Μπραμς: "Παραλλαγές του Αγίου Αντωνίου"

"Saint Anthony Abbot Tempted by a Heap of Gold", Master of the Osservanza Triptych

Ο Άγιος Αντώνιος, ερημίτης του 3ου αιώνα που έζησε στην έρημο, απεικονίζεται συχνά να αντιμετωπίζει πειρασμούς από διεφθαρμένα πλάσματα που ο διάβολος χρησιμοποιεί για να τον παρασύρει στην αμαρτία. 

Στο έργο "Saint Anthony Abbot Tempted by a Heap of Gold - Ο Άγιος Αντώνιος και το δέλεαρ του χρυσού" τα πλάσματα αυτά τον δελεάζουν με ένα δοχείο χρυσού, προσπαθώντας να τον αποσπάσουν από την πνευματική του πορεία. 

Η στάση του Aγίου παραμένει αποφασιστική, παρά τις προκλήσεις. Η σύνθεση συμβολίζει τον διαχρονικό αγώνα μεταξύ πνευματικότητας και υλικών επιθυμιών.

Γ.Μπραμς

Σίγουρα κάθε φιλόμουσος έχει ακούσει και απολαύσει τις "Παραλλαγές του Αγίου Αντωνίου" του Γιοχάνες Μπραμς. 

Τη δημοφιλέστατη σύνθεση σε μορφή θέματος και παραλλαγών συνέθεσε ο Μπραμς το καλοκαίρι του 1873 στη Βαυαρία. 

Το έργο αποτελείται από ένα κύριο θέμα σε Σι♭ μείζονα, γνωστό ως "St. Antoni Chorale", οκτώ παραλλαγές και ένα μεγαλοπρεπές φινάλε.

Αρχικά δημοσιεύτηκε για δύο πιάνα, και λίγο αργότερα διασκευάστηκε για ορχήστρα, αποκτώντας τη λάμψη που το έκανε τόσο αγαπητό στο κοινό.

St. Antoni Chorale

Γιόζεφ Χάυντν

Το "St. Antoni Chorale" προέρχεται από ένα divertimento για σύνολο πνευστών, που αρχικά είχε αποδοθεί στον Γιόζεφ Χάυντν, εξ ου και η σύνθεση του Μπραμς συχνά εμφανίζεται και με τον τίτλο "Variations on a Theme by Haydn". 

Σήμερα, η σύγχρονη μουσικολογική έρευνα υποδεικνύει πιθανό συνθέτη τον μαθητή του Χάυντν, Ignaz Pleyel, χωρίς όμως να υπάρχει οριστική απόδειξη.

Η μελωδία ξεχωρίζει για τον λιτό, υμνολογικό της χαρακτήρα, με ασυνήθιστες πεντάμετρες φράσεις που δημιουργούν αίσθηση απλότητας, κατανυκτικής σοβαρότητας και εσωτερικής ευγένειας. Πιθανότατα πρόκειται για μελωδία ενός παλιού ψαλμού προσκυνητή από το Μπούργκενλαντ, αφιερωμένου στον Άγιο Αντώνιο, εξ ου και το όνομα "St. Antoni Chorale".

Μέσα από την καλλιτεχνική φαντασία του Μπραμς, αυτή η ταπεινή μελωδία απέκτησε νέα ζωή και διαχρονική σημασία, μεταμορφώνοντας ένα απλό ντιβερτιμέντο σε ένα από τα πιο δημοφιλή συμφωνικά έργα του.
Το αρχικό Divertimento είχε γραφτεί για υπαίθριες ή ημιεπίσημες εκδηλώσεις, στο πλαίσιο της παράδοσης των ψυχαγωγικών έργων που ονομάζονταν Feldparthien.

O Mπραμς στο διαμέρισμά του στη Βιέννη,
την εποχή σύνθεσης των Παραλλαγών

Ο Μπραμς γνώρισε το θέμα χάρη στον φίλο του Carl Ferdinand Pohl, βιογράφο του Χάυντν και βιβλιοθηκάριο της Φιλαρμονικής Εταιρείας της Βιέννης, ο οποίος του παρουσίασε αντίγραφα divertimenti. 

Η αργή κίνηση του Χορικού για τον Άγιο Αντώνιο τράβηξε αμέσως την προσοχή του, για την αίσθηση καθαρής απλότητας, πνευματικότητας και κομψής σοβαρότητας, χαρακτηριστικά της κλασικής αισθητικής. 

Το θέμα αποτέλεσε τη βάση για τις οκτώ παραλλαγές του έργου, μέσω των οποίων ο Μπραμς κατάφερε να συνδυάσει σεβασμό προς την κλασική παράδοση με τη βαθιά προσωπική του μουσική φωνή. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο που συνεχίζει να μαγεύει ακροατές σε όλο τον κόσμο, τιμώντας διακριτικά τον Άγιο Αντώνιο και προσδίδοντας σε κάθε παραλλαγή αίσθηση πνευματικής διάστασης.

Joseph Haydn: St. Antoni Choral

Brahms: "St Anthony Variations, Op. 56a ή Variations on a Theme by Haydn"

Την  Βerliner Philharmoniker διευθύνει ο Claudio Abbado

Στο μπλογκ υπάρχουν αρκετά κείμενα για τον Άγιο Αντώνιο. Περιηγηθείτε!