"Μπετόβεν...τί να πρωτογράψεις;"

 

"Η μουσική είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην πνευματική και την αισθησιακή ζωή".
-Μπετόβεν-

Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας της Ιατρικής θέτει στους φοιτητές του ένα ιατρικό ερώτημα:

"Σε ένα ζεύγος, που έχει 4 παιδιά, ο πατέρας είναι βαριά άρρωστος, η μητέρα φυματική και από τα 4 παιδιά το 1ο είναι τυφλό, το 2ο πέθανε, το 3ο είναι κωφάλαλο και το 4ο είναι φυματικό, ενώ η φυματική μητέρα εγκυμονεί το 5ο παιδί. Με τέτοια κληρονομική επιβάρυνση και τόση οικογενειακή δυστυχία οι γονείς πρέπει διακόψουν την κύηση ή όχι;" 

Η πλειονότητα των φοιτητών απαντά:

"Συμφωνούμε για τη διακοπή της κύησης"

Και ο καθηγητής:

"Συγχαρητήρια! Μόλις δολοφονήσατε έναν … Μπετόβεν!"

(Την ιστορία αυτή συνηθίζουν να τη διηγούνται για ευνοήτους λόγους οι περισσότερο θρησκευόμενοι και ηθικολόγοι, αλλά έχει το δικό της ενδιαφέρον...)

(Ο Μπετόβεν σε ηλικία 13 χρονών)

Δεν είμαστε σίγουροι για την ακριβή ημερομηνία γέννησης του Μπετόβεν, ωστόσο οι αξιόπιστες πηγές υποστηρίζουν ως πιθανή μέρα γέννησης τη σημερινή 16  Δεκεμβρίου. 

Πιστοποιητικό βάπτισης(lvbeethoven)

Στηριζόμενοι στο διασωθέν χειρόγραφο πιστοποιητικό βάπτισης του αθάνατου μουσουργού που αναγράφει την ημερομηνία: 17 Δεκεμβρίου 1770 και με δεδομένη τη συνήθεια τα νεογέννητα λόγω συχνής θνησιμότητας να βαπτίζονται την επομένη ημέρα από τη γέννησή τους.



Όταν ο γερμανός μουσικός και μέγας φιλότεχνος Βαλντστάιν γνώρισε τον Μπετόβεν, (είχε πεθάνει πρόσφατα ο Μότσαρτ), προφήτευσε :

"Αν εργαστεί σκληρά, θα έχει  το πνεύμα του Μότσαρτ από τα χέρια του Χάυντν!"

(ο Μπετόβεν εκείνη την εποχή μελετούσε δίπλα στο Χάυντν)

Κατόπιν ο Βαλντστάιν έγινε φίλος και πάτρονάς του!
Ο Μπετόβεν του αφιέρωσε τη γνωστή  Σονάτα για πιάνο Ν. 21, τη "Waldstein Sonate"

"Της γυναικός το σώμα είναι το μουσικό όργανο"...[...]..."Βιολί Στραντιβάριους είναι της γυναικός το σώμα...Λουδοβίκος Μπετόβεν ο βιολιστής του...και η πράξη του έρωτα, το μουσικό γινόμενο που ακούγεται είναι η σονάτα Κreutzer...Η ένατη σονάτα..."

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΙΑΝΤΙΝΗΣ

Επίσης δεν γνωρίζουμε ποια ήταν εκείνη η "Αθάνατη αγαπημένη" του για την οποία μιλάει με τόσο πάθος σε κάποιες επιστολές του!

Αναφέρει σε ένα γράμμα του:

''Οι σκέψεις μου ταξιδεύουν σε σένα αθάνατη αγαπημένη...

Μπορώ να ζήσω μόνο μαζί σου αλλιώς καθόλου.

Ηρέμησε ζωή μου.

Μόνο αν αναλογιστούμε ήρεμα την ύπαρξη μας 

θα επιτύχουμε το στόχο μας να ζήσουμε μαζί...

Συνέχισε να μ'αγαπάς.

Μην παρεξηγήσεις την πιστή καρδιά του αγαπημένου σου.

Πάντα δικός σου. Πάντα δική μου Πάντα εμείς.''

Άλλοι κάνουν λόγο για την Τερέζ φον Μπρούνσγουικ ή την  Αντονίν Μπρεντάνο με την οποία αλληλογραφούσε συχνά.
Άλλοι πάλι λένε πως πίσω απ'την "Ιmmortal beloved" κρύβεται η γυναίκα του αδελφού του, Γιοχάννα Βαν Μπετόβεν !

"Ακόμα και στο κρεβάτι οι σκέψεις μου τρέχουν σ' εσένα, Αθάνατη αγαπημένη μου. 

Τρέχουν εδώ κι εκεί ευφροσύνες, αλλά ύστερα από λίγο γίνονται θλιμμένες καθώς περιμένουν το πεπρωμένο να εισακούσει την επιθυμία μας. 

Η θα ζήσω μαζί σου ή δε θα ζήσω καθόλου. "

Οι επιστολές αυτές βρέθηκαν ανάμεσα σε άλλα προσωπικά αντικείμενα του συνθέτη.Μάλλον δεν είχαν αποσταλεί ποτέ...

Η "Αθάνατη Αγαπημένη" έγινε ταινία...Σεναριογράφος και σκηνοθέτης αφήνουν υπονοούμενα πως το μυστηριώδες πρόσωπο ήταν η κουνιάδα του Μπετόβεν...

"...Αγγελέ μου, Όλα μου, Εαυτέ μου!μόνο λίγα λόγια σήμερα και αυτά με μολύβι..."

Ο Μπετόβεν θαύμαζε τα ιδανικά της Γαλλικής Επανάστασης, έτσι αφιέρωσε την τρίτη συμφωνία του στον Ναπολέοντα Βοναπάρτη ...

"Beethoven Symphony 3", Nissan Engel

Mέχρι, που ο Ναπολέων ανακήρυξε τον εαυτό του αυτοκράτορα.
Τότε ο Μπετόβεν οργισμένος, άρπαξε την πρώτη σελίδα από το χειρόγραφό του, διέγραψε την αφιέρωση και έγραψε:

"Ηρωική, αφιερωμένη στο θάνατο ενός ήρωα"

"Αρχική σελίδα της Ηρωικής με διαγραμμένη την αφιέρωση"

Το δεύτερο μέρος "Marcia Funebre – Adagio assai" της Συμφωνίας " έχει εμβατηριακό χαρακτήρα.

ΜΠΕΤΟΒΕΝ και  ΦΥΣΗ

Είναι γνωστή η αγάπη του Μπετόβεν για τη φύση, που ήταν γι'αυτόν, όπως έλεγε ο ίδιος :

"Δασκάλα ζωής".

"Θάθελα πολύ να μοιάζω σε όλα με ένα δέντρο. 

Θά'θελα να γίνω ανώτερος σε Αρετή, καρποφορώντας, βυθίζοντας τις ρίζες μου με τη σταθερότητα της ψυχής, για να δώσω στην πρακτική ζωή μου κατεύθυνση και δύναμη ...

Α! να μπορούσα να πήγαινα από άστρο σε άστρο, όπως πάνω από λουλούδι σε λουλούδι",

γράφει ο συνθέτης.

("Μπετόβεν,περίπατος στη φύση" λάδι, Julius Schmid (1854-1935)

Το 1808 ολοκληρώνει την  "Ποιμενική" του συμφωνία, που υψώνεται ως ύμνος στη φύση και τα στοιχεία της, τον ήλιο, τον άνεμο, τα δέντρα, τη γη.

"Αγαπώ τα δέντρα περισσότερο από τους ανθρώπους. 

Τα δάση, οι βράχοι σου δίνουν την απάντηση που περιμένεις", 

γράφει στη φίλη του Τερέζα Μαλφάτι.

Την "Ποιμενική Συμφωνία" τη συνέθεσε σε ηλικία 37 χρόνων, όταν η κώφωσή του βρισκόταν σε προχωρημένο στάδιο.. Λέγεται πως δεν μπορούσε να ακούσει τα κεληδίσματα των πουλιών, το κελάρυσμα του ποταμού ή το θρόισμα των φύλλων. Ένοιωθε όμως έντονα μέσα του τη φωνή του ανέμου, το τραγούδι που λένε τα σύννεφα, τις μελωδίες που συγκλονίζουν ουρανό και γη.

"Με ρωτάς από πού παίρνω τις ιδέες μου", είπε κάποτε ο Μπετόβεν σε ένα φίλο του.
"Δεν μπορώ να σου πω ακριβώς. Οτιδήποτε θα μπορούσε να εμπνεύσει έναν ποιητή... έξω στον καθαρό αέρα, στα δάση, ενώ περπατώ αργά τη νύχτα ή νωρίς το πρωί... Τις αρπάζω στα χέρια μου, τις μεταφράζω σε ήχους που τριγυρίζουν έντονα γύρω μου μέχρι να τις γράψω σαν νότες στο χαρτί..."

"Συνθέτοντας την Ποιμενική" χαρακτικό, Franz Hegi (1754-1850

Tο τελευταίο μέρος, ίσως είναι το πιο εμπνευσμένο της συμφωνίας.
Η θύελλα έχει υποχωρήσει και ο ήλιος ξαναβγαίνει. Το κλαρινέτο και το κόρνο αναγγέλλουν το καινούριο θέμα.
Είναι το  τραγούδι του βοσκού: "Αισθήματα ευτυχίας και ευγνωμοσύνης μετά τη θύελλα".

--------

Όπως η γέννηση, έτσι και τα τελευταία λόγια, που ψέλισσε ο συνθέτης αποτελούν μυστήριο...

Άλλοι λένε πως συλλάβισε τη λατινική φράση : "Plaudite, amici, comedia finita est" δηλαδή:

"Χειροκροτήστε φίλοι μου ,η παράσταση τελείωσε!"

Άλλοι βιογράφοι του, πάλι πως απογοητευμένος, που τόσα χρόνια ζούσε με χαμένη την ακοή του, είπε:

"Στον Παράδεισο θ'ακούω!"

...Και μια τρίτη εκδοχή αναφέρει πως γυρνώντας στο φίλο του J. Hummel, ο οποίος ήταν στο κρεβάτι του :

" Δεν είναι αλήθεια, Hummel, ότι έχω κάποιο ταλέντο μετά από όλα τούτα;"

"26 Μαρτίου  1827, ενώ ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν βρισκόταν ξαπλωμένος στο νεκρικό του κρεβάτι, ο νεαρός μουσικός Φερδινάνδος Χίλερ βρισκόταν εκεί, για ν' αποδώσει τον ύστατο φόρο τιμής στον μεγάλο συνθέτη. 
Είχε πάει εκεί με το δάσκαλό του Hummel.
Εκείνη την εποχή συνηθιζόταν να κόβουν μια τούφα από τα μαλλιά του νεκρού σαν ενθύμιο και αυτό έκανε και ο Χίλερ την επομένη του θανάτου του Μπετόβεν".

("Η κόμη του Μπετόβεν,Russell Martin,μετάφραση: Παναγιώτης Μακρίδης,Εκδόσεις Γκοβόστη)

Αφηγείται ο συνθέτης Hiller:

"Την επομένη του θανάτου του Μπετόβεν,πήγα με τον Hummel στο σπίτι του εκλιπόντος.
Ήθελα να κόψω μια τούφα απ'τα μαλλιά του. 
Ο Hummel με απέτρεπε, λέγοντας πως θα χαλούσα την εμφάνισή του.
Όταν όμως φτάσαμε, είδαμε πως  οι ξένοι είχαν ήδη κόψει πολλές τούφες...ήταν σχεδόν φαλακρός". 

(Μνήμες του Μπετόβεν, εκδ. Maynard Solomon, CUP, 1992)

(O Μπετόβεν στο νεκροκρέβατό του - Xαρακτικό βασισμένο σε ένα σχέδιο του Wilhelm von Lindenschmit,όπου παρουσιάζει τον Hummel να κρατά το χέρι του Μπετόβεν και τον Hiller, πιθανώς πίσω από την κουρτίνα του κρεβατιού)

Επί έναν αιώνα η τούφα των μαλλιών αποτελούσε πολύτιμο οικογενειακό κειμήλιο της οκογένειας Χίλερ...
Το Β΄Παγκόσμιο πόλεμο κατέληξε σ' ένα γιατρό, τον Κέι Φρέμινγκ που είχε αναμειχθεί ενεργά στην προσπάθεια διάσωσης εκατοντάδων εβραίων...

Μετά το θάνατό του η κόρη του, την παρέδωσε στο Sotheby's για να πουληθεί.
Δύο θαυμαστές του Μπετόβεν, μεταξύ τους και ο γιατρός Αλφρέδο Γκεβάρα, από την  Αριζόνα αγόρασαν την τούφα το 1994.

Με την παρότρυνσή του έγιναν πολλά ιατρικά τεστ με την ελπίδα να ανακαλυφθούν οι πιθανές αιτίες της χρόνιας κακής υγείας του συνθέτη, της κώφωσης και του θανάτου του.

Ο μύθος μπλέκεται με την πραγματικότητα και δίνει την τηλεοπτική ταινία "Beethoven's Hair":

Η Πέμπτη Συμφωνία, είναι ιδιαίτερα δημοφιλής λόγω του χαρακτηριστικού εναρκτήριου θέματός της. Ένα θέμα, σε ομάδα από τρεις νότες ακολουθούμενο από μία τέταρτη μεγαλύτερης διάρκειας.
"Πα ρα πα παααααμ...."

Κάποιοι υποστηρίζουν πως η Πέμπτη Συμφωνία του Μπετόβεν είναι ένα αριστούργημα μινιμαλιστικής κυκλικής γραφής!
Μια σχεδόν μονοθεματική συμφωνία όπου το θέμα,  (σαν έμμονη ιδέα -idée fixe- κατά τον Μπερλιόζ) επαναλαμβάνεται σε όλη την έκταση του έργου.
Το δαιμονικο θέμα εμφανίζεται με όλες τις δυνατές του μεταμφιέσεις σε κάθε μέρος της συμφωνίας και με τη "μινιμαλιστική" γραφή του ο Μπετόβεν διδάσκει την τέχνη της μουσικής κρυπτογραφίας.
Ο μινιμαλισμός του Μπετόβεν στην "Πέμπτη" βασίζεται σε συνεχή μετασχηματισμό μίας πολύ απλής θεμελιώδους ιδέας, μία εμμονική αναζήτηση ψυχικής λύτρωσης που δεν βρίσκει δικαίωση παρά μόνο στις τελευταίες νότες του θριαμβευτικού φινάλε της συμφωνίας.(Το Βήμα)

Beethoven: Symphony No.5 , Carlos Kleiber-Chicago Symphony Orchestra:

[Το κεφάλαιο "Μπετόβεν" είναι τεράστιο...Υπόσχομαι να επανέλθω με το θέμα και στο μέλλον...]







http://www.laurievandermark.com/blog/?p=455
http://www.artbrokerage.com/Nissan-Engel
http://www.sjsu.edu/beethoven/collections_exhibit/beethoven_hair/

Wassily Kandinsky: η αντίληψη για το χρώμα και τη μουσική αρμονία...

"Composition VII", Β. Καντίνσκυ, Γκαλερί Τρετιακόφ 
Σύμφωνα με τον Καντίνσκι, αυτό είναι το πιο περίπλοκο έργο που ζωγράφισε ποτέ...

 

"Το χρώμα είναι το πληκτρολόγιο, τα μάτια είναι οι αρμονίες,
η ψυχή είναι το πιάνο με πολλές χορδές. Ο καλλιτέχνης είναι το χέρι που παίζει,
αγγίζοντας ένα κλειδί ή ένα άλλο, για να προκαλέσει δονήσεις στην ψυχή."

(Wassily Kandinsky, 16 Δεκεμβρίου 1866- 13 Δεκεμβρίου 1944 ).

Ρωσικής καταγωγής καλλιτέχνης, ένας από τους πρώτους αφαιρετικούς καλλιτέχνες στη σύγχρονη ζωγραφική.
Ήταν επίσης και πολύ επιτυχημένος μουσικός.
Η αντίληψη ότι το χρώμα και η μουσική αρμονία συνδέονται, υπάρχει για πολλά χρόνια και προκαλεί πολλούς μελετητές.

O Kαντίνσκυ φαίνεται πως στη ζωγραφική του επιθυμεί να μιμηθεί τη μουσική. Και ήταν μια μουσική εμπειρία, που τού έδειξε τί καλλιτεχνική πορεία θα ακολουθούσε...

Ήταν η παράσταση στη Μόσχα του "Λόενγκριν" του Βάγκνερ. Εκτιμούσε πολύ την επαναστατική δύναμη της βαγκνερικής έμπνευσης και η νέα ενορχήστρωση του μουσικοδράματος, θα αποκαλύψει στον Καντίνσκυ τις δυνατότητες μιας συναισθητικής εμπειρίας, με αποτέλεσμα να αλλάξει προσανατολισμό: 

"Ο Λόενγκριν, όμως, μου φάνηκε μια απόλυτη έκφραση αυτής της Μόσχας. Τα βιολιά, οι χαμηλές νότες του βαθύφωνου και κυρίως τα πνευστά ενσάρκωναν συμπυκνωμένη την ώρα του δειλινού, για μένα τότε. Είδα όλα τα χρώματα που είχα στο νου μου. Άγριες, σχεδόν παράφορες γραμμές διαγράφονταν μπρος μου. Δεν τόλμησα να χρησιμοποιήσω την έκφραση ότι ο Βάγκνερ είχε ζωγραφίσει μουσικά την "ώρα" μου. Αλλά συνειδητοποίησα πως η τέχνη είναι γενικά πιο δυνατή απ' ό,τι νόμιζα και ακόμα πως η ζωγραφική μπορεί να αποκτήσει τόση δύναμη όση και η μουσική"

(Bασίλι Καντίνσκι, Ανασκοπήσεις)

Richard Wagner: "LOHENGRIN, Overture" / Wilhelm Furtwängler

"Fugue", Β. Καντίνσκυ

Ο Καντίνσκι χρησιμοποίησε το χρώμα, συσχετίζοντας τον χρωματικό τόνο με τη χροιά (την προσωπικότητα του ήχου), την απόχρωση με το τονικό ύψος και τη χρωματική καθαρότητα με την ένταση του ήχου. Υποστήριξε επίσης ότι, όταν έβλεπε το χρώμα, άκουγε μουσική.

ΚΑΝΤΙΝΣΚΥ : "Τα χρώματα ανάλογα τις διαθέσεις και τα μουσικά όργανα"

"Το ανοιχτό μπλε, μουσικά αναπαριστάμενο, είναι όμοιο με έναν αυλό,
το σκούρο με ένα τσέλο...το γκρίζο στερείται ήχου και κίνησης...
ενώ το βιολετί είναι στον ήχο παρόμοιο με το αγγλικό κόρνο και τη φλογέρα"

Yποστήριζε, όπως βλεπουμε, την αντιστοίχιση χρώματος-μουσικού ηχοχρώματος. Έτσι πιο συγκεκριμένα:

"Το θερμό, διεγερτικό κίτρινο αντιπροσωπεύει δυνατές, οξείες τρομπέτες και φανφάρες. Το μαύρο είναι νεκρό σαν την αιώνια σιωπή, σύμβολο του θανάτου γι'αυτό στερείται ήχου και πάνω του ηχεί εντονότερα κάθε άλλο χρώμα. Το πράσινο είναι σταθερό, ειρηνικό, μα με κρυμμένη δύναμη. Είναι το χρώμα του καλοκαιριού. Ηχεί σαν τους ήρεμους, μακρόσυρτους, μέσου βάθους, ήχους βιολιού. Το βιολετί ηχεί σαν το αγγλικό κόρνο, τη φλογέρα, το ροζ σαν τη νεανική, αγνή χαρά ηχεί σαν διαυγείς, κελαηδιστοί ήχοι βιολιού και το καφέ, χρώμα αμβλύ, σκληρό, που από τα βάθη του, αναδύεται ακόμα δυνατότερο το κόκκινο ηχεί σαν τούμπα και μπορεί να παραλληλισθεί με δυνατές τυμπανοκρουσίες...

(Β. Καντίνσκυ,"Για το πνευματικό στην Τέχνη")

Καντίνσκυ: "Κίτρινο, Κόκκινο και Μπλε"

Εκτός από τον Βάγκνερ, ο Καντίνσκυ θαύμαζε την ιμπρεσιονιστική μουσική του Ντεμπισί. Εξάλλου τον είχε συνεπάρει και το εικαστικό έργο των ιμπρεσιονιστών, που είδε και μελέτησε στην Έκθεσή τους στη Μόσχα το 1896.

Kandinsky and Schoenberg
artsandculture

Όταν είδε τις "Θυμωνιές" του Κλωντ Μονέ "αναδεύεται" από το χρώμα και τη σύνθεση του έργου, συνειδητοποιώντας πως ήταν σημαντικότερη από την απεικόνιση ενός φυσικού τοπίου.

Μουσικά, εκτιμούσε τη φαντασία του Σκριάμπιν, θεωρούσε "ζωγραφική" τις μουσικές αποτυπώσεις του Μουσόργκσκυ, ενώ θαύμαζε ιδιαίτερα τον Μέτερλινκ... 
Αργότερα, που η κοινή αγάπη τους για τον Βάγκνερ θα φέρει κοντά τον Καντίνσκυ με τον Άρνολντ Σαίνμπεργκ, θα φανούν και οι επιρροές του από τον πρωτεργάτη του δωδεκαφθογγισμού στην άποψη περί του συνολικού έργου τέχνης.

Απολαύστε εικαστικές δημιουργίες του τιμώμενου σήμερα Βασίλι Καντίνσκυ, που με τις καινοτομίες του εισήγαγε μια νέα αντίληψη στον τρόπο έκφρασης και πρόσληψης της τέχνης.

Για τον Καντίνσκυ και τη σχέση του με τον Σαίνμπεργκ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

"Έγινα γιαγιά!"

 

[16 Δεκέμβρη 2013...Ώρα 00:46...]

Μισός αιώνας πέρασε...

Γεννήθηκα πριν 50 χρόνια...με το μουσούδι, που μου χάρισε ο Θεός!

Με τα χρόνια απόκτησα το πρόσωπο που μου αξίζει!

Πόσο χαίρομαι που μεγάλωσα, και που ρυτίδες μαχαίρωσαν μάτια, παρειές και μέτωπο!

Καλύτερα ρυτιδιασμένο πρόσωπο, παρά μαχαιρωμένη ψυχή...

Κράταγα άμυνες όλα αυτά τα χρόνια, άμυνες με την αγάπη!

Γλυκομεγάλωνα, λοιπόν...στερνοπαίδι βλέπεις, χαϊδεμένο απ' όλους...

Κι έτσι έμαθα να ζω, με αγάπη!...

Και να παίζω με κάθε τι..και με τη ζωή! Ναι! και μ'αυτήν έπαιζα!

Και παντρεύτηκα...μα δεν μεγάλωσα!

Έγινα μανούλα, δις...το ίδιο!

Χαχα!

Έγινα και πεθερά... Εκεί δε μ' έπαιρν' άλλο! Έπρεπε να σοβαρευτώ!

Το προσπάθησα. Σοβαρή και... αυστηρή...

Μα, κοριτσόπουλο παρέμεινα (στην καρδιά, μη με περάστε και για ωραιοπαθή).

Πριν μερικούς μήνες όμως, έβαλα κάτω τον εαυτό μου και του ' πα...

"Άκου να δεις...το και το!

Πενηνταρίζεις, τι θα γίνει; ακόμα θα ονειροπολούμε σαν έφηβοι;

Μισός αιώνας στην πλάτη, βαρύς κι ασήκωτος...τα μαλλιά άσπρισαν, άλλο που οι βαφές με μαεστρία τα καλύπτουν..."

Έκατσα λοιπόν και ρώτησα τον εαυτό μου:

"Τί θα γίνεις όταν μεγαλώσεις;"

κι αυθόρμητα μια θεατρινίστικη φωνή σε ρόλο σοβαρού ηθοποιού, απάντησε:

"Θέλω να γίνω γιαγιά! "

***

Φιλαράκια μου, γλυκά και αγαπημένα, έζησα συγκλονιστικές στιγμές, γιατί επιτέλους ήρθε στην οικογένεια το πρώτο εγγόνι από τη λατρεμένη μου πρωτότοκη κορούλα και τον αξιαγάπητο γαμπρούλη μου!

Αγωνιάς, λαχταράς, φοβάσαι, τρέμεις...και μετά η απόλυτη χαρά, ευτυχία και συγκίνηση!
Το πρώτο κλάμα απ'του παιδιού σου το παιδί ...μια νότα ανώτερη κι απ' τις 7 της μουσικής!

Ήχος πρωτόγνωρος, ουράνιος, αγγελικός, θεόσταλτος!
Όπως είναι το θαύμα της ζωής!

Το μωρουδίστικο κλάμα, ο πιο ερωτύλος ήχος που έχω ακούσει! 
Πιστέψτε το, αηδονοκελάηδητο!

Το κλάμα δίνει το ρυθμό και τ'αντικείμενα ακολουθούν...και ο απόηχός τους αφήνει πίσω μια αίσθηση λιακάδας...

Μυρίζει πρόωρη άνοιξη μέσα στο καταχείμωνο!
Ο ουρανός είναι γεμάτος καθαροδευτεριάτικους χαρταετούς!

Το συναίσθημα απροσδιόριστο! Σα φλόγα που καίει χωρίς καύση!
Σαν τ' όνειρο, που ονειρευόμαστε χωρίς ύπνο!

Το παραδέχομαι! Είμαι μια τρελογιαγιά...που σκαρφαλώνει στο δεντράκι του δωματίου του...να πιάσει σκίουρους τα όνειρα, που ραίνουν την καληνύχτα του!

Τι γαϊτανάκια συναισθήματα πλέκουν αυτά τα μικροσκοπικά χεράκια!
Και τι χειλάκια, ζουμερός γερμάς μεσ'στο χειμώνα!
Κι η γρήγορη ανάσα, ελπίδα στο βελούδινο στήθος!
Και η πνοή του, φύσημα να "ζω απ'την ανάποδη", που λέει κι ο ποιητής! Κι έτσι να βλέπω τη στραβή ζωή μας, ίσα!

Αχ, αγάπη! Τι θαύματα γεννάς!

Έγινα κόρη, σύζυγος και μάνα...μα, τώρα που' γινα γιαγιά οσμίστηκα γερά τη γύρη σου!

(Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε 3 μέρες μετά τη γέννηση του πρώτου μου εγγονού στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr)

Λινα16 December 2018 at 08:20

Ετσι ακριβως Ελπιδα..οσες φορες γινεις γιαγια τοσες φορες θα νοιωσεις τα ιδια!...υγεια σε ολα τα παιδια!ReplyDelete



wasso31 March 2021 at 03:55

ΑκριβωςReplyDelete

Η εξωτική Σαλαμπώ του Φλωμπέρ στην Τέχνη...

 

"Τα μαλλιά της πουδραρισμένα με μωβ σκόνη και τυλιγμένα πυργωτά, σύμφωνα με τη μόδα των παρθένων της Χαναάν, την έκαναν να δείχνει μεγαλύτερη απ’ όσο ήταν. 
Σειρές από μαργαριτάρια, κρεμασμένα στους κροτάφους της, κατέβαιναν ως τις άκριες του στόματος, που είχε χρώμα ρόδινο, σαν μισανοιγμένο ρόδι. 
Στο στήθος της κρεμόταν μια αρμαθιά γυαλιστερά πετράδια. Η διάταξή τους θύμιζε λέπια σμέρνας. 
Τα μπράτσα της, στολισμένα με διαμάντια, έβγαιναν γυμνά από το αμάνικο μαύρο φόρεμά της, που φωτιζόταν σε κάθε λίκνισμα από σχήματα κόκκινων λουλουδιών. 
Στους αστραγάλους φορούσε μια χρυσή αλυσιδίτσα για να τονίζεται η περπατησιά της και ο μεγάλος, βαθυπόρφυρος μανδύας της, από άγνωστο ύφασμα, σερνόταν, δίνοντας σε κάθε βήμα την εντύπωση ότι πίσω της πάφλαζε ένα κύμα".

("Σαλαμπώ", Γ. Φλωμπέρ, μτφ: Μ.Γιαλουράκης, εκδ. Σ.Ι.Ζαχαρόπουλος, σελ. 29)

"Γ. Φλωμπέρ", Eugène Giraud

Το παραπάνω  απόσπασμα  είναι από το ιστορικό μυθιστόρημα του γεννημένου σαν σήμερα, 12 Δεκεμβρίου 1821, γάλλου Γουσταύου Φλωμπέρ.
Ο λογοτέχνης  με την ξεχωριστή πένα του και με ιδιαίτερα αισθησιακό τρόπο, περιγράφει την ηρωίδα του, Σαλαμπώ, όταν εμφανίζεται λυγερόκορμη, λαμπιρίζουσα και ακτινοβολούσα και μαγεύει τον ανδρικό πληθυσμό του παλατιού στην Καρχηδόνα…

Η ιστορία του βιβλίου εκτυλίσσεται στην μεγαλοπρεπή αρχαία πόλη της Βόρειας Αφρικής με τον αρχηγό των μισθοφόρων Μάτο να ερωτεύεται παράφορα την ωραία Σαλαμπώ, ιέρεια της θεάς Τανίτ και κόρη του Καρχηδόνιου υπάτου.
Ο Μάτο κλέβει το ιερό πέπλο της θεάς, για να υποχρεώσει τη Σαλαμπώ να έρθει κοντά του...

Το βιβλίο του Φλωμπέρ, γράφτηκε το 1862, και χαρακτηρίστηκε ως "πραγματική ιστορία αίματος και βροντής" αλλά και ως "μια άσκηση αισθησιακού και βίαιου εξωτισμού".

Alfons Mucha, "Salambo", 1897

Για την Σαλαμπώ είναι αρκετές οι μουσικές επιλογές, καθώς  πολλοί είναι οι καλλιτέχνες, που εμπνεύστηκαν από την σαγηνευτική ηρωίδα του Φλωμπέρ. Γράφτηκαν όπερες, πιανιστικά έργα, σουίτες...

1. Ο Μουσόργκσκυ καταπιάστηκε με το μυθιστόρημα του Φλωμπέρ στην ομώνυμη όπερά του "Salammbο", που όμως άφησε ανολοκλήρωτη.
Το λιμπρέτο ήταν του συνθέτη σε ρωσική μετάφραση του μυθιστορήματος του Φλωμπέρ συνδυαστικά με  στίχους από ποιήματα Ρώσων ποιητών.

Από την ημιτελή όπερα, που αποτελεί την πρώτη απόπειρα του συνθέτη για μεγάλης κλίμακας έργο θα απολαύσουμε την "άρια της Σαλαμπώ" και το "Χορό των ιερειών". 

 Ερμηνεύει εκπληκτικά η Olga Borodina:

Mussorgsky: "Salammbο", Valery Gergiev/Olga Borodina

"Salammbo", Adolphe Cossard, 1899

2. To 1890 ο Ernest Reyer (μαθητής του Μπερλιόζ)εμπνέεται από το μυθιστόρημα του Φλωμπέρ και γράφει την ομώνυμη όπερα σε 5 πράξεις και οκτώ σκηνές: "Salammbô", που παρουσιάστηκε με τεράστια επιτυχία σε Ευρώπη και Αμερική. 

Όταν το 1909, πέθανε ο συνθέτης, οι κριτικοί έγραψαν πως "περνά στην αθανασία με το έργο του", ιδιαίτερα αναφερόμενοι ως "φύλακα μνήμης τη φιγούρα της Σαλαμπό"....
Ο Θεόφιλος Γκωτιέ έκανε λόγο για την "πρωτοτυπία της αρμονίας, τη βαθιά αίσθηση εξωτικών και παράξενων ρυθμών, τη σπάνια φρεσκάδα της μελωδίας"...

Αξιοσημείωτο είναι πως  αρχές του 20ου αι. παρουσιάστηκαν στα ερείπια του αρχαίου αμφιθεάτρου της Καρχηδόνας μέρη της όπερας, το πρώτο δρώμενο που οργανώθηκε επίσημα στο χώρο μετά την καταστροφή της πόλης από τους Βανδάλους το 439 μ.Χ.

Τέλος, προς τιμήν της περίφημης όπερας του Reyer, οι γάλλοι ζαχαροπλάστες ονόμασαν ένα είδος γλυκίσματος με κρέμα βανίλιας  και επικαλυμμενη με ζαχαρόπαστα: "Salambo".

Ernest Reyer: "Salammbô":

3. Φίλος του Ρίχαρντ Στράους και δάσκαλος του Sergiu Celibidache υπήρξε ο γερμανός συνθέτης Heinz Tiessen, ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, που διακρίθηκε για την ικανότητα του να συνδυάζει  ποικίλα στυλ: νεομπαρόκ αντίστιξη,  Στραουσ-ιανή  επιδεξιότητα στην ενορχήστρωση, Σαινμπεργκιανό εξπρεσιονισμό και Χιντεμιτ-ική σαφήνεια σε μια προσωπική γλώσσα εκδηλωτική και γενναιόδωρη εκφραστικά.

Ο Tiessen το 1924 διαβάζοντας τη Σαλαμπώ του Φλωμπέρ σκιαγραφεί τη δική του ηρωίδα στο  χορευτικό δράμα, "Salambo, op.34".

Heinz Tiessen: "Salambo Suite Op. 34, Dance of Salambo"
Διευθύνει ο μαθητής του, Sergiu Celibidache :

4. Η όπερα "Salambo" σε επτά σκηνές, του αυστριακού Josef Matthias Hauer παρουσιάστηκε το 1929 με τον Όττο Κλέμπερερ στο πόντιουμ. Θυμίζουμε πως ο συνθέτης είναι από τους πρώτους θεωρητικούς του δωδεκάφθογγου, ο πρώτος  που έκανε λόγο (πριν ακόμα κι από τον Σαίνμπεργκ) τονίζοντας την αυτάρκεια της μιας νότας αποκαθιστώντας την ισότιμα ανάμεσα στις υπόλοιπες έντεκα.

Josef Matthias Hauer: "Salambo op.60"

4. Μπαλέτο

Ντεκόρ για το μπαλέτο "Σαλαμπό"
 

(Μπολσόι 1910, Konstantin Korovin)

Μπαλέτο "Σαλαμπό"

(Μπολσόι 1910-Σχέδια κοστουμιών για τις ιέρειες - Konstantin Korovin)

Vaclav Spiral- SALAMBO, ballet suite

https://www.youtube.com/watch?v=dGOzf2mBGAQ

5. Τέλος και οι "Γυμνοπαιδίες" του Ερίκ Σατί έχουν σχέση με την όμορφη Σαλαμπώ. Πολλοί λένε πως ο Σατί όταν συνέθετε τις "Γυμνοπαιδίες" διάβαζε το μυθιστόρημα του Φλωμπέρ, οπότε δεν αποκλείεται να εμπνεύστηκε τον τίτλο από τα γυμνά πόδια της όμορφης ιέρειας της Καρχηδόνας.

Ακούμε την 1η Γυμνοπαιδία από τον 85χρονο Aldo Ciccolini:

Στον κινηματογράφο:

1. Το 1925 ο Florent Schmitt γράφει τη μουσική για την ομώνυμη ταινία βωβού κινηματογράφου, που σκηνοθετήθηκε από τον Pierre Marodon,  "Salammbo", που αργότερα ο συνθέτης διαμόρφωσε σε τρεις ορχηστρικές σουίτες. Ο Schmitt δεν ήταν ποτέ συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής και δω δίνει μια σύνθεση εκπληκτική σε μελωδική ευρηματικότητα, που στην εποχή της είχε εντυπωσιακά θετικό αντίκτυπο!Η εξαιρετικά δραματική ιστορία, οι ενδιαφέροντες χαρακτήρες και η εξωτική τοποθεσία της Βόρειας Αφρικής ήταν  -λες- ειδικά σχεδιασμένες για τις "μουσικές ευαισθησίες" του Schmitt.

Θα ακούσουμε την τρίτη των σουιτών , όπου ο συνθέτης εκτός από τη μεγάλη ορχήστρα  χρησιμοποιεί και χορωδία.

"Salammbo Suite", Florent Schmitt:

2.  Στον "Πολίτη Κέην" του Όρσον Ουέλες χρησιμοποιήθηκε η "Άρια της Σαλαμπό" του Bernard Herrmann.

"Salammbo's aria - Citizen Kane" / Dame Kiri Te Kanawa: 

"Η επιστροφή στη ζωή - Μπερλιόζ"

 

"Hector Berlioz", Charles Reutlinger 

H χτεσινή δημοσίευσή μου είχε θέμα  τον Μπερλιόζ και τη Φανταστική του Συμφωνία, εξ αφορμής της γενέθλιας επετείου του συνθέτη.
Η δημοσίευση πραγματευόταν το θαυμαστό μα και ολέθριο συναίσθημα του έρωτα, που αποτελεί τον πυρήνα στο αριστούργημα του Μπερλιόζ!

Δεν σας κρύβω πως ήμουν πολύ ενθουσιασμένη όταν άκουγα τα μέρη της Φανταστικής για να γράψω την, ας την πούμε ανάλυση, που όμως είναι διανθισμένη και με δικά μου, πλασματικά στοιχεία...(μια προσωπική "φανταστική",δηλαδή)..., που διαλαλεί πως οι εμπειρίες της ζωής ενός καλλιτέχνη είναι εκείνες, που δίνουν έμπνευση για μεγαλειώδεις δημιουργίες!

-Τι πετυχαίνουν οι καλλιτέχνες μέσα από το έργο τους;
-Να μας οδηγούν σε τελείως διαφορετικά μονοπάτια τον καθένα, ανάλογα με τα βιώματα και τις προσωπικές εμπειρίες...
Κάθε ήχος δίνει ευκαιρία στο νου να πλάσει το δικό του εικονικό κόσμο, να τον γεμίσει με τις δικές του μάγισσες και δαίμονες...που στο τέλος, η εύφρανση της ψυχής που έχει προκαλέσει η ακρόαση, τους μεταμορφώνει σίγουρα σ'αγγέλους!!

Κάποιοι φίλοι, διαβάζοντας τη δημοσίευση, μού είπαν πως ο τρόπος γραφής μου φανερώνει το πόσο παθιάζομαι με ό,τι καταπιάνομαι!

Παθιάζομαι,ναι!!
Μ'ό,τι αγαπώ και λατρεύω!!Οικογένεια, φιλίες, μορφές τέχνης, ιδέες...ακόμα και τ'ανθισμένα της γλάστρας μου λουλούδια, τα κοιτώ παθιασμένα!
Πάθος σημαίνει ΖΩ!

***

Και μετά από αυτόν τον πρόλογο θα ήθελα σήμερα να αναφερθώ σε ένα άλλο αριστούργημα του γάλλου μουσικού γίγαντα.

Η "Επιστροφή στη Ζωή" αποτελεί τη συνέχεια της Φανταστικής Συμφωνίας του Μπερλιόζ, όπου  ο καλλιτέχνης ξυπνά από τους εφιάλτες του προηγούμενου έργου και ξεπερνά τον πόνο της ανεκπλήρωτης αγάπης, αφού ανακαλύψει τις χαρές της ζωής στη Μουσική και τη Λογοτεχνία!

Διαλογίζεται με τον Σαίξπηρ, φιλοσοφεί και καταλήγει πως αφού δεν μπορεί να έχει τη γυναίκα, που επιθυμεί, προσπερνά και αφοσιώνεται στη μουσική!

Η Τέχνη θριαμβεύει επί του πόνου!

Η αγάπη της ζωής και η αγάπη για την τέχνη θα τον κατακτήσουν!

Όπως και στην "Φανταστική", έτσι και δω  επαναχρησιμοποιεί την idee fixe, την έμμονη ιδέα (επαναλαμβανόμενο μουσικό θέμα, που συμβολίζει την αγαπημένη). 

Ακριβώς όπως στη Συμφωνία, και σ'αυτό το έργο εμπνέεται από τις ατυχείς ερωτικές περιπέτειές του.

Στη Φανταστική, αιτία της ερωτικής απογοήτευσης ήταν η ιρλανδή ηθοποιός Χάρριετ Σμίθσον, εδώ, η φλόγα, που κατατρώγει τα σωθικά του είναι μια πιανίστα, που ακούει στο όνομα Marie Moke.

Marie Moke-Pleyel, λιθογραφία - Josef Kriehuber

Γράφει σε μια επιστολή του προς φίλο:

"Έχω μεγάλη έμπνευση!

Μόλις τέλειωσα μια μεγάλη σύνθεση για χορωδία, δύο πιάνα και ορχήστρα, για το θέμα της "Τρικυμίας", του Σαίξπηρ. 

Δεν το γνωρίζει, μα έμπνευσή μου είναι ο καλός μου άγγελος, το όμορφό μου Άριελ, η Marie!"

***

Η "Επιστροφή στη Ζωή" είναι ένα λυρικό μονόδραμα, που έχει και τον τίτλο "Lelio" (από το όνομα του πρωταγωνιστή) αποτελούμενο από  6 μέρη, με αφηγήσεις συνοδεία πιάνου και χορωδιακά.


1ο ΜΕΡΟΣ: " Ο Ψαράς"

Έμπνευση από το ομώνυμο ποίημα του Γκαίτε "Der Fischer" μεταφρασμένο στα γαλλικά από τον A. Duboys.

και σε  μετάφραση :

"Ο ψαράς"

Κύμα κυλάει, το κύμα σπάει

ψαράς σ’ τήν αμμουδιά

τ’ αγκίστρι σκύβει και κυττάει

με ατάραχη καρδιά.

Μα εκεί που κάθεται και ακούει,

σ’ τα δυο το κύμα σκάει

και έξαφνα μέσ’ απ’ τους αφρούς

Νεράιδα ξεπηδάει

Του τραγουδεί και του μιλεί·

Μου σέρνεις τα παιδιά

με πονηριά και δόλωμα

σ’ του Χάρου τη φωτιά;

Μα αν ήξερες πώς χαίρονται

τα ψάρια σ’ τα νερά,

θάπεφτες τώρα σ’ το βυθό

να νοιώσης τη χαρά.

Δεν παίρνει ο ήλιος από εδώ

τη χάρη, τη δροσιά

και το φεγγάρι τ’αργυρό

την τόση του ομορφιά;

Δε σε μαγεύει τ’ουρανού

το χρώμα το φαιδρό;

Δε σε τραβάει μεσ’ σ’ τη δροσιά

το διάφανο νερό;

Κύμα κυλάει, το σώμα σπάει,

τα πόδια του φιλεί.

πόθο του ανάβει και θαρρεί,

η αγάπη του μιλεί.

Του τραγουδεί και όλο του λέει·

και χάνει την καρδιά.

Τραβάει και αυτή, πέφτει και αυτός,

δεν τον ξανάειδαν πιά.

"Le Pecheur", Georges Seurat

"Le pêcheur-Ο ψαράς"

ΦΩΝΗ: Χοσέ Καρέρας

Δ/ΝΣΗ:  Colin Davis

(Μια σύντομη παρουσίαση και των υπολοίπων μερών του έργου)

2. "Χορός των Σκιών". Αντλεί μουσικές ιδέες από τον Σαιξπηρικό Άμλετ και την καντάτα του συνθέτη "ο θάνατος της Κλεοπάτρας"


3. "Το τραγούδι των ληστών", με γιορταστική διάθεση, ένας ύμνος στην ελευθερία της ζωής που απολαμβάνουν οι "παράνομοι" στην Καλαβρία.


4."Τραγούδι της ευτυχίας", ένας ύμνος - ευλογία για την ευτυχία που επανήλθε στη ζωή του συνθέτη, από φωνή τενόρου, που χρησιμοποιήθηκε αρχικά και στην καντάτα "ο θάνατος του Ορφέα".


5."Αιολική άρπα", (το όργανο αποτελούσε σύμβολο της δύναμης και της μουσικής έμπνευσης στην ρομαντική περίοδο), αναμόρφωση επίσης της μουσικής από την καντάτα του Ορφέα.

και

6. Το τελευταίο θριαμβευτικό χορωδιακό, μια φαντασία πάνω στην "Τρικυμία" του Σαίξπηρ.

"Choeur d'esprits de l'air"

Miranda! Miranda!

Vien’ chi t’è destinato sposo,

Conoscerai l’amore.

Miranda, d’un novello viver

L’aurora va spuntando per te.

Miranda, addio, addio, Miranda!

Miranda! e desso, e tuo sposo, sii felice!

Caliban! Horrido mostro!

Temi lo sdegno d’Ariello!

O Miranda, ei t’adduce, tu parti!

O Miranda, no ti vedrem, ormai

Delle piaggie dell’aura nostra sede,

Noi cercarem invano

Lo splendente e dolce fiore

Che sulla terra miravan.

No ti vedrem ormai, dolce fiore.

Addio! Addio! Miranda, addio!

ΑΦΗΓΗΤΗΣ : Gerard Depardieu, τρομερά εκφραστικός και με εξαιρετικούς χρωματισμούς στη φωνή!!
(Αν έχετε χρόνο ακούστε τον και δεν θα το μετανιώσετε!)

Τη χορωδία της Γαλλικής ραδιοφωνίας διευθύνει ο  Riccardo Muti.

Η Τέχνη, αγαπημένοι μου φίλοι πάντα βοηθά με την αύρα και την κρινοστόλιστη οσμή της να λυτρωθούμε από τα πάθη, τις αδυναμίες...να λυθούν τα μάγια, που μας κρατούν αλυσοδεμένους στο χώμα...

Θα μου επιτρέψετε να σας χαιρετίσω με τα λόγια του Σαίξπηρ από την Τρικυμία του...

"Τώρα τα μάγια μου όλα είναι λυμένα, 

κι ό, τι δύναμ' έχω είναι από μένα..."

"Περί έρωτος και ...Μπερλιόζ"

 

(Με αφορμή τη γενέθλια επέτειο του Μπερλιόζ και τη ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ)

Aγάπη ποθητή, πόσοι με τα πινέλα τους σ'έχουνε ζωγραφίσει;

Έρωτα, πόσες θύελλες σηκώνεις  στο νου, πόσες αστραπές στην καρδιά...

Είσ'ερωτευμένος...

Ακούς, βλέπεις, νιώθεις, γεύεσαι συναισθήματα, ξεχειλίζεις, απελευθερώνεσαι...

Όλες οι αισθήσεις θυσία σ'έναν αόρατο βωμό.

Όλα θυσία στον έρωτα θεό!

Κάπως έτσι πρέπει να ένιωθε ο Μπερλιόζ, όταν έγραφε τη "φανταστική του συμφωνία"!

Έκτωρας Μπερλιόζ, ένας  γίγαντας, που γεννήθηκε σαν σήμερα 11 Δεκέμβρη του 1803.

Εμπνέεται την "ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ" του από τον κεραυνοβόλο έρωτά του  για την ιρλανδή ηθοποιό Ερριέτα Σμίθσον, που γνώρισε το 1827, ενώ παρακολουθούσε μια παράσταση του Σαιξπηρικού Άμλετ, όπου εκείνη πρωταγωνιστούσε στο ρόλο της Οφηλίας.

(Η Σμίθσον σαν Οφηλία)

Ο Μπερλιόζ την βομβάρδισε με ερωτικά γράμματα, αλλά εκείνη τον απέρριψε. 

Ο συνθέτης, πληγωμένος  βρίσκει διέξοδο...πού αλλού; στη μουσική του.

Εκφράζει τα καταπιεσμένα του αισθήματα συνθέτοντας την "Φανταστική Συμφωνία".

Η Συμφωνία, με υπότιτλο "Επεισόδια από τη ζωή ενός καλλιτέχνη", είναι έργο προγραμματικής μουσικής και αποτελεί για τον Μπερλιόζ μουσικό καμβά, που ζωγραφίζει σκηνές ύψιστης μουσικής αξίας, περιγράφοντας φανταστικές, μαγικές τελετές, που εξυμνούν τον έρωτα.

Πάθος, λαχτάρα, πεθυμιά, μελαγχολία, δυσβάσταχτη θλίψη, ηδονή, φαντασίωση, ζήλεια, πόθος, λατρεία...

Όλα τα ανθρώπινα συναισθήματα, που μπορεί ν'αντέξει μια καρδιά παρουσιάζονται  σ'αυτό το έργο.

Mια εμπνευσμένη συμφωνία, που γεννήθηκε από διαβολικά πάθη!

Ένα έργο πρότυπο για τους εκπροσώπους του Ρομαντισμού, που έκτοτε διοχέτευσαν συχνά την μουσική τους σε μία προγραμματική κατεύθυνση.

Έργο, που πέρα από τις προσωπικές αναφορές, εμπεριέχει όλες τις επιρροές που είχε ως τότε δεχθεί ο Μπερλιόζ. Επιρροές λογοτεχνικές (Γκαίτε, Ουγκό,Σαίξπηρ) αλλά και μουσικές (Μπετόβεν, Βέμπερ).

Υπερβολές και εξάρσεις.Απογύμνωση...και η ψυχή εύθραυστη πορσελάνη...Να τολμήσει;

Να χαθεί μέσα στ'άγριο το κύμα;...στη δίνη, που τον ρουφά, του ανεκπλήρωτου;

Ο συνθέτης επιστρατεύει κάθε λογής μουσική ιδέα για να  σκιαγραφήσει το απόλυτο συναίσθημα του ΕΡΩΤΑ!

Όσοι τυχεροί ζήσαμε το μεγάλο έρωτα ξέρουμε ασφαλώς την αξία του...

Καθώς ολοένα και περισσότερο η ζωή μας αφυδατώνεται, ας επιτρέψουμε στα αισθήματα να μας κρατούν ζωντανούς.

***

Στόχος του Μπερλιόζ στη "Φανταστική" είναι να αναπαραστήσει επεισόδια από τη ζωή του, μέσα από οράματα, που επενέρχονται καθόλη τη διάρκεια της συμφωνίας.
Το έργο αποτελείται από πέντε μέρη, τα οποία ως προς τη δομή έχουν ως βασικό ενωτικό στοιχείο τους, την έμμονη ιδέα (idee fixe).

ΜΕΡΟΣ 1ο : "Reveries"

Η συμφωνία ανοίγει με τον καλλιτέχνη να διακατέχεται από ένα πάθος ακαθόριστο, έναν έρωτα παράφορο, που συνοψίζει ανάμικτα και αντίθετα συναισθήματα...
Ο φόβος της απόρριψης...η λατρεία στο πρόσωπό της...η ζήλεια, η ευτυχία μόνο να τη βλέπει, έστω και από μακριά...

Δεν περιγράφει εικόνες,μόνο τις μνήμες του...θέλει μονάχα να την αγγίζει με τα μάτια, να θαυμάζει το λευκό της δέρμα...να μελώνει απ'το βλέμμα της μόνο...

ΜΕΡΟΣ 2ο:" Un Ball-Waltz"

Η έμμονη ιδέα της αγαπημένης του τον βασανίζει και η οπτασία της μελοποιείται σ'ένα εκπληκτικό βαλς, που κάνει την ψυχή του να πάλλεται!

Μόνο το πλήθος στροβιλίζεται στους ρυθμούς του, ενώ ο ευαίσθητος μουσικός κάνει μια ύστατη προσπάθεια να ξεφύγει από τις εμμονές και τα πάθη του...

ΜΕΡΟΣ 3ο : "Scenes aux Champs"

Νύχτα καλοκαιριού.Εξοχή...Η γαλήνη και η ηρεμία του τοπίου δίνουν αίσθηση ελπίδας και αισιοδοξίας...

MEΡΟΣ 4ο :"Marche au Supplice"

Σε μια κρίση ερωτικής απελπισίας και απογοήτευσης αποφασίζει να πεθάνει.Πίνει δηλητήριο.Η επίδρασή του δεν επιφέρει το θάνατο, αλλά προκαλεί περίεργα, εφιαλτικά οράματα...Πως σκοτώνει την αγαπημένη του και τιμωρείται με απαγχονισμό...

Μέσα σε σύννεφα καπνού παρακολουθεί το θάνατό του...

Μελωδίες άλλοτε άγριες κι άλλοτε εντόνως μελαγχολικές.Το ύφος σχεδόν τελετουργικό προετοιμάζει τον ακροατή για την "εκτέλεση" του καλλιτέχνη...

"Symphonie fantastique", Julio de Diego

ΜΕΡΟΣ 5ο : "Songe d'une nuit  du Sabbat - Όνειρο Νυχτερινής Σύναξης Μαγισσών"

Η έναρξη μού φέρνει στο νου μαγικές σκούπες, ψηλά καπέλα, μαγικά μουρμουρητά...Μάγοι και δαίμονες ετοιμάζουν τη νεκρική τελετή με οργιαστικούς χορούς μαγισσών μιας Βαλπούργειας νύχτας ...

"Xoρός Μαγισσών"- (από Hulton Archive/Getty Images)

Παράξενοι θόρυβοι, γέλια τρανταχτά;

Οι καμπάνες ηχούν...Το τελικό "Dies Irae"-Ημέρα Οργής σημαίνει και το τέλος του οράματος για το νεαρό καλλιτέχνη.

"Φανταστική Συμφωνία"!Μια σπουδαία σύνθεση προγραμματικής μουσικής, που η πρεμιέρα της δόθηκε στο Παρίσι το Δεκέμβριο του 1830 και με τη λήξη της προκάλεσε τις επευφημίες και τις κραυγές του ενθουσιασμένου κοινού.
Ανάμεσά τους και ο Φραντς Λιστ, ο οποίος χαρακτήρισε τη Φανταστική: "ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ!!!"

Μια πραγματική φιλία γεννιέται εκείνο το βράδυ ανάμεσα στους δυο μουσουργούς.

Ο Λιστ θα μεταγράψει αργότερα το συμφωνικό έργο για πιάνο.

Ακούμε το 3ο μέρος της σκηνής στην εξοχή :

Αναμφίβολα ο Λουί Εκτόρ Μπερλιόζ θεωρείται από τους περισσότερους ως ο "Πατριάρχης" της Γαλλικής Σχολής καθώς υπήρξε ένας μεγάλος συνθέτης, που κληροδότησε στην παγκόσμια μουσική ανθολογία αριστουργήματα όπως η Φανταστική!

...και για όσους αναρωτιούνται, να πούμε πως ο έρωτας για την όμορφη Σμίθσον δεν έμεινε τελικά ανεκπλήρωτος, αφού την παντρεύτηκε το 1833...για να καταλάβει, βέβαια κάποια χρόνια αργότερα πως η αληθινή αγάπη δεν κρυβόταν στο πρόσωπό της αλλά στην επί χρόνια ερωμένη του, Μarie Recio, την οποία παντρεύτηκε το 1854!!!

Άβυσσος η ψυχή...ο νους, η καρδιά...με παραξενιές και ιδιοτροπίες.Όμως, οι μεγαλειώδεις μουσικές συνθέσεις γράφονται από ανθρώπους ιδιόρρυθμους πολλές φορές, εκκεντρικούς και συχνά βασανισμένους από πάθη και αδυναμίες.Κάτι, που δεν μειώνει την αξία του έργου τους, ούτε την αγάπη μας γι'αυτούς!

(Το άγαλμά του στην πλατεία, που έχει το όνομά του στο Παρίσι)

Ακούγοντας κανείς τη Φανταστική Συμφωνία ίσως αναρωτηθεί...

"Ποιο από τα δύο είναι άραγε ικανό να εξυψώσει περισσότερο τον άνθρωπο: 

Η μουσική ή ο έρωτας;"

Δεν χρειάζεται να απαντήσουμε, φίλοι μου... 

Ευτυχής, εκείνος, που ευλογείται να ζήσει και τα δύο με εξίσου μεγάλη ένταση!

Γιατί άραγε θα πρέπει να τα διαχωρίσουμε; 

Μήπως και τα δύο δεν δίνουν φτερά στην ανθρώπινη ψυχή;

Μέρος του άρθρου δημοσιεύτηκε στο iporta.gr

Η "Επιστροφή στη Ζωή" αποτελεί τη συνέχεια της Φανταστικής Συμφωνίας.Ένα σχετικό άρθρο γι'αυτό το έργο μπορείτε να διαβάσετε εδώ  

Ath Samaras12 December 2017 at 01:14
Πιο τέλειο ...δεν γίνεται..!ReplyDelete