«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 9. ΝΥΚΤΕΡΙΣ ΚΑΙ ΓΑΛΑΙ

 Η νυχτερίδα και οι νυφίτσες, Jean Grandville 

Ο μύθος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και αρχαιότερα λογοτεχνικά είδη. Ο λαός αποτελεί τον πρώτο μυθοποιό, ο οποίος τους δημιούργησε μέσα από τις ανησυχίες του. Από τους μύθους των λαών πήραν έναυσμα οι ποιητές-μυθοποιοί και δημιούργησαν διάφορα είδη λογοτεχνημάτων.

Ο Αίσωπος με την πλούσια φαντασία του δημιούργησε πληθώρα μύθων με πρωταγωνιστές τα ζώα, καθώς είχε διακρίνει πως ο άνθρωπος από τα πολύ παλιά χρόνια ανέπτυξε πολύ στενή σχέση μαζί τους. Παρατηρούσε τις αντιδράσεις τους και έτσι ανέπτυξε τις δικές του. Έτσι, αργότερα έδωσε στα ζώα διάφορες ιδιότητες που αντικατοπτρίζουν την ψυχοσύνθεση και τις αντιδράσεις του ανθρώπου.
Κύριο χαρακτηριστικό τους η διδακτικότητα: όσο απλές και απαλλαγμένες από περιττά στοιχεία και αν φαίνονται, η κάθε ιστορία εμπεριέχει ένα μοναδικό ηθικό δίδαγμα το οποίο αναδεικνύεται μέσα από την δράση των ηρώων. 

Η νυχτερίδα και οι δυο νυφίτσες,
Χαρακτικό του Pierre Quentin Chedel 

Διδακτικότατος είναι και ο μύθος που θα αφηγηθούμε σήμερα.
Ένας μύθος, όπου ο Αίσωπος μας συμβουλεύει να προσαρμοζόμαστε στις εκάστοτε συνθήκες και πως μερικές φορές είναι σοφό να ελισσόμαστε και να μετατρέπουμε τις συνθήκες προς όφελός μας, ιδιαίτερα όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση κινδύνου…

Ο ΜΥΘΟΣ:


ΝΥΚΤΕΡΙΣ ΚΑΙ ΓΑΛΑΙ:


«Νυκτερὶς ἐπὶ γῆς πεσοῦσα ὑπὸ γαλῆς συνελήφθη· μέλλουσα δὲ ἀναιρεῖσθαι παρεκάλει περὶ τῆς σωτηρίας. τῆς δὲ λεγούσης ὡς οὐ δύναται αὐτὴν ἀπολῦσαι —φύσει γὰρ πᾶσι πολεμεῖ πτηνοῖς—, ἔφησεν αὐτὴ μὴ ὄρνεον εἶναι ἀλλὰ μῦν καὶ οὕτως ἀφείθη. ὕστερον δὲ πάλιν πεσοῦσα καὶ συλληφθεῖσα ὑπὸ ἑτέρας γαλῆς ἐδεῖτο, ὅπως μὴ θύσῃ αὐτήν. τῆς δὲ εἰπούσης ἅπασι μυσὶ διεχθραίνειν ἔλεγεν αὐτὴ μὴ μῦν εἶναι ἀλλὰ νυκτερίδα, καὶ πάλιν ἀπελύθη. οὕτω τε συνέβη αὐτῇ δὶς ἐναλλαξαμένῃ τὸ ὄνομα τῆς σωτηρίας περιγενέσθαι.
ἀτὰρ οὖν καὶ ἡμᾶς δεῖ μὴ ἀεὶ τοῖς αὐτοῖς ἐπιμένειν λογιζομένους, ὅτι οἱ τοῖς καιροῖς συμμετασχηματιζόμενοι πολλάκις καὶ τοὺς σφοδροὺς τῶν κινδύνων ἐκφεύγουσιν.»


Στα Νέα Ελληνικά:

Εικονογράφηση στο κείμενο του Λαφονταίν

Η νυχτερίδα και οι νυφίτσες:

«Έτυχε κάποτε η νυχτερίδα να πέσει κάτω στο έδαφος. Τότε μια νυφίτσα την τσάκωσε και ετοιμαζόταν να την ξεπαστρέψει. Η νυχτερίδα, βέβαια, εκλιπαρούσε για τη ζωή της, αλλά η νυφίτσα τής το ξεκαθάρισε:
«Είναι των αδυνάτων αδύνατον να σου τη χαρίσω — βλέπεις, είμαι εκ φύσεως εχθρός όλων των πετούμενων».
«Μα εγώ δεν είμαι πουλί», στρίγγλισε η νυχτερίδα. «Δεν βλέπεις; Ποντίκι είμαι».
Η νυφίτσα, λοιπόν, την άφησε ελεύθερη. Πιο ύστερα, που λέτε, η νυχτερίδα έπεσε ξανά χάμω και την αιχμαλώτισε κάποια άλλη νυφίτσα. Βάλθηκε λοιπόν πάλι να παρακαλεί:
 «Αχ, μη με κομματιάσεις, μη!». Τούτη η δεύτερη νυφίτσα αντέτεινε ότι διεξάγει ατέρμονο πόλεμο ενάντια στα ποντίκια. Τότε η αιχμάλωτη βρήκε άλλη δικαιολογία:
«Μα εγώ δεν είμαι ποντίκι. Είμαι νυχτερίδα».
Έτσι τη γλίτωσε πάλι. Το αποτέλεσμα: αλλάζοντας δύο φορές το όνομά της, η νυχτερίδα κατόρθωσε να σώσει τη ζωή της.
Λοιπόν, το ίδιο ισχύει και για εμάς. Δεν πρέπει να μένουμε συνέχεια προσκολλημένοι στα ίδια και τα ίδια. Απεναντίας, ας βάλουμε τούτο στο μυαλό μας: Όσοι αλλάζουν για να προσαρμοστούν στις εκάστοτε περιστάσεις πολύ συχνά ξεφεύγουν από τρομερούς κινδύνους».

Αυτό τον Αισωπικό μύθο επεξεργάζεται και ο Λαφονταίν. Τον παρουσιάζει στην πρώτη του Συλλογή Μύθων που δημοσιεύτηκε το 1668 και τον τιτλοφορεί: «Η νυχτερίδα και οι δύο νυφίτσες».

Ο Λαφονταίν τελειώνει την έμμετρη αφήγηση με το δίστιχο:

«Πολλούς έχουμε δει συχνά ν’αλλάζουνε την όψη,

στον κίνδυνο μπροστά, όπως η νυχτερίδα προσποιήθηκε πρόσωπα δυο…»

 Η νυχτερίδα και οι νυφίτσες, Auguste Vimar 

ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

1. Η πρώτη μουσική πρόταση είναι του ταλαντούχου γάλλου συνθέτη, Charles Lecocq, γνωστού ως διάδοχος του Ζακ Όφενμπαχ, αφού απέκτησε δημοφιλία με τις οπερέτες και κωμικές του όπερες. Οι κριτικοί συχνά αναφέρονταν στην κομψότητα της συνθετικής γραφής του και τον επαινούσαν για «το ελαφρύ άγγιγμα της μουσικής του, το λυρισμό και τη φινέτσα της».

Στον τραγουδιστικό του κύκλο: «Fables-Μύθοι» για υψηλή ανδρική φωνή και πιάνο, οι αναλυτές υπογραμμίζουν την ευρηματικότητα ως προς τη συντομία των μελωδιών του Lecocq, που ταιριάζουν απόλυτα με το ύφος των εύστοχων κειμένων.

Charles Lecocq: «Fables de La Fontaine, La chauve-souris et les 2 belettes»:

2. Από τα δημοφιλή μουσικά σύνολα της εποχής μας, ειδικευμένα στο ρεπερτόριο πρώιμης μουσικής, αλλά και το ιστορικό γαλλικό τραγούδι είναι το Les Lunaisiens.
Τα μέλη του αναδεικνύουν πρωτότυπες μορφές ερμηνείας χρησιμοποιώντας τη διασκευή και τον αυτοσχεδιασμό. Όσον αφορά τις φωνητικές συνθέσεις, ο ιδρυτή τους, Arnaud Marzorati υποστηρίζει πως προσπαθούν να παρουσιάζουν το κείμενο κάθε τραγουδιού ως «μάρτυρα του παρελθόντος και σχολιαστή μιας ανθρώπινης περιπέτειας...»

Από τις αγαπημένες στο κοινό δουλειές τους είναι και το: Le singe et l’épouvantail d'après les Fables de La Fontaine, μια μουσική αφήγηση μύθων του Λαφονταίν από χορωδία με συνοδεία μικρού συνόλου.
Η προσαρμογή των στίχων έγινε από τον Pierre Senges, ενώ η μουσική μεταγραφή ανωνύμου από τον Marzorati...

La Chauve-Souris et les deux Belettes:

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 8. Μυς αρουραίος και μυς αστικός»

 

 Ο αρουραίος των αγρών και ο ποντικός της πόλης, εικονογράφηση Gustave Doré 1876

Ο Αίσωπος ήταν ταπεινής καταγωγής και καθόλου εμφανίσιμος. Πολλοί τον παρομοίαζαν με τέρας, με μαυριδερό δέρμα, καμπούρη, στραβοπόδη και πλακουτσωτή μύτη.
Ωστόσο τούς κέρδιζε όλους με την ευφυία του και την πλούσια φαντασία του. 

Λιθογραφία του Jean Ouvrier

Ευφάνταστος είναι και ο μύθος που θα αφηγηθούμε σήμερα. Ένας μύθος, όπου ο Αίσωπος μάς θέτει τον προβληματισμό για το ποια ζωή αξίζει περισσότερο: η τρυφηλή αλλά γεμάτη κινδύνους ζωή στην πόλη ή ο λιτός κι ατάραχος βίος στην ύπαιθρο;

Ο ΜΥΘΟΣ:

Μυς αρουραίος και μυς αστικός

«Μῦς ἀρουραῖος ἐκάλεσεν ἐφ᾽ ἑστίασιν μῦν ἀστικὸν καὶ παρεῖχεν αὐτῷ σιτεῖσθαι τὰ ἐν ἀγρῷ, συκῶν τε καὶ σταφυλῶν καὶ τῶν ἄλλων ἀκροδρύων. ὁ δὲ πολλὴν αὐτοῦ πενίαν κατεγίνωσκεν, ἐκέλευέν τε τῇ αὔριον ἀφικνεῖσθαι πρὸς αὐτόν. καὶ ὃς εἰς πλουσίου ταμεῖον αὐτὸν εἰσαγαγὼν παρεῖχεν εὐωχεῖσθαι τοῦτο μὲν κρεῶν παντοδαπῶν, τοῦτο δὲ ἰχθύων, ἔτι δὲ καὶ πλακούντων. ἐν ᾧ δὲ πρὸς τούτοις ἦσαν, ἡ ταμιοῦχος ἐπεισῆλθεν καὶ τούτους δέος τε καὶ φυγὴ καταλαμβάνει. καὶ ὁ ἀρουραῖος πρὸς τὸν ἀστικόν· «σὺ μέν», ἔφη, «ταύτης ἀπόλαυε τῆς τροφῆς μετὰ τοσούτων ἐδεσμάτων, ἐγὼ δὲ χαίρω τῇ μετὰ ἀδείας καὶ ἐλευθερίας τροφῇ».

«Ὁ μῦθος δηλοῖ ὅτι τὸ λιτῶς διάγειν καὶ ζῆν ἀταράχως ὑπὲρ τὸ τρυφᾶν ἐν φόβῳ μετ᾿ ὀδύνης».

Από εικονογράφηση αμερικανικής έκδοσης του 1870

Στα Νέα Ελληνικά:

 Ο αρουραίος των αγρών και ο ποντικός της πόλης.

«Μια φορά ήταν ένας αρουραίος που κατοικούσε στην εξοχή. Αυτός, που λέτε, κάλεσε έναν φίλο του ποντικό από την πόλη για να του κάνει το τραπέζι. Του πρόσφερε λοιπόν για φαγητό τα καλούδια που διαθέτουν στα χωράφια: σύκα, δηλαδή, και σταφύλια και άλλα τέτοια φρούτα. Ο πρωτευουσιάνος, βέβαια, τα καταφρόνησε αυτά σαν μίζερα και φτωχικά πράγματα. -«Όσο για σένα», είπε στον οικοδεσπότη του, «σε προσκαλώ να με επισκεφθείς στα δικά μου λημέρια στην πόλη, αύριο κιόλας».
Πράγματι, την επαύριο ο περί ου ο λόγος έμπασε τον χωριάτη τον φίλο του μέσα στο κελάρι σε ένα πλουσιόσπιτο, και εκεί του έβαλε μπροστά του φαγοπότι τρικούβερτο: τί κρέατα κάθε λογής, τί ψάρια, ακόμη και γλυκίσματα.
Πάνω όμως που οι δυο τους το είχαν ρίξει στο φαΐ, μπήκε μέσα ξαφνικά η οικονόμος του σπιτιού. Τρελάθηκαν τότε από τον φόβο τους τα ποντίκια και πήραν αμέσως δρόμο.
Έπειτα από αυτά, ο αρουραίος της υπαίθρου το ξεκαθάρισε στον άλλον: 

-«Βρε δεν πα να ευχαριστιέσαι όσο φαΐ θέλεις, με τις λιχουδιές σου και τα μενού σου! Εγώ, μια φορά, προτιμώ τα λίγα που έχω να τα κατεβάζω άφοβα και με την ησυχία μου».

 

Ο μύθος στην ολλανδική εκδοχή του,
εικονογράφηση Gaston Gélibert

Απλή η ιστορία του Αισώπου, αλλά κι αυτή τόσο διδακτική! Ένας μύθος που ζυγίζει από τη μία την υπεραφθονία και το φόβο και από την άλλη τη μετρημένη ζωή και την ηρεμία.
Ο Αίσωπος υπογραμμίζει πως κάποιες φορές με την πρώτη ματιά κάτι μπορεί να φαντάζει αξιοζήλευτο. Δεν σημαίνει όμως απαραίτητα ότι αυτός που το έχει είναι ευτυχισμένος, αν λείπει το γέλιο και η ψυχική γαλήνη.

Ο μύθος εμφανίζεται στον Αίσωπο γύρω στον 7ο  αιώνα π.Χ. Λίγους αιώνες αργότερα, στη Ρώμη, ο Οράτιος έδωσε τη δική του διασκευή, που ανέπτυξε σε 40 στίχους και σε αντίθεση με τον μύθο του Αισώπου, η ιστορία ξεκινά με την άφιξη στην εξοχή του αρουραίου της πόλης ο οποίος γελάει με τη μετριότητα της ζωής στην ύπαιθρο και τον προσκαλεί να γευτεί τις απολαύσεις της πόλης στο σπίτι του.

Αυτός ο μύθος θα απασχολήσει και τον Βαβρία, έναν παραμυθολόγο, ελληνόφωνο Ρωμαίο, που ζούσε στη σημερινή Συρία και στα τέλη του 1ου αιώνα, ξαναέγραψε τους μύθους του Αισώπου στα ελληνικά και σε στίχο, άρα είναι ο πρώτος(όπως δήλωνε) που απέδωσε σε ποιητική μορφή τις ιστορίες αυτές. Σύμφωνα με το Λεξικό της Σούδας, ο Βαβρίας συνέγραψε δέκα βιβλία με μυθιάμβους (μύθους γραμμένους σε ιαμβικό μέτρο). Το έργο του γενικώς είναι συλλογή από ποιητικούς μύθους, που στην πλειονότητά τους έχουν αντληθεί από αρχαίες συλλογές Αισώπιων Μύθων σε πεζό λόγο.
Όπως αναφέραμε παραπάνω ο Βαβρίας θεωρούσε τον εαυτό του δημιουργό νέου λογοτεχνικού είδους  -φαίνεται πως αγνοούσε την ύπαρξη του Φαίδρου, ο οποίος εκατό και πλέον χρόνια νωρίτερα είχε μεταφέρει σε ιαμβικό στίχο μερικούς μύθους του Αισώπου, αλλά στη λατινική γλώσσα, πράγμα που αγνοούσαν οι Έλληνες. Στον πρόλογο της συλλογής του ο Βαβρίας, αφού τονίζει ότι ο Αίσωπος ήταν ο πρώτος συγγραφέας μύθων, γράφει: «και εγώ δίνω στη Μούσα τον νέο μυθίαμβο».

 

Επεξεργασία του Αισωπικού μύθου  κάνει και ο Ζαν ντε Λα Φονταίν, τον οποίο παρουσιάζει στο Πρωτο Βιβλίο με τους Μύθους του, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1668 με τον τίτλο: «Le Rat de ville et le Rat des champs»:

«Πρωτευουσιάνος ποντικός απλόχερος κι ευγενικός

Κάλεσε φίλο χωρικό σ' ωραίο γεύμα γιορτινό.

Σε ένα τούρκικο χαλί άπλωσε όλο το φαΐ.

Δε σας λέω τι ζωή έκαναν κι οι δυο μαζί!

Ήταν όλ' αρμονικά, τα εδέσματα πολλά

 Ώσπου όμως, ατυχία! ταράχτηκε η ησυχία...

Πίσω απ' την πόρτα ξαφνικά θόρυβο άκουσαν πολύ

Φοβήθηκαν για τα καλά, έφυγαν και οι δυο μαζί.

Ο θόρυβος σταμάτησε. Μ' άλλος ακούστηκε ξανά

Ο οικοδεσπότης σάστισε: "Τέλος, Ας φάμε βιαστικά"

-Φτάνει, λέει ο χωρικός. Τώρα, εγώ σε προσκαλώ

Όχι, πως είμ' αρνητικός στο γεύμα το βασιλικό.

Αλλά κανείς δεν μ' ενοχλεί. Τρώω παίρνοντας χαρά διπλή.

Τίποτε δε με συγκινεί, όταν ο φόβος απειλεί».

 (Μτφ: Θεοδώρα Βονιτσάνου-Guilloteau Léo Partsanakis)

ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

1. Ο γερμανικής καταγωγής, και λάτρης της μυθολογίας, Ζακ Όφενμπαχ στο ύφος των ανάλαφρων οπερετών του μάς δίνει τη δική του κομψή και εύθυμη εκδοχή της διδακτικής ιστορίας του Αισώπου, όπως μεταφέρθηκε με τον πνευματώδη τρόπο του Λαφονταίν.

Jacques Offenbach: «Six fables de la Fontaine- Le Rat de ville et le Rat des champs»:

2. Εκπρόσωπος του ύστερου ρομαντισμού είναι ο Μπενζαμέν Γκοντάρ, Γάλλος βιολονίστας και συνθέτης, εξαιρετικά παραγωγικός ασχολήθηκε με πολλά μουσικά είδη (όπερες, μουσική δωματίου, ορχηστρικά, έργα για πιάνο, κλπ), ωστόσο διακρίθηκε σε έργα μικροτέρων διαστάσεων, ιδιαίτερα στα τραγούδια του. 

Στον κύκλο τραγουδιών του «Fables de La Fontaine» αφηγείται μουσικά έξι από τους μύθους με ύφος που πλησιάζει σε κείνο των Μέντελσον και Σούμαν ως προς την πιανιστική συνοδεία και με υψηλές εκφραστικές-μιμητικές απαιτήσεις από τον τραγουδιστή. Προτελευταία σύνθεση του κύκλου είναι η μουσική αφήγηση των ποντικών τη πόλης και της εξοχής:

Benjamin Godard: «Fables de La Fontaine- Le Rat de ville et le Rat des champs»:

3. Mια ανάλαφρη αφήγηση πατώντας σε μια ρέουσα, κυλαριστή μελωδία από κιθάρες δίνει το Duo Versini.
Η Anny και ο Jean-Marc, συνθέτες, κιθαριστές και παιδαγωγοί από τη Σαβοΐα έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στις παραστάσεις για παιδιά με τραγούδια και μουσικά παραμύθια. Κατά τη γνώμη των κριτικών έχουν  ένα πραγματικό χάρισμα να τραβούν την προσοχή των μικρών ακροατών και να μεταδίδουν το ηθικό δίδαγμα των ιστοριών πηγαία, με χιούμορ και μουσικότητα...Εκτός από τα κείμενα και τις υπέροχες μελωδίες,  πάνω απ' όλα μεταδίδουν σε όλους όσους τους ακούν τη χαρά της ζωής κα την απόλαυση των στιγμών...

Duo Versini: «Les Fables en chancons - Le Rat de ville et le Rat des champs»:

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 7. ΛΕΩΝ και ΜΥΣ

Λέων και Μυς, από την ισπανική έκδοση των Μύθων του Αισώπου(1521)

Ο Αίσωπος μπορεί να μην έγραψε κανέναν μύθο και απλά να τούς διηγόταν προφορικά, όμως είναι ο διασημότερος από τους αρχαίους μυθοποιούς. Οι μύθοι του είναι συμβολικοί και αλληγορικοί με ηθικοδιδακτικό χαρακτήρα κι έχουν ως πρωταγωνιστές κατά το πλείστον ζώα, που μιλούν κι ενεργούν σαν άνθρωποι.

Ο Αίσωπος όπως απεικονίζεται
στα Χρονικά της Νυρεμβέργης, 1493

Είναι οπωσδήποτε και χρήσιμοι μύθοι διότι περιέχουν «θεραπευτικές αρετές» μεν και δίνουν λογικές απαντήσεις σε ερωτήματα και υπαρξιακές ανησυχίες μας, δε. Παρότι οι Αισωπικοί μύθοι δεν καταλήγουν πάντα σε αισιόδοξο ηθικό μήνυμα, ασκούν τεράστια γοητεία! Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι διαβάζοντας τους μύθους, διαισθανόμαστε ότι ενώ δεν είναι «η πραγματικότητά μας», ταυτόχρονα απεικονίζουν μια πραγματικότητα. Αντιλαμβανόμαστε ότι τα δρώμενα και οι πράξεις του μύθου δεν μπορούν να συμβούν σήμερα, όμως κατανοούμε ότι συμβολίζουν τα στάδια και τις φάσεις εξέλιξης της ζωής και ότι τα συναισθήματα και τα πάθη είναι πραγματικά.


Σήμερα θα αφηγηθούμε ένα μύθο με συγκλονιστικό μήνυμα … Το ηθικό δίδαγμα της ιστορίας μας είναι, ότι συχνά υπάρχουν άνθρωποι που δεν μπορούμε να διανοηθούμε πως σε κάποια δύσκολη στιγμή μπορεί να αποδειχθούν πολύ καλοί φίλοι. Μας διδάσκει να μην υποτιμάμε κανέναν και να μην διστάζουμε να βοηθάμε ο ένας τον άλλο και να μην ξεχνάμε ποτέ πως έρχεται καιρός που και οι πιο ισχυροί έχουν την ανάγκη των αδυνάτων.


Ο ΜΥΘΟΣ:

«Λέοντος κοιμωμένου μῦς τῷ σώματι ἐπέδραμεν. Ὁ δὲ ἐξαναστὰς καὶ συλλαβὼν αὐτὸν οἷός τε ἦν καταθοινήσασθαι. Τοῦ δὲ δεηθέντος μεθεῖναι αὐτὸν καὶ λέγοντος ὅτι σωθεὶς χάριτας αὐτῷ ἀποδώσει, γελάσας ἀπέλυσεν αὐτόν. Συνέβη δὲ αὐτὸν μετ’ οὑ πολὺ τῇ τοῦ μυὸς χάριτι περισωθῆναι· ἐπειδὴ γὰρ συλληφθεὶς ὑπό τινων κυνηγετῶν κάλῳ ἐδέθη τινὶ δένδρῳ, τὸ τηνικαῦτα ἀκούσας ὁ μῦς αὐτοῦ στένοντος ἐλθὼν τὸν κάλων περιέτρωγε καὶ λύσας αὐτὸν ἔφη· «Σὺ μὲν οὕτω μου τότε κατεγέλασας ὡς μὴ προσδεχόμενος παρ’ ἐμοῦ ἀμοιβὴν κομιεῖσθαι· νῦν δὲ εὖ ἴσθι ὅτι ἐστὶ καὶ παρὰ μυσὶ χάρις.»

Ὁ λόγος δηλοῖ ὅτι καιρῶν μεταβολαῖς οἱ σφόδρα δυνατοὶ τῶν ἀσθενεστέρων ἐνδεεῖς γίνονται.

Στα Νέα Ελληνικά:

«Καθώς το λιοντάρι κοιμόταν, ένας ποντικός τρέχοντας έπεσε επάνω του και το ξύπνησε. Γραπώνει τότε το λιοντάρι τον ποντικό και θα τον έκανε μιά χαψιά. Το ποντίκι όμως ψύχραιμο παρακάλεσε:
«Άφησέ με να ζήσω! Για σένα ούτε μιά μπουκιά δεν είμαι! Και δεν ήθελα να σε ενοχλήσω, κατά λάθος τρέχοντας ήρθα επάνω σου. Αν με αφήσεις να ζήσω, δεν θα σου κάνω κανένα κακό, αντίθετα, θα σε ευγνωμωνώ και θα σου ανταποδώσω την ευεργεσία!»
Το λιοντάρι γέλασε:
«Τι ευεργεσία θα μου ανταποδώσεις εσύ; Αν είναι δυνατόν ποτέ ένα ποντίκι να ευεργετήσει ένα λιοντάρι! Άντε όμως, θα σε αφήσω, γιατί με έκανες και γέλασα, άλλωστε γιατί να σε φάω, δεν φτάνεις ούτε να γεμίσεις το κούφιο μου το δόντι!»
Αργότερα, κάποιοι κυνηγοί κατάφεραν να πιάσουν το λιοντάρι, και το δέσανε με σκοινιά σε ένα δέντρο. Καθώς βρυχόταν απελπισμένα, το άκουσε ο ποντικός, και πήγε μασουλούσε τα σκοινιά, έτσι τα έκοψε και ελευθέρωσε το λιοντάρι. Και είπε:
«Εσύ τότε γελούσες που είπα ότι θα σε ευεργετήσω. Τώρα όμως πρέπει να κατάλαβες ότι ακόμη και τα ποντίκια αξίζει να σε ευγνωμονούν, ακόμα κι ένας ποντικός μπορεί να σε σώσει.»

Lion and Mouse, Φρανς Σνάιντερς 

Με απλό και εύπεπτο τρόπο ο αρχαίος παραμυθάς συμβουλεύει πως ακόμα κι οι πιο αδύναμοι μπορούν να φανούν χρήσιμοι και στους πιο δυνατούς, διδάσκοντας πως δεν πρέπει να περιφρονούμε κανένα!


O μύθος απέκτησε δημοφιλία την περίοδο της Αναγέννησης, καθώς καταδίκαζε την κοινωνική φιλοδοξία, όπως επίσης στην Αίγυπτο και την Ανατολική Ασία υπάρχουν παραλλαγές της ιστορίας, που όλες διδάσκουν τη βοήθεια στο συνάνθρωπο, ανεξάρτητα από το μέγεθος ή την κατάσταση.

Στην ινδική παραλλαγή ο μύθος αναφέρεται σε ποντίκια και ελέφαντες:
Ένα κοπάδι ελεφάντων ποδοπατάει κατά λάθος μια φυλή ποντικών. Ετσι, ποντικοεκπρόσωποι έρχονται στο βασιλιά ελέφαντα αιτουμενοι να αλλάξουν την πορεία τους στο μέλλον, όπως και πράττουν. Αργότερα,που οι ελέφαντες παγιδεύονται, τα ευγνώμονα ποντίκια ανταποδίδουν την ευεργεσία, βοηθώντας τους.

Στην Κίνα, που ο μύθος μεταφέρθηκε από βουδιστές μοναχούς, το ευεργετημένο ζώο είναι μια τίγρης.


Στη Λογοτεχνία επίσης έχει χρησιμοποιηθεί ως βάση ανάπτυξης μια ιστορίας, όπως στην περίπτωση του σκωτσέζου, Ρόμπερτ Χένρισον(1425-1506)

Το μεγαλύτερο, και από πολλές πλευρές το πιο πρωτότυπο και αποτελεσματικό του έργο, είναι το «Morall Fabillis of Esope», μια συλλογή από 13 ιστορίες του έλληνα παραμυθά και άλλων ανωνύμων, όπου ενσωματώνει και το μύθο του Λιονταριού με το ποντίκι, Συμβολίζοντας το βασιλιά με το λιοντάρι που μπλέκεται στο δίχτυ, κάνοντας ένα κριτικό σχόλιο για την κυβέρνηση της Σκωτίας:

«Αυτό το λιοντάρι της μεγάλης δύναμης

μπορεί να’ναι πρίγκιπας ή και βασιλιάς, ακόμα.

Κάποιος ισχυρός, ή κι ένας αυτοκράτορας,

που ενώ θα’πρεπε να κοπιάζει

για να κυβερνά το λαό του δίκαια

και να διατηρεί την τάξη,

ξοδεύει όλο τον χρόνο του σε απολαύσεις,

νωθρότητα, ύπνο και απραξία..»

Η έμμετρη επεξεργασία του μύθου από τον Ζαν ντε Λαφονταίν αφηγείται:

Να πείσουμε τον κόσμο, χρέος μας είναι τρανό

ότι συχνά χρειαζόμαστε και το πιο μικρό.

Δυο μύθοι δείχνουν την αλήθεια αυτή

πολύ καλά με αυτό που ακολουθεί.

Ανάμεσα στου λιονταριού τα πόδια μια φορά

ποντίκι ζαλισμένο πετάχτηκε απ΄ τη γη.

Ο βασιλιάς των Ζώων στην περίπτωση εκείνη δα

την αρχοντιά του δείχνει και του χαρίζει τη ζωή.

Και στα χαμένα δεν πήγε η χάρη αυτή.

Θα πίστευε ποτέ άτομο κανένα σε τούτη τη ζωή

ότι λιοντάρι με ποντίκι θα συναντηθεί;

Όμως έγινε στο δάσος το λιοντάρι μας να βγει

και στη φάκα ξαφνικά να πιαστεί.

Μάταιες οι φωνές του κι οι βρυχηθμοί.

Τότε ο κυρ-πόντικας κατέφτασε με δόντια κοφτερά

τη φάκα ροκανίζει και τελειώνει τη δουλειά.

Πιότερο αξίζουν ο χρόνος κι η υπομονή,

να ξέρεις, από τη δύναμη και την οργή.

(Μτφ: Βονιτσάνου-Guilloteau Θεοδώρα)

«The Fable», Gustav Klimt

Ο μύθος ήταν αγαπημένος εικαστικών καλλιτεχνών. 

1. Ο Φλαμανδός ζωγράφος Φρανς Σνάιντερς φιλοτέχνησε δύο εκδοχές του. Ο ένας πίνακας κρεμόταν στη Μεγάλη Σάλα στο εξοχικό σπίτι του πρωθυπουργού. 

Λέων και Μυς, Tom Otterness

2. Επίσης ο Gustav Klimt ενσωμάτωσε μια αναφορά του μύθου στο εικαστικό του 1883 με τίτλο: «The Fable». Μια γυμνή γυναίκα με χαμηλωμένο το βλέμμα απεικονίζεται στη φύση, ανάμεσα σε άγρια ζώα και φυτά, που παραπέμπουν με τον αλληγορικό χαρακτήρα τους σε σκηνές από τους Αισωπικούς μύθους.

Στην αριστερή πλευρά του πίνακα ο αυστριακός ζωγράφος τοποθέτησε ένα λιοντάρι που κοιμάται κάτω από έναν θάμνο, ενώ στα γυμνά κλαδιά πάνω απ’ το κεφάλι του, παίζουν ποντίκια…

3. Ή το επιχρυσωμένο γλυπτό του Αμερικανού Tom Otterness, που εκτίθεται στον εξωτερικό χώρο σε Ολλανδικό Μουσείο και παριστά το λιοντάρι ξαπλωμένο να συλλογίζεται, ενώ ένα ποντικάκι στέκει δίπλα του όρθιο με τα χέρια του πίσω από την πλάτη του, στάση που μαρτυρά την αυτοπεποίθησή του.

Λέων και Μυς,
Λιθογραφία του John Doyle(1844)

4. Στη Βρετανία του 19ου αιώνα, ο πολιτικός σκιτσογράφος Τζον Ντόιλ προσάρμοσε τον μύθο σε ημερολόγια. Ετσι για τον Φεβρουάριο του 1844 εικονογράφησε ένα ποντίκι να ροκανίζει το δίχτυ που είναι μπλεγμένο ένα λιοντάρι με ανθρωπόμορφο πρόσωπο.

Το ποντίκι είναι ο κόμης Ράσελ που εναντιώθηκε στην απόφαση της Βουλής των Λόρδων που είχε φυλακίσει τον Ντάνιελ Ο’Κόνελ(λιοντάρι), που πρωτοστάτησε στην πολιτική εκστρατεία κατάργησης της Πράξης της Ένωσης Βρετανίας-Ιρλανδίας, που ψηφίστηκε το 1800.

ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

1. Ο γάλλος οργανίστας, τσεμπαλίστας, βιολονίστας και συνθέτης, Louis-Nicolas Clérambault (1676-1749) διακρίθηκε για τις κοσμικές συνθέσεις του για μία ή δυο φωνές εμπνευσμένες από ελληνορωμαϊκούς μύθους ομαδοποιημένους σε πέντε συλλογές.
Σ’αυτή την κατηγορία ανήκουν οι «Fables-Μύθοι», εμπνευσμένοι από μύθους του Αισώπου τους οποίους επεξεργάστηκε ο Λαφονταίν. Συνθέσεις ιδιαίτερης δυναμικής και ανάλαφρα ζωηρό ρυθμικό χαρακτήρα, όπου ο συνθέτης καταφέρνει να αφηγηθεί και υπογραμμίσει τον ηθικοδιδακτικό χαρακτήρα τους.

Απολαμβάνουμε την μουσική αφήγηση του μύθου με το Λιοντάρι και το ποντίκι:

Louis-Nicolas Clérambault, Le lion et le rat:

2. Ο Γάλλος μαέστρος , συνθέτης και ενορχηστρωτής, Paul Bonneau διακρίθηκε στον τομέα της κινηματογραφικής μουσικής κυρίως και τιι ορχηστρικές διασκευές του κλασικών μελωδιών. Ξεχωριστή είναι η Σουΐτα «Μύθοι» όπου μελοποιεί δέκα μύθους του Λαφονταίν. Ανάμεσά τους και κείνον για το Λιοντάρι και το Ποντίκι, σύνθεση για γυναικεία φωνή και μικρό σύνολο, η μελωδική αίσθηση του οποίου μαρτυρά την ενασχόληση του δημιουργού με τη μουσική για τον κινηματογράφο, συγχρόνως δε, αποδίδει την λαμπρότητα του ύφους της γαλλικής μουσικής σχολής της εποχής του με το ζωηρό ρυθμό και το ανάλαφρο, εύθυμο ύφος.
Εμβατηριακός ρυθμός, με διακεκομμένες φράσεις που υπογραμμίζονται από τα χάλκινα πνευστά, όπως επίσης κουδουνάκια, τρίγωνα, πίκολι και πιτσικάτο νύξεις χρωματίζουν τη μελωδική γραμμή και διαμορφώνουν ευφάνταστα τη μουσική αφήγηση..

Le lion et le rat, Paul Bonneau:

3. Από τη σύγχρονη εποχή ο γάλλος τραγουδοποιός και συνθέτης, Grégoire (γεννημένος Grégoire Boissenot), μάς δίνει μια μελωδία αφηγηματικού ύφους με νοσταλγική χροιά που παραπέμπει στο παρελθόν της σοφίας του Αισώπου…

Grégoire Boissenot: Le lion et le rat:

 

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 6. Αλώπηξ και βότρυς

Οι μύθοι του Αισώπου ήταν πάντοτε ένα από τα πιο αγαπημένα αναγνώσματα των Ελλήνων και των ξένων. Γι’αυτό το λόγο διασώθηκαν οι αρχικοί μύθοι του περίφημου δημιουργού και πλάστηκαν κι ένα σωρό άλλοι , που αποδίδονται σ’αυτόν.
Την περίοδο του Μεσαίωνα κυκλοφορούσε πολύ πλατιά λαϊκό ανάγνωσμα ο «Αισώπου Βίος», που αποδίδεται στο Μάξιμο Πλανούδιο. Σ’αυτό ο Αίσωπος παρουσιάζεται ότι λύνει και τα πιο δύσκολα αινίγματα. Το έργο προέρχεται από παλιά εβραϊκή μυθιστορία για το σοφό Ακιχάρ, που έλυνε αινίγματα. Η επιτυχία του ήταν τόσο μεγάλη, που μεταφράστηκε στα λατινικά και σε άλλες γλώσσες . Είναι πολύ πιθανό ότι οι λαϊκοί τύποι του Μπερτόλδο στην Ιταλία και του Νασδρεντίν Χότζα στην Τουρκία να δημιουργήθηκαν από μίμηση του έργου αυτού.

Εικονογράφηση του μύθου από τον François Chauveau 

Έχουμε επισημάνει πως τα αφηγήματα του Αισώπου έχουν ιδιαίτερη χάρη! Είναι σύντομα, τα χαρακτηρίζει θαυμαστή απλότητα κι οπωσδήποτε άφταστη διδακτικότητα. Είναι παρμένα από τη καθημερινή ζωή και μέσα τους διακρίνει κανείς το ευρύ, παρατηρητικό πνεύμα του Αισώπου και την ικανότητά του να διδάσκει καθώς πάντα η σύνοψη δίνει και το ηθικό δίδαγμα.



Η σημερινή ιστορία του παραμυθά πρόγονου μας υπογραμμίζει πως δεν είναι σωστό να προσποιούμαστε ότι φταίνε οι άλλοι για κάτι που δεν καταφέρνουμε εμείς…


Ο ΜΥΘΟΣ:

Ἀλώπηξ λιμώττουσα, ὡς ἐθεάσατο ἀπό τινος ἀναδενδράδος βότρυας κρεμαμένους, ἠβουλήθη αὐτῶν περιγενέσθαι καὶ οὐκ ἠδύνατο. Ἀπαλλαττομένη δὲ πρὸς ἑαυτὴν εἶπεν· «Ὄμφακές εἰσιν.»

Οὕτω καὶ τῶν ἀνθρώπων ἔνιοι τῶν πραγμάτων ἐφικέσθαι μὴ δυνάμενοι δι’ ἀσθένειαν τοὺς καιροὺς αἰτιῶνται.

Ανάγλυφο σε κονσόλα του 18ου αι. με την απεικόνιση του μύθου

Στα Νέα Ελληνικά:

Μια αλεπού που πεινούσε πολύ, μόλις είδε κάτι ωραία τσαμπιά σταφύλια που κρέμονταν από μια κληματαριά, θέλησε να τα φάει, αλλά δεν μπορούσε να τα φτάσει.
Οπότε, φεύγοντας, μονολόγησε: "Μπα, αγουρίδες είναι! Δεν χρειάζομαι ξινά σταφύλια".

Έτσι και μερικοί άνθρωποι, καθώς δεν μπορούν να καταφέρουν κάποια πράγματα από δική τους αδυναμία, λένε ότι φταίνε οι συνθήκες που επικρατούν ή πως το διακύβευμα δεν αξίζει τον κόπο.

Εικονογράφηση της ολλανδικής μετάφρασης,
Gustave Fraipont 

Πρόκειται για έναν θαυμάσιο μύθο που υπογραμμίζει πως πολλοί άνθρωποι περιφρονούν κάτι που δεν μπορούν να αποκτήσουν και μάς διδάσκει πως πρέπει να παραδεχόμαστε τα λάθη μας και να μην είμαστε εγωιστές!

Από το μύθο έχει βγει η γνωστή ρήση «όσα δε φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια», υπονοώντας πως όταν δεν μπορούμε να καταφέρουμε αυτό που επιδιώκουμε, από εγωισμό το υποτιμάμε, το υποβαθμίζουμε και προσποιούμαστε ότι δεν μας ενδιαφέρει…
Όπως επίσης και η έκφραση: «ξινά σταφύλια», που τη βρίσκουμε σε πολλές γλώσσες. Πχ. Στην αγγλική ως «sour grapes», που προέρχεται από την ίδια ιστορία και χρησιμοποιείται για να δηλώσει την απαξίωση κάποιου για κάτι. Παρόμοιες εκφράσεις υπάρχουν και σε άλλες γλώσσες της Ευρώπης και της Ασίας, με αναφορές σε διαφορετικά φρούτα, καθώς τα σταφύλια δεν ευδοκιμούν σε όλες τι περιοχές της γης. Έτσι, στη σκανδιναβική εκδοχή του μύθου, η αλεπού κάνει το σχόλιό της για τα βατόμουρα…

Pierre Julien: Λαφονταίν με αλεπού

Ο Αισωπικός μύθος επεξεργάστηκε και από τον Λαφονταίν. Μάλιστα, έναν αιώνα μετά τη δημοσίευσή του(1782), ο γάλλος γλύπτης Pierre Julien επέλεξε τον συγκεκριμένο μύθο για να σμιλεύσει το άγαλμα του γάλλου παραμυθά, που σήμερα εκτίθεται στο Λούβρο και βλέπετε στη διπλανή εικόνα.
Ο Λαφονταίν αναπαρίσταται σε στάση στοχασμού. Λέγεται πως ένα πρωί τον είδε η  Δούκισσα του Μπουγιόν καθισμένο πάνω στον κορμό ενός δέντρου να διαλογίζεται. Όταν το βράδυ πέρασε από το ίδιο σημείο, εκείνος ήταν ακόμα εκεί να σκέφτεται ακόμη.
Ο γλύπτης τον απεικόνισε καθισμένο στο δέντρο, πάνω στο οποίο αναρριχάται μια κληματαριά με τσαμπιά σταφύλια. Στο γόνατό του ακουμπά ένα βιβλίο ανοιχτό στη σελίδα με το χειρόγραφο του μύθου και στα πόδια του μια αλεπού που τον κοιτάζει.

Οι ψυχολόγοι υποστηρίζουν ότι ο μύθος απεικονίζει την κατάσταση που στην επιστήμη τους αποκαλείται «γνωστική ασυμφωνία».
Το ψυχολογικό φαινόμενο της δυσφορίας, άγχους και αρνητικών συναισθημάτων (ντροπή, έκπληξη, θυμός, ενοχή) που βιώνει ένας άνθρωπος, όταν τα γνωστικά στοιχεία (υπάρχουσες αξίες, πεποιθήσεις, στάση ζωής, σκέψεις, ιδέες κτλ) που γνωρίζει ως τώρα ανατρέπονται ή συγκρούονται με καινούργια γνωστικά στοιχεία (νέες πληροφορίες).

Ντάνιελ Σουλτς: Αλεπού και σταφύλια

MOYΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

1. Ο γάλλος βιολονίστας και συνθέτης, Μπενζαμέν Γκοντάρ, από τους βασικούς εκπρόσωπους του ύστερου ρομαντισμού συνέθεσε τον κύκλο τραγουδιών: «Fables de La Fontaine» στον οποίο αφηγείται μουσικά έξι από τους μύθους με μουσικό ύφος που πλησιάζει σε κείνο των Μέντελσον και Σούμαν ως προς την πιανιστική συνοδεία και με υψηλές εκφραστικές-μιμητικές απαιτήσεις από τον τραγουδιστή.
Η πέμπτη σύνθεση του κύκλου αποτελεί τη μουσική αφήγηση του μύθου της Αλεπούς με τα σταφύλια:

Benjamin Godard : «Six fables de La Fontaine: V. Le Renard et les Raisins»:

2. Ο αυστριακός συνθέτης, Andre Asriel μπορεί να απέκτησε φήμη με τα πολιτικά του τραγούδια και την κινηματογραφική μουσική του, όμως ασχολήθηκε με επιτυχία και με τα σανσόν, τις μπαλάντες, τη μουσική δωματίου -φωνητική και ενόργανη-, καθώς και τις χορωδιακές συνθέσεις. Στις τελευταίες ανήκουν και οι «Sechs Fabeln nach Aesop- Έξι Μύθοι μετά τον Αίσωπο» για μικτή χορωδία a capella, κύκλος στον οποίο περιλαμβάνεται και ο μύθος της Αλεπούς με τα σταφύλια:

Andre Asriel : «Fabeln nach Aesop: IV. Der Fuchs und die Trauben»:

3. Ο Μπομπ Τσίλκοτ, μέλος του βρετανικού φωνητικού συγκροτήματος The King's Singers για τους οποίους έκανε μια σειρά από δημοφιλείς διασκευές γνωστών τραγουδιών από όλα τα είδη έχει αναγνωριστεί κυρίως για τα χορωδιακής μουσικής, έργα του. Οι δημιουργίες του ταυτόχρονα μελωδικές και επικοινωνιακές, αντικατοπτρίζουν τον ευρύ ορίζοντά του στα μουσικά στυλ…
Από τους Αισωπικούς μύθους επιλέγει πέντε και τους αφηγείται στο χορωδιακό του: «Aesop's Fables», μέρος του οποίου είναι και ο μύθος που αναφερόμαστε σήμερα.

Bob Chilcott: ’Aesop's Fables - The Fox and the Grapes:

 

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 5. Κόραξ και αλώπηξ

"Κόρακας και Αλεπού", JJ Grandville

Οι μύθοι του Αισώπου είναι πάντα διαχρονικοί και αναλλοίωτοι.
΄Εχουν παραδειγματικό και διδακτικό χαρακτήρα, με πρωταγωνιστές ζώα που τους προσδίδονται τα στοιχεία της ανθρώπινης συμπεριφοράς. 

Γνωρίζουμε πως ο Αριστοτέλης ήταν ένας έντονος και συστηματικός συλλέκτης γρίφων, λαογραφίας, και παροιμιών. Το ότι ο ίδιος και η σχολή του έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και μελέτησαν του Μύθους του Αισώπου, αποδεικνύει το μέγεθος και την αξία του αρχαίου μυθοποιού.
Θέση, που ενισχύεται επίσης, και από το ότι -όπως διηγείται ο Πλάτων- και ο μέγας Σωκράτης στιχουργούσε από μνήμης όσους Αισώπειους μύθους γνώριζε...

Η σημερινή ιστορία του παραμυθά προγόνου μας αναφέρεται στις ψεύτικες κολακείες, που σκοπό έχουν το προσωπικό όφελος. Το ηθικό της δίδαγμα συνοψίζεται στο ότι δεν είναι ανάγκη να πιστεύουμε τον καθένα για τα ωραία λόγια που μας λέει ή για αυτά που μας δίνει για να μας καλοπιάσει…

"Κόρακας και Αλεπού", Léon Rousseau

Ο ΜΥΘΟΣ:

Κόραξ κρέας ἁρπάσας ἐπί τινος δένδρου ἐκάθισεν. Ἀλώπηξ δὲ θεασαμένη αὐτὸν καὶ βουλομένη τοῦ κρέατος περιγενέσθαι στᾶσα ἐπῄνει αὐτον ὡς εὐμεγέθη τε καὶ καλόν, λέγουσα καὶ ὡς πρέπει αὐτῷ μάλιστα τῶν ὀρνέων βασιλεύειν, καὶ τοῦτο πάντως ἂν ἐγένετο, εἰ φωνὴν εἶχεν. Ὁ δὲ παραστῆσαι αὐτῇ θέλων ὅτι καὶ φωνὴν ἔχει, ἀποβαλὼν τὸ κρέας μεγάλα ἐκεκράγει. Ἐκείνη δὲ προσδραμοῦσα καὶ τὸ κρέας ἁρπάσασα ἔφη·
«Ὦ κόραξ, καὶ φρένας εἰ εἶχες, οὐδὲν ἂν ἐδέησας εἰς τὸ πάντων σε βασιλεῦσαι.»

Πρὸς ἄνδρα ἀνόητον ὁ λόγος εὔκαιρος.


Στα Νέα Ελληνικά:

Ένας κόρακας έκλεψε ένα κομμάτι κρέας και πήγε κάθισε σε ένα δέντρο για να το φάει. Τον βλέπει τότε μια αλεπού και άρχισε να τον παινεύει:
«τι μεγάλο που είναι το άνοιγμα των φτερών σου! Τι γυαλιστερά φτερά! τι επιβλητική παρουσία! Τι δυνατό ράμφος! Με όλα τα προσόντα που έχεις, αν είχες και δυνατή φωνή, θα γινόσουν σίγουρα ο βασιλιάς των πουλιών».
Τότε ο κόρακας, για να αποδείξει ότι έχει και δυνατή φωνή, άνοιξε το στόμα του για να κράξει· ανοίγοντας βέβαια το στόμα, του έπεσε το κρέας που κρατούσε, και το άρπαξε η αλεπού. Του είπε τότε:
«βλέπω ότι και φωνή δυνατή έχεις! Ε, λοιπόν, και λίγο μυαλό αν είχες, τότε σίγουρα θα γινόσουνα ο βασιλιάς των πουλιών»

Ο μύθος διδάσκει πως δεν πρέπει να είμαστε ευκολόπιστοι ακόμα και σε επαίνους. Μόνο οι ανόητοι παρασύρονται από κόλακες κι όποιος έχει μυαλό, φυλάγεται…



Ο μεγάλος μας μυθοποιός ήταν πανέξυπνος και ετοιμόλογος. Οι ιστορίες του που σώζονται στο πέρασμα των αιώνων παραμένουν αναλλοίωτες, επίκαιρες, φρέσκιες και διαχρονικές. Τα μηνύματα και οι συμβουλές του, δεν ενοχλούν γιατί δίνονται με τρόπο ευχάριστο και διασκεδαστικό μέσα από το στόμα των ζώων-πρωταγωνιστών του.

Είναι αλήθειες ντυμένες το διασκεδαστικό Αισωπικό ένδυμα, που συναρπάζει τον αναγνώστη κάθε ηλικίας. Ο παιδευτικός χαρακτήρας και ο διδακτικός τόνος των Μύθων του Αισώπου γοητεύει, καθώς λειτουργεί ως σύμβολο, κληροδοτώντας μας τη σοφία αιώνων. Γι’ αυτό δεν είναι τυχαίο που αποδόθηκε στον Αίσωπο το τίτλος του «ιδρυτή» του λογοτεχνικού είδους που σήμερα ονομάζεται παραβολή ή αλληγορία, του «κορυφαίου» της λεγόμενης διδακτικής μυθολογίας.



Ο Ζαν ντε Λαφονταίν στην έμμετρη μεταφορά του καταλήγει:

«…Καλέ μου κόρακα,

Μάθε ότι κάθε κόλακας

ζει σε βάρος του θύματός του:

Αυτό το μάθημα αξίζει ένα τυρί,
χωρίς αμφιβολία.

Το κοράκι, ντροπιασμένο

μα και προβληματισμένο,

έδωσε όρκο, μα καθυστερημένα,
ότι δεν θα την ξαναπατήσει».

Όπως συνέβη με αρκετούς άλλους μύθους του Aισώπου σε επεξεργασία Λαφονταίν, υπήρξε δυσαρέσκεια στους χριστιανικούς κύκλους, όπου θεωρήθηκε ότι η ηθική προσβλήθηκε επιτρέποντας στην αλεπού να μείνει ατιμώρητη για την πράξη τη κλοπής.
Έτσι, δόθηκε συνέχεια με τη μορφή δημοφιλών στίχων, όπου υποστηρίζουν πως η αλεπού πέθανε γρήγορα με τις υπόλοιπες αλεπούδες να θρηνούν και το κοράκι να δηλώνει:

Που πέθανε, καθόλου δεν λυπάμαι
Πήρε το τυρί μου και το έφαγε
Αργεί αλλά δεν λησμονεί
Τιμωρήθηκε απ' τη μοίρα...

Η απεικόνιση του μύθου στο αραβικό: "Καλίλα και Ντίμνα"

Από τα πιο δημοφιλή και σημαντικότερα βιβλία που γράφτηκαν ποτέ είναι ένα αριστούργημα της αραβικής λογοτεχνίας με τίτλο: "Καλίλα και Ντίμνα". Αποτελείται από δεκαπέντε κεφάλαια που περιέχουν πολλούς μύθους των οποίων οι ήρωες είναι ζώα. 

Ανάμεσά τους κι ένας παρεμφερής μύθος, με αυτόν του Αισώπου, μια ιστορία κολακείας της Ανατολής, όπου ένα τσακάλι επαινεί τη φωνή του κόρακα όταν εκείνο σκαρφαλωμένο σε μια μυρτιλιά γεύεται τους ώριμους καρπούς της. Το κοράκι, που κατανοεί την πονηριά του τσακαλιού απαντά μεγαλόψυχα και μοιράζεται με το τσακάλι λίγα από τα φρούτα... 

Aξίζει να αναφερθεί πως ο μύθος του "Κόρακα και της Αλεπούς" ήταν αγαπημένος και για τους σχεδιαστές γραμματοσήμων. Μεταξύ των χωρών που το έχουν παρουσιάσει είναι και η χώρα μας σ' ένα γραμματόσημο των 32 δραχμών που εκδόθηκε το 1987, μέρος της σειράς με θέμα του Μύθους του Αισώπου:

georgakas

MOYΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

1. Ιδιαίτερα πνευματώδης συνθέτης ο Ζακ Όφενμπαχ, μάς δίνει μια παρτιτούρα δροσερή, κεφάτη, αέρινη και διασκεδαστική, η μελωδική γραμμή και ο ρυθμός της οποίας ταιριάζουν εύστοχα στο σατιρικό ύφος, τις αιχμές και νύξεις του διδακτικού μύθου του "Κόρακα και της Αλεπούς".

Offenbach: Fables de la Fontaine-«Le corbeau and le renard»

2. Οι κριτικοί συχνά αναφέρονταν στην κομψότητα της συνθετικής γραφής του Charles Lecocq και τον επαινούσαν για «το ελαφρύ άγγιγμα της μουσικής του, το λυρισμό και τη φινέτσα της».

Στοιχεία που βρίσκουμε στον τραγουδιστικό κύκλο «Fables-Μύθοι» για υψηλή ανδρική φωνή και πιάνο:

Charles Lecocq: Fables de La Fontaine-«Le corbeau and le renard»:

3. Από τη σύγχρονη εποχή ο γάλλος τραγουδοποιός και συνθέτης, Grégoire (γεννημένος Grégoire Boissenot),  μάς δίνει μια μελωδία αφηγηματικού ύφους με νοσταλγική χροιά που παραπέμπει στο παρελθόν της σοφίας του Αισώπου…

4. Από το γαλλικό μπαρόκ, ο Louis-Nicolas Clérambault διακρίθηκε για τις εμπνευσμένες από μύθους κοσμικές συνθέσεις του. Η μουσική συλλογή του «Fables-Μύθοι» που ξεχωρίζει για την ευρηματική συνθετική γραφή και τη μελωδική φυσικότητα περιλαμβάνει και τον μύθο του Αισώπου: «Αλεπού και κόρακας»....

 Louis-Nicolas Clérambault: «Le corbeau and le renard»:

5. Ιδιαίτερη είναι η σύνθεση του Γκουνώ εμπνευσμένη από μύθους του Λαφονταίν γα τρίφωνη χορωδία. Ο γάλλος συνθέτης τονίζει το ιδιαίτερο ύφος του κειμένου με τη γραμμική απαλότητα της μελωδίας του, την οποία χαρακτηρίζει ποιητικότητα και συγκρατημένη έξαρση ευθυμίας.  

Charles Gounod: Charles Gounod: Le corbeau and le renard για χορωδία acapella

6. Ο  Maurice Delage, μέλος της περιβόητης Ομάδας καινοτόμων καλλιτεχνών «Απάτσι», στην εποχή του υπήρξε βιρτουόζος πιανίστας, αγαπητός φίλος του Ραβέλ και ο πρώτος μαθητής του. Η σύνθεσή του-έμπνευση από τον Αισωπικό μύθο αποτελεί μια "ζωγραφιά παραμυθικών ηχοχρωμάτων" ιδιαίτερης αισθητικής, αρμονίας και μελωδική γραμμής.

Maurice Delage: Le corbeau et le renard :

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 4. ΛΥΚΟΣ και ΑΡΗΝ

"Ο Λύκος και το Αρνί", εικονογράφηση του μύθου
Jean-Baptiste Oudry 

,

 

Ο Αίσωπος ταξίδεψε σε πολλά μέρη. Ίσως γι’ αυτό, πόλεις και χώρες διεκδικούν την καταγωγή του, Σάμος, Θράκη, Σάρδεις, Αίγυπτος...

Υπάρχουν και κείνοι που ισχυρίζονται πως δεν υπήρξε ποτέ. Όσοι όμως αποδέχονται την ύπαρξή του, συμφωνούν για την ευφυία και οξυδέρκειά του και τον θαυμάζουν για τον ευρηματικό τρόπο που έπλασε τους μύθους του, αυτές τις σύντομες ιστορίες που δεν τις έγραψε, αλλά τις διηγήθηκε. Κι όλες, ήταν διατυπωμένες με σατιρικό ύφος και κατέληγαν σε ένα διδακτικό επιμύθιο. Γι' αυτό ο Ηρόδοτος χαρακτήριζε τον Αίσωπο, «λογοποιό».


Ο μαυριδερός, κακάσχημος παραμυθάς της αρχαιότητος, στο σημερινό μύθο του μάς διδάσκει πως: Αν κάποιος είναι αποφασισμένος να πράξει το κακό, όσο καλά και να υπερασπιστείς τον εαυτό σου, δεν πρόκειται να δώσει σημασία.
Όταν κάποιος θέλει να ασκήσει βία, ζητάει προφάσεις για να το κάνει και τελικά υπερισχύει ο λόγος του δυνατοτέρου...


Ο ΜΥΘΟΣ:

Λύκος θεασάμενος ἄρνα ἀπό τινος ποταμοῦ πίνοντα, τοῦτον ἐβουλήθη μετά τινος εὐλόγου αἰτίας καταθοινήσασθαι. Διόπερ στὰς ἀνωτέρω ᾐτιᾶτο αὐτὸν ὡς θολοῦντα τὸ ὕδωρ καὶ πιεῖν αὐτὸν μὴ ἐῶντα. Τοῦ δὲ λέγοντος ὡς ἄκροις τοῖς χείλεσι πίνει καὶ ἄλλως οὐ δυνατὸν κατωτέρω ἑστῶτα ἐπάνω ταράσσειν τὸ ὕδωρ, ὁ λύκος ἀποτυχὼν ταύτης τῆς αἰτίας ἔφη·
«Ἀλλὰ πέρυσι τὸν πατέρα μου ἐλοιδόρησας.»
Εἰπόντος δὲ ἐκείνου μηδὲ τότε γεγενῆσθαι, ὁ λύκος ἔφη πρὸς αὐτόν·
«Ἐὰν σὺ ἀπολογιῶν εὐπορῇς, ἐγώ σε οὐχ ἧττον κατέδομαι.»

Ὁ λόγος δηλοῖ ὅτι οἷα ἡ πρόθεσίς ἐστιν ἀδικεῖν, παρ’ αὐτοῖς οὐδὲ δικαία ἀπολογία ἰσχύει.

Στα Νέα Ελληνικά:

Λύκος είδε ένα αρνάκι που έπινε από ένα ποτάμι, και ήθελε να το κατασπαράξει. Τότε είπε: -"κατηγορείσαι ότι θολώνεις το νερό του ποταμού και δεν αφήνεις εμένα να πιώ! Γι' αυτό η τιμωρία σου θα είναι να σε φάω!"
- "μα πώς είναι δυνατόν, αγαπητέ μου λύκε;", απάντησε το αρνάκι, "να θολώνω ολόκληρο ποταμό μόνο που ακουμπάω τα χείλη μου; Άλλωστε το ρεύμα του ποταμού έρχεται προς τη δική μου μεριά, όχι προς τη δική σου για να σου φέρει, αν υποθέσουμε, κάποια βρωμιά από μένα!".
 - "Ά, ναί; Ωστόσο και πάλι σε καταδικάζω εις θάνατον για συκοφαντική δυσφήμιση, γιατί κορόιδεψες τον πατέρα μου!"
 - "Εγώ, να κοροϊδέψω τον πατέρα σου, που ούτε καν τον ξέρω; Πότε έγινε τέτοιο πράγμα;" - "Πέρσι τέτοια εποχή"
- "Μα πέρσι εγώ ούτε είχα γεννηθεί! Φέτος γεννήθηκα!".
Λέει τότε ο λύκος: "Βλέπω το έχεις εύκολο να βρίσκεις ωραίες δικαιολογίες, αλλά με τις δικαιολογίες σου αν νόμισες ότι δεν θα σε φάω, είσαι πολύ γελασμένο!" κι ευθύς ορμά στο αρνάκι...

Όταν κάποιος θέλει να ασκήσει βία, ζητάει προφάσεις για να το κάνει, όπως βλέπετε, φίλοι μου. Αλλά ακόμη κι αν δεν βρει την κατάλληλη πρόφαση, αφού επιθυμεί τη βία, θα την ασκήσει και θα επιβάλλει το δικό του.

"Ο Λύκος και το Αρνί", εικονογράφηση του μύθου, Γκυστάβ Ντορέ

Όπως κάθε μύθος, έτσι κι αυτός έχει σοφία, αποτελεί διαχρονική αξία, απορρέουσα από τις επιταγές της φύσης και της ζωής. Κύριος εκφραστής και τέλειος διαμορφωτής του υπήρξε ο Αίσωπος, κι ας έζησε -αν έζησε- το μακρινό 600 π.Χ....

Το 17ο αι. η συγγραφή μύθων ήταν σύνηθες φαινόμενο. Ο Λαφονταίν στην περίφημη  διαμάχη Αρχαίων-Συγχρόνων τάχθηκε υπέρ των Αρχαίων. Όμως, ως άνθρωπος της εποχής του υιοθέτησε τον διδακτικό τρόπο γραφής. Ο μύθος στην εποχή του ήταν η εφημερίδα των σαλονιών. Στον κόσμο άρεσε να διαβάζει, να ακούει, να διασκεδάζει με τη συγγραφή μύθων που αφορούν κάποιο καθημερινό θέμα. Ο μύθος που οφείλει πολλά στον αυτοσχεδιασμό εμφανίζεται σαν αίνιγμα του οποίοι οι ακροατές αρέσκονται να ανακαλύπτουν το κλειδί των ερμηνειών. Πάνω απ' όλα αποτελεί  είδος τέρψης.

MOYΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

Όπως ο μύθος του "Τζίτζικα και του Μέρμηγκα" της προηγούμενης εβδομάδος, έτσι και ο σημερινός με το "Λύκο και το Αρνί" είναι δημοφιλέστατος γι' αυτό και αποτέλεσε τη βάση αρκετών μουσικών δημιουργιών.

1. Η πρώτη μουσική επιλογή είναι του γαλλορουμάνου, Vladimir Cosma. Πρόκειται για μουσικό παραμύθι για αφηγητή και συμφωνική ορχήστρα σε ρυθμό πασοντόμπλε, στο ύφος του γνωστού "Ο Πέτρος και ο Λύκος" του Προκόφιεφ. Απλή και εύληπτη μουσική, που τίθεται στην υπηρεσία του κειμένου, ώστε να προκαλέσει τους κατάλληλους συνειρμούς στο ακροατήριο. Στο ρόλο του αφηγητή ο ηθοποιός και τραγουδιστής, Lambert Wilson.

Vladimir Cosma: "Le loup et l'agneau":

2. Η γαλλίδα συνθέτις, Isabelle Aboulker είναι ιδιαίτερα γνωστή για τα φωνητικά της έργα, τις όπερες, καθώς επίσης και την επιτυχημένη εκπαιδευτική της δράση.

Λόγω της δουλειάς της και της στενής επαφής της με τα παιδιά, η Isabelle Aboulker συνέθεσε έργα στα οποία οι μαθητές της θα μπορούσαν να συμμετάσχουν έμμεσα ή άμεσα. Ένα τέτοιο έργο αποτελεί και η εμπνευσμένη από 15 μύθους του Λαφονταίν με τίτλο: "Les Fables enchantées - Οι γοητευτικοί μύθοι".

Ενδέκατος μύθος της μουσικής συλλογής είναι ο "Λύκος και το Αρνί" για αφηγητή, υψίφωνο και πιάνο με εμφανέστατο τον αφηγηματικό χαρακτήρα:

Isabelle Aboulker: "Les Fables enchantées, Le loup et l'agneau":

3. Πολλές δεκαετίες νωρίτερα από τους Κοσμά και Αμπουλκέρ μια μουσική απεικόνιση του μύθου μάς έδωσε ο διάδοχος του Ζακ Όφενμπαχ, ταλαντούχος, Charles Lecocq, για τον οποίο συχνά οι κριτικοί επαίνεσαν το λυρισμό και την κομψότητα της συνθετικής γραφής του.
Στον τραγουδιστικό κύκλο «Fables-Μύθοι» για υψηλή ανδρική φωνή και πιάνο, οι μουσικολόγοι υπογραμμίζουν την ευρηματικότητα ως προς τη συντομία των μελωδιών του Lecocq, που ταιριάζουν απόλυτα με το ύφος των εύστοχων κειμένων.

Charles Lecocq: "Fables de La Fontaine, Ν.2: Le loup et l'agneau":

4. Μπορεί ο André Caplet να μας είναι περισσότερο γνωστός για τις ενορχηστρώσεις των έργων του Ντεμπισί, όμως διακρίθηκε στις αρχές του 20ου αι. ως δ/ντής ορχήστρας και συνθέτης, τόσο σε φωνητικής όσο και ενόργανης μουσικής, έργα.

Το 1920 αφηγήθηκε μουσικά τρεις από τους Αισώπιους μύθους, όπως τούς είχε επεξεργαστεί ο συμπατριώτης του, Λαφονταίν. Στο "loup et l'agneau" για βαρύτονο και πιάνο, η μελωδία ηχεί μιμητικά, άλλοτε με ένταση, άλλοτε με σαρκασμό κι άλλοτε σε ύφος πρόζας. Ιδιαίτερα τολμηρές αρμονίες ζωγραφίζουν πολύχρωμα το σκηνικό, προβάλλοντας τον διασκεδαστικό -πέρα από διδακτικό- ρόλο του μύθου, με χαρακτηριστικά τα μέρη που ο βαρύτονος στο ρόλο του προβάτου..."βελάζει".

André Caplet: "3 Fables de La Fontaine: No. 3, Le loup et l'agneau" :

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 3. ΜΥΡΜΗΞ και ΚΑΝΘΑΡΟΣ

«Το μυρμήγκι και ο τζίτζικας», Grandville

Συνεχίζουμε και σήμερα με τις αλληγορικές ιστορίες με τον ηθικοδιδακτικό χαρακτήρα, που επινόησε ο ευφυής Αίσωπος.

Μύθοι σύντομοι, περιεκτικοί, διδακτικοί και συχνά πνευματώδεις.
Δίκαια οι ειδικοί χαρακτηρίζουν τους μύθους του Αισώπου την «αρχέτυπη αγωγή του πολίτη», αφού διαμορφώνουν τη σκέψη του, κοινωνική και πολιτική. Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί πως σε αντίθεση με τα κλασικά ευρωπαϊκά παραμύθια, οι Αισώπιοι μύθοι δεν περιέχουν τα στοιχεία του μεταφυσικού και του φόβου.

Η σημερινή ιστορία του αρχαίου μας πρόγονου υπογραμμίζει την προνοητικότητα και την ανάγκη να φροντίζουμε εγκαίρως για κάτι προτού συμβεί...

Θέρους ὥρᾳ μύρμηξ περιπατῶν κατὰ τὴν ἄρουραν πυροὺς καὶ κριθὰς συνέλεγεν, ἀποθησαυριζόμενος ἑαυτῷ τροφὴν εἰς τὸν χειμῶνα. Κάνθαρος δὲ τοῦτον θεασάμενος ἐθαύμασεν ὡς ἐπιπονώτατον, εἴγε παρ’ αὐτὸν τὸν καιρὸν μοχθεῖ παρ’ ὃν τὰ ἄλλα ζῷα πόνων ἀφειμένα ῥᾳστώνην ἄγει.
Ὁ δὲ τότε μὲν ἡσύχαζεν· ὕστερον δέ, ὅτε χειμὼν ἐνέστη, τῆς κόπρου ὑπὸ τοῦ ὄμβρου ἐκλυθείσης, ὁ κάνθαρος ἧκε πρὸς αὐτὸν λιμώττων καὶ τροφῆς μεταλαβεῖν δεόμενος.
Ὁ δὲ ἔφη πρὸς αὐτόν:
«Ὦ κάνθαρε, ἀλλ’ εἰ τότε ἐπόνεις, ὅτε ἐμόχθουν καὶ ἐμὲ ὠνείδιζες, οὐκ ἂν νῦν τροφῆς ἐπεδέου.»

Οὕτως οἱ παρὰ τὰς εὐθηνείας τοῦ μέλλοντος μὴ προνοούμενοι παρὰ τὰς τῶν καιρῶν μεταβολὰς τὰ μέγιστα δυστυχοῦσιν.

Στα Nέα Ελληνικά

Το μυρμήγκι όλο το καλοκαίρι αγωνιζόταν επίπονα μαζεύοντας και αποθηκεύοντας σπόρους και κάθε είδους τροφή. Το σκαθάρι, που τρεφόταν με κοπριά και την είχε μπόλικη, έβλεπε αυτήν τη συμπεριφορά πολύ εκκεντρική και κορόιδευε το μυρμήγκι.
Ύστερα, όταν ήρθε ο χειμώνας, δεν βρισκόταν για το σκαθάρι κοπριά να τρώει, ακόμη και εκεί όπου τα βόδια έβγαιναν στην εξοχή και κόπριζαν, οι βροχές και άνεμοι σκόρπιζαν την κοπριά, έτσι το σκαθάρι πεινούσε. Πήγε τότε στο μυρμήγκι και του ζήτησε λίγη τροφή:
«Εσύ έχεις αρκετή τροφή, αφού μάζευες όλο το καλοκαίρι. Δώσε λίγη τροφή και σε μένα, γιατί θα ψοφήσω από την πείνα.»
-«Αν ήθελες να μην πεινάσεις, έπρεπε και εσύ να μαζεύεις. Εγώ σου έδινα το καλό παράδειγμα, αλλά εσύ αντί να με μιμηθείς, με κορόιδευες»

Ο μύθος μάς διδάσκει την προνοητικότητα. Πρέπει να φροντίζουμε για το μέλλον, ιδιαίτερα αν γνωρίζουμε τις ανάγκες, που θα προκύψουν από πριν, καθώς όπως λέει και η παροιμία, μια άλλη μορφή έκφρασης της λαϊκής σοφίας: «Των φρονίμων τα παιδιά, πριν πεινάσουν μαγειρεύουν»...
Ο μεγάλος παραμυθάς πολύ διασκεδαστικά μάς υπενθυμίζει πως αν είμαστε προσεκτικοί και προνοητικοί, ελαχιστοποιούνται οι απρόβλεπτες καταστάσεις, καθώς και οι κίνδυνοι να βρεθούμε σε δύσκολη θέση.

Κάποιοι, ανάμεσά τους και ο Ζαν Ζακ Ρουσώ θεώρησε διφορούμενο το μύθο και δύσκολο να ερμηνευθεί. Ο Λαφονταίν στη δική του επεξεργασία αναδεικνύει και τους δύο χαρακτήρες, αναφερόμενος από τη μια στο ατομιστικό και αστικό πνεύμα του μυρμηγκιού και απ' την άλλη στην καλλιτεχνική και μποέμ συμπεριφορά του τζίτζικα.



Μέχρι σήμερα οι Μύθοι του Αισώπου έχουν ταξιδέψει σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Έχουν επηρεάσει ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης.



Ο μύθος του τζίτζικα και του μέρμηγκα είναι δημοφιλέστατος γι' αυτό και αποτέλεσε τη βάση μουσικών δημιουργιών σε διάφορες περιόδους.

1. Σύγχρονος του Γ.Σ.Μπαχ, ο Louis-Nicolas Clérambault βασικός εκπρόσωπος του γαλλικού μπαρόκ διακρίθηκε για τις εμπνευσμένες από μύθους κοσμικές συνθέσεις του. Η μουσική συλλογή του «Fables-Μύθοι», περιλαμβάνει και τον μύθο του Αισώπου: «Το μυρμήγκι και ο τζίτζικας».
Eυρηματική συνθετική γραφή και μελωδική φυσικότητα...

Louis-Nicolas Clérambault: «Fables, La fourmi and la sauterelle»:

2. Ο γερμανικής καταγωγής, και λάτρης της μυθολογίας, Ζακ Όφενμπαχ στο ύφος των ανάλαφρων οπερετών του μάς δίνει τη δική του κομψή και εύθυμη εκδοχή της διδακτικής ιστορίας του Αισώπου, όπως μεταφέρθηκε με τον πνευματώδη τρόπο του Λαφονταίν.

Jacques Offenbach: «Six fables de la Fontaine: La cigale et la fourmi»:

3. Εκπρόσωπος του ύστερου ρομαντισμού είναι ο Μπενζαμέν Γκοντάρ ήταν 

Γάλλος βιολονίστας και συνθέτης, εξαιρετικά παραγωγικός ασχολήθηκε με πολλά μουσικά είδη (όπερες, μουσική δωματίου, ορχηστρικά, έργα για πιάνο, κλπ), ωστόσο διακρίθηκε σε έργα μικροτέρων διαστάσεων, ιδιαίτερα στα τραγούδια του. 

Στον κύκλο τραγουδιών του «Fables de La Fontaine» αφηγείται μουσικά έξι από τους μύθους με ύφος που πλησιάζει σε κείνο των Μέντελσον και Σούμαν ως προς την πιανιστική συνοδεία και με υψηλές εκφραστικές-μιμητικές απαιτήσεις από τον τραγουδιστή.

Benjamin Godard: «Fables de La Fontaine, La cigale et la fourmi»

4. Επανεπεξεργασία των Μύθων του Αισώπου κάνει ο Λαφονταίν το 1668 και ο μύθος για το τζιζίκι και το μυρμήγκι είναι ο πρώτος του 1ου Βιβλίου των γάλλου μυθογράφου.
Εκεί τον διάβασε ο Σαρλ Γκουνώ, συνθέτης που δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Μελετητής κάθε είδους μουσικής, η μουσική γλώσσα του αντικατόπτριζε το μέτρο, την αγνότητα έκφρασης με το ξεκάθαρο περίγραμμά της και την ευχάριστη μελωδικότητά της. Ίσως ξαφνιάζει κάποιους πως ασχολήθηκε με τη μυθολογία ο συνθέτης του εξαίσιου Αve Maria, του Φάουστ και του Ρωμαίου και Ιουλιέτας, που θεωρούνται αριστουργήματά του. Όμως η εργασία του Γκουνώ είναι ξεχωριστή, καθώς αναθέτει την αφήγηση των μύθων του Λαφονταίν σε χορωδία για τρεις φωνές. Ο Γκουνώ τονίζει το ιδιαίτερο ύφος του κειμένου με τη γραμμική απαλότητα της μελωδίας του, την οποία χαρακτηρίζει ποιητικότητα και συγκρατημένη έξαρση ευθυμίας.  Aριστοτεχνική και ευφάνταστη παρτιτούρα, δικαιολογεί πλήρως τη φήμη του δημιουργού της ως σημαντική προσωπικότητα στη γαλλική μουσική του 19ου αιώνα.

Charles Gounod: «La cigale et la fourmi»

5. Διάδοχος του Ζακ Όφενμπαχ θεωρείται ο ταλαντούχος, Charles Lecocq, αφού απέκτησε δημοφιλία με τις οπερέτες και κωμικές του όπερες. Μάλιστα σε διαγωνισμό οπερέτας που διοργανώθηκε από τον πατέρα του είδους, Όφενμπαχ μοιράστηκε το πρώτο βραβείο με τον συμμαθητή του, Ζωρζ Μπιζέ.
Οι κριτικοί συχνά αναφέρονταν στην κομψότητα της συνθετικής γραφής του και τον επαινούσαν για «το ελαφρύ άγγιγμα της μουσικής του, το λυρισμό και τη φινέτσα της».

Στον τραγουδιστικό κύκλο «Fables-Μύθοι» για υψηλή ανδρική φωνή και πιάνο, οι αναλυτές υπογραμμίζουν την ευρηματικότητα ως προς τη συντομία των μελωδιών του Lecocq, που ταιριάζουν απόλυτα με το ύφος των εύστοχων κειμένων.

Charles Lecocq: «Fables de La Fontaine, La cigale et la fourmi»

6. Mάλλον ο «Τζίτζικας και το Μυρμήγκι» ανήκει στα πρωτόλεια έργα του Σαιν Σανς, σίγουρα όμως ταιριάζει στο ύφος και την προσωπικότητα του συνθέτη. 

Υπάρχουν πολλές ευχάριστες λεπτομέρειες στη μελωδική γραμμή:

το μοτίβο που τρέχει ζωηρά πάνω στο πληκτρολόγιο θυμίζει το εργατικό μυρμήγκι, που αντικατοπτρίζει τον οργανωτικό και συνετό πάντα συνθέτη, ... για το τζιτζίκι ο Σαιν Σανς επινοεί ένα σύντομο μελαγχολικό  μοτίβο... και για τη διδακτική φύση του τέλους ένα έντονου σαρκασμού σχήμα.  

Saint-Saëns:  «La cigale et la fourmi»

7. Το 1886 παρουσιάζεται στο Παρίσι η τρίπρακτη κωμική όπερα: «La cigale et la fourmi» σε μουσική του Edmond Audran.
Βασισμένη χαλαρά στην εκδοχή των Αισώπου - Λαφονταίν, η όπερα εστιάζει στις ζωές δύο νεαρών γυναικών. Η μία μοιάζει στο μυρμήγκι, είναι συνετή και προνοητική, αντίθετα με την άλλη που σαν τον τζίτζικα είναι απερίσκεπτη, επιπόλαιη και πράττει χωρίς να σκέπτεται τις επιπτώσεις των ενεργειών της.

Η διαφορά του λιμπρέτου από τον κλασικό μύθο είναι το αίσιο τέλος. Σε αντίθεση με τον μύθο του Αισώπου, το «μυρμήγκι» φροντίζει το άπορο «τζιτζίκι», χωρίς όμως να δείχνει αν τελιά άλλαξε τακτική και έβαλε μυαλό...

Edmond Audran: «La cigale et la fourmi» :

Ακούμε την 1η Πράξη:

8. Kαι τελειώνουμε με ένα μπαλέτο. Ναι, καλά ακούσατε! Οι Μύθοι του Αισώπου-Λαφονταίν ενέπνευσαν το διάστημα 1940-1942 στον ευρηματικό Φρανσίς Πουλένκ το μπαλέτο: «Les Animaux modèles». Τη χορογραφία έκανε ο Serge Lifar, ο οποίος κράτησε και τον πρωταγωνιστικό ρόλο ως χορευτής στην πρεμιέρα στην Όπερα του Παρισιού.

Ο Πουλένκ συνθέτει σε διάφορα μουσικά στυλ δίνοντας ένα απολαυστικό ηχητικό αποτέλεσμα.
Επίσης είναι αξιοσημείωτο πως ο ίδιος ο συνθέτης προσαρμόζει το σενάριο δίνοντας μια πιο ανθρώπινη μορφή στα διάφορα ζώα...Ο ίδιος είπε για τον συγκεκριμένο μύθο:
«Το τζιτζίκι παρουσιάζεται σαν γερασμένη μπαλαρίνα και το μυρμήγκι σαν γριά επαρχιώτισσα».

Francis Poulenc: «Les Animaux modèles, La cigale et la fourmi»:

9. Eκτός κλασικής μουσικής έχουμε και μια έμπνευση από τον Charles Trenet.

Δημιουργός ονείρων με τις αθάνατες μελωδίες του, ο γάλλος δημιουργός ύμνησε τον έρωτα, τη θάλασσα, το αγαπημένο του Παρίσι...
«Μάγος των λέξεων, ποιητής και εφευρέτης ρυθμών», όπως τον χαρακτήριζαν, εδώ τον συνοδεύει ο Τζάνγκο Ράινχαρντ για να μας αφηγηθεί τον Αισώπιο μύθο με το προσωπικό του νοσταλγικό στυλ.

Charles Trenet: «La cigale et la fourmi» :

Eπίσης η 1η Συμφωνία του Σοστακόβιτς συνδέεται έμμεσα με τον συγκεκριμένο μύθο του Αισώπου. Βασισμένος σε αυτόν, ο ρώσος συνθέτης -ως σπουδαστής ακόμη- είχε εμπνευστεί μοτίβα τα οποία αργότερα χρησιμοποίησε στη Συμφωνία.