Βαν Γκογκ: ένας κρυμμένος Σοπέν στις επιστολές του...

 

H συλλογή επιστολών του Βαν Γκογκ περιλαμβάνει σχεδόν μια χιλιάδα γράμματα, από αυτά στα 700 είναι αποστολέας και στα υπόλοιπα αποδέκτης. Τα περισσότερα είναι γράμματα προς τον αδερφό του, αλλά υπάρχουν κι ορισμένα προς τον Γκωγκέν, τον Εμίλ Μπερνάρ κ.α.

Καθώς ο ζωγράφος υπήρξε μανιώδης φιλαναγνώστης, οι επιστολές του αντικατοπτρίζουν τις λογοτεχνικές του αναζητήσεις, όπως κι ένα μοναδικά αυθεντικό λογοτεχνικό ύφος.

Το στυλ του Ζολά, του Μπαλζάκ ή του Φλωμπέρ, αλλά και οι ποιητικές περιγραφές του Ντίκενς, της Σαρλότ Μπροντέ ή του Τζων Κητς, που διάβαζε τη νύχτα, όταν το φυσικό φως δεν ήταν αρκετό ώστε να ζωγραφίζει, είναι εμφανείς στην επιστολογραφία του.

Κάποτε ο Γκωγκέν διαβάζοντας τα γράμματα του Βαν Γκογκ τού είπε: "Πώς φαίνεται πως διαβάζεις συνεχώς!!"

Οι μελετητές των επιστολών του ισχυρίζονται πως "εκφράζεται υπέροχα, πως το ταλέντο του στη συγγραφή είναι αξιοθαύμαστο και κάλλιστα η συναρπαστική γραφή του θα τού εξασφάλιζε περίοπτη θέση στην παγκόσμια λογοτεχνία". 

Στις επιστολές του Βίνσεντ αντικατοπτρίζεται η πολύπτυχη προσωπικότητά του. Κάθε φορά και για κάθε περίσταση, υιοθετεί τον κατάλληλο τόνο να απευθυνθεί. Την εποχή που το ενδιαφέρον του για τη θρησκεία ήταν έντονο, (επηρεασμένος εμφανώς και από τον πάστορα πατέρα του, σπούδασε και θεολογία), ο τόνος του είναι σοβαρός, μεγαλοπρεπής, σχεδόν ρητορικός. Αργότερα, που ζει και κινείται στη φύση, απολαμβάνοντας το κάλλος της, υιοθετεί ύφος λιτό, όλο κομψότητα και χάρη, γλυκό και ανάλαφρο, αντικατοπτρίζοντας πλήρως τις σκέψεις και τα συναισθήματά του.

Η επιστολή με το σκίτσο
(wikimedia)

Αρχές του καλοκαιριού του 1890 ο Βαν Γκογκ γράφει από την Ωβέρ στον αδερφό του:

"28 Ιουνίου, 1890

Χθες και προχθές ζωγράφιζα το πορτρέτο της δεσποινίδος Γκασέ, το οποίο πιστεύω ότι θα δεις σύντομα. Το φόρεμά της είναι ροζ. Ο τοίχος στο φόντο, πράσινος με πορτοκαλί κηλίδες. Το χαλί κόκκινο με πράσινο. Το πιάνο, σκούρο βιολετί. Οι διαστάσεις του πιάνου είναι 1 μ. ύψος επί 50 εκ. πλάτος.
Τη ζωγράφισα με μεγάλη χαρά, αν και ήταν δύσκολη δουλειά. Μου υποσχέθηκε ότι την άλλη φορά θα πόζαρε με ένα μικρότερο όργανο...
[...]

Πάντα δικός σου,

Βικέντιος"

 

Η δεσποινίς Μαργκερίτ Γκασέ, στην οποία αναφέρεται στην επιστολή του ο Βαν Γκογκ, είναι η κόρη του Μεσιέ Γκασέ,  γιατρού, φιλότεχνου και συλλέκτη έργων τέχνης και φίλου κορυφαίων ζωγράφων της εποχής. Ο Πωλ Γκασέ είχε αναλάβει τη φροντίδα του ζωγράφου μας, όταν βγήκε από το άσυλο στο Σαιν Ρεμί. Είχε φροντίσει ο Τεό γι' αυτό, όταν έμαθε το ενδιαφέρον του Γκασέ να εργάζεται με καλλιτέχνες.
Και παρά την πρώτη αρνητική εντύπωση του Βαν Γκογκ για το γιατρό, στη συνέχεια έγιναν καλοί φίλοι. Αμέσως με την ευφράδεια, που τον διέκρινε έγραψε γι' αυτόν στον Τεό:

"Τελικά, δεν σου κρύβω πως στο πρόσωπο του Δρ. Γκασέ βρήκα έναν αληθινό φίλο. Κάτι σαν έναν άλλο αδελφό. Μοιάζουμε τόσο μεταξύ μας, και  σωματικά, μα κυρίως ψυχικά"

Van Gogh: "Marguerite Gachet am Klavier"

Το εικαστικό της Μαργκερίτ ολοκληρώθηκε λίγο αργότερα..

Η κοπέλα, η κόρη του γιατρού, αγαπούσε και κείνη πολύ τη ζωγραφική. Όμως αγαπούσε και τη μουσική.
Ήταν αυτοδίδακτη πιανίστα, ταλέντο που είχε κληρονομήσει από τη μητέρα της. Το πιάνο στο σπίτι ήταν εκείνης, όπως και οι παρτιτούρες...Η μητέρα λάτρευε την αέρινη, ρομαντική μουσική του Σοπέν, όπως και του Σούμπερτ ...
"Ο Σοπέν,...πολύ ανώτερος απ' τους άλλους, πλήττω με τους σύγχρονους συνθέτες", έλεγε συχνά.
Τής άρεσε να παίζει τα έργα του. Βαλς, Πρελούδια και Νυχτερινά. Όλα συνθέσεις του τρυφερού ποιητή των ήχων, του "Ραφαήλ" του πιάνου! Να παίζει μπαλάντες, αλλά και τις Σπουδές του. Κυρίως όμως απολάμβανε τις Μαζούρκες του. Κι έπαιζε με τόσο πάθος! Σε κάθε νότα ένοιωθε τον πόνο του νόστου, την ελπίδα και την κραυγή του μουσουργού. Κάθε φράση του ξεχείλιζε ιλαρό λυρισμό, αβρή τρυφερότητα, χάρη, μα και ορμή.

Αυτό είναι το πιάνο της... Εκεί ζωγράφισε ο Βίνσεντ τη δεσποσύνη Μαργκερίτ Γκασέ. Κι αυτές, είναι οι παρτιτούρες της, με δικές της σημειώσεις επάνω.
Όλες στοιβαγμένες και παρατημένες εδώ και πολύ καιρό, χωρίς ποτέ να ενδιαφερθεί κανείς γι'αυτές.

"Τής πήρα εγώ. Από δω και πέρα μού ανήκουν", σκέφτεται η 19χρονη κοπέλα.
"Μπορεί να είναι μικρής αξίας, αλλά είναι το πολυτιμότερο δώρο που θα μπορούσα να έχω από τη μητέρα μου... Οι ερμηνείες της -όσοι τις θυμούνται- λένε πως ήταν ονειρεμένες. Την συνέπαιρναν οι τρυφερές μελωδίες του ποιητή Σοπέν..  Ο πλούτος στις αποχρώσεις και το εκφραστικό τους βάθος, σαγήνευε...Οπότε και γω παίζω μόνο Σοπέν, τον αγαπημένο της...Και δεν κουράζομαι ποτέ..."

Όση ώρα πόζαρε στον κ. Βίνσεντ για να τη ζωγραφίσει, τα δάκτυλά της έτρεχαν πάνω στα ασπρόμαυρα πλήκτρα. Ο ζωγράφος φαινόταν να μην έδινε σημασία γιατί ήταν προσηλωμένος στη δουλειά του. Ήθελε να προλάβει να ολοκληρώσει τον καμβά πριν τη δύση του ήλιου. Προτιμούσε το φυσικό φως, που είναι αυτό που ωριμάζει χρωματικά το έργο. Όμως ο Βίνσεντ "χόρευε" με τα πινέλα του -θαρρείς- στο ρυθμό της μελωδίας, που το κορίτσι εκτελούσε. Σκεφτόταν πως ο γαλλοπολωνός πιανίστας και συνθέτης είχε πεθάνει τριάμισι χρόνια πριν γεννηθεί εκείνος...Κι ήταν μόλις 39 χρονών...Τόσο νέος!... Η καρδιά του φτεροκόπησε. Πήρε αρκετό από το σκούρο μωβ στην παλέτα του κι άρχισε τις πλατιές, βίαιες πινελιές. Ράπιζε τον καμβά με θυμό. Με κοφτές κινήσεις έβαφε με το σκούρο χρώμα το σκιτσαρισμένο πιάνο. Μωβ, χρώμα πένθιμο για το όργανο που έπαιρνε πνοή κάθε που ο Σοπέν άγγιζε τα πλήκτρα του. 

- Τριανταεννιά χρονών; φώναξε αγανακτισμένη η εσωτερική του φωνή. Πόσο άδικο να φεύγουν ιδιοφυίες σαν τον Σοπέν, τόσο νέοι! 
Χωρίς να σταματήσει τις πινελιές, ούτε καν να στρέψει το βλέμμα του, ρώτησε τη Μαργκερίτ ποιο έργο του έπαιζε.

- Tη Μαζούρκα σε φα μινόρε, του είπε, χωρίς και κείνη να γυρίσει προς το μέρος του, αφού τής είχε ζητήσει μη χάσει την πόζα της αν πρώτα δεν τής έδινε την άδεια. 

- Η φυματίωση έτρωγε τον Σοπέν κι ήταν πολύ αδύναμος όταν έγραφε τη Μαζούρκα αυτή, συνέχισε η κοπέλα. Η μουσική του έρεε γάργαρα στη φαντασία του και μόνο. Δεν μπορούσε να σηκωθεί να κάτσει στο πιάνο του δωματίου του για να παίξει. Είναι μια μαζούρκα, που δεν χορεύεται, και δεν χρειάζεται κανείς να πασχίσει για ν' ακούσει τη μελαγχολία της. Μοτίβα, που εκφράζουν τη φλόγα, το πάθος και τον πατριωτισμό του πολωνικού λαού. Η Μαζούρκα σε Φα είναι το τελευταίο τιτίβισμα του Σοπέν, είπε το κορίτσι, καθώς ολοκλήρωνε την τελευταία μουσική φράση.
Λίγους μήνες αργότερα η καρδιά του έπαψε να χτυπά...

- Μια τελευταία πινελιά μωβ στο πιάνο και τέλειωσα, είπε -φανερά απρόθυμος- ο Βαν Γκογκ, προσπαθώντας στη σιγή που ακολούθησε να κρύψει τις μελαγχολικές σκέψεις του. Μάζεψε το καβαλέτο. Κοιτούσε τη δύση, που κι αυτή βαφόταν μαβιά...Σκούρα και τα χρώματα στην ψυχή του, έδεναν με το μαύρο της νύχτας, που ερχόταν...

Η μοίρα είχε γραφτεί κοινή για τους δυο τους, συνθέτη και ζωγράφο. Ελάχιστους μήνες αργότερα θα έπαυε και του Βαν Γκογκ η καρδιά να χτυπά. Κι ήταν μόλις τριανταεπτά χρονών...

Πολύ λίγο μετά το θάνατό του, όλοι -ως άλλοι Σούμαν για Σοπέν- θα αναφωνούσαν για Βαν Γκογκ: "Κύριοι, αποκαλυφθείτε! Μπροστά σας είναι μια μεγαλοφυΐα!

(@ Ε.Ν)

Chopin: "Mazurka Op. 68 no. 4, F minor":

Ερέθισμα για τη γραφή της ιστορίας έδωσε η γενέθλια επέτειος του Ολλανδού ζωγράφου. Σήμερα συμπληρώνονται 170 χρόνια από τη γέννησή του στο χωριό Ζούντερτ στις 30 Μαρτίου 1853. Ήταν γιος του πάστορα Θεόδωρου βαν Γκογκ, το πρώτο από τα επτά παιδιά της οικογένειας.

Για τον Βαν Γκογκ υπάρχουν πολλά κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!

Κούντερα - Στραβίνσκυ: H απαράμιλλη ευτυχία της επινόησης...

Ο Μπαλανσίν με τον ελέφαντα, Μodoc, πρωταγωνιστή της παράστασης: "Circus Polka"
(από: forumangelcorella)

"Η ευτυχία θέλει καθημερινή εξάσκηση, όπως το βιολί", λέει ο Άγγλος πολιτικός και διανοούμενος, John Lubbock.
Συμφωνείτε;
Η ευτυχία δεν διδάσκεται, ούτε έχει μυστική συνταγή. Δεν είναι λεφτά, δόξα, επιτυχίες. Ευτυχία είναι στιγμές! Το γνωρίζουμε οι περισσότεροι. Στην απλότητα αυτών των στιγμών κρύβεται η ευτυχία κι ας πορευόμαστε σε πολύπλοκα μονοπάτια της καθημερινότητας...

20 Μάρτη: Διεθνής Ημέρα Ευτυχίας, σήμερα!

Έτσι ο χαιρετισμός μου έρχεται με μια εμπνευσμένη περί ευτυχίας αναφορά του Μίλαν Κούντερα, που πάντα εντυπωσιάζει με τη σαφήνεια και καθαρότητα του λόγου του, αλλά κυρίως με το σπινθηροβόλο χιούμορ του, που συχνά φθάνει ως τον σαρκασμό.

"Θυμάμαι την έκθεση Πικάσο στην Πράγα...Στη μνήμη μου έμεινε ένας πίνακας. Μια γυναίκα κι ένας άντρας τρώνε καρπούζι. Η γυναίκα είναι καθισμένη, ο άντρας είναι ξαπλωμένος κατάχαμα, με τα πόδια σηκωμένα ψηλά στον ουρανό, με μια κίνηση ανείπωτης χαράς. Κι όλα αυτά ζωγραφισμένα με απολαυστική ξεγνοιασιά, που μ' έκανε να σκεφτώ πως ο ζωγράφος, καθώς ζωγράφιζε τον πίνακα, θα ένιωσε την ίδια χαρά με τον άντρα που σηκώνει ψηλά τα πόδια. 

Η ευτυχία του ζωγράφου είναι διπλή ευτυχία. Είναι η ευτυχία να ατενίζεις με το χαμόγελο μια ευτυχία. Αυτό ακριβώς, το χαμόγελο.[...]

Στην ευτυχία του άντρα , ο ζωγράφος διακρίνει μια θαυμάσια σταγόνα κωμικού στοιχείου και αγάλλεται. Το χαμόγελό του ξυπνά μέσα του μια εύθυμη και ανεύθυνη φαντασία.[...]

Η ευτυχία για την οποία μιλώ, φέρει λοιπόν την σφραγίδα του χιούμορ..."

(Μίλαν Κούντερα: "Οι Προδομένες Διαθήκες", εκδ. Εστία, μτφ: Γιάννης Χάρης, σελ. 100-102)

Ο Μίλαν Κούντερα αναφέρεται προφανώς στο εικαστικό έργο: "Mangeuse de pastèque et homme écrivant-Τρώγοντας καρπούζι και άνθρωπος που γράφει" του Πικάσο:

(πηγή: artory.com)

Ο Κούντερα όπως θα γνωρίζετε, λάτρεψε τη μουσική του Ιγκόρ Στραβίνσκυ και συχνά μέσα από δοκίμιά του έσπευσε να τον υπερασπιστεί έναντι όσων τον κατηγόρησαν για λογής θέματα..

Έτσι, στο ίδιο Δοκίμιο, στο κεφ. "Ευτυχία και Έκσταση" και σαν απάντηση στον Τεοντόρ Αντόρνο που υποστήριξε πως ποτέ δεν αισθάνθηκε την παραμικρή απόλαυση ακούγοντας μουσική του Στραβίνσκυ, παραθέτει επιχειρήματα προκειμένου να αποδείξει την "ευτυχία, που ακτινοβολεί η μουσική του ρώσου συνθέτη".

Παράλληλα λοιπόν με την ανάμνηση του εικαστικού έργου του Πάμπλο Πικάσο με τον "ευτυχισμένο άνδρα", ο Κούντερα παραβάλλει κάτι από Στραβίνσκυ. 

Συνεχίζει:

"Τα ρόντο και τα μενουέτα των κλασικών συμφωνιών είναι πρόσκληση για χορό, αλλά η ευτυχία για την οποία μιλώ, δεν θέλει να εμφανιστεί σαν ευτυχία μέσα από την κίνηση ενός χορού.
Γι' αυτό και καμμιά πόλκα δεν μού προξενεί ευτυχία, εκτός από την "Circus Polka" του Στραβίνσκυ, που δεν γράφτηκε για να τη χορεύουμε, αλλά για να την ακούμε με τα πόδια ψηλά στον ουρανό.
Γιατί υπάρχουν και έργα που αποκάλυψαν την απαράμιλλη  ευτυχία του είναι, την ευτυχία που εκδηλώνεται με το να υπονοείς, να αιφνιδιάζεις, ακόμη και να σκανδαλίζεις, με μια επινόηση".

O πλήρης τίτλος της σύνθεσης του Στραβίνσκι που μνημονεύει ο Κούντερα και συνετέθη μετά από παρότρυνση του Μπαλανσίν είναι: "Circus Polka: For a Young Elephant", προορισμένη να  χορευτεί από 50 ελέφαντες με αμφίεση μπαλαρίνας και 50 μπαλαρίνες .

Ο ρώσος ιμπρεσάριος βρήκε ασυνήθιστη την πρόταση του τσίρκου Barnum & Bailey  της Ν.Υόρκης, που τού πρότεινε να χορογραφήσει ένα μπαλέτο για τον εξαιρετικά ευλύγιστο ελέφαντά τους, Μodoc. Πρόταση-πρόκληση την οποία και δέχτηκε. Αμέσως για την μουσική επένδυση της χορογραφίας σκέφτηκε τον Στραβίνσκυ, που πάντα ήταν ανοιχτός σε καινοτομίες και νεωτερισμούς. 

Την εποχή εκείνη ο Στραβίνσκυ βρισκόταν στο Παρίσι. Έτσι η επικοινωνία τους έγινε τηλεφωνικά κι ο χιουμορίστας συνθέτης δήλωσε πως θα δεχόταν να γράψει μουσική "μόνο για νεαρούς, παιχνιδιάρηδες  ελέφαντες..."

Ο Στραβίνσκυ ολοκλήρωσε τη σύνθεση μέσα σε ελάχιστες μέρες και πληρώθηκε με ένα υπέρογκο ποσό για τη δουλειά του. Η πρεμιέρα με τους ελέφαντες χορευτές να φορούν τις ροζ αέρινες tutu τους και τον νεαρό ελέφαντα Μodoc να πρωταγωνιστεί, έγινε το 1942 με τους παρευρισκόμενους αρχικά να αγωνιούν  και ανησυχούν μήπως τα ζώα πανικοβληθούν στην ακρόαση της μουσικής, όμως τελικά ήταν τόσο καλά εκπαιδευμένα που ανταποκρίθηκαν σχεδόν άψογα (εκτός από μια μικρή ρυθμική τους καθυστέρηση σε ορισμένα σημεία) και το πρωτότυπο show ενθουσίασε τους πάντες! 

Χαρακτηριστικό της χιουμοριστικής σύνθεσης είναι οι συχνές ρυθμικές εναλλαγές, χωρίς η φαντασία του Στραβίνσκυ  να περιορίζεται στο ρυθμό της πόλκας του τίτλου.  Στην ενορχήστρωσή του ο καλλιτέχνης χρησιμοποιεί συχνά ήχους από χαριτωμένα πίκολι και ρολαρίσματα ταμπούρλων, που παραπέμπουν εμπνευσμένα σε ήχους του τσίρκου, ενώ δίνεται έμφαση στα χάλκινα, λαμπροί, βηματικοί ήχοι που ταιριάζουν με την εικόνα του υπερμεγέθη ελέφαντα με το χαριτωμένο πλην ογκώδες παρουσιαστικό, που τον καθιστούν βαρύποδο και δυσκίνητο.

Ο δημιουργός χαρακτήρισε τη σύνθεση "μουσικοχορευτική  σάτιρα, ένα μουσικό ισοδύναμο με τα εικαστικά του Τουλούζ Λοτρέκ".

Αίσθηση κεφιού, ευθυμίας, απόλαυσης και ζωντάνιας απορρέει από την ακρόαση  και στο φινάλε μια ρυθμική πόλκα βασισμένη μελωδικά στο βασικό θέμα από το "Marche Militaire, Νο 1"  του Σούμπερτ, ξαφνιάζει ευχάριστα(3:12). Μια παραλλαγή-επινόηση που αιφνιδιάζει, προκαλεί ευφορική διάθεση, αποκαλύπτει ίσως την απαράμιλλη ευτυχία που εκδηλώνεται όταν ακομπλεξάριστα ένας δημιουργός "γελοιογραφεί" ή "παρωδεί" καταστάσεις...

Την ενορχήστρωση  για τη μπάντα του τσίρκου είχε κάνει ο David Raskin, και λίγο αργότερα ο συνθέτης έδωσε και μια εκδοχή για μεγάλη ορχήστρα, την οποία απολαμβάνουμε.

Stravinsky: "Circus Polka":

Τελικά, ουδείς αμφισβητεί πως ευτυχία είναι χιούμορ, είναι χαμόγελο...Χαμόγελο κι ελαφρότητα στις στιγμές...Είναι λίγες νότες από τον αγαπημένο μας συνθέτη, μια πινελιά του ζωγράφου που θαυμάζουμε...
Κάποιες φορές όμως ξεχνάμε πως κρύβεται στη στιγμή, που είναι μοναδική και κυνηγάμε άπληστα τα ύψη, κι ό,τι λάμπει...
Περίπλοκος και με πολλές ερμηνείες ο ορισμός της ευτυχίας...Τι να πω;......Για μένα είναι ηρεμία και γαλήνη ψυχής, είναι ησυχία συνείδησης πως πάλεψα για προσωπική, μα συγχρόνως και την ευτυχία του συνόλου, του οποίου είμαι μέρος...Αυτό, με κάνει ευτυχισμένη, με κάνει και χαμογελώ...
Ας μετράμε τη ζωή με τα χαμόγελα ..Είναι κάπως παρηγορητικό...

Για την Ημέρα Ευτυχίας μπορείτε να διαβάσετε κι ένα παλαιότερο άρθρο εδώ.

"Ο χρόνος, ο κλέφτης..."

Ένα, δύο, τρία, τέσσερα...κάπως έτσι αρχίζει το μέτρημα της ζωής...
Με ανάσες...σε μέρες, σε μήνες, σε χρόνια...
Μισός αιώνας...Ναι, συνειδητοποιείς ξαφνικά πως έχεις διανύσει μισό αιώνα ζωσών στιγμών και πως σου υπολείπονται πολύ λιγότερες απ'όσες έχεις ζήσει μέχρι τώρα...

Και τι κάνεις;
Τότε είναι που αρχίζει η μάχη....
Τρέχεις να προλάβεις όσα ανέβαλλες μέχρι τώρα...

Κι ο χρόνος βγαίνει ο θριαμβευτής σε όλα...
Γιατί τον σπατάλησες σε παράλογες σκέψεις, σε ανούσιες συζητήσεις, σε ρηχούς ανθρώπους και κυρίως σε άτομα, που δεν άγγιζες την καρδιά τους...

Ο χρόνος φεύγει, κυλά ασταμάτητα σε μια ροή αδιάκοπη, αδιαφορώντας για τις αδυναμίες και τις αγωνίες των ανθρώπων, σαν το ποτάμι που ρέει ατέρμονα.
Ένας  σκοτεινός ωκεανός, που  μέσα του ταξιδεύει το Σύμπαν, η πιο σκοτεινή, ασαφής και αινιγματική  ανθρώπινη σκέψη.

Ρέουσα πραγματικότητα, ο χρόνος! κι αυτό το γνώριζαν από την αρχαιότητα οι άνθρωποι!
Κι έτσι μετρούσαν το κύλισμά του,...με κλεψύδρες ...

Ερμής, Ήρων ή Κτησίβιος ;
Όποιος και να  τελειοποίησε την κλεψύδρα, το κύλισμα των ωρών γίνεται ισόχρονα ανάμεσα στα δυο δοχεία.

"Κλέφτης του νερού ", σύμφωνα με την ετυμολογία της λέξης, η κλεψύδρα ήταν γνωστή εκτός της Αρχαίας Ελλάδος και στην Κίνα, στην Βαβυλώνα και την Αίγυπτο.
Η πρώτη κλεψύδρα κατασκευάζεται  γύρω στο 1800 π.Χ. από τον Αιγύπτιο Φαραώ Αμενεμχέτ .
Στη συνέχεια το νερό αντικαθίσταται από άμμο.
Πάντα όμως ,με την κλεψύδρα εκεί να μετρά τον κλέφτη το χρόνο...και να θυμίζει πως ο χρόνος κινείται σε μια ακίνητη αιωνιότητα.

Η αμμοκλεψύδρα επινοήθηκε από τον Γάλλο μοναχό Λουιπράν τον 8ο μ.Χ. αιώνα.

Για πρώτη φορά χρησιμοποιείται σαν ρολόι, κλεψύδρα σε αγώνες σκακιού στο Λονδίνο.
Είκοσι κινήσεις σε δύο ώρες.
Το ημερολόγιο έγραφε: 11 Ιουνίου 1862.

Δε μας φοβίζει, που γυρίζει της κλεψύδρας η άμμος, φίλοι μου εκλεκτοί!...
Αρκεί  το ΤΩΡΑ να γεμίζει με ουσία και όνειρα...με δίψα για ζωή κι αγώνα για έναν ομορφότερο κόσμο...
Να γεμίζει με πράξεις και σκέψεις, που γλυκαίνουν την πικρή διαπίστωση της φθοράς...
Μην επιτρέπουμε στο χρόνο να  κλέβει πολύτιμες στιγμές μας...
Ο χρόνος της ύλης απαιτεί φαντασία, που ίσως μόνο τα παιδιά διαθέτουν...
Σκέφτομαι, νοιώθω σαν παιδί κι ευθύς με τυλίγει η δροσιά της γλυκιάς ηλικίας...Με φωτίζει ο ήλιος της αθώας εκείνης περιόδου..
Κι είναι θέμα δικού μου φωτοτροπισμού μη χάσω τα σημάδια του ήλιου αυτού απ'την ψυχή μου...
Έτσι νικώ εγώ, το χρόνο, τον κλέφτη!

Και αν ακόμα δεν σας έπεισα, θα σας πείσει η μουσική, ο καλύτερος τρόπος να χωνέψουμε το χρόνο.

"Μα πώς να χωρέσει ο χρόνος σε μια ευχή

παράξενο παιχνίδι είναι η ζωή

την κλεψύδρα να γυρνούσα κι ότι βγει

αρκεί να ξαναρχίζαν όλα απ’την αρχή...

"Ονιράμα:"ΚΛΕΨΥΔΡΑ"

Το κείμενo έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

"Μπανγκόκ: Oriental Hotel κομψότητος, μα κυρίως λογοτεχνικής διανόησης..." (φωτογραφικό άλμπουμ)

 

Tι θα λέγατε αυτό το απόγευμα να πάρουμε το απεριτίφ μας σε ένα χώρο, όχι απλά αριστοκρατικό και χλιδάτο, μα κομψού, εκλεπτυσμένου περιβάλλοντος, υψηλής αισθητικής;

Ιδιαίτερα φωτιστικά οροφής, που μοιάζουν με ξύλινα κλουβιά, όμορφα εικαστικά και διακοσμητικά αντικείμενα, αριστότεχνοι καθρέπτες και σκάλες με περίτεχνες κουπαστές συνδυάζουν την καλόγουστη Δύση με την εξωτική αύρα της Ανατολής με πολλά στοιχεία αποικιακού χαρακτήρα.

Δυο μετρίου αναστήματος μελαμψοί άντρες με στολή και καπέλο αξιωματούχου της βρετανικής αρμοστείας στην Ανατολή, μας άνοιξαν με προθυμία τη μεγάλη τζαμένια πόρτα…

Το Οriental Mandarin Hotel χτισμένο στις όχθες του Τσάο Πραγιά στην Μπανγκόγκ παραμένει μέχρι σήμερα ένα κτίσμα-σήμα κατατεθέν της πόλης, δέλεαρ για όσους λατρεύουν τέτοιους χώρους, μα και όσους αναζητούν μέρη να οσφρηστούν τις μυρωδιές που έκαναν πριν δεκαετίες μεγάλους της διανόησης να μείνουν εκεί και να εμπνευστούν τα δημιουργήματά τους…

Βλέπετε στο συγκεκριμένο ξενοδοχείο κατά την επίσκεψή τους στην «Πόλη των Αγγέλων» δεν κατέλυαν μόνο αστέρες του κινηματογράφου ή της μουσικής σκηνής(Ωντρευ Χεμπορν, Σον Κονερι, Σοφία Λόρεν, Ομάρ Σαρίφ, Λιζ Τέηλορ, Μάικλ Τζάκσον..) ή πρίγκιπες, πρόεδροι κρατών, (Νίξον, Χέλμουτ Κολ, Πριγκίπισσα Σοφία της Ισπανίας, Κάρολος και Νταϊάνα), ή  άνθρωποι του διαστήματος και του ποδοσφαίρου (Νιλ Αρμστρονγκ, Πελέ…), κατέλυαν και άνθρωποι της διανόησης…

Κυρίως  γι’αυτούς είχε χτιστεί ένα ιδιαίτερο οίκημα στον κήπο του ξενοδοχείου που βλέπει στο ποτάμι, ήσυχο και χωρίς το θόρυβο της πολυκοσμίας, σε αποικιακό ύφος, ανάλαφρα παλ χρώματα, προκειμένου η ατμόσφαιρα να βοηθά τις εμπνεύσεις τους…


Σήμερα αυτός ο χώρος κρατά το στυλ της τότε εποχής και οι αίθουσές του έχουν τα ονόματα των διάσημων θαμώνων του…
Γκράχαμ Γκρην, Νόελ Κάουαρντ,  Λαίδη Μπάρμπαρα Κάρτλαντ,  Τζον Λε Καρρέ, Τένεσσυ Ουίλιαμς, και τόσοι άλλοι!!

Αφού θαύμασα τον καλαίσθητο, κομψό και ευγενή χώρο εισόδου, προχώρησα στο μονοπάτι του κήπου με τις ψηλόλιγνες φοινικιές και άνθινες αγκαλιές με παραδείσια πουλιά, μια απερίγραπτα θαυμαστή τεχνητή, τροπική ζούγκλα, έφτασα στο «Οίκημα των Λογοτεχνών», όπως λέγεται σήμερα…

Σερβίρει καφέ, ποτό και ελαφρά σνακ…

Τα έπιπλα και η διάταξή τους παραμένουν αναλλοίωτα στο χρόνο.


Η βιβλιοθήκη, όπως μπαίνεις δεξιά.

Τα ράφια της αντέχουν καρτερικά το πολύτιμο βάρος των αναρίθμητων βιβλίων…
Κρυστάλλινοι πολυέλαιοι, αναπαυτικοί καναπέδες και πολυθρόνες από μπαμπού βαμμένο λευκό, υφάσματα και ταπετσαρίες κλαρωτές σε αποχρώσεις ενός ήπιου βεραμάν…όλα με μια αδιάλειπτη φινέτσα και λεπτότητα…

Μια αψιδωτή σκάλα με περίτεχνα κάγκελα οδηγεί στον επάνω όροφο, χώρος σήμερα κλειστός(δωμάτια που διέμεναν οι διάσημοι συγγραφείς), ένα αίθριο και τα παντζούρια μισάνοιχτα με το ύφος να παραμένει αποικιακό…

Ένας ανεμιστήρας οροφής, απαραίτητος για τις αφόρητες ζέστες αυτού του
τόπου…

Παραγγείλαμε κοκτέιλ…

Σε γεύση καρπουζιού το ένα, και αχλαδιού το άλλο και ζητήσαμε να

μας το σερβίρουν στο δωμάτιο του αγαπημένου Σώμερσετ Μομ…

Οι τοίχοι του, γεμάτοι φωτογραφίες και αποκόμματα με ενυπόγραφα χειρόγραφά του…

Ένας τυφλός πιανίστας έπαιζε απαλά δίνοντας με τον ήχο ζωή στις εικόνες που έπλαθε η φαντασία αγναντεύντας τον ολάνθιστο κήπο.

Στο βάθος ο πλατύς Τσάο Πραγιά με τα ιδιαίτερου σχεδιασμού καράβια του να ανεβοκατεβαίνουν απαλά κι αυτά προς την ροή του ποταμού ή προς την αντίθετη κατεύθυνση.

Κανείς δεν νοιαζόταν για το κύλισμα του χρόνου…
Όλα , λες, είχαν σταματήσει σε κείνη την εποχή, που ο Μομ βυθισμένος στις γουλιές του αγαπημένου του μαρτίνι προσπαθούσε να αναδείξει μέσα από τη γεύση του το «μειονέκτημα να είσαι τέλειος…»…

Ένοιωσα τη σκιά του να πλησιάζει, να κάθεται στο διπλανό από το δικό μας τραπέζι με ένα πακέτο σημειώσεων, μάρτυρες του λογοτεχνικού σύμπαντος του Μωμ…
Στο ένα χέρι το μολύβι , σα μπαγκέτα μαέστρου που ετοιμάζεται να διευθύνει το «Κουαρτέτο» του, και στο άλλο το ψιλόλιγνο , από καλής ποιότητος κρύσταλλο,  ποτήρι να καταπίνει αργά το ποτό του, έχοντας υποδείξει στον μπάρμαν τον τρόπο παρασκευής του…

-Το άδειο ποτήρι παγωμένο, παρακαλώ, από ώρα…
-Στάξτε μόλις δυο σταγόνες γρεναδίνης. Αναδεύστε απαλά, με κινήσεις σε ρυθμό νωχελικό …
-Τώρα, προσθέστε το αλκοόλ…
-Μόλις σας εκμυστηρεύτηκα το μυστικό μου…για λεπτό άρωμα και γεύση…

Βλέπω την θολή φιγούρα του πλάι μου να κινείται μέσα σε καπνούς…
Καταπίνει αργά τις γουλιές απ’το ποτό του…το στοχαστικό βλέμμα του αφημένο σε αίολες αναζητήσεις…
Όλα εδώ μέσα φωνάζουν την ύπαρξή του, όμως το μυαλό τον αναπλάθει μυθιστορηματικά, τόσο που συγχέεται η πραγματικότητα με το φανταστικό…
Φταίει το κοκτέιλ;…Φταίει ο χώρος που μεταφέρει έντονα την ενέργεια, την ανάσα όσων μοιράστηκαν εδώ το οξυγόνο τους;…
Βγαίνω στον κήπο…
Γοητεία της ατμόσφαιρας, της οσμής, της πλοκής, της γραφής, του στυλ…όλα, τόσο έντονα!

Άρτεμις και Έρωτας: μια επώδυνη πάλη ανάμεσα στο "επιθυμώ" και το "πρέπει"

 

Diana and Cupid, Pompeo Batoni, Metropolitan Museum, N.Y

Pompeo Batoni selfportrait

Ο ιταλός ζωγράφος, Πομπέο Μπατόνι γεννήθηκε στη Λούκα στις 25 Ιανουαρίου 1708 και υπήρξε ένας από τους πιο δημοφιλείς καλλιτέχνες της εποχής του, κάτι που αποδεικνύει ο μεγάλος αριθμός αριστοκρατών από όλη την Ευρώπη που επιθυμούσαν να αποκτήσουν έργα του. 

Διακρίθηκε στις προσωπογραφίες, αλλά -όπως στην περίπτωση του εικαστικού, που θα εξετάσουμε- και στις αλληγορικές και μυθολογικές του εικόνες.

Θεωρείται πρόδρομος του νεοκλασικισμού, καθώς το στυλ του ενσωματώνει στοιχεία της κλασικής αρχαιότητας, του γαλλικού ροκοκό  και του κλασικισμού.

Η Άρτεμη είναι η θεά του κυνηγιού, η προστάτιδα των άγριων ζώων, των βουνών και των δασών. Κόρη του Δία και της Λητώς και δίδυμος αδελφός της ο θεός Απόλλωνας.
Υπήρξε μία από τις ομορφότερες θεές της αρχαιότητας, όμως ήταν ορκισμένη παρθένα και τιμωρούσε όποιον δεν την σέβονταν.
Από τις ιέρειες και ακόλουθές της, η θεά απαιτούσε να δείχνουν αφοσίωση στις αρχές της και ιδιαίτερα στην παρθενία, που αυτή πρώτη φύλαγε παραδειγματικά.
Αρκετές είναι οι περιπτώσεις που κάποια ακόλουθός της παρασυρόταν από κάποιον θεό ή θνητό και στην συνέχεια γνώριζε την οργή της Άρτεμης και θανατώνονταν.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα διαφύλαξης της αγνότητάς της ήταν ο μύθος για τον κυνηγό Ακταίονα.
Όταν η θεά αντιλήφθηκε πως την είδε γυμνή, όταν λουζόταν, τον μεταμόρφωσε σε ελάφι και έβαλε τα σκυλιά του να τον κατασπαράξουν.
Έτσι ο Ακταίων δεν μίλησε ποτέ σε κανέναν για όσα αντίκρυσαν τα μάτια του!
Ακόμα, είναι εκείνη που ευθύνεται για το θάνατο των Αλωαδών, των γιγάντων Ώτου και Εφιάλτη.
Η θεά για να τους εκδικηθεί για την αναίδειά τους να επιβουλεύονται την τιμή της, σ'ένα κυνήγι τους μεταμορφώθηκε σε ελάφι, πέρασε ανάμεσά τους και κείνοι προσπαθώντας να τη σκοτώσουν εξοντώθηκαν μεταξύ τους...

Παρότι ορκισμένη παρθένα, σήμερα αναλύουμε ένα εικαστικό έργο που την απεικονίζει με το φτερωτό Έρωτα.

Pompeo Batoni: Άρτεμις και Έρωτας

To έργο θεωρείται ένα από τα καλύτερα του καλλιτέχνη, με τη μορφή της θεάς να βασίζεται στο διάσημο αρχαίο γλυπτό της "Κοιμισμένης Αριάδνης" στο Βατικανό.

Πρόκειται για μια κομψή σύνθεση που τα στοιχεία της παρουσιάζονται σε πυραμίδα:
Στη βάση του ο φτερωτός Έρως ακουμπισμένος στα πόδια της...στο κέντρο η Άρτεμις...και στην κορυφή το τόξο στα χέρια της θεάς.

Το τοπίο στο βάθος "εκτείνεται" ως ύμνος στην απέραντη ομορφιά της φύσης, της οποίας κυρίαρχη είναι η Άρτεμις, σαν η ''Πότνια θηρών''.
Όλο το ενδιαφέρον όμως, τραβάει η κίνηση της θεάς, που αφαιρεί το τόξο από τα χέρια του Έρωτα και ...μάλλον ετοιμάζεται να το σπάσει...
Βέβαια, η έκφραση στα λεπτά της χαρακτηριστικά είναι ήρεμη μ'ένα χαμόγελο διακριτικό, σχεδόν αδιόρατο...
Για προσέξτε, όμως τον   μικρό ερωτιδέα...δείχνει αληθινά ανήσυχος ότι θα το κάνει.
Τη σκηνή παρακολουθεί με ενδιαφέρον ένα από τα δύο όμορφα κυνηγόσκυλα της Άρτεμης, ενώ το άλλο έχει αφεθεί σε γλυκό ύπνο.

Η σκηνή είναι ειδυλλιακή...Η 'Αρτεμις τυλιγμένη στο λευκό χιτώνα της, που εικονοποιεί την παρθενικότητά της, χτενισμένη σεμνά με μόνο διάκοσμο στο κεφάλι της το σύμβολό της, το μηνίσκο της Σελήνης.
Το κόκκινο όμως ύφασμα του μανδύα, που έχει κυλήσει στα πόδια της και τυλίγει με τις πλούσιες πτυχώσεις του το κάτω μέρος του σώματός της παραπέμπει και στον πόθο, τη λαγνεία, το κρυφό πάθος,  τη σαρκική πλευρά του έρωτα...υπονοώντας πως η θεά δεν είναι ελεύθερη από τις επιθυμίες της σάρκας, ίσως γι' αυτό ''απειλεί'' να σπάσει το τόξο.
Ισως πάλι, αναλογίζεται τον Ενδυμίωνα, το βοσκό που η θεά κάποτε αγάπησε...

Όλη η σύνθεση είναι ένα παιχνίδι, ανάμεσα σε δύο αντίθετα , το ερωτικό πάθος και τη σωματική αγνότητα, την ανάγκη που δημιουργεί το ερωτικό ένστικτο και την επιθυμία ελέγχου αυτού του ενστίκτου.
Ποιός κερδίζει  σε αυτό το παιχνίδι;..Το  ''επιθυμώ'' ή το ''πρέπει'', φίλοι μου εκλεκτοί;

Πριν απαντήσουμε, ας αναλογιστούμε πόσες φορές δεν ζήσαμε στιγμές που επιθυμούσαμε διακαώς γιατί φοβήθηκαμε τη δύναμη και τη μαγεία τους.
Στιγμές που αρνηθήκαμε, γιατί διστάσαμε να δούμε παραπέρα από το σύνορο, που νόμοι και κανόνες μάς κράτησαν φυλακισμένους...

Aκόμα και την ορκισμένη να αντιστέκεται θεά, μεταμορφώνει η Τέχνη!
Στην αλληγορική ουβερτούρα της όπερας του Ζαν Φιλίπ Ραμώ: "Ιππόλυτος και Αρικία", Άρτεμις και Έρως ενώνουν τις προσπάθειές τους για να εξασφαλίσουν αίσια έκβαση στη σχέση του ζευγαριού...
Μουσική που ξεδιαλύνει όποια τυχόν σκαιά, τυραννική σκέψη μας...

Aκούμε την ουβερτούρα από το σύνολο Les Arts Florissants, που διευθύνει o William Christie.

Μια εκφραστική προσέγγιση τoυ κορυφαίου παγκοσμίως μαέστρου, ιδιαίτερα σε έργα μπαρόκ ρεπερτορίου.

«Νοστραδαμικές Προφητείες στο Μακρόκοσμο του Τζ.Κραμπ»

 

Nostradamus

Ο άνθρωπος, στέκει ανάμεσα σε δύο άπειρα: το Σύμπαν ή Μακρόκοσμο και κείνο που εκτείνεται απ' τον ίδιο τον άνθρωπο ως τα πιο μικρά υποατομικά σωματίδια, το Μικρόκοσμο.
Δύο άπειρα, που τους τελευταίους αιώνες πασχίζει να τα ερευνήσει για να ανακαλύψει τα μυστικά τους.

Επειδή η μουσική δεν είναι μόνο νότες, και αρμονικές συνηχήσεις…
Επειδή έχει να κάνει με μια ηχητική, ενστικτώδη σκιαγράφηση…
Κι επειδή δίνει αφορμή η πιθανή σαν σήμερα (14 Δεκέμβρη 1503) γέννηση στην Προβηγγία του αστρολόγου, φαρμακοποιού, προφήτη, μάντη και θεραπευτή Νοστράδαμου, καλημερίζω και σας καλώ να περιπλανηθούμε στον κόσμο του Σύμπαντος του Τζωρτζ Κραμπ.

Έναν κόσμο, που αντιπαραθέτει ο αμερικανός αβανγκάρντ συνθέτης στη γοητεία, που ασκεί ο Μπέλα Μπάρτοκ στον κόσμο των μικρών, κρυμμένων πραγμάτων, το «Μικρόκοσμό» του.

Πρόκειται για το έργο «ΜΑΚΡΟΚΟΣΜΟΣ» (τίτλος που φανερώνει την επιρροή του ως προς τον τίτλο μονάχα, από τον ούγγρο Μπάρτοκ), αποτελούμενο από 2 κύκλους με κομμάτια-φαντασίες, που σχετίζονται με το ζωδιακό κύκλο και τους αστερισμούς.
Ένα έργο στο οποίο ο Κραμπ εξερευνά τις δυνατότητες του «εκτεταμένου πιάνου» (εμπλουτισμένου δηλ. και με νέες, ασυνήθιστες τεχνικές εκτέλεσης).

Το όγδοο κομμάτι του 2ου Κύκλου έχει τίτλο «A Prophecy of Nostradamus» και πρόκειται για εμβληματική σύνθεση μεταφυσικών ανησυχιών, (όπου ο Νοστράδαμος συνδέεται με το ζώδιο του Κριού) και που κάθε εκτέλεσή της προκαλεί ενθουσιασμό και θαυμασμό για την πρωτοτυπία της.
Ο Κραμπ αναδεικνύει το πιάνο εκτός από χορδόφωνο, και ως κρουστό, όταν με όλο το βάρος του χεριού υποδεικνύει στον πιανίστα να πέσει με τον αγκώνα του πάνω στα πλήκτρα, αλλά και ως νυσσόμενο όργανο, όταν ο εκτελεστής ανασηκώνεται προκειμένου να δονήσει τις χορδές με τα δάχτυλά του.

pinterest

Ένα άλλο καινοτόμο στοιχείο του Κραμπ είναι η μουσική σημειογραφία που χρησιμοποιεί σε αυτό το έργο.
Θυμίζω πως οι παρτιτούρες του αποτελούν υποδείγματα μουσικής καλλιγραφίας και κάλλιστα θα μπορούσαν να θεωρηθούν αντικείμενα «εικαστικού ενδιαφέροντος».

Έτσι, οι «Προφητείες του Νοστράδαμου» αποτυπώνονται μουσικά σχηματίζοντας με τα σύμβολα έναν «κύκλο».
Γεωμετρικό σχήμα που συνδέεται με φιλοσοφίες και αρχαίους μύθους, καθώς ο κύκλος συμβολίζει την κυκλικότητα του χωροχρόνου.
Κυκλικός είναι και ο χάρτης του Σύμπαντος, που αντιπροσωπεύει την έννοια της ολοκλήρωσης στα Σανσκριτικά, τη γλώσσα και τη φιλοσοφία των οποίων μελέτησε εκτενώς ο Τζωρτζ Κραμπ.


Μπορείτε να ακούσετε το μέρος στο 1:50:

GEORGE CRUMB: Makrokosmos, Book II: «Prophecy of Nostradamus» 

"Σιάτλ: Τέχνη με σχιστά μάτια"

 

"Είναι σαν τη Μόνα Λίζα", είχε σκεφτεί όταν πρωταντίκρυσε τα σχιστά μάτια της...
Έρωτας με το πρώτο συναπάντημα των βλεμμάτων;..
Μάλλον, αφού βαφτίστηκε καθολικός για να τελεστεί ο γάμος...
Η βάφτιση έγινε στο Σιάτλ, την αμερικανική πόλη της Δυτικής ακτής όπου γνώρισε και διέμενε η Μπερναντέτ...
Πήρε το όνομα Παύλος...Από τα μικρά ονόματα του Σεζάν και του Πικάσο, που θαύμαζε τόσο!

Μάστορας του κολάζ, ο Paul Horiuchi, μού συστήθηκε μέσω μιας μεγάλων διαστάσεων τοιχογραφίας, που εκτίθεται δημόσια στο κέντρο του Σιάτλ...

Ο Πολ Οριούτσι, ιάπωνας μετανάστης στην Αμερική μού κίνησε αμέσως την περιέργεια να τον ψάξω...Αναζήτησα σχετικά βιβλία και όλο αυτό το διάστημα μελετούσα με περίσσιο ενδιαφέρον!
Οι σελίδες πολλές... και παρότι γραμμένες στα αγγλικά. ούτε που καταλάβαινα το γοργό ρυθμό που η ολοκλήρωση των γραμμών τους με ανάγκαζαν ν' ακολουθώ...

Ο Οριούτσι παίρνει έμπνευση από  ο,τιδήποτε...Κι η έμπνευση μοιάζει με αναλαμπή, με ηλεκτρισμό που διαρρέει με ρεύμα συνεχές τον καλλιτέχνη, όταν συνήθως βρίσκεται βυθισμένος σε ποιητικές αράδες, στους ήχους μιας γαλήνιας μουσικής ή σε μια θεατρική σκηνή, όπως εκείνο το δρώμενο, το βασισμένο σε νουβέλα σχετική με την καταστροφή του γκέτο της Βαρσοβίας από τους Ναζί...
Η σκληρότητά της τού ενέπνευσαν το 1961 το "The Wall", (εκτίθεται στο Seattle Αrt Μuseum...απαγορευόταν η φωτογράφιση)..., ενώ το '62 τού έγινε πρόταση να δημιουργήσει μια υπαίθρια τοιχογραφία στα πλαίσια διοργάνωσης της Παγκόσμιας έκθεσης στο Σιάτλ...

Βρίσκομαι μπροστά της και την παρατηρώ...

Τεράστια τοιχογραφία, λειτουργεί ως φόντο μιας θεατρικής σκηνής στο κέντρο της πόλης, στη βάση της "Διαστημικής Βελόνας",  του πανύψηλου Space Needdle, του πιο αναγνωρίσιμου μνημείου του Σιάτλ.

Μοντέρνας, μάλλον φουτουριστικού ύφους με επιρροή από κυβισμό, με τα γεωμετρικά σχήματα να πρωταγωνιστούν.

Τα χρώματα έντονα...
Δημιουργούν αντιθέσεις, προκαλώντας ευχάριστα συναισθήματα στον παρατηρητή...

Ανεβαίνω στην εξέδρα να περιεργαστώ καλύτερα...


Όσο πλησιάζω, τόσο λαμπυρίζουν και σπινθηροβολούν σχέδια και γραμμές, με τον ήλιο που αντανακλάται πάνω στο γιγάντιο ταμπλό να συμμετέχει στο παιχνίδισμα με μεγάλη προθυμία...
Στήνομαι φυσικά για μια φωτογραφία!

Το mural είναι φτιαγμένο ολάκερο από γυαλί!!!Ένα ψηφιδωτό από γυαλί, υλικό που επιλέχτηκε μάλλον για να αντέχει στις εξωτερικές συνθήκες.
Πράσινο των βαθύσκιωτων δασών, λευκό της αρμονίας, γκρίζο του στοχασμού, κίτρινο του ηλίανθου,  καφέ του πηλού, τυρκουάζ του ωκεανού, πορφυρό της καρδιάς...

Ένα ανασηκωμένο, κάθετο στο έδαφος επίπεδο γυάλινο κολάζ, απόηχοι κατακερματισμένων μηνυμάτων, διαβρωμένων αναμνήσεων απ'το κύλισμα του χρόνου...
Στις άκρες του υπάρχουν φθορές...
Σπασμένο γυαλί... απώλεια, τραυματισμός ψυχής,..."Νόστος", σκέφτομαι...
Πολύ μακριά απ'την εικαστική σύλληψη του καλλιτέχνη η δική μου ιδέα, αλλά η φαντασία είναι σχετική κι υποκειμενική, δε νοιάζεται να ταυτιστεί με τα μονοπάτια των άλλων...Έτσι δεν είναι;

Ο Οριούτσι, ξεκινώντας σαν κολάζ από πολύχρωμα σχισμένα χαρτιά, επαναδιατύπωσε το σχέδιο σε δεκάδες έντονα χρώματα από βενετσιάνικο γυαλί.
Χρησιμοποιώντας  τις χρωματικές παραλλαγές του γυαλιού, κατάφερε να αναπαραστήσει τη φυσική ομορφιά και τη χρωματική ποικιλία της Δυτικής Ακτής από το σμαραγδί πράσινο των αειθαλών κωνοφόρων, που αφθονούν στον τόπο τούτο, ως τις σκούρες μπλε αποχρώσεις του βαθυστέναχτου Ειρηνικού.
Έμπνευσή του η φύση κι εκφράζει την ομορφιά του τοπίου της σε αφηρημένη μορφή.

Ωστόσο, η λέξη που χαρακτηρίζει εν συνόλω το έργο αυτό είναι η λέξη: "κομψότητα".
Πόσο μυστηριώδης αυτή η καλλιτεχνική στιγμή!
Η μετουσίωση μιας πνευματικής αναλαμπής και σύλληψης, σε εικαστική ιδέα.
Οι γραμμές των σχημάτων κατ' αντιστοιχία με τον ορίζοντα, ακολουθούν λες, το νόμο της φύσης και της αρμονίας της, μοιάζουν να αιωρούνται κινούμενες από αύρες, που οι δυνάμεις τους συναντιούνται και εξουδετερώνονται...Αύρες της Ανατολής και της Δύσης.

H υπογραφή του φτιαγμένη κι αυτή με γυάλινες ψηφίδες.Το ίδιο και η ημερομηνία κατασκευής του έργου: '62.


Ο Paul Horiuchi γεννήθηκε το 1906, χρονιά (το έψαξα επί τούτου)του  Aλόγου στον ασιατικό ζωδιακό κύκλο. Ίσως εκεί να οφείλεται και η συγκεκριμένη διαδρομή του καλλιτέχνη και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του.
Οι άνθρωποι που έχουν γεννηθεί τη "Χρονιά του Αλόγου", λένε,  θεωρούνται εκφραστικοί, ενεργητικοί και δραστήριοι. Επίμονοι, σταθεροί στις αρχές τους, με τάση να παλεύουν για τα ιδανικά τους, μα κυρίως ντελικάτοι, ευαίσθητοι, κομψοί, κι ευγενικοί.

Το γιαπωνέζικο όνομά του ήταν Τσικαμάσα κι ο πατέρας του υπήρξε τραγουδιστής του Καμπούκι* ...Ίσως, συλλογίζομαι, πέρα από την επίδραση που άσκησαν  τα άστρα πάνω του, απ' αυτόν να  κληρονόμησε την καλλιτεχνική ευαισθησία, το άγγιγμα της ψυχής από τη μουσική και το συνδυασμό της με τις υπόλοιπες τέχνες...
Το DNA του όμως είχε κι άλλα χρωμοσώματα καλλιτεχνικής φύσης να αναπτύξει.
Όταν ο πατέρας έφυγε για την Αμερική, ο Τσικαμάσα ήταν μωρό.Τη φροντίδα του ανέλαβε ο παππούς, ένας άνθρωπος καλλιεργημένος, συλλέκτης αρχαιοτήτων και έργων τέχνης.
Απ' αυτόν, θεωρώ, έμαθε  να αναγνωρίζει ο,τιδήποτε αξίας, να εκτιμά τα πολύτιμα, να τα ταξινομεί με ευλάβεια, ν' αφουγκράζεται την ποιότητα της έμπνευσης, να αντιμετωπίζει την Τέχνη σαν κάτι υψηλό και εύθραυστο, σαν κομψή εκμυστήρευση μοναδικής γλυκύτητας και θελγήτρων!

Κάτι που μου έκανε εντύπωση και θα'θελα να το μοιραστώ μαζί σας, είναι πως παράλληλα, ως έφηβος ασχολήθηκε και με τον αθλητισμό..Ναι, ο Οριούτσι ήταν παίκτης του μπέιζμπολ, αλλά και δρομέας στα εκατό μέτρα. Μάλιστα είχε πιάσει και το Ολυμπιακό ρεκόρ και ίσως να συμμετείχε στους Ολυμπιακούς Αγώνες, όμως σταμάτησε να τρέχει, όταν διαγνώστηκε με διευρυμένη καρδιά.

Από νωρίς η  ζωή τού έστελνε οιωνούς για κάτι μεγάλο!Κάτι δυνατό ετοίμαζε γι'αυτόν...Έπρεπε μόνο να έχει υπομονή να γευτεί όσα οι θεοί της Ανατολής είχαν κατά νου για το μικρό Τσικαμάσα...

Ήρθε στην Αμερική. Σπούδασε ιαπωνική και αγγλική λογοτεχνία. Μετέφρασε Σαίξπηρ στα ιαπωνικά.
Αγαπούσε τις μοτοσυκλέτες...
Για κάτι που περηφανευόταν ήταν όταν νεαρός στην ιαπωνική κοινότητα θα διοργάνωναν μια παραδοσιακή γιορτή, ο ίδιος έγραψε το κείμενο μιας παράστασης Καμπούκι, στην οποία πρωταγωνίστησε κιόλας, ενώ σχεδίασε τα κοστούμια και έκανε και το μακιγιάζ!
Nα θυμίσω πως στο θέατρο Καμπούκι το μακιγιάζ επειδή αντικαθιστά τα προσωπεία άλλων θεατρικών ειδών, είναι εντυπωσιακότατο!Οπότε, μπορούμε να καταλάβουμε τη λεπτομέρεια και την ακρίβεια που απαιτείται, καθώς καλύπτει ολόκληρο το πρόσωπο με ζωηρότατα χρώματα, προκειμένου να αποδοθούν οι μορφές και οι τύποι (αγαθοί, θεϊκοί, δαιμονικοί ή ζωώδεις)...
Η απόδοση και υπογράμμιση αυτών των φυσιογνωμικών χαρακτηριστικών, ήταν μια δοκιμασία πάνω στην τέχνη της ζωγραφικής, κάτι σαν εξετάσεις τις οποίες απ'ότι φαίνεται πέρασε επιτυχώς.

"Είναι σαν τη Μόνα Λίζα...", σκέφτηκε...
Ναι, η Μπερναντέτ ήταν ο έρωτας της ζωής του...Ήταν ικανός να εμπνευστεί τα πιο παθιασμένα χαϊκού για το χατίρι της.
Παντρεύτηκαν το 1935. Έγιναν οι πρώτοι Ιάπωνες καθολικοί που οι γάμοι τους τελέστηκαν στο Σιάτλ, αφού βαφτίστηκε καθολικός, όπως η αγαπημένη του, παίρνοντας όπως ανέφερα το όνομα Παύλος, προς τιμήν των δυο ινδαλμάτων του ζωγράφων, Πωλ Σεζάν και Πάμπλο Πικάσο...
Παύλο βάφτισε και τον πρώτο γιο του, ενώ ο δεύτερος πήρε το όνομα Βίνσεντ, φόρος τιμής στον Βαν Γκογκ...

Η θυρωρός του Μουσείου τέχνης με είδε με το βιβλίο του Οριούτσι στο χέρι και πιάσαμε την κουβέντα...Με ενημέρωσε πως στη διπλανή γωνία θα μπορούσα να θαυμάσω ένα ακόμη διάσημο έργο του, που κοσμεί το λόμπι του ξενοδοχείου Fοur Seasons...
Μπορούσα να χάσω την ευκαιρία;..
Βγήκα από την κεντρική είσοδο στην Πρώτη Λεωφόρο και έστριψα δεξιά.Πριν το τέρμα του μπλοκ και στη συνάντηση του δρόμου με τη Union υψωνόταν ένας τεράστιος ουρανοξύστης που είχε είσοδο μετά τη στροφή.
Απ'έξω, ένα κάρο λιμουζίνες, ο θυρωρός με στολή εποχής και ημίψηλο καπέλο ανοιγόκλεινε τις πόρτες των αυτοκινήτων γεμάτος ευγένεια...
Κοίταξα τον εαυτό μου μέσα στην τεράστια τζαμαρία...Φορούσα ένα ξεπλυμένο τζην και μια ριχτή, άνετη μπλούζα, ενδυματολογικό σύνολο, απόστασης παρασάγγας από τη σικάτη ένδυση όσων μπαινόβγαιναν στο πολυτελές ξενοδοχείο...
-Πώς να μπω;...και το κυριότερο: πώς να φωτογραφήσω έτσι, εν ψυχρώ;...
Η αλήθεια είναι πως ντρεπόμουν λιγάκι, όμως οπλίστηκα με θάρρος γιατί το λάφυρο, αν τα κατάφερνα, ήταν "αξίας"...
Χαμογέλασα στον θυρωρό, που μου άνοιξε την πόρτα σπρώχνοντας το χρυσό πόμολό της...
Έπρεπε να διασχίσω το μακρύ διάδρομο για να φτάσω στη ρεσεψιόν.

"Massive Silence", στο Ξενοδοχείο Four Seasons Seattle 
(φωτο ΕΝ)

Φαινομενικά απτόητη, προχώρησα.
Φόρεσα ένα διάπλατο χαμόγελο γεμάτο αυτοπεποίθηση και...συστήθηκα:

"Καλησπέρα σας! Είμαι από την Ελλάδα και θαυμάστρια του καλλιτέχνη Οριούτσι.

Μήπως θα μπορούσα να φωτογραφήσω το έργο του τοίχου, εδώ στη ρεσεψιόν;"

Η κοπέλα μού γέλασε και κοίταξε δίπλα της τον ψηλό, έγχρωμο κύριο με το μπλε κοστούμι.Θα πρέπει να ήταν ο μάνατζέρ της, υπεύθυνος επί της υποδοχής.
Πριν ολοκληρώσω τη σκέψη μου και ταυτόχρονα με τη λάμψη από τα ολόλευκα δόντια του που άστραψε στο άνοιγμα του στόματός του καθώς γέλασε αληθινά, πήρα την απάντηση:

"Of course madam!It's our pleasure!"

Χωρίς να καθυστερήσω φυσικά, άρχισα τα κλικ! Έδωσα την ψηφιακή στον άντρα μου να απαθανατίσει και μένα δίπλα στο εικαστικό, που σίγουρα, γυρνώντας στο σπίτι, είχε να μου πει πολλά...
Ευχαρίστησα ευγενικά και βγήκα...Η παλέτα του Οριούτσι στο "Βαριά σιωπή", έτσι λεγόταν το έργο, ήταν σε γήινες αποχρώσεις...Δεν επέτρεψα στο μυαλό να πλανηθεί σε μονοπάτια ανάλυσης, έτσι τού άλλαξα πορεία και το έστρεψα πάλι στο γυάλινο μωσαϊκό του καλλιτέχνη που χτες είχα θαυμάσει στο κέντρο της πόλης...

Εντόπισα τις αποχρώσεις του πράσινου...
Απ' το αχνό των λιβαδιών ως το ζεστό του λαδιού κι απ'το ζουμερό λαχανί, χρωματικό δεσπότη των μποστανιών, ως τη μελαγχολία και το πένθος των κυπαρισσιών...

Και κάνω μια σκέψη...Μήπως αυτή η κατ'αναλογία εντονότερη  χρωματική προτίμηση έχει να κάνει με μια άλλη μεγάλη αγάπη του...Εκείνη για τα δέντρα μπονσάι;

Είχε ένα τεράστιο κήπο στο σπίτι του με νανάκια δενδρίλια, τα μπονσάι, που ο ίδιος καλλιεργούσε, περιποιείτο και κλάδευε, ακόμα και τις στιγμές αναλαμπής την περίοδο του αλτσχάιμερ που τον είχε χτυπήσει το τελευταίο διάστημα της ζωής του...(Προς τιμήν του ένα πάρκο της πόλης έχει πάρει το όνομα του. Ίσως καταφέρω να το επισκεφτώ).

Είχε πάθος για τα μπονσάι του, στα οποία έδινε σχήμα αγάπης, όπως έλεγε...Ήταν οι "γλυκές του ερωμένες", κατά την Μπεναντέτ, εκείνος όμως αρεσκόταν να τα ονομάζει "σιωπηλούς φίλους, που ποτέ δεν του αντιμιλούσαν...".
Φίλους, που ανταπέδιδαν την αγάπη και τη φροντίδα, που τούς πρόσφερε, με τη σιωπή της σοφίας...Με την ουρανόφερτη ομορφιά τους, που σκόρπιζαν στο χώρο ανασασμού του.

Πόσες ιστορίες έπλασα...Γεννήματα  της φαντασίας μου, απ'το κολάζ ενός γιαπωνέζου, που ήρθε μετανάστης από την άλλη άκρη της γης για να μιλήσει με τη γλώσσα της ψυχής του, να καταθέσει τις σκέψεις και τα αισθήματά του με γυάλινες ψηφίδες πάνω σ'ένα ταμπλό...πάνω στην επιφάνεια ενός βράχου...ξύλου ή πηλού...
Ποίηση της εικόνας, η γεωμετρία του!...με τα περιγράμματα των σχημάτων του να εγκλωβίζουν τη ρευστότητα του νερού, την τραχύτητα της θέλησης, όλη τη δύναμη του βράχου, τη συμπαντική αρμονία, τα αγέρωχα μηνύματα των συμβόλων, την ευγένεια και τη λεπτότητα μιας αγαθής ψυχής...

Αφημένος στην εσωτερική του φωνή, ετοίμασε τελετουργικό στην απλότητα, με μορφές λιτές, που όμως διατηρούν την αίσθηση του μέτρου και της πειθαρχίας, κάτι που ξεκινά από την τεχνική σούμι, που πρωτοδιδάχτηκε παιδάκι στην πατρίδα του...
Μια παραδοσιακή τεχνική της Ανατολής με δύο απλά υλικά: μελάνι και πινέλο. Σούμι είναι το μελάνι, που προέρχεται από τρίψιμο ορυκτών κι ο καλλιτέχνης με μια πινελιά πρέπει να δώσει τόνους από το κατάμαυρο ως το απαλό γκρίζο, χωρίς όμως να επέμβει για να διορθώσει το έργο του...
Τόσο απλό...τόσο δύσκολο, συνάμα...Όσο πιο βαθύ το ποτάμι, τόσο πιο σιωπηλή η ροή του...Γιατί η ομορφιά βρίσκεται στο απλό, ανεξάρτητα αν στις μέρες μας την ψάχνουμε στα σύνθετα και πολύπλοκα...
Σαν μια πρόταση καμωμένη μόνο από ουσιαστικά....εκεί που απουσιάζουν τα επίθετα κι έτσι  το ουσιαστικό αποκτά μεγαλύτερη ένταση...ικανό να αποδώσει τον  κραδασμό της καρδιάς, το βαθύ νόημά της...Ήρεμη ενέργεια, αν θέλετε...
Η αληθινή ομορφιά είναι απλή και ατάραχη, αγαπάει τη σιγή και την ηρεμία...Το απλό έχει τη σφραγίδα της σοφίας, δεν σπαταλιέται σε ανούσιες λεπτομέρειες...

Φιλοσοφίες της Ανατολής δοσμένες από πινέλα ενός καλλιτέχνη που το Σιάτλ τον αγκάλιασε σαν αληθινά δικό του γέννημα και θρέμα. Ένα δημιουργό, μοναδικής καλλιτεχνικής υπόστασης, που στο έργο του αντανακλάται η ιδιότυπη αισθητική του αντίληψη.

"Χάρηκα για τη γνωριμία, αγαπητέ κ.Οριούτσι!"

*****

*Καμπούκι = Παραδοσιακό Ιαπωνικό θέατρο, που βασίζεται στην ικανότητα(Κι) στο τραγούδι(Κα) και το χορό(Μπου). Ξεδιπλώνει μια τραγουδιστή αφήγηση με τη μουσική (κρουστή, ρυθμική και σκληρή) να τονίζει τη δράση.

"...κι ένας δεύτερος που νιαουρίζει στην οικογένεια..."

 

Ιατρικό Κέντρο Overlake…Όροφος: 9ος...
Tο παραβάν έκρυβε πίσω του το μορφασμό της οδύνης...
Η καρδιά χτυπούσε από νωρίς σ'ένα χτύπο γνώριμο μεν, μα ξεχασμένο εδώ και δυόμισι χρόνια που τον είχε και πάλι ακολουθήσει...
Η δυναμική του σταθερή... Ένα mezzo fortissimo να ηχεί έξω κι από το βαρύ τοίχο του δωματίου, τον καμωμένο από υλικό ηχομόνωσης αρίστου ποιότητος!
Το accelerando όμως, έμοιαζε να μην υπακούει στον κανόνα...Κινείτο σε μια πορεία τρελή κι ανεξέλεγκτη...
Όσο κι αν η λογική φώναζε:"Mην ανησυχείς!Όλα θα πάνε καλά...δεν είναι η πρώτη που γεννάει..."

Η επιτάχυνση των καρδιακών χτύπων μου διαρκώς αυξάνονταν!

Και ξαφνικά, όλα έσβησαν...Η κίνηση, κάθε τι τριγύρω πάγωσε στο άκουσμα του ήχου του...αυτού του πρώτου ήχου που λέμε κλάμα!...
Μωρουδίστικο κλάμα, ο πιο ερωτύλος ήχος και αηδονοκελάηδητος, που μου φώναζε πως βρισκόμουν σ΄ένα χώρο που περιείχε όλες τις στιγμές μου!

Αγωνιάς, λαχταράς, φοβάσαι, τρέμεις...και μετά η απόλυτη ευτυχία και συγκίνηση!

Είχε κάνει το ταξίδι του εννιά μήνες και τώρα, μια σταλιά άνθρωπος, ερχόταν να φωτίσει το θαύμα της ζωής! Υπέγραψε συμβόλαιο μαζί της…Την ώρα της υπογραφής οι δείχτες στο ρολόι του τοίχου έδειχναν 1:48 πριν το χάραμα…

Το γέλιο του, ζωγραφιά από λουλουδόσκονη…τα μάτια του, ασημοκέντητα φεγγάρια, σαν φαναράκια π’αναβοσβήνουν με τις ανάσες του…

Kαι κείνη η μυρωδιά του!!!
Αχ, άρωμα, που αν είχε σχήμα θα΄ταν μικροσκοπικό, κι αν είχε ήχο θα’τανε ψίθυρος γλυκός…
Ευωδιά του κόσμου ολάκερου, αυτήν που κάνει τη ζωή ΑΞΙΑ να τη ζήσεις, που όσοι ευλογούμαστε να οσφριζόμαστε, απολαμβάνουμε τη μαγεία της μέθης απ’το αψέντι του θαύματός της!

Για όσους το έχουν ξεχάσει ή αναζητούν απόκριση στο "τι είναι ευτυχία;", έχω την απάντηση, έτοιμη:
- Ένα βρεφικό πατουσάκι, το πρώτο ίχνος της...

"So cute!!"έλεγε η μαία!..."It's a very beautiful boy!!", o γιατρός και η doula!

Νομίζω, είμαι έτοιμη για το ρόλο...Ε, δυόμισι χρόνια εξάσκηση από την πρώτη φορά, κάτι έμαθα μου φαίνεται...

Όπως θα καταλάβατε, φίλοι αγαπημένοι: "ΓΕΝΝΗΣΑΜΕ!!!"
Το στερνοπούλι μου μ'έκανε γιαγιά!Ο Δημητράκης απέκτησε ξαδερφάκι...
Δεύτερο αγόρι στην οικογένεια!Αυτή τη φορά, από τη μικρή μου κόρη...

Duetto, δηλαδή, από δυο γλυκά boys!!!Έναν βρετανό κι ένα αμερικανάκι (στα χαρτιά, γιατί στην καρδιά επιθυμώ να παραμείνουν Έλληνες)…
Ένα τρυφερό ντουετάκι, που νιαουρίζει ευχάριστα, όπως εκείνες οι πονηρές γατούλες στο χιουμοριστικό ντουέτο για δύο γάτες από τον «Οθέλλο» του Τζοακίνο Ροσίνι, γραμμένο για δύο υψίφωνες και σας το φέρνει να το ακούσουμε η αύρα του Ειρηνικού μαζί με την αγάπη μου.

Δεν έχει στίχους, παρά μόνον την επαναλαμβανόμενη λέξη «μιάου»  δίνοντας ελευθερία αυτοσχεδιασμού στους ερμηνευτές.
Απολαυστικότατο το ντουέτο των γάτων περιγράφει μάλλον το φλερτάρισμα ενός αρσενικού γάτου με μία θηλυκή, ναζιάρα γατούλα…

Ο Ροσίνι, αν μη τι άλλο φαίνεται να ήταν άνθρωπος με χιούμορ…και μάλλον γνώριζε και τη γλώσσα των γάτων, μιας και έχει αποδώσει με τόση πιστότητα το διάλογό τους!
Άλλοτε  ήρεμα, να συμφωνούν στα πάντα και να χαίρονται την κουβέντα τους, κι άλλοτε να διαφωνούν και να’ ρχονται σε αντιπαράθεση….
Άλλες πάλι φορές να  θυμώνουν, και ν’ακούγονται τσιριχτά και οργισμένα κι έπειτα πάλι να φιλιώνουν... και οι κουβέντες τους να γίνονται όλο νάζι, γλύκα, γελαστά και παιχνιδιάρικα…

Όπως, υποθέτω, οι μελλοντικοί διάλογοι των εγγονών μου…


Με πολύ αγάπη από μια τρισευτυχισμένη γιαγιά!
Καλό βράδυ σε όλους!

Τζ. Ροσσίνι: «Χιουμοριστικό ντουέτο για δύο γάτες»,  

Victoria de los Ángeles - Elisabeth Schwarzkopf

"Ακράτα, Φλεβάρης 2016"

 

Ούτε γαλάζιο...ούτε πράσινο το χρώμα της θάλασσας.

Θολό, σκοτεινό κι άγριο των κυμάτων το ροχαλητό...

Κι εγώ, καφέ ρουφώντας, ν' αγναντεύω...

To βλέμμα υπηρέτης, στη μανιώδη κίνηση με τα τόσα χρώματα.

Κραυγές, οι άσπροι, υδάτινοι αφροί σε προπατορικό αμάρτημα...

κι ο μανιασμένος άνεμος, σ' έριδα με το βράχο και το κύμα...

Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό iporta.gr

«Σκέψεις σαν…φιλμ νουάρ»

 

pinterest

Συνήθως καλωσορίζουμε με πανηγυρισμούς την είσοδό μας στο νέο έτος.
Οι πανηγυρισμοί  δίνουν μια ψευδαίσθηση ευφορίας.
Όμως μετά τις φανφάρες και τις τυμπανοκρουσίες κάτι άλλο στροβιλίζει και τυραννά το μυαλό και τη σκέψη μου...

Eρωτηματικά, βροντόφωνα "γιατί", και χαμηλόφωνα υπερασπιστικά "διότι", μνήμες με 365 μπαλαρίνες να λικνίζονται στο θέατρο του μυαλού κι ο χρόνος πρωταγωνιστής κι ας έφυγε…
Και να κυλάει όλο εκείνο το παρελθόν, να ελίσσεται μέσα απ’ τις μέρες, τις ώρες, τις στιγμές  για να συναντήσει το παρόν, φέρνοντας μαζί του ό,τι άντεξε στον καιρό.

Και τότε ανοίγει η αυλαία της ψυχής με κείνον, το νέο, να σου χαρίζεται γενναιόδωρα,  παιχνιδιάρης και πεισματάρικα αισιόδοξος...τολμηρός, χαμογελαστός, καινοτόμος!

Και ξάφνου γίνεσαι συ ο πρωταγωνιστής!
Ανυπόμονος να ζήσεις το ρόλο, ενθουσιώδης, ανυπόφορος συχνά, μα και απολαυστικός, κουραστικός με την τελειομανία σου μα και αξιολάτρευτος με αυτή τη βαθιά πίστη σε έναν αγώνα αέναο να κρατηθείς στη σκηνή, να πολεμήσεις κάθε λογής σκιές...

Ξέρω πως πολλοί γελάτε διαβάζοντας αυτές τις γραμμές…
Κάθε χρόνο σκέφτεστε, τα ίδια Παντελάκη μου, τα ίδια Παντελή μου…
Άλλες οι προσδοκίες κι αλλού βρισκόμαστε τελικά…

Και κει είναι που κάνει επεισοδιακή εμφάνιση σαν σταρ σε φιλμ νουάρ, η απογοήτευση…

Χαμηλός φωτισμός κι η  ηρωίδα κυνική…
Δραματικές φωτοσκιάσεις, πνιχτή φωνή κι ένα γκρο πλαν στο θολό της πρόσωπο, που αναδεικνύει τις λεπτομέρειες της κατήφειας και περισυλλογής…
Κανένα ίχνος ευθυμίας πίσω απ’ τη ρυτίδα ανάμεσα στα συνοφρυωμένα φρύδια…
Σε ύφος κουλ τζαζ, μια τρομπέτα ακούγεται απόκοσμα σε μια μελαγχολική σύνθεση του Τσετ Μπέικερ…

Κι ύστερα ένα κενό, μια μεγάλη παύση…

Ε λοιπόν, όχι! Δεν θα τους γίνει το χατίρι!
Οπλίζομαι με πείσμα, ελπίδα κι αισιοδοξία, …αφοσίωση και προσήλωση στην επίτευξη του στόχου μου γι’ αυτή τη χρονιά, την ΕΥΤΥΧΙΑ!

Ξεπερνώ (τουλάχιστον το παλεύω) κάθε δειλία και φόβο!
Επενδύω σε μένα….και κυρίως στην αλλαγή του τρόπου σκέψης μου!
Όλα μπορούν ν’ αλλάξουν προς το καλύτερο, όταν η καρδιά βαθιά το επιθυμεί!
Ποιος μου επιβάλλει να μείνω κομπάρσος στην πιο μεγάλη παράσταση, στη ζωή «ΜΟΥ»;

Τολμώ!
Εγώ θα είμαι ο πρωταγωνιστής γιατί σ’ αυτό το έργο δεν είναι οι συνθήκες που καθορίζουν το φινάλε, αλλά οι αποφάσεις του σκηνοθέτη…
Επιλέγω λοιπόν, η σκηνοθετική  ευθύνη κι επιμέλεια, να’ ναι δική μου αυτή τη φορά…
Με ηρεμία, σκέψη, στοχασμό, πρωτοβουλία, ισόρροπη διάθεση ανάμεσα σε λογική κι ευαισθησία…
Εκεί κρύβεται το μυστικό μιας πετυχημένης παράστασης…Μοιάζει λίγο με την έννοια της ινδικής ράγκα, που αναδεικνύει μια κατάσταση ψυχής και πνεύματος...

Κλείστε τα μάτια και αφεθείτε στη συνάντησή τους με οδηγό τον Andi Otto, που με το "Fello" του κάνει ιδιαίτερο το κυνήγι της ευτυχίας. Το δοξάρι του τσέλου, του συστήματος "Fello" περιλαμβάνει αισθητήρες, που μετατρέπουν το άγγιγμα του τόξου σε ψηφιακά επεξεργασμένο ήχο.
Εδώ ο καλλιτέχνης αυτοσχεδιάζει προσεγγίζοντας με τον προσωπικό του τρόπο την ινδική ράγκα "Charukeshi", μια ράγκα της καρνατικής ινδικής μουσικής που υποκινεί στον ακροατή συναισθήματα πάθους και εσωτερικής ευτυχίας-ευεξίας.

Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr.

"...γιατί ΜΟΥΣΙΚΗ είναι ΠΑΙΧΝΙΔΙ!"

 

Σμάρι από μελίσσι οι παρέες...Τιτιβίσματα από ζωηρά, αεικίνητα έντομα οι φωνούλες τους.

Σήμερα ήταν η πρώτη μέρα στο σχολείο.

Η πρώτη μέρα, που θα είχαμε την πρώτη επαφή μας μέσα στην αίθουσα.

Αυτά, και γω. Εγώ κι αυτά.

8.15΄.Το κουδούνι χτυπά και το πρόγραμμα με θέλει να λέω την πρώτη καλημέρα της σχολικής χρονιάς σ'ένα τμήμα της Πρώτης Γυμνασίου.

Μια παρέα μαθητών περιμένει να με "υποδεχτεί" στο διάδρομο, έξω από την τάξη.

Κατευθύνομαι προς τα κει με την τσάντα χιαστί, στο αριστερό χέρι απουσιολόγιο, βιβλίο ύλης, τα βιβλία του μαθήματος, το κουτί με τα cds και στο δεξί το απαραίτητο εργαλείο για τη Μουσική, το cd player.

Ένας ιππότης νεαρός τρέχει προς το μέρος μου να με βοηθήσει στο κουβάλημα!

Ευτυχώς, γιατί με δυσκολία συγκρατούσα τα τόσα συμπράγκαλα...

Με φορεσιά το ολόγλυκο χαμόγελό μου μπαίνω στην τάξη.

Πράγματι, μεγάλου μήκους το χαμόγελο !Από το ένα ως το άλλο αυτί κι ακόμη παραπέρα!

Μου'χε λείψει, (μια και την προηγούμενη χρονιά ήμουν σε άδεια), η μυρωδιά της τάξης, η βαμμένη με τη ζωντάνια ενός εφήβου!

Άφησα τα πράγματά μου στην έδρα για να συστηθώ.

 -Ελπίδα Νούσα, το όνομά μου και μαζί θα κάνουμε Μουσική!

Η τσαπερδόνα του πρώτου θρανίου πετάχτηκε με κείνη την γλυκειά αυθάδεια, λέγοντας:

 -ΜΑΘΗΜΑ Μουσικής!!!

-Μμμμ, ψέλισα και την κοίταξα με ύφος, που έμοιαζε δήθεν απορίας.

Μου'χε δώσει ένα καλό ερέθισμα για την πρώτη μου "διάλεξη" ενώπιόν τους.

-Μα, ξεκίνησα, η Μουσική ΔΕΝ είναι μάθημα!Η Μουσική είναι ΠΑΙΧΝΙΔΙ!!

Τα παιδιά με κοιτούσαν με μια επιφύλαξη.

Μάλλον ήθελαν να αρθρώσουν πολλά, αλλά ο σεβασμός προς την ηλικία μου τα εμπόδιζε!

Και μη γελάτε, όσοι με ξέρετε!

Μπορεί εγώ να νοιώθω νέα, ακμαία και γεμάτη ενέργεια, όμως στα μάτια των δωδεκάχρονων 

φαντάζω όμοια με την προγιαγιά τους!!

-Μη σαστίζετε και ναι!Η μουσική είναι παιχνίδι!

Δηλαδή εσείς, πώς 'εχετε κατά νου την κυρα-Μουσική, ρώτησα...

Τα είδες όλα συγκρατημένα.

Σα να΄χαν να πουν τόσα πολλά, που όμως κάτι τους εμπόδιζε. 

Ένα αόρατο βαρίδι, που κρατούσε την όποια έκφραση δεμένη χεροπόδαρα.

Γιατί βλέπεις, για τους πολλούς από μας, όσα έρχονται κατά νου, απαντήσεις στο ερώτημα τι είναι Μουσική, δεν αρμόζουν στη σχολική διαδικασία.

Ο νεαρός με το μοντέρνο κούρεμα και το αρχαιοελληνικό όνομα, όπως έμαθα αργότερα, πήρε το λόγο:

 -Μουσική είναι ρυθμός.Είναι τραγούδι, είπε ο Ορφέας κοφτά!

-Φυσικά και είναι ρυθμός και μελωδία και τραγούδι!!Είναι όμως και μαγεία!!

Για θυμήσου ένα διάσημο πρόγονό μας, που'χε μάλιστα και τ' όνομά σου, του απάντησα!

 Κι έτσι ξετυλίξαμε τον όμορφο και διδακτικό μύθο του τραγουδιστή, που με τον αυλό και τη λύρα του κοίμιζε, μάγευε τα όντα, επιδρούσε στη διάθεση και την ψυχή τους!

 -Άρα;Τι άλλο είναι η Μουσική;

Είναι συναίσθημα, συγκίνηση, καλλιέργεια, εμπειρία, εκτόνωση!  Είναι εμψύχωση!

Ο ρυθμός, η κίνηση, το τραγούδι κι ο χορός ακόμα, θα΄ναι τα εργαλεία μας για έκφραση και δημιουργικότητα, γι'αυτοσχεδιασμό, εξωτερίκευση, συμμετοχή...ελευθερία, χαρά!

Όλα αυτά δε νοιώθετε όταν βγαίνετε στις αλάνες, τις πλατείες, τις πυλωτές ή τα μπαλκόνια έστω, να παίξετε με τους φίλους σας;

Η άκρη του ματιού μου έπιασε κάποιον μακρυμάλλη, που προσπαθούσε να κρυφτεί πίσω από το μπροστινό του.

Είχε μαζευτεί, καμπουριάσει σχεδόν, και με κατεβασμένο το κεφάλι και χαμηλόφωνα, ίσα που άκουσα τη φράση του:

 -Σύγκρουση με το κατεστημένο, κυρία;

 Γύρισα προς το μέρος του.

Είχε καταλάβει πως τον άκουσα και οπλισμένος αυτή τη φορά με θάρρος κι αυτοπεποίθηση ανασήκωσε το κεφάλι.

Τώρα με κοιτούσε ευθύς στα μάτια σα να επαναλάμβανε με τη σιωπή του την ερώτηση:

 -Σύγκρουση με το κατεστημένο, κυρία;

 Πέρασαν κάποια δευτερόλεπτα...

 -Οχι , αγόρι μου!Το εκπαιδευτικό κατέστημενο απαιτεί αποστάσεις μεταξύ μας κι αυτό ΔΕΝ το θέλω.

Εγώ θέλω να σε πιάσω απ΄το χέρι και να σου δείξω το φως !

Να δεις  τη ζωή με τον τρόπο που ΤΗΣ και ΣΟΥ αξίζει.

Να παραμείνεις ζωντανός, μ'ευαισθησίες και πάθος για ό,τι κάνεις!

Να νοιώθεις, να εμπιστεύεσαι, ν'αγαπάς!

Να προβληματίζεσαι, αλλά να μη χάνεσαι σε σύνθετους και περίπλοκους συλλογισμούς, συχνά αδιέξοδους, που αποπροσανατολίζουν από τούτα και κείνα τα μικρά, που κρύβουν την ευτυχία...

 Κοίταξα το ρολόι μου.Πάλι είχα φλυαρήσει.Σε δώδεκα λεπτά θα χτυπούσε για διάλειμμα.

Άνοιξα το κουτί με τα cds. Ανέσυρα ένα "εκτάκτου ανάγκης" από το προσωπικό μου αρχείο.

Άνοιξα το μηχάνημα, τοποθέτησα το δίσκο στη θέση του και πάτησα το play.

Ο ήχος ξεκίνησε...Ενίσχυσα το ρυθμό χτυπώντας παλαμάκια...

Φαίνεται οι μαθητές να απολάμβαναν την ακρόαση, μιας και κάτι τους έλεγε η μελωδία, που άκουγαν.

Λύθηκαν, χαλάρωσαν...Δεν υπήρχαν αποστάσεις...

Η επιθυμία της έκφρασης γινόταν πιο αισθητή, όσο η ένταση δυνάμωνε.

Ένας - ένας προστίθετο στην αυτοσχέδια μπάντα κρουστών.

Άλλος με κλαπς, άλλος με τα δάχτυλα κι άλλος με ό,τι πρόχειρο έβρισκε πάνω στο θρανίο.

Ένα μολύβι, ένα στυλό, ένα μαρκαδόρο.

Χωρίς ντροπές...

Άρχισα τα φωνήματα...

Έτσι, χωρίς πρόγραμμα, με ό,τι η φαντασία της στιγμής ανέβαζε στο στόμα.

Το σώμα μου ακολουθούσε ήπια το ρυθμικό χτύπο.Παρασύρθηκαν και κείνα.

Μπορεί να κάθονταν στις καρέκλες, αλλά η ανάγκη της έκφρασης γινόταν ηφαίστειο που δονείτο κι αναζητούσε την έκρηξη!

Η εσωτερική λάβα απαιτούσε οδό διαφυγής.

Η  τέχνη μου, πάλι είχε θαυματουργήσει!

Ιδιαίτερα τη στιγμή, που εισέβαλαν οι γκάιντες!

Οι μελωδίες, που ακούγονταν ήταν του  Μωρίς Ζαρ απ'την ταινία "ο κύκλος των χαμένων ποιητών".

Μέσα από τη λιτότητα της μουσικής του γραφής ο συνθέτης δημιούργησε ένα αριστούργημα!

Το "Keating’s Triumph" μια ηχητική ποίηση, προκάλεσε ρίγη και ανάταση ψυχής!

Οδήγησε στην εκτόνωση, τη συμμετοχή, την ελευθερία!

Γιατί ΜΟΥΣΙΚΗ δεν είναι μάθημα!!!...Μουσική είναι ΠΑΙΧΝΙΔΙ!!

Carpe Diem, guys!!!

(Αφιερωμένο στο Α2 του 9ου Γυμνασίου Πάτρας σχολ.έτους 2015-16)

Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό: iporta.gr