Ένα ποίημα του Μπάυρον στις παρτιτούρες των αδερφών Μέντελσον...

Ο Λόρδος Μπάυρον, γεννημένος στο Λονδίνο στις 22 Ιανουαρίου 1788, δεν υπήρξε απλώς ένας κορυφαίος ποιητής του Ρομαντισμού, αλλά ένα μοναδικό φαινόμενο.
Η ζωή, το έργο και ο θάνατός του πλέχτηκαν, δημιουργώντας έναν μύθο που ξεπέρασε τα όρια της λογοτεχνίας και άσκησε βαθιά επίδραση στην ευρωπαϊκή συνείδηση. Ανήκοντας στη δεύτερη γενιά των Άγγλων ρομαντικών ποιητών, δίπλα στον Kητς και τον Σέλλεϋ, έμελλε να συνδέσει το όνομά του με την ελληνική εθνική υπόθεση, πεθαίνοντας το 1824.

Κατά τη διάρκεια της ζωής του υπήρξε μια έντονα αντιφατική και συχνά σκανδαλώδης προσωπικότητα. Γοητευτικός, βαθιά καλλιεργημένος και ταυτόχρονα εκκεντρικός και άχαρος. Στα μάτια των συγχρόνων του φάνταζε ως ένας "έκπτωτος άγγελος", μια μορφή που προκαλούσε ταυτόχρονα θαυμασμό και αμηχανία.

Ο πρόωρος θάνατός του σφράγισε τη ρομαντική του μοίρα, ενώ η θυσία του για τα ιδανικά που διαπερνούσαν το έργο του προσέδωσε στον μύθο του ιδιαίτερο συμβολικό βάρος. Μετά θάνατον, η μορφή του μετατράπηκε σε εμβληματικό σύμβολο σκοτεινής γοητείας, όπου συνυπάρχουν ιδεαλισμός και απογοήτευση, ηρωισμός και δαιμονισμός. Έτσι, ο ίδιος ταυτίστηκε πλήρως με τον "βυρωνικό ήρωα" και παραμένει έως σήμερα ένας από τους σημαντικότερους Άγγλους ποιητές, με έργο που εξακολουθεί να συγκινεί τους αναγνώστες.

 

Πολλοί συνθέτες του 19ου αιώνα, ανάμεσά τους ο Φραντς Λιστ και ο Ρόμπερτ Σούμαν, ανήκαν στη γενιά που επηρεάστηκε βαθιά από τη ζωή, το έργο και τον μύθο του Λόρδου Βύρωνα. Η έντονη προσωπικότητά του και το ποιητικό του σύμπαν αποτέλεσαν ισχυρή πηγή έμπνευσης για τη ρομαντική μουσική δημιουργία, η οποία αναζητούσε νέους τρόπους έκφρασης και συναισθηματικού βάθους.  
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η προσέγγιση του Βύρωνα από τα αδέλφια Mέντελσον, Φάννυ και Φέλιξ, που προέκυψε από μια προσεκτική ανάγνωση των βυρωνικών κειμένων και έναν βαθύ θαυμασμό για τις ποιητικές του αρετές. 
Για τους ρομαντικούς δημιουργούς, και ιδιαίτερα για τους Mέντελσον, η ποίηση όφειλε να πλησιάσει τη μουσική, την ύψιστη τέχνη της ρομαντικής ευαισθησίας και η έντονη μουσικότητα της βυρωνικής ποίησης καθιστά τη μελοποίησή της φυσική και αισθητικά αναπόφευκτη.

 

 

Εικονογράφηση για το ποίημα: "Stanzas for Music"

(travelogues

"Δεν υπάρχει καμία από τις κόρες της Ομορφιάς
Με μια μαγεία σαν εσένα.
Και σαν μουσική στα νερά
Είναι η γλυκιά φωνή σου για μένα.

Όταν σαν να προκαλούσε ο ήχος της
ο γοητευτικός ωκεανός σταματά,
Τα κύματα είναι ακινητούν και αστράφτουν,
Και οι νανουρισμένοι άνεμοι φαίνονται να ονειρεύονται

Και το μεσάνυχτο φεγγάρι υφαίνει
τη φωτεινή της αλυσίδα στα βαθιά.
το στήθος ανασηκώνεται απαλά,
σαν βρέφος που κοιμάται

Έτσι το πνεύμα υποκλίνεται μπροστά σου,
Να σε ακούει και να σε λατρεύει.
Με γεμάτο αλλά απαλό συναίσθημα,
Σαν το φούσκωμα του καλοκαιρινού ωκεανού"

Το παραπάνω ποίημα του Λόρδου Μπάυρον, "There Be None of Beauty's Daughters" από "Stanzas for Music - Στίχοι για τη Μουσική", που υμνεί τη φωνή και τη μουσική ως δύναμη μαγευτική και υπερβατική, συγκίνησε βαθιά τα δύο αδέλφια Mέντελσον.

Φάννυ και Φέλιξ Μέντελσον

Τους συνεπήραν οι απαλές εικόνες της φύσης -η γαλήνη της θάλασσας, η σιωπή των ανέμων, το φως του φεγγαριού- όπου η μουσική εμφανίζεται ως εμπειρία που κατευνάζει και ανυψώνει την ψυχή.
Ο ήρεμος ρυθμός και η εσωτερική μουσικότητα του ποιήματος δημιουργούν μια αίσθηση λικνίσματος, σαν να νανουρίζεται ο αναγνώστης από την ίδια τη ροή του. Αν και μπορεί να διαβαστεί ως ερωτική προσφώνηση, η αμφισημία του τίτλου και των μεταφορών επιτρέπει μια βαθύτερη ερμηνεία...το ποίημα απευθύνεται εξίσου στην ίδια τη Μουσική. Έτσι, ο Μπάυρον συνδυάζει με ευφυή τρόπο δύο από τις μεγαλύτερες ανθρώπινες απολαύσεις -την αγάπη και τη μουσική- δημιουργώντας έναν λυρικό κόσμο που προσφέρεται ιδανικά για μελοποίηση.

Κάπως έτσι θα ένιωσαν η Φάννυ και ο Φέλιξ Μέντελσον, οι οποίοι μετέφεραν στην μελωδία τους την απαλότητα, την τρυφερότητα, την εσωτερική μουσικότητα και λυρικη γοητεία των στίχων. Η μουσική τους αναδεικνύει τις δυναμικές αποχρώσεις και τις φραστικές προεκτάσεις του ποιήματος μετατρέποντας κάθε στροφή σε ζωντανή ακουστική εμπειρία.

I. Felix Mendelssohn: "Stanzas for Music / There Be None of Beauty's Daughters"

II. Fanny Mendelssohn: "Stanzas for Music / There Be None of Beauty's Daughters"

Για το Λόρδο Μπάυρον υπάρχουν πολλά κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!