοπάδι ελεφάντων ποδοπατάει κατά λάθος μια φυλή ποντικών. Ετσι, ποντικοεκπρόσωποι έρχονται στο βασιλιά ελέφαντα αιτουμενοι να αλλάξουν την πορεία τους στο μέλλον, όπως και πράττουν. Αργότερα,που οι ελέφαντες παγιδεύονται, τα ευγνώμονα ποντίκια ανταποδίδουν την ευεργεσία, βοηθώντας τους.

Στην Κίνα, που ο μύθος μεταφέρθηκε από βουδιστές μοναχούς, το ευεργετημένο ζώο είναι μια τίγρης.


Στη Λογοτεχνία επίσης έχει χρησιμοποιηθεί ως βάση ανάπτυξης μια ιστορίας, όπως στην περίπτωση του σκωτσέζου, Ρόμπερτ Χένρισον(1425-1506)

Το μεγαλύτερο, και από πολλές πλευρές το πιο πρωτότυπο και αποτελεσματικό του έργο, είναι το «Morall Fabillis of Esope», μια συλλογή από 13 ιστορίες του έλληνα παραμυθά και άλλων ανωνύμων, όπου ενσωματώνει και το μύθο του Λιονταριού με το ποντίκι, Συμβολίζοντας το βασιλιά με το λιοντάρι που μπλέκεται στο δίχτυ, κάνοντας ένα κριτικό σχόλιο για την κυβέρνηση της Σκωτίας:

«Αυτό το λιοντάρι της μεγάλης δύναμης

μπορεί να’ναι πρίγκιπας ή και βασιλιάς, ακόμα.

Κάποιος ισχυρός, ή κι ένας αυτοκράτορας,

που ενώ θα’πρεπε να κοπιάζει

για να κυβερνά το λαό του δίκαια

και να διατηρεί την τάξη,

ξοδεύει όλο τον χρόνο του σε απολαύσεις,

νωθρότητα, ύπνο και απραξία..»

Η έμμετρη επεξεργασία του μύθου από τον Ζαν ντε Λαφονταίν αφηγείται:

Να πείσουμε τον κόσμο, χρέος μας είναι τρανό

ότι συχνά χρειαζόμαστε και το πιο μικρό.

Δυο μύθοι δείχνουν την αλήθεια αυτή

πολύ καλά με αυτό που ακολουθεί.

Ανάμεσα στου λιονταριού τα πόδια μια φορά

ποντίκι ζαλισμένο πετάχτηκε απ΄ τη γη.

Ο βασιλιάς των Ζώων στην περίπτωση εκείνη δα

την αρχοντιά του δείχνει και του χαρίζει τη ζωή.

Και στα χαμένα δεν πήγε η χάρη αυτή.

Θα πίστευε ποτέ άτομο κανένα σε τούτη τη ζωή

ότι λιοντάρι με ποντίκι θα συναντηθεί;

Όμως έγινε στο δάσος το λιοντάρι μας να βγει

και στη φάκα ξαφνικά να πιαστεί.

Μάταιες οι φωνές του κι οι βρυχηθμοί.

Τότε ο κυρ-πόντικας κατέφτασε με δόντια κοφτερά

τη φάκα ροκανίζει και τελειώνει τη δουλειά.

Πιότερο αξίζουν ο χρόνος κι η υπομονή,

να ξέρεις, από τη δύναμη και την οργή.

(Μτφ: Βονιτσάνου-Guilloteau Θεοδώρα)

«The Fable», Gustav Klimt

Ο μύθος ήταν αγαπημένος εικαστικών καλλιτεχνών. 

1. Ο Φλαμανδός ζωγράφος Φρανς Σνάιντερς φιλοτέχνησε δύο εκδοχές του. Ο ένας πίνακας κρεμόταν στη Μεγάλη Σάλα στο εξοχικό σπίτι του πρωθυπουργού. 

Λέων και Μυς, Tom Otterness

2. Επίσης ο Gustav Klimt ενσωμάτωσε μια αναφορά του μύθου στο εικαστικό του 1883 με τίτλο: «The Fable». Μια γυμνή γυναίκα με χαμηλωμένο το βλέμμα απεικονίζεται στη φύση, ανάμεσα σε άγρια ζώα και φυτά, που παραπέμπουν με τον αλληγορικό χαρακτήρα τους σε σκηνές από τους Αισωπικούς μύθους.

Στην αριστερή πλευρά του πίνακα ο αυστριακός ζωγράφος τοποθέτησε ένα λιοντάρι που κοιμάται κάτω από έναν θάμνο, ενώ στα γυμνά κλαδιά πάνω απ’ το κεφάλι του, παίζουν ποντίκια…

3. Ή το επιχρυσωμένο γλυπτό του Αμερικανού Tom Otterness, που εκτίθεται στον εξωτερικό χώρο σε Ολλανδικό Μουσείο και παριστά το λιοντάρι ξαπλωμένο να συλλογίζεται, ενώ ένα ποντικάκι στέκει δίπλα του όρθιο με τα χέρια του πίσω από την πλάτη του, στάση που μαρτυρά την αυτοπεποίθησή του.

Λέων και Μυς,
Λιθογραφία του John Doyle(1844)

4. Στη Βρετανία του 19ου αιώνα, ο πολιτικός σκιτσογράφος Τζον Ντόιλ προσάρμοσε τον μύθο σε ημερολόγια. Ετσι για τον Φεβρουάριο του 1844 εικονογράφησε ένα ποντίκι να ροκανίζει το δίχτυ που είναι μπλεγμένο ένα λιοντάρι με ανθρωπόμορφο πρόσωπο.

Το ποντίκι είναι ο κόμης Ράσελ που εναντιώθηκε στην απόφαση της Βουλής των Λόρδων που είχε φυλακίσει τον Ντάνιελ Ο’Κόνελ(λιοντάρι), που πρωτοστάτησε στην πολιτική εκστρατεία κατάργησης της Πράξης της Ένωσης Βρετανίας-Ιρλανδίας, που ψηφίστηκε το 1800.

ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

1. Ο γάλλος οργανίστας, τσεμπαλίστας, βιολονίστας και συνθέτης, Louis-Nicolas Clérambault (1676-1749) διακρίθηκε για τις κοσμικές συνθέσεις του για μία ή δυο φωνές εμπνευσμένες από ελληνορωμαϊκούς μύθους ομαδοποιημένους σε πέντε συλλογές.
Σ’αυτή την κατηγορία ανήκουν οι «Fables-Μύθοι», εμπνευσμένοι από μύθους του Αισώπου τους οποίους επεξεργάστηκε ο Λαφονταίν. Συνθέσεις ιδιαίτερης δυναμικής και ανάλαφρα ζωηρό ρυθμικό χαρακτήρα, όπου ο συνθέτης καταφέρνει να αφηγηθεί και υπογραμμίσει τον ηθικοδιδακτικό χαρακτήρα τους.

Απολαμβάνουμε την μουσική αφήγηση του μύθου με το Λιοντάρι και το ποντίκι:

Louis-Nicolas Clérambault, Le lion et le rat:

2. Ο Γάλλος μαέστρος , συνθέτης και ενορχηστρωτής, Paul Bonneau διακρίθηκε στον τομέα της κινηματογραφικής μουσικής κυρίως και τιι ορχηστρικές διασκευές του κλασικών μελωδιών. Ξεχωριστή είναι η Σουΐτα «Μύθοι» όπου μελοποιεί δέκα μύθους του Λαφονταίν. Ανάμεσά τους και κείνον για το Λιοντάρι και το Ποντίκι, σύνθεση για γυναικεία φωνή και μικρό σύνολο, η μελωδική αίσθηση του οποίου μαρτυρά την ενασχόληση του δημιουργού με τη μουσική για τον κινηματογράφο, συγχρόνως δε, αποδίδει την λαμπρότητα του ύφους της γαλλικής μουσικής σχολής της εποχής του με το ζωηρό ρυθμό και το ανάλαφρο, εύθυμο ύφος.
Εμβατηριακός ρυθμός, με διακεκομμένες φράσεις που υπογραμμίζονται από τα χάλκινα πνευστά, όπως επίσης κουδουνάκια, τρίγωνα, πίκολι και πιτσικάτο νύξεις χρωματίζουν τη μελωδική γραμμή και διαμορφώνουν ευφάνταστα τη μουσική αφήγηση..

Le lion et le rat, Paul Bonneau:

3. Από τη σύγχρονη εποχή ο γάλλος τραγουδοποιός και συνθέτης, Grégoire (γεννημένος Grégoire Boissenot), μάς δίνει μια μελωδία αφηγηματικού ύφους με νοσταλγική χροιά που παραπέμπει στο παρελθόν της σοφίας του Αισώπου…

Grégoire Boissenot: Le lion et le rat:

 

Ζωφόρος: ο Μπετόβεν, ο Κλιμτ και ο Ζαχαρίας...

 

Κλιμτ: "Λεπτομέρεια Ζωφόρου (Τέχνες, χορωδία Παραδείσου και Αγκαλιά)

Ανήκει στα αριστουργήματα τη εικαστική τέχνης. Το περίφημο έργο του Γκούσταβ Κλιμτ: "Beethoven Frieze- Ζωφόρος του Μπετόβεν" αποτελεί μια από τις πιο γνωστές συνθέσεις μεγάλης επιφάνειας του καλλιτέχνη.
Είναι εμπνευσμένη από την 9η Συμφωνία και αποτελεί τον προσωπικό φόρο τιμής του Κλιμτ στον κλασικό συνθέτη Λούντβιχ φαν Μπετόβεν...

Ο Kλιμτ εμπνεύστηκε τη θεματολογία της ζωφόρου από την ερμηνεία - ανάλυση του Βάγκνερ για την 9η , όπου χρησιμοποιήθηκαν φράσεις του Γκαίτε για να περιγράψει τα αισθήματα που ξυπνά η μουσική..."άγρια θέληση … μέθη της οδυνηρής απόλαυσης... εναλλαγή της ηδονής με την αγωνία...."
Συμβολικές σκηνές, εφιαλτική πορεία και πάθη με αισιόδοξη κατάληξη, σημάδι πως διέξοδος υπάρχει!

Η Ζωφόρος απεικονίζει την ανθρώπινη επιθυμία για ευτυχία.Τον αγώνα της ανθρωπότητας να ξεπεράσει τις δυνάμεις του σκότους, όπως αρρώστια, τρέλα, ακολασία, ακράτεια και τελικά να βρει την αιώνια ευδαιμονία.

Κλιμτ: Λεπτομέρεια Ζωφόρου
(Oι γυναικείες φιγούρες προτρέπουν το χρυσό ιππότη να κατανικήσει το κακό, να παλέψει για την ευτυχία)

Σε ένα κόσμο θυελλώδη και γεμάτο ταλαιπωρίες, που πρωτίστως υποστηρίζονται από τις εσωτερικές μας αδυναμίες, ένας ιππότης με πανοπλία -σύμβολο δύναμης- περιβάλλεται από δυο γυναίκες, την Ευσπλαχνία και τη Φιλοδοξία.
Η μια γυναίκα κρατά το στεφάνι της νίκης, σύμβολο φιλοδοξίας και η άλλη με το κεφάλι χαμηλωμένο και τα χέρια ενωμένα συμβολίζει τη συμπάθεια γι'αυτούς, που υποφέρουν.
Οι γυναικείες φιγούρες πίσω του (η ανθρωπότητα που υποφέρει) τον προτρέπουν να κατανικήσει το κακό, να αναλάβει τη μάχη για την ευτυχία.

Κλιμτ: Λεπτομέρεια Ζωφόρου

(Οι εχθρικές δυνάμεις-Ερινύες, Τυφωεύς-Αμαρτωλά πάθη)

Γυναικεία πνεύματα ψάχνουν τη Γη... Ακολουθούν το σκοτεινό, απειλητικό μέλλον ...
Συναντούν τη θύελλα, τον άνεμο. Από την Ελληνική μυθολογία τον Τυφώνα ή Τυφωέα το γιγαντιαίο τερατώδες ον που γέννησε η Γαία μετά την εξόντωση των γιγάντων.
Ακολουθούν οι τρεις Γοργόνες, Σθενώ, Ευρυάλη και Μέδουσα, απεχθή τέρατα με την άγρια ματιά...Οι Εχθρικές δυνάμεις, τα σύμβολα του κακού.
Κι έπειτα παραστάσεις, που αντιπροσωπεύουν την ασθένεια, την τρέλα, το θάνατο, αλλά και τα πάθη: Λαγνεία, Ανομία, Λαιμαργία, Ασέλγεια.

Κλιμτ: Λεπτομέρεια Ζωφόρου
(Η λύτρωση πλησιάζει, Γυναίκα με λύρα)

Η λύτρωση πλησιάζει.
Λύτρωση - Ευτυχία, Ύμνος της χαράς! Η γυναίκα με τη λύρα αντιπροσωπεύει την Ποίηση και τη Μουσική.Το ταξίδι τελειώνει στην ανακάλυψη της χαράς μέσω των τεχνών.Η ικανοποίηση απεικονίζεται σε μια σφιχτή αγκαλιά κι ένα φιλί .

"Αγκαλιαστείτε, εκατομμύρια πλάσματα.

Αυτό το φιλί ας πάει στον κόσμο όλο!

Χαρούμενα, όπως πετούν οι ήλιοι

Διασχίζοντας τη θαυμαστή πεδιάδα του ουρανού,

Τρέξτε, αδέλφια, ακολουθήστε το δρόμο σας,

Χαρούμενοι, σαν ήρωες που τρέχουν προς τη νίκη!"

(απόσπασμα από την Ωδή στη Χαρά του Σίλλερ, που ακούγεται στην Ενάτη)

Portrait of Klimt από τον Egon Schiele

Έτσι, η Ζωφόρος εκθέτει την ψυχολογική ανθρώπινη λαχτάρα για ευτυχία, που τελικά ικανοποιείται από την εσωτερική μας αναζήτηση και την ομορφιά της τέχνης σε συνδυασμό με την αγάπη και συντροφικότητα!
Φίλοι μου αγαπημένοι, ας περιπλανηθούμε ανάμεσα στις αέρινες φιγούρες του ζωγράφου, που πλέουν σε πελάγη ευτυχίας αλλά και σε σκοτεινές εικόνες ψυχών που αναζητούν τη λύτρωση...

Η υποδοχή του εικαστικού έργου δεν ήταν η αναμενόμενη, ακόμα και μέσα στους κόλπους της Απόσχισης που αντιμετώπισε τη Ζωφόρο με αρνητική διάθεση και στάση. Ωστόσο, ο μέγας Ροντέν αφουγκράστηκε το μέγεθος της δημιουργίας και συνεχάρη τον Κλιμτ για τη Ζωφόρο, την οποία χαρακτήρισε "τραγική και συνάμα θεϊκή".

Όπως είδατε, φίλοι μου,

"Του Μπετόβεν η Ενάτη μας πήρε και ταξιδέψαμε, θείο ταξίδι. Ατάραχη και βέβαιη για το δρόμο της, η Ενάτη, μας πήγαινε στο άστρο των Ιδεών.
Ω! μην το πης ποτέ τι είδες. Να το θυμάσαι μόνον σαν είσαι ωραία, μόνο σαν είσαι πολύ δυστυχισμένη. Στο βαθύτερο φως των ματιών σου που δεν το βλέπει κανείς, ούτε η αγάπη, κράτησε της αθάνατες μορφές που καταδέχτηκαν να της κυττάξωμε. Είδαμε της γραμμές που ονειρεύονται τα μάρμαρα εδώ στη γη με το φεγγάρι. Είδαμε όσα συλλογίζονται το βράδυ τα γερμένα δέντρα. Γνωρίσαμε τους λογισμούς των νερών στην ώρα της δύσης. Της υπέρτατες μορφές, τους τύπους αντικρύσαμε. Στον κρουνό των στοχασμών το κουρασμένο μας πνεύμα ελούστηκε. Στην πηγή της καλωσύνης το περιστέρι της ψυχής μας ήπιε.
Λοιπόν δίκαια πονούσαμε! Λοιπόν όσα τολμήσαμε να πιστέψωμε τόσον καιρό — ήταν αλήθεια. Εκεί απάνω βρήκαμε το σκοπό του πόνου. Μη φοβηθής ποτέ πια την ασκήμια των ανθρώπινων ψυχών — τη φρίκη της μοίρας.
Μη φοβηθής τίποτα — παρά συλλογίσου όταν υποφέρης, το Ταξείδι! Το πλοίο της Εννάτης θυμήσου όταν άραξε στο άστρο των Ιδεών — τον Πλάτωνα θυμήσου, ορθό, σε λειβάδι άσπρο απ' ανθούς, καθώς κύτταζε μακρυά της Ιδέες να λούζωνται στη θάλασσα του γαλάζιου!
Ευλογημένος αυτός που μας πήρε στο πλοίο των ήχων, αυτός που μας πήγε στην αιτία του κόσμου — ευλογημένο το θλιβερό του πνεύμα που μας ταξείδεψε. Βυθίσου για πολύν καιρό στον εαυτό σου. Σιωπή — σιωπή"
(Από το "KΟΝΣΕΡΤΟ" του Ζαχ.Παπαντωνίου)

Είναι σπουδαίο το μήνυμα, που βροντοφωνάζει η Ζωφόρος! Την ένωση "της αγάπης και της δύναμης" υπό την κυριαρχία των Τεχνών, αυτό της λύτρωσης που στην Ενάτη σχηματοποιείται στον ποιητικό λόγο του Σίλλερ στην "Ωδή στη Χαρά"...
Την προτροπή να πορευόμαστε με θέληση, με επιθυμία για χαρά, αγάπη, αλληλεγγύη και αδελφοσύνη...

Beethoven: "Symphony 9, Ode to Joy":

O σπουδαίος Αυστριακός ζωγράφος που υπήρξε από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του κινήματος της Απόσχισης έπαθε εγκεφαλικό επεισόδιο στα μέσα Ιανουαρίου του 1918, που τον κατέστησε παράλυτο. Λίγες μέρες αργότερα, στις 6 Φεβρουαρίου πέθανε από αποπληξία αφήνοντας πολλά έργα ημιτελή.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στη κοινότητα: The Mythologists