Η καμήλα και η καμπούρα της: Μια διδακτική αφήγηση του Κίπλινγκ...

Στη μνήμη του νομπελίστα, Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, που έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα, 18 Ιανουαρίου 1936, στο Λονδίνο, σε ηλικία εβδομήντα ετών, είναι αφιερωμένο το σημερινό κείμενο. 

Ένας από τους κορυφαίους δημιουργούς της αγγλόφωνης λογοτεχνίας, ο Κίπλινγκ τιμήθηκε με την ταφή του στο Αβαείο του Ουέστμινστερ, προνόμιο που αποδίδεται σε ελάχιστες μορφές των γραμμάτων και του πνεύματος, των οποίων το έργο άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία.

Γεννήθηκε στη Βομβάη της Βρετανικής Ινδίας το 1865 και έζησε εκεί τα πρώτα έξι χρόνια της ζωής του. Οι πρώιμες αυτές εμπειρίες άφησαν ανεξίτηλο αποτύπωμα στο έργο του.
Αν και το πιο γνωστό ποίημά του είναι το "Αν", ο Κίπλινγκ αγαπήθηκε ιδιαίτερα για τις παιδικές του ιστορίες και για τα διηγήματα που αφηγούνται τη ζωή των Βρετανών στρατιωτών στην Ινδία. Θεωρείται πρωτοπόρος στην τέχνη του διηγήματος, ενώ τα παιδικά του βιβλία, που συγκαταλέγονται στα κλασικά της παιδικής λογοτεχνίας, φανερώνουν το ευέλικτο και φωτεινό αφηγηματικό του χάρισμα.

Το "Βιβλίο της Ζούγκλας" αποτελείται από μύθους όπου τα ζώα αποκτούν ανθρώπινα χαρακτηριστικά, λειτουργώντας ως φορείς ηθικών διδαγμάτων. Μέσα από αυτές τις ιστορίες, ο Κίπλινγκ μεταφέρει όσα "άκουσε ή φαντάστηκε για την ινδική ζούγκλα", ενώ πολλοί αναγνώστες τις διάβασαν και σαν αλληγορίες της πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας της εποχής του.

Ξεχωριστή θέση στο έργο του κατέχουν οι "Just So Stories" που δημοσιεύτηκαν το 1902, μια κλασική συλλογή παιδικών ιστοριών που εξηγούν με φανταστικό και ευρηματικό τρόπο πώς τα ζώα απέκτησαν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.

H κόρη του, Τζόζεφιν

Οι ιστορίες αυτές γράφτηκαν αρχικά σαν νανουρίσματα για την κόρη του, Τζόζεφιν και όπως ο ίδιος εξηγούσε, έπρεπε να λέγονται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, χωρίς να αλλάζει ούτε μία λέξη, γι’ αυτό και πήραν τον τίτλο "Just So...".
Αγαπήθηκαν για τους παιχνιδιάρικους στίχους και τις εφευρετικές τους εξηγήσεις, αποτελώντας βασικό πυλώνα της παιδικής λογοτεχνίας.


Ανάμεσά τους βρίσκεται και η ιστορία της "Καμήλας και της καμπούρας της", ένα αφήγημα με σαφή διδακτικό χαρακτήρα, δοσμένο όμως με χιούμορ και φαντασία.
Η καμήλα παρουσιάζεται αρχικά αδρανής και απρόθυμη να εργαστεί. Ετσι, η ιστορία "εξηγεί" πως η φύση της επιβάλλει μια νέα ισορροπία, χαρίζοντάς της μια βαριά καμπούρα, ώστε να κουβαλά το φορτίο που αρνιόταν να σηκώσει από μόνη της.
Το αφήγημα συνοδεύεται από ένα ξεκαρδιστικό ποίημα:

"Η καμπούρα της καμήλας είναι άσχημη πολύ,

κι αν πας στο ζωολογικό θα τη δεις εκεί.

Μα πιο άσχημη ακόμα είναι η καμπούρα η δικιά μας,

όταν έχουμε ελάχιστα να κάνουμε μπροστά μας.

Παιδιά και μεγάλοι, ω-ω-ω,

αν δεν έχουμε δουλειά αρκετή, ω-ω-ω,

μας πιάνει η καμπούρα 

η καμηλίσια καμπούρα 

η καμπούρα που χρωματίζεται μπλε και μελανιά!

Η καμπούρα αυτή, η καμπούρα η κακιά,

δεν φεύγει με γκρίνια, ούτε με φωνή.

Δεν φεύγει με γέλια, ούτε με λόγια σοφά,

ούτε αν κάθεσαι άπραγος όλη τη μέρα ξανά.

Παιδιά και μεγάλοι, ω-ω-ω,

αν δεν έχουμε δουλειά αρκετή, ω-ω-ω,

μας πιάνει η καμπούρα 

η καμηλίσια καμπούρα 

κι όλο βαραίνει, βαραίνει σιωπηλά.

Μα υπάρχει ένα πράγμα, ένα μόνο γιατρικό,

που την κάνει να φεύγει στη στιγμή, μαγικό:

να σηκώσεις τα μανίκια, να πεις "θ' αρχίσω εδώ",

και να γίνει η δουλειά σου σωστή και στο λεπτό.

Παιδιά και μεγάλοι, ω-ω-ω,

αν έχουμε δουλειά αρκετή, ω-ω-ω,

φεύγει η καμπούρα 

η καμηλίσια καμπούρα 

κι ο κόσμος γίνεται ξανά ελαφρύς!"

Το 1903, ο Sir Edward German μελοποίησε δώδεκα ποιήματα από το βιβλίο "Just So Stories" του Κίπλινγκ.

Από εικονογράφηση του ίδιου του Κίπλινγκ

Πρόκειται για συλλογή τραγουδιών για φωνή και πιάνο, βασικό δείγμα του πώς οι ποιητικές αφηγήσεις του Kίπλινγκ μεταφέρθηκαν στη μουσική, διατηρώντας το παιχνιδιάρικο και αφηγηματικό ύφος των ποιημάτων. 

Στη συλλογή συγκαταλέγεται, και η "Καμήλα", με τον ολοκληρωμένο τίτλο "How the Camel Got His Hump".
Μια σύνθεση με ευθύγραμμη, ρυθμική μελωδία, σχεδιασμένη να υποστηρίζει το λεκτικό περιεχόμενο και να αναδεικνύει τον αφηγηματικό χαρακτήρα του ποίηματος. Η μελωδία αγκαλιάζει τους στίχους, προσδίδοντας ζωντάνια, ενώ η συνοδεία του πιάνου ενισχύει την αφήγηση με έντονο ρυθμικό παλμό και κίνηση. Το αποτέλεσμα είναι ένα τραγούδι απλό, φωτεινό και απολαυστικό, κατάλληλο για εκπαιδευτικούς σκοπούς γιατί με ευχάριστο τρόπο ο σπουδαίος Κίπλινγκ διδάσκει ότι η αδράνεια και η απραγία κάνουν τη ζωή βαριά και δυσάρεστη. Παράλληλα, μας θυμίζει ότι η δράση και η συμμετοχή στη ζωή είναι το "μαγικό φάρμακο" που ελαφραίνει τα βάρη και φέρνει χαρά...

Sir Edward German: "Just So Stories, 2. Τhe Camel's Hump"

Για τον Κίπλινγκ υπάρχουν και παλαιότερα κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!