E.E.Cummings - Bernstein: "Αν δε μπορείς να φας πρέπει να..."

Ο ένας, εμβληματικός Αμερικανός ποιητής, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας.
Ο άλλος, σπουδαίος Αμερικανός μαέστρος, συνθέτης, πιανίστας και μουσικός δάσκαλος.

Το συναπάντημά τους, στη 14η Οκτωβρίου...

• Γεννημένος σαν σήμερα το 1894, ο  e.e cummings, η ποίηση του οποίου χαρακτηρίζεται για το "πειραματικό, άβαν-γκαρντ ύφος της, το ασυνήθιστο και συγχρόνως ανεπιτήδευτο λόγο της, με έντονο ερωτισμό και λυρικότητα. 
  
  Είναι περισσότερο γνωστός για τον αντισυμβατικό τρόπο σύνταξης των φράσεών του και παρατηρείται έντονα σε κάποια ποιήματά του πως δεν υπάρχει τίτλος ενώ δεν χρησιμοποιεί κεφαλαία.
  Έτσι, ακόμη και το όνομά του, e.e.cummings, το έγραφε με πεζά.
  
  
  
  
• Πέρασε στην αιωνιότητα σαν σήμερα, 14 Οκτωβρίου του 1990.
  Ένας σπουδαίος μουσικάνθρωπος, ο Λέοναρντ Μπερνστάιν δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Είναι θαμμένος στην κορυφή του Battle Hill, το ψηλότερο σημείο στο Μπρούκλιν... Ο πρωτοποριακός συνθέτης, μαέστρος και πιανίστας, ο καλλιτέχνης που άλλαξε το πρόσωπο του μουσικού θεάτρου, που ηγήθηκε της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης σε περισσότερες από 1.200 παραστάσεις, πέθανε στο διαμέρισμά του από ανακοπή καρδιάς, ενώ 5 μέρες νωρίτερα, στις 9 του ίδιου μήνα είχε ανακοινώσει την αποχώρησή του από το πόντιουμ...Ήταν 72 χρονών...
  
  Την ημέρα της κηδείας στους δρόμους του Μανχάταν όλοι περπατούσαν σκυθρωποί και στενοχωρημένοι για την απώλειά του. Οι εργάτες οικοδομών δε, καθώς περνούσε μπρος τους η επικήδεια πομπή, έβγαζαν το καπέλο τους, έσκυβαν το κεφάλι, υποκλίνονταν στο σπουδαίο τέκνο της Αμερικής, τον αποχαιρετούσαν με δάκρυα στα μάτια, φωνάζοντας: "Αντίο, Λένι!"

Σήμερα, τιμάμε τον ποιητή και άνθρωπο των Γραμμάτων και τον βασιλιά της μπαγκέτας στο σύγχρονο πόντιουμ, με μια σύνθεση του δεύτερου βασισμένη στην ποίηση του πρώτου.

"Αν δε μπορείς να φας πρέπει να

καπνίσεις και δεν έχουμε

τίποτα να καπνίσουμε: έλα μικρό μου

ας κοιμηθούμε

αν δε μπορείς να καπνίσεις πρέπει να

τραγουδήσεις και δεν έχουμε

τίποτα να τραγουδήσουμε, έλα μικρό μου

ας κοιμηθούμε

αν δε μπορείς να τραγουδήσεις πρέπει να

πεθάνεις και δεν έχουμε

Τίποτα να πεθάνουμε, έλα μικρό μου

ας κοιμηθούμε

αν δε μπορείς να πεθάνεις πρέπει να

ονειρευτείς και δεν έχουμε

τίποτα να ονειρευτούμε, έλα μικρό μου

Ας κοιμηθούμε"

(e.e.cummings: "115 Ποιήματα - Αν δε μπορείς να φας, πρέπει να", εκδ. Οδυσσέας, μτφ Σ.Σκαρτσής)

Στο παραπάνω ποίημα του e.e.cummings με τίτλο "if you can't eat you go to" ο ποιητής με πινελιές κυνικές περιγράφει ένα ζοφερό σενάριο όπου οι άνθρωποι αναγκάζονται να ανακαλύψουν εναλλακτικούς τρόπους προκειμένου να απεγκλωβιστούν από την απελπισία τους.

Όταν πεινούν καταφεύγουν στο κάπνισμα... όταν δεν έχουν τσιγάρο, τραγουδούν... όταν δεν μπορούν να τραγουδήσουν, πεθαίνουν...κι όταν δεν μπορούν να πεθάνουν, παραιτούνται στο κενό του ονείρου.

Το ποίημα απηχεί την απόγνωση και την παντελή έλλειψη ελπίδας την εποχή της μεγάλης ύφεσης, που χαρακτηριζόταν από ανεργία και φτώχεια.

Ήταν το 1976, όταν ανατέθηκε στον Λέοναρντ Μπερνστάιν να συνθέσει ένα έργο με αφορμή τη 200τή επέτειο από την Ανεξαρτησία των ΗΠΑ. 

Ο συνθέτης συλλαμβάνει την ιδέα σχεδιασμού μιας εικόνας του καλλιτεχνικού παρελθόντος της Αμερικής μέσα από την ποίηση 13 ποιητών της χώρας. Το θέμα της ποίησής τους σχετίζεται με την καθημερινότητα, τις συναναστροφές, τη δημιουργικότητα, τον έρωτα και τα προβλήματα μέσα στην πουριτανική κοινωνία.
Ποιητικοί στοχασμοί των Έντγκαρ Άλλαν Πόε, Γουώλτ Γουίτμαν, Γερτρούδης Στάιν, Φρανκ Ο' Χάρα, Λάνγκστον Χιουζ, αλλά και ε.ε.Κάμινγκς συνθέτουν έναν κύκλο δώδεκα τραγουδιών, όπου συναντώνται εκκεντρικές απόψεις και τοποθετήσεις που περιφρονούν τις κοινωνικές συμβάσεις σε μια προσέγγιση ακαταμάχητου εκλεκτικισμού, που αντανακλά ελεύθερα την πλουραλιστική φύση της χώρας.

Ο κύκλος τιτλοφορήθηκε: "Songfest".

Τα μελοποιημένα ποιήματα ερμηνεύονται από έξι σολίστ και αποδίδονται άλλοτε σόλο, ντουέτο ή σεξτέτο. Αυτή η εναλλαγή ενισχύει τη θεατρικότητα του έργου και υπογραμμίζει την εναρμόνιση φωνών, απόψεων και ύφους σαν μια μουσική συζήτηση σε εθνικό επίπεδο.
Το Songfest δεν είναι απλώς ένας κύκλος τραγουδιών· είναι μια ηχητική καταγραφή της αμερικανικής ταυτότητας, πολύμορφη, αντιφατική, πολυεπίπεδη και ανοιχτή στο διαφορετικό. 

Το ποίημα του Κάμινγκς "Αν δε μπορείς να φας" ξεδιπλώνεται σ' ένα σεξτέτο που ηχεί ανατρεπτικό και με χορευτική διάθεση, γεμάτο ζωντάνια και χιούμορ. Η μουσική επένδυση του Μπερνστάιν αγκαλιάζει τη φευγαλέα και ασυνήθιστη γραφή του ποιητή, μετατρέποντας τον ρυθμό των λέξεων σε χορευτική, αυστοσχεδιαστική ενέργεια.

Η σύνθεση φέρει έντονα τα υφολογικά χαρακτηριστικά των μιούζικαλ του Μπερνστάιν, με θεατρικότητα, σαρκασμό και ανεπιτήδευτο λυρισμό. Το ύφος είναι παιγνιώδες και πολυεπίπεδο, σαν να αμφισβητεί τις φόρμες της λόγιας μουσικής, ενώ ταυτόχρονα τις χρησιμοποιεί με μαεστρία.Ένα μουσικό κράμα, που αξιοποιεί την ηχητικότητα της τζαζ, λάτιν και κλασικής.

Απολαύστε το!

L. Bernstein: Songfest, VIII: "If you can't eat you got to", sextet:

e e cummings: "κουβαλώ την καρδιά σου"...

 "Άντρας αγκαλιάζει γυναίκα", e.e.cummings
(pinterest)

Αμερικανός ποιητής, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας, o e.e. cummings γεννήθηκε σαν σήμερα, 14 Οκτώβρη1894.
Η ποίησή του χαρακτηρίζεται για το "πειραματικό, άβαν γκαρντ ύφος", ασυνήθιστο και συγχρόνως ανεπιτήδευτο λόγο της.

e.e.cummings,
αυτοπροσωπογραφία

Η παράδοξη στίξη του και τυπογραφία υπογραμμίζουν το ιδιαίτερα ασυνήθιστο στυλ του.

Είναι περισσότερο γνωστός για τον αντισυμβατικό τρόπο σύνταξης των φράσεών του, και παρατηρείται έντονα σε κάποια ποιήματά του πως δεν υπάρχει τίτλος ενώ δεν χρησιμοποιεί κεφαλαία. Έτσι, ακόμη και το όνομά του, e.e.cummings, το έγραφε με πεζά.

Ο κορυφαίος μοντερνιστής ποιητής ανάμεσα στα έργα του άφησε και συγκλονιστικά ερωτικά ποιήματα, που με τρόπο ιδιαίτερo και μοναδικό αποτυπώνουν όλες τις εκφάνσεις του έρωτα...τρυφερές... αγνές... άσεμνες ή πιο ηδυπαθείς...
Στην ποίησή του απαντάται ο απελπισμένος, ο παράνομος, ο βαθύς, ο ιδανικός έρωτας...
Οι φράσεις αταξινόμητες ξεδιπλώνουν μικρά δοκίμια του έρωτα, με την ποιητική φιλοσοφική σκέψη του ποιητή να μάς υπενθυμίζει πως αυτό το γλυκό και συνάμα ταραχής συναίσθημα αποτελεί τον κινητήριο μοχλό στη ζωή μας.

To όλο γοητεία και μεθυστικό άρωμα ποίημά του: "i carry your heart-κουβαλώ την καρδιά σου μαζί μου", είναι ένα μικρό λεκτικό τελετουργικό, ένα αποκαλυπτικό εγκώμιο στο βαθύ συναίσθημα...Αναδύει πάθος, λυρισμό, συγκίνηση, μα κυρίως την αλήθεια της ψυχής του ποιητή, το απόλυτο ξεγύμνωμά της...

"Κουβαλώ την καρδιά σου μαζί μου (την κουβαλώ στην

καρδιά μου) δεν είμαι ούτε στιγμή χωρίς αυτήν (όπου

πηγαίνω εκεί πας, καλή μου· και ό,τι

καμώνεται από μονάχα εμένα είναι δικό σου κάμωμα, ακριβή μου)

φοβάμαι

μοίρα καμιά (γιατί εσύ είσαι η μοίρα μου, γλυκιά μου) θέλω

κόσμο κανένα (γιατί ωραία είσαι κόσμε μου, αληθινή μου)

και είσαι εσύ ό,τι ένα φεγγάρι εννόησε ποτέ

και ό,τι ένας ήλιος ποτέ θα τραγουδήσει εσύ είσαι

να το βαθύτερο όλων μυστικό που ουδείς γνωρίζει

(να η ρίζα από την ρίζα και ο ανθός απ' τον ανθό

κι ο ουρανός από τον ουρανό του δέντρου που λέγεται ζωή· που φύεται

ψηλότερο απ' όσο μπορεί να ελπίζει η ψυχή ή το μυαλό να κρύψει)

και να το θαύμα εκείνο που κρατάει τα άστρα χωριστά

κουβαλώ την καρδιά σου (την κουβαλώ στην καρδιά μου)

Πολυπράγμων, με μια ιδιαίτερη άποψη για τον τρόπο έκφρασης, ποιητικά και εικαστικά, ο e.e.cummings, συγκινεί πολλούς.

To παραπάνω εικαστικό τιτλοφορείται: "Άντρας αγκαλιάζει γυναίκα" και είναι του ίδιου του ποιητή που υπήρξε και ταλαντούχος ζωγράφος. 

Ιδιαίτερος και πολυτάλαντος καλλιτέχνης ο κάμινγκς κι αυτό το ποίημά του αγγίζει βαθιά την ψυχή μου! Η ποιητική του φωνή ακούγεται ψιθυριστή, βελούδινη να διεκδικεί το άγγιγμα, την ανατριχίλα, τη βαριά αναπνοή απ' την ερωτική λαχτάρα. Κουβαλάει την επιθυμία και την ταραχή παγανιστικών Ερωτιδέων, καταγράφοντας τον αναστεναγμό του εραστή...

Καλημέρα με 4 από τις αρκετές μουσικές ρυθμίσεις του ποιήματος από χορωδιακά σύνολα.

Χορωδιακές εμπνεύσεις που δίνουν στην ποιητική δημιουργία την ουράνια διάσταση που τής αρμόζει.

1.Laura Farnell : i carry your heart

2. David Dickau: i carry your heart

3. Toby Young: i carry your heart

4. Eric Whitacre: i carry your heart

Για τον κάμινγκς μπορείτε να διαβάσετε και παλαιότερο κείμενο εδώ.

Pierre Boulez: "Cummings είναι ο ποιητής"...

Selfportrait, e.e.Cummings
(πηγή: arthur.io)

"η ποίηση και κάθε άλλη τέχνη ήταν είναι και θα είναι πάντα

αυστηρά και ξεχωριστά ζήτημα ατομικότητας"

(e.e.Cummings)

Αμερικανός ποιητής, πεζογράφος και θεατρικός συγγραφέας, ο e.e.Cummings.
Γεννημένος σαν σήμερα το 1894 , η ποίησή του χαρακτηρίζεται για το "πειραματικό, άβαν γκαρντ ύφος", ασυνήθιστο και συγχρόνως ανεπιτήδευτο λόγο της, με έντονο ερωτισμό και λυρικότητα.
Πιστεύοντας ότι η ποίηση είναι τόσο οπτική όσο και λεκτική, ο Cummings αψήφησε τους κανόνες.

Η παράδοξη στίξη του και τυπογραφία υπογραμμίζουν το ιδιαίτερα ασυνήθιστο στυλ του.

Είναι περισσότερο γνωστός για τον αντισυμβατικό τρόπο σύνταξης των φράσεών του, και παρατηρείται έντονα σε κάποια ποιήματά του πως δεν υπάρχει τίτλος ενώ δεν χρησιμοποιεί κεφαλαία. Έτσι, ακόμη και το όνομά του, e.e.cummings, το έγραφε με πεζά.

Ποίηση, θέατρο, δοκιμιογραφία απαρτίζουν τα περί τα 3000 έργα του, τα οποία συμπληρώνονται από αρκετούς πίνακες ζωγραφικής και σχέδια, καθώς υπήρξε και ικανός ζωγράφος..

"Nude woman", e.e.Cummings
(πηγή: eecummingsart)

"κυρία, θα σε αγγίξω με τον νου μου.

θα σε αγγίξω και θα σε αγγίξω και θα σε αγγίξω

ώσπου να μου δώσεις

ξαφνικά ένα χαμόγελο, συνεσταλμένα άσεμνο

(κυρία θα σε

αγγίξω με τον νου μου.) θα σε αγγίξω,

αυτό είναι όλο,

απαλά κι εσύ ολότελα θα γίνεις

με απέραντη ευκολία

το ποίημα που δεν θα γράψω"

(e.e.Cummings, μτφ: Βλαβιανός Χ.,Δούκας Γ.)

"Cummings ist der Dichter-Cummings, ο ποιητής" ονομάζεται η σύνθεση του Pierre Boulez, που έγραψε το 1986  για 16 σόλο φωνές ή μικτή χορωδία και όργανα.
Το κείμενο είναι ανακατωμένες φράσεις από τέσσερα ποιήματα του Κάμινγκς, που ανήκουν στην ποιητική συλλογή του "No Thanks", που εκδόθηκε το 1935 από τον ίδιο με αφιέρωση στους δεκατέσσερις εκδοτικούς οίκους που την απέρριψαν. Ίσως ο τίτλος "Οχι, ευχαριστώ" αναφέρεται ειρωνικά σε αυτές τις απορρίψεις των εκδοτών.

"Πολλοί", λέει ο συνθέτης, "έχουν αναρωτηθεί γιατί χρησιμοποιώ γερμανικό τίτλο (Cummings ist der Dichter) για ένα μελοποιημένο ποίημα στην αγγλική γλώσσα...
Λοιπόν, μού είχε παραγγελθεί να συνθέσω ένα έργο για το φεστιβάλ στο Ulm. Ξεκίνησα να μελοποιώ το ποίημα του Κάμινγκς.
Όταν το τελείωσα, δυσκολευόμουν να βρω τίτλο για το έργο.
Έτσι, απάντησα στην επιστολή της γραμματέως με τα λίγα γερμανικά μου:
"Δεν έχω επιλέξει τίτλο ακόμα, αλλά αυτό που μπορώ να σας πω είναι το εξής: Ο Cummings είναι ο ποιητής".
Η γραμματέας παρανοώντας τα γραφόμενά μου απάντησε:
"... "Όσο για τη νέα σας δουλειά: Cummings ist der Dichter ...."...
Βρήκα το λάθος υπέροχο, που σκέφτηκα, πως ήταν ο τίτλος που ερχόταν από τους Θεούς για τη σύνθεση μου".

Tα πουλιά εδώ, επινοώντας τον αέρα

κελαηδούν στο λυκόφως

Κοίτα τη στιγμή

έλα ψυχή και συ φωνή...

Ο Mπουλέζ παίρνει ως κείμενό του μια "μυστηριώδη" μινιατούρα και διασκορπίζει τις συλλαβές ασυνήθιστα και σχεδόν ακατανόητα μέσα από ένα καλειδοσκόπιο εκπληκτικών αρμονιών. Ο συνθέτης εντυπωσιάζεται από το χώρισμα των λέξεων, τις παρενθέσεις, πο ενεργοποιούν το σύστημα κατανόησης του εγκεφάλου, όπως η ακολουθία "va / vas / vast", που γίνεται το κάλεσμα των πουλιών να τραγουδήσουν.

Το ποιητικό κείμενο αντιπροσωπεύει πλήρως την άποψη του Κάμμινγκς για τη ζωή, την ανταπόκρισή του στις ομορφιές του φυσικού κόσμου, δίνοντας πρώτη θέση στην αγάπη.

Θέμα του ποιήματος είναι τα πουλιά. Ο Κάμινγκς περιγράφει μια σκηνή λυκόφωτος. Ο αέρας είναι γεμάτος από τα κελαηδίσματα πουλιών. Η εικόνα και η αίσθηση περιγράφεται μοναδικά, δηλώνοντας πως τα πουλιά "επινοούν" τον αέρα και η θέαση-παρατήρηση είναι τόσο εντυπωσιακή που ο αναγνώστης "εμπλέκεται ολοκληρωτικά" στην ατμόσφαιρα που πλάθει. Ο ποιητής απευθυνόμενος στην ψυχή του τον καλεί να γίνει μέρος της ομορφιάς με αρωγό το συνθέτη, που σκιαγραφεί έναν ιδιαίτερα ευρηματικό ηχόκοσμο με μελισματική γραφή εύθραυστης ομορφιάς...

"Cummings ist der Dichter",  Pierre Boulez:
(Διευθύνει ο συνθέτης)