H Αγία Καικιλία έζησε στη Ρώμη γύρω στα 230 μ.Χ. και καταγόταν από οικογένεια ευγενών ειδωλολατρών. Παρά τον πλούτο και τη θέση της, η καρδιά της ήταν αφιερωμένη στον Θεό. Είχε ορκιστεί αγνότητα και προσευχόταν αδιάκοπα, ψάλλοντας ιερές μελωδίες που σύμφωνα με την παράδοση μόνο εκείνη άκουγε να φτάνουν από τον ουρανό.
Οι γονείς της όμως θέλησαν να την παντρέψουν με τον ειδωλολάτρη Βαλεριανό. Εκείνη του αποκάλυψε πως ένας Άγγελος την προστάτευε και πως θα τον έβλεπε κι εκείνος, εάν βαπτιζόταν. Ο Βαλεριανός πίστεψε, βαπτίστηκε και επιστρέφοντας, είδε την Καικιλία να προσεύχεται δίπλα σε έναν ολοφώτεινο Άγγελο, ένα γεγονός που σφράγισε για πάντα την ψυχή του. Οι δύο νέοι ενώθηκαν με γάμο, αλλά κατά τους διωγμούς των χριστιανών συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο. Την ώρα του αποκεφαλισμού του Βαλεριανού, λέγεται ότι άνοιξαν οι ουρανοί και εμφανίστηκε πλήθος Αγγέλων.
Η Καικιλία, μετά από πολλαπλά μαρτύρια παρέδωσε το πνεύμα της δοξάζοντας τον Θεό, στις 22 Νοεμβρίου του 230. Γι’ αυτό και η μνήμη της τιμάται σήμερα, ημέρα που κατέστη συνώνυμη με την ιερή προστασία της μουσικής, των μουσικών και των τραγουδιστών, ενώ συχνά απεικονίζεται να παίζει όργανο. Η λεπτή, αγγελική της ψυχή και η βαθιά αγάπη της για τους ύμνους ενέπνευσαν αιώνες τέχνης.
Από τον Μεσαίωνα μέχρι σήμερα, η Αγία Καικιλία θεωρείται η μούσα των καλλιτεχνών μουσικών. Αμέτρητα μουσικά σωματεία, χορωδίες και συνθέτες αφιέρωσαν έργα στη μνήμη της, από τον Purcell και τον Handel μέχρι τον σύγχρονο Benjamin Britten.
Στην Αγγλία, επί πολλούς αιώνες, υπήρχε παράδοση να γράφονται ωδές για την ημέρα της Αγίας Καικιλίας. Ο Μπρίτεν είχε έναν ακόμη λόγο να επιθυμεί να την τιμήσει, καθώς γεννήθηκε ο ίδιος στις 22 Νοεμβρίου, την ημέρα της μνήμης της. Έτσι, το 1942, εξόριστος στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στράφηκε στο ποίημα του W. H. Auden "Three Songs for St. Cecilia’s Day" και δημιούργησε ένα από τα σπουδαιότερα χορωδιακά του έργα: "Hymn to St Cecilia, Op. 27".
Πρόκειται για σύνθεση για μικτή χορωδία a cappella σε τρεις ενότητες, με κάθε μέρος να αντιστοιχεί σε ξεχωριστή στροφή του ποιήματος.
Στην πρώτη ενότητα, "In a garden shady this holy lady…", η μουσική είναι ήρεμη και λυρική, δημιουργώντας μια σχεδόν μυστηριακή ατμόσφαιρα, σαν "κήπος" όπου η Καικιλία γίνεται αγωγός θεϊκού ήχου, με διαφανείς και αιωρούμενες αρμονίες.
Στη δεύτερη ενότητα, "I cannot grow I have no shadow to run away…", η διάθεση αλλάζει σε ρυθμική ζωηράδα, με παιχνίδι φωνών και αντιστίξεις, αποτυπώνοντας την ένταση και την ανθρώπινη αδυναμία μπροστά στη δύναμη της τέχνης. Το χορωδιακό υλικό γίνεται πιο σύνθετο και τεχνικά απαιτητικό.
Στην τρίτη ενότητα, "O ear whose creatures cannot wish to fall…", το έργο φτάνει στο αποκορύφωμα του: οι φωνές μπλέκονται σε μια σπείρα ήχων που αποδίδει το θαύμα της δημιουργίας, ενώ το σόλο τενόρου λειτουργεί σαν φωνή προσευχής, ένα προσωπικό κάλεσμα προς την Αγία Καικιλία. Το έργο κλείνει με ικεσία προς την Αγία Καικιλία να προστατεύει τη μουσική και όσους υπηρετούν την τέχνη της. Το ύφος του συνδυάζει γραμμές που θυμίζουν την αγγλική χορωδιακή παράδοση, μοντέρνα αρμονία, παιγνιώδεις ρυθμούς που χαρακτηρίζουν τον Μπρίτεν και μυσταγωγικό, ουράνιο άκουσμα.
Αξίζει να αναφερθεί ότι το ποίημα του Auden είχε λογοκριθεί εξαιτίας των υπαινιγμών του. Ο Μπρίτεν επέμεινε, και το έργο του κυκλοφόρησε χωρίς περικοπές. Έτσι, ο "Hymn to St Cecilia" έγινε φόρος τιμής στην Αγία, μνημείο της αγγλικής χορωδιακής γραφής και προσωπικό αφιέρωμα του Μπρίτεν στην ημέρα των γενεθλίων του.
Benjamin Britten: "Hymn to St. Cecilia":
Παλαιότερα κείμενα για την Αγία Καικιλία υπάρχουν πολλά στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!
Ο Αλεσάντρο Σκαρλάτι ήταν Ιταλός συνθέτης της εποχής μπαρόκ. Έγραψε πλήθος όπερες και καντάτες δωματίου, ενώ θεωρείται ο "Πατέρας της Ναπολιτάνικης όπερας".
Ήταν 19 χρονών όταν του προσφέρθηκε η θέση του μουσικού διευθυντή του παρεκκλησίου στη Ρώμη, όπως και στο υπόλοιπο του βίου του διετέλεσε επικεφαλής του παρεκκλησίου του Αντιβασιλέα της Νάπολης , και μαέστρο του παρεκκλησίου του Καρδιναλίου Οττομπόνι στη Βασιλική της Σάντα Μαρία Ματζιόρε της Ρώμης.
Η μουσική του, εξαιρετικά προοδευτική, τόσο από άποψη τεχνικής, όσο και από αισθητικής σκοπιάς. Το μαρτυρούν οι περίφημες άριές του, για τις οποίες ο Σκαρλάτι καθιέρωσε τη στροφική φόρμα da capo, σαγηνεύοντας το φιλόμουσο ακροατήριο που δικαίως του απέδωσε το χαρακτηρισμό -όπως αναφέραμε- του "Πατέρα της Ναπολιτάνικης όπερας"...
Όμως πλην των οπερών, ο Σκαρλάτι ασχολήθηκε και με τη θρησκευτική μουσική, παρότι τα έργα αυτού του είδους παίζουν έναν μάλλον μικρό ρόλο αν αναλογιστούμε τα υπόλοιπα έργα του...
"Santa Cecilia", Guercino
Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν εγκωμιαστικές συνθέσεις προς τιμήν της Αγίας προστάτιδας της Μουσικής, Καικιλίας.
Ήταν το 1720 που ο Σκαρλάτι έγραψε τη "Messa di Santa Cecilia" για πέντε σολίστ, χορωδία και ορχήστρα. Τη Λειτουργία αφιέρωσε στον καρδινάλιο της Αραγονίας. Ο συνθέτης ιδιοφυώς υιοθετεί ένα αρκετά καινοτόμο ύφος σε αυτή τη Λειτουργία, που χαρακτηρίζεται από ενέργεια και χάρη και προϊδεάζει τις λειτουργίες του Χάιντν . Οι αναλυτές έχουν χαρακτηρίσει τη σύνθεση ως "αξιοθαύμαστο έργο του συνόλου της εκκλησιαστικής μουσικής του συνθέτη, που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα, τόσο από άποψη μουσικού ενδιαφέροντος όσο και από τη στιλιστική σύνθεση των τάσεων της περιόδου".
Από τα 5 μέρη της Λειτουργίας: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus και Agnus Dei, επιλέγω να ακούσουμε το θριαμβευτικό "Gloria" με την εξαιρετικά περίπλοκη δομή του, καθώς στηρίζεται σε μια εντυπωσιακή 5φωνη φούγκα.
Scarlatti: St. Cecilia Mass - 2. Gloria:
"Η Έκσταση της Αγίας Καικιλίας", Ραφαήλ
Δυο δεκαετίες σχεδόν αργότερα ο Αλεσάντρο Σκαρλάτι επανέρχεται στην Αγία Καικιλία, πάτρονα της Τέχνης των ήχων, που παρέδωσε το πνεύμα της την 22 Νοεμβρίου του 230 επί Αυτοκράτορος Αλεξάνδρου Σεβήρου δοξάζοντας τον Κύριο, γράφοντας τους "Καικιλιανούς Εσπερινούς".
Πρόκειται για μια θαυμάσια σύνθεση προορισμένη για την εκκλησία της Αγίας Καικιλίας στο Tραστέβερε της Ρώμης, που κανείς ακούγοντάς τη απορεί πώς τέτοια μουσικά αριστουργήματα, παραμελούνται!
Στους "Καικιλιανούς Εσπερινούς" είναι εμφανής η νεωτερικότητα της ιερής μουσικής του συνθέτη (που στην προκειμένη περίπτωση παραπέμπει στον Μότσαρτ) που με την ευρηματική χρήση των οργάνων δημιουργεί ένα μωσαϊκό υφών για να ξετυλίξει τη θρησκευτική ιστορία πίσω από στίχους και μελωδίες. Οι συνθέτες συχνά έγραφαν περίτεχνη μουσική για τον Εσπερινό, καθώς, μαζί με τη Λειτουργία είχε τη μεγαλύτερη προσέλευση των πιστών. Η μουσική για τον Εσπερινό συνήθως αποτελείται από έναν αριθμό σκηνικών ψαλμών που πλαισιώνονται από Γρηγοριανά αντίφωνα, έναν ύμνο και ως κορύφωση το Magnificat. Αυτή τη δομή ακολουθούν και οι "Καικιλιανοί Εσπερινοί" απ' όπου θα ακούσουμε το "Dixit Dominus,Ψαλμοί 109/110".
Scarlatti: "Il Vespero di Santa Cecilia - Dixit Dominus Psalm 109/110":
Πολύ νωρίτερα ο Σκαρλάτι είχε συνθέσει κι ένα ορατόριο εμπνευσμένο από το Μαρτύριο της Αγίας Καικιλίας. Ήταν το 1708, όταν απογοητευμένος από τις προσπάθειές του να προσελκύσει την προστασία του Φερδινάνδου σtην Αυλή της Νάπολης, επέστρεψε στη Ρώμη, όπου, ως νεαρός, είχε την προστασία της βασίλισσας Χριστίνας και του Καρδιναλίου Οτομπόνι. Εκείνος είναι που θα του δώσει ένα λιμπρέτο για την Καικιλία, το οποίο ο Σκαρλάτι θα επεξεργαστεί με ανυπέρβλητο ενθουσιασμό. Το ορατόριο θα πάρει τον τίτλο: "The Martyrdom of Santa Cecilia".
"Η Αγία Καικιλία προσεύχεται λίγο πριν τον αποκεφαλισμό"
Πραγματεύεται το βίο της Αγίας Καικιλίας η οποία φυλακίστηκε λόγω της πίστης της. Δικαστής της ορίζεται ο ειδωλολάτρης Αλμάχιο, ο οποίος την αγαπά κρυφά. Γι'αυτό στέλνει τον γραμματέα του να την μεταπείσει. Ωστόσο, τίποτα δεν μπορεί να μετατρέψει τη στάση της Τσετσίλια, που παραμένει πιστή στο Θεό της. Καταδικάζεται σε θάνατο με αποκεφαλισμό, όμως ο δήμιος δεν καταφέρνει να αποχωρίσει το κεφάλι της από τον κορμό με το σπαθί του, παρόλες τις προσπάθειες. Η Τσετσίλια τελικά, παραδίδει το πνεύμα της προσευχόμενη. Ο Aλμάχιο τρελαίνεται και το πλήθος αναγνωρίζει τη δύναμη της χριστιανικής πίστης.
Για τρεις και περισσότερο αιώνες η σύνθεση θεωρείτο χαμένη. Πρόσφατα βρέθηκε σε μια ελβετική συλλογή, μελετήθηκε και ερμηνεύθηκε παρέχοντας στο φιλόμουσο κοινό ένα αριστουργηματικό ακρόαμα γραμμένο σε μια περίοδο που ο Σκαρλάτι είχε απομακρυνθεί από την όπερα για να δημιουργήσει μια εξέχουσα σειρά έργων ιερής μουσικής, από τα οποία το "The Martyrdom of St. Cecelia" κατέχει -όπως αποφάνθηκαν οι ειδικοί- τη λαμπρότερη θέση. Ο δημιουργός χρησιμοποιώντας επιδέξια την ορχήστρα καταφέρνει να υπογραμμίσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ρόλου αναδεικνύοντας τη βαθιά δραματικότητα του λιμπρέτου.
Θα ακούσουμε την άρια της Τσετσίλια από το πρώτο μέρος του ορατορίου: "Esca pura del foco mio". Είναι η στιγμή που η γκουβερνάντα της προσπαθεί να την πείσει να αλλάξει σταση για την πίστη της, υπενθυμίζοντάς της πως αν δεν το κάνει σε λίγο θα θανατωθεί. Η Τσετσίλια ατρόμητη τής δηλώνει πως προτιμά το θάνατο από το να απαρνηθεί τον Ύψιστο και πως θεωρεί το Χριστό ως τον πραγματικό της σύζυγο.
"Η Καικιλία, ο Βαλεριανός και ο Τιβούρτιος", Boticcini
Σήμερα, 22 Νοεμβρίου η Εκκλησία, Ανατολική και Δυτική τιμά τρεις Αγίους: την Καικιλία που έζησε τον 3ο μ.Χ., το σύζυγό της Βαλεριανό και τον κουνιάδο της, Τιβούρτιο.
Οι γονείς της Καικιλίας ήταν ειδωλολάτρες ευγενείς, όμως εκείνη άκουσε τη διδασκαλία του Χριστού και ζήτησε να βαπτιστεί. Μετά από λίγο καιρό, την πάντρεψαν με το Βαλεριανό, που υπό την επίδρασή της ασπάστηκε κι αυτός τη Χριστιανική πίστη, ενώ λίγο αργότερα προσήλθε στους κόλπους της εκκλησίας και ο αδελφός του, Τιβούρτιος. Οι τρεις τους επιδόθηκαν σε φιλανθρωπικό έργο και κήρυτταν την πίστη στο Χριστό. Την περίοδο των Διωγμών συνελήφησαν και θανατώθηκαν με αποκεφαλισμό.
Στους τρεις Αγίους που γιορτάζουν σήμερα αναφέρεται το έργο ιερής μουσικής που προτείνω να ακούσουμε.
Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή...
Ήδη το 1675, η είκοσι έξι ετών δούκισσα Isabelle d'Orléans που είχε χάσει τον σύζυγό της, πριν λίγο διάστημα, θρηνούσε και το θάνατο του πεντάχρονου μοναχοπαίδου της, Φραγκίσκου-Ιωσήφ. Στοιχειωμένη από το θανατικό, διαμόρφωσε ένα προσωπικό χώρο στο Αββαείο του Αγίου Πέτρου στη Μονμάρτη, όπου η αδερφή της ήταν ηγουμένη και επιδόθηκε στην προσευχή και σε φιλανθρωπίες.
Πάντα πολύ ευσεβής, η Iσαβέλλα παράγγελνε θρησκευτικά κομμάτια στον Marc-Antoine Charpentier, ο οποίος υπήρξε προσωπικός συνθέτης του Δούκα συζύγου της, για τον θάνατο του οποίου ο συνθέτης είχε γράψει κι ένα ρέκβιεμ.
Οι θεοσεβείς πράξεις της Δούκισσας με το ανυπέρβλητο ψυχικό σθένος έδωσε στον Charpentier την ιδέα να δημιουργήσει μουσικά πορτρέτα στο ύφος των "histoires sacrées" που απεικόνιζε γυναίκες ηρωίδες και αγίες.
Το πρώτο από αυτά τα μουσικά πορτρέτα είναι αφιερωμένο στην Ιουδήθ και το δεύτερο στην Εσθήρ.
Η Iσαβέλλα ήταν ένθερμος υποστηρικτής των πολιτικών του ξαδέλφου της Λουδοβίκου XIV, που στόχευε να επαναφέρει τους Ουγενότους στον κόλπο των Καθολικών. Έτσι, το 1676 ατενίζοντας τη μεταστροφή μιας προτεστάντριας γυναίκας, αναθέτει στον Σαρπαντιέ τη σύνθεση ενός ορατορίου βασισμένου στην Αγία Καικιλία, που κατάφερε να μεταστρέψει το σύζυγο και τον κουνιάδο της στον Χριστιανισμό.
"Καικιλία, Βαλεριανός και Τιβούρτιος" Orazio Gentileschi
Ο Σαρπαντιέ υφολογικά το κατέταξε στα "canticum-τραγούδι", με τον πλήρη τίτλο: "In honorem Caeciliae, Valeriani et Tiburtij Canticum", καθώςήταν προς τιμήν τριών μαρτύρων κι όχι μόνο της Αγίας Καικιλίας. Γράφτηκε για μικρή ομάδα ερμηνευτών, που όμως την επόμενη χρονιά ο συνθέτης παρουσίασε μια διευρυμένη έκδοσή του, τροποποιώντας και τον τίτλο σε: "Caecilia Virgo et Martyr".
Σε έντονη αντίθεση με το "τραγούδι" για τους τρεις μάρτυρες, αυτό το έργο απαιτούσε μια μεγάλη ομάδα μουσικών και ανέδειξε την ικανότητα του συνθέτη στη δραματουργία.
Τα ορατόριο, "Caecilia virgo et martir" αναπτύσσεται σε δύο πράξεις:
Η 1η αφηγείται πώς ο Τιβούρτιος πεπεισμένος από το πάθος της νύφης του, Καικιλίας και του αδελφού του Βαλεριανού μεταστρέφεται σε Χριστιανό. Στην παρτιτούρα του Σαρπαντιέ, η Καικιλία και οι άνδρες σκιαγραφώνται με βαθιά επιθυμία και φλόγα να παραδώσουν ολοκληρωτικά την ψυχή τους στον Θεό! Η μελωδική γραμμή και οι αρμονίες τους που στήνει ο συνθέτης για να περπατήσουν οι ερμηνευτές δημιουργούν στον ακροατή -πιστό ή άπιστο- θρησκευτική έκσταση.
Από την πράξη αυτή ακούμε το διάλογο περί πίστης ανάμεσα στους τρεις Αγίους:
"Acceptis autem ab Angelo flosculis-Δέχτηκα από τον Άγγελο, άνθη":
"Μαρτύριο της Αγίας Kαικιλίας", Carlo Saraceni
Στη δεύτερη πράξη του ορατορίου η Καικιλία συλλαμβάνεται και βασανίζεται. Η αλαζονεία του βασανιστή της απεικονίζεται με την τραχιάς αρμονίας γραφή. Η Καικιλία ακολουθώντας δύσκολα φωνητικά περάσματα, που υποστηρίζονται από το κοντίνουο κινείται σε παράλληλη εκφραστικά, οδό, άγρια και απότομη στάση απέναντι στον ειδωλολάτρη βασανιστή της. Μια συγκινητική κραυγή προς το Χριστό και τον σύζυγό της σηματοδοτεί το θάνατο της παρθενομάρτυρος Καικιλίας. Η χορωδία πιστών θρηνεί το θάνατό της, αμέσως όμως ο θρήνος μετατρέπεται σε κατανυκτική δοξολογία προς την Καικιλία και τελικά μαζί με τους Αγγέλους εξυψώνουν το όνομά της σε ένα τελετουργικής ατμόσφαιρας χορωδιακό. Ένα δοξαστικό που φωτίζεται από λειτουργική ομορφιά, με τον Σαρπαντιέ να σκαλίζει την πνευματική ιδέα και να οδηγεί στη γαλήνη και την ψυχική ηρεμία. Φινάλε ολοκληρωτικά ανεπιτήδευτο, χωρίς όμως να υστερεί σε μελωδική, αρμονική και εκφραστική μεγαλοσύνη.
1. "Heu, heu, nos dolentes - Αλίμονο, αλίμονο, στεναχωρηθήκαμε!"
2. "Cur ploratis fideles - Γιατί κλαίτε, πιστοί;"
3. "Nolite flere fideles - Μην κλαίτε πιστοί αδερφοί":
Για την Αγία Καικιλία μπορείτε να διαβάστε παλαιότερα κείμενα εδώ, εδώ και εδώ.
H Aγία Καικιλία έζησε στη Ρώμη, μια Μάρτυρας της Χριστιανοσύνης που τιμάται σήμερα, 22 Νοεμβρίου, καθώς σαν σήμερα αποκεφαλίστηκε από τους διώκτες Ρωμαίους, δοξάζοντας τον Κύριο... Θεωρείται προστάτις των τυφλών και της μουσικής, γι' αυτό συχνά απεικονίζεται να παίζει όργανο.
Χρόνια Πολλά στην τέχνη της Μουσικής και όλους εκείνους, που την υπηρετούν με σεβασμό, δημιουργούς, εκτελεστές ή ακροατές! Xρόνια Πολλά στη διερμηνεύτρια κάθε υψηλής δημιουργίας, που διεισδύει στα μύχια της καρδιάς μας! Που ποιεί θαύματα ανεξήγητα και μυστηριώδεις, μη προσδιορίσιμες μεταμορφώσεις ψυχής!
"Η Αγία Καικιλία και ο Άγγελος", Orazio Gentileschi και Giovanni Lanfranco
Από την "Δύναμη της Μουσικής και την Αγία Καικιλία" είναι εμπνευσμένη και μια από τις οκτώ νουβέλες του γερμανού Χάινριχ φον Κλάιστ, ο οποίος στήνει μια ιστορία αισθητικής και ψυχολογίας κι έντονης διορατικότητας πάνω σε μεταφυσικά ζητήματα:
"Προς τα τέλη του δέκατου έκτου αιώνα, όταν μαινόταν η εικονομαχία στην Ολλανδία, τρία νεαρά αδέρφια, κι ένας ιεροκήρυκας συναντήθηκαν στο Άαχεν. Πλησίαζε η γιορτή της Αγίας Καικιλίας κι οι μοναχές του μοναστηριού της St Cecilia είχαν ετοιμασίες. Οι τέσσερεις άνδρες με φανατισμό αποφάσισαν να επιτεθούν και να καταστρέψουν τη μονή εκείνο το βράδυ της παραμονής...[...]
"H Aγία Καικιλία", Nicolas Poussin
Στα γυναικεία μοναστήρια είναι γνωστό ότι οι ίδιες οι μοναχές, που είναι καλά εξασκημένες σε κάποιο μουσικό όργανο, συγκροτούν τη δική τους ορχήστρα και παίζουν με ακρίβεια, συναίσθημα και ευφυία, που συχνά λείπει στις ορχήστρες από άνδρες, πιθανώς επειδή υπάρχει κάτι "θηλυκό" σε αυτή τη μυστηριώδη τέχνη. Η μαέστρος της ορχήστρας, η αδελφή Αντωνία, είχε αρρωστήσει με πυρετό πριν λίγες μέρες και ηγουμένη και μοναχές βρίσκονταν σε μεγάλη αναταραχή που θα έπρεπε να ερμηνεύσουν χωρίς καθοδήγηση, ακέφαλες. [...] Οι καλόγριες μόλις είχαν πάρει τις θέσεις τους στο όργανο, μοιράστηκαν τις παρτιτούρες με τα διάφορα μέρη της σύνθεσης...βιολιά, όμποε και μπασοβιόλια δοκιμάστηκαν και κουρδίστηκαν, όταν ξαφνικά μια γυναίκα με λίγο χλωμό πρόσωπο εμφανίστηκε από τις σκάλες. Είχε κάτω απ' τη μασχάλη της φύλλα μουσικής, μέρη μιας παλιάς ιταλικής Λειτουργίας... Στις ερωτήσεις των μοναχών, που ρωτούσαν με έκπληξη από πού ήρθε απάντησε: "Δεν πειράζει, αδερφές, δεν πειράζει!" . Μοίρασε τα μέρη και λάμποντας από ενθουσιασμό, κάθισε στο όργανο, για να αναλάβει τη διεύθυνση της εξαιρετικής σύνθεσης.
Μια θαυμάσια, παραδεισένια παρηγοριά στις καρδιές των ευσεβών κυριών κυριάρχησε και μια αγαλλίαση, όταν άρχισαν με τα όργανά τους να παίζουν. Ήταν σα να κουβαλούν πάνω σε φτερά τις ψυχές τους, σε όλο τον παράδεισο της αρμονίας. Το ορατόριο παιζόταν με μια μουσική μεγαλοπρέπεια του ευγενέστερου και υψηλότερου είδους. Ούτε μια ανάσα δεν ακούστηκε μέσα από τους πάγκους και τους διαδρόμους, και όταν ξεκίνησε το "Gloria in excelsis", ήταν σαν όλοι οι παρευρισκόμενοι στην αίθουσα να είναι νεκροί. [...] Οι τέσσερις άνδρες που φανατισμένοι είχαν έρθει να καταστρέψουν το μοναστήρι -σαν σε θαύμα- με μια ταυτόχρονη κίνηση και με τρόπο που εξέπληξε τους πάντες, ξαφνικά έβγαλαν τα καπέλα τους κυριευμένοι από βαθιά συγκίνηση, χαμήλωσαν τα πρόσωπά τους και τα κάλυψαν με τα χέρια τους. Γονάτισαν κι άρχισαν να προσεύχονται, ψάλλοντας μαζί με τις μοναχές το "Gloria in excelsis" ... [...] Σήμερα, μετά από τόσα χρόνια ντυμένοι με μανδύες μοναχών ζουν στο άσυλο της πόλης κι όλοι τους θεωρούν τρελούς...
(Χάινριχ Κλάιστ: "Αγία Καικιλία ή η δύναμη της Μουσικής", μτφ. δική μου από το αγγλικό κείμενο)
Η νουβέλα του Κλάιστ είναι μια βαθιά αλληγορική ιστορία που εξερευνά τη δύναμη της μουσικής τέχνης να αγγίζει και να μεταμορφώνει τον ανθρώπινο νου και την ψυχή. Ο Κλάιστ αναδεικνύει τη θεϊκή δύναμη της, που λειτουργεί ως αποκάλυψη. Η αφήγηση αγγίζει τα όρια του υπερφυσικού, αλλά παραμένει εδραιωμένη στην ανθρώπινη εμπειρία, προβάλλοντας την τέχνη ως την υπέρτατη μορφή επικοινωνίας ανάμεσα στον άνθρωπο και το Θείο.
***
Στο κείμενο του Κλάιστ αναφέρεται το "Gloria in excelsis Deo - Δόξα εν υψίστοις Θεώ", ένας χριστιανικός ύμνος, που αναφέρεται στην αναγγελία της Γέννησης του Χριστού στους ποιμένες(Λουκ. 2:14) και σχεδόν όλες οι πολυφωνικές ρυθμίσεις της Λειτουργίας, περιλαμβάνουν. Ο ύμνος εκφράζει τη χαρά, τη δοξολογία και την ευχαριστία των πιστών προς τον Θεό για τη σωτηρία που έφερε ο Χριστός. Το κείμενό του επαινεί την Αγία Τριάδα, αναγνωρίζοντας τον Θεό Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, και εκφράζει την ελπίδα για ειρήνη και ευλογία. Δηλαδή ενσαρκώνει το κεντρικό μήνυμα της χριστιανικής πίστης, την ελπίδα της σωτηρίας, μέσω της μουσικής που ενώνει την ανθρώπινη ψυχή με το Θείο...
Το "Gloria" έχει εμπνεύσει αναρίθμητους συνθέτες μέσα στους αιώνες, από τα μπαρόκ έργα του Βιβάλντι και του Μπαχ μέχρι Χαίντελ, Σαιν Σανς, Πουλένκ, Ράτερ, Τζένκινς, καθώς η μεγαλοπρέπεια και η θεϊκή του ατμόσφαιρα δημιουργούν ένα δυνατό πνευματικό και συναισθηματικό αντίκτυπο στους πιστούς.
Το έχει ενσωματώσει ο Γ. Σ. Μπαχ σε μια μικρή Λειτουργία του, BWV 191 που αφιέρωσε στον εκλέκτορα της Δρέσδης και είναι η μόνη από τις εκκλησιαστικές καντάτες του γραμμένες σε λατινικό κείμενο. Η σύνθεση χαρακτηρίζεται από μεγαλόπρεπη ενορχήστρωση, όλο λαμπρότητα από τα νέα ηχοχρώματα που ευφυώς πρόσθεσε ο κάντορας στην ορχήστρα, όπως όμποε, φλάουτα και φαγκότα από τα ξύλινα και τρομπέτες από τα χάλκινα υπογραμμισμένα ρυθμικά από τα τύμπανα. Το γιορταστικό χορωδιακό φωτίζεται από λειτουργική ομορφιά κι ο μέγας Μπαχ σκαλίζει την πνευματική ιδέα, οδηγώντας τους ακροατές σε αγαλλιαστική έκσταση, γαλήνη κι ανυπέρβλητη ψυχική ηρεμία...
Από τους Φλωρεντίνους ζωγράφους της μπαρόκ περιόδου, γνωστός για τα θρησκευτικά του κυρίως θέματα, παρότι δεν υπήρξε ιδιαίτερα παραγωγικός είναι ο Κάρλο Ντόλτσι.
Γεννήθηκε σαν σήμερα, 25 Μαΐου 1616 και οι εικαστικές συνθέσεις του βασίζονται στην απόδοση έντονου συναισθήματος και την ιδέα του πάθους.
Από τα ωραιότερα και πιο δημοφιλή έργα του Ντόλτσι είναι η "Αγία Καικιλία", που φιλοτέχνησε το 1671 και εκτίθεται στην Πινακοθήκη της Δρέσδης.
Ο Ντόλτσι απεικονίζει τη γυναίκα καθισμένη να παίζει εκκλησιαστικό όργανο, στοιχείο που υπαινίσσεται ότι η Αγία είναι προστάτιδα της μουσικής.
Η Αγία Καικιλία φιλοτεχνείται σε απαλά χρώματα και δροσερό και νηφάλιο ύφος, με τον καλλιτέχνη να υιοθετεί έναν φυσικό και καθόλου επιτηδευμένο τρόπο αποτύπωσης.
Εκλεπτυσμένες οι εικαστικές λεπτομέρειες: το χρυσό φωτοστέφανο, η πορφυρή κουρτίνα, η μαργαριταρένια καρφίτσα στο εντυπωσιακότατο, τούλινο φόρεμα, τα λευκά μπουμπουκιασμένα άνθη... Ο ζωγράφος απεικονίζει τα χέρια της Αγίας πάνω στα πλήκτρα σε στάση νωχελική και φιλήδονη, όπως αβρές είναι κι οι φωτοσκιάσεις, ικανές να μεταφέρουν αγαλλίαση, ηρεμία και το ευσεβές της ψυχής της Καικιλίας, προστάτιδος της τέχνης των ήχων...
"St Cecilia", Carlo Dolci, Hermitage
Στην ωριμότητά του ο καλλιτέχνης φιλοτέχνησε άλλο ένα πορτραίτο της Αγίας της Μουσικής, εξαιρετικής επίσης τεχνικής και κομψότητας μορφής και χρώματος.
Η δεύτερη "Saint Cecilia", που μπορεί κανείς να θαυμάσει στο Ερμιτάζ, θεωρείται το αριστούργημα της ύστερης καλλιτεχνικής περιόδου του. Η προστάτιδα των μουσικών, Καικιλία, απεικονίζεται πάλι καθισμένη στο αρπίχορδο και ο Ντόλτσι με μεγάλη προσοχή μεταφέρει την υπέροχη υφή του πράσινου μεταξωτού της φορέματος, τη διάφανη μουσελίνα, τα χρυσά φινιρίσματα του ενδύματος και τις αστραφτερές πέτρες του κοσμήματος. Η γυναίκα κοιτάζει κατάματα το θεατή. Το πρόσωπό της είναι ήρεμο και δεν αποκαλύπτει πνευματική έκσταση Αγίας. Μόνο το εκτυφλωτικό φωτοστέφανο θυμίζει στο φιλότεχνο θεατή ότι δεν πρόκειται για κοσμική ζωγραφική.
Ωδές στην Αγία Καικιλία έχουν γράψει πολλοί και διαφόρων εθνικοτήτων, συνθέτες. Επιλέγω να συνοδεύσω τα υπέροχα εικαστικά του Ντόλτσι με έναν επίσης ιταλό συνθέτη.
Ο Αλεσάντρο Σκαρλάτι έγραψε τη "Messa di Santa Cecilia" το 1720 , για πέντε σολίστ, χορωδία και ορχήστρα, που αφιέρωσε στον καρδινάλιο της Αραγονίας.
Ο Σκαρλάτι υιοθετεί ένα αρκετά καινοτόμο ύφος σε αυτή τη Λειτουργία, που χαρακτηρίζεται από ενέργεια και χάρη και προϊδεάζει τις λειτουργίες του Χάιντν . Οι αναλυτές έχουν χαρακτηρίσει τη σύνθεση ως "αξιοθαύμαστο έργο του συνόλου της εκκλησιαστικής μουσικής του συνθέτη, που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα, τόσο από άποψη μουσικού ενδιαφέροντος όσο και από τη στιλιστική σύνθεση των τάσεων της περιόδου".
Από τα 5 μέρη της Λειτουργίας: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus και Agnus Dei, επιλέγω να ακούσουμε το θριαμβευτικό "Gloria" με την εξαιρετικά περίπλοκη δομή του, καθώς στηρίζεται σε μια εντυπωσιακή 5φωνη φούγκα.
Καθισμένη σε πολυθρόνα και αφημένη σε ύπνο γαλήνιο απεικονίζεται στο παραπάνω εικαστικό η Αγία Καικιλία από τον προραφαηλίτη ζωγράφο, μέσα σε λουλουδόσπαρτο κήπο.Κρατά στα χέρια της ένα βιβλίο ενώ δυο Άγγελοι παίζουν βιολί, στοιχείο που υπαινίσσεται ότι η Αγία είναι προστάτιδα της μουσικής.
H Aγία Καικιλία έζησε στη Ρώμη γύρω στα 230 μ.Χ. και καταγόταν από οικογένεια ευγενών ειδωλολατρών. Είχε ορκιστεί να παραμείνει παρθένα, αλλά οι γονείς της ήθελαν να την παντρέψουν με τον Βαλεριανό, επίσης ειδωλολάτρη. Του είπε πως είχε δώσει όρκο αγνότητας στο Θεό μέσω ενός αγγέλου, που θα τον έβλεπε και κείνος αν βαπτιζόταν. Πράγματι ο βαπτισμένος πλέον Βαλεριανός γυρνώντας στο σπίτι βρήκε την Καικιλία να προσεύχεται μαζί με ένα ολοφώτεινο Άγιο Άγγελο!
"Saint Cecilia", Jacques Blanchard - Hermitage Museum
Οι δυο νέοι παντρεύτηκαν, όμως την περίοδο των διωγμών έγιναν αντιληπτοί, ως χριστιανοί.
Φυλακίστηκαν και καταδικάστηκαν σε αποκεφαλισμό.
Την ώρα του αποκεφαλισμού του Βαλεριανού άνοιξαν οι ουρανοί και εμφανίστηκε πλήθος Αγίων Αγγέλων! Στην συνέχεια διετάχθη να δεθεί μαρμάρινη πλάκα στο στήθος της Καικιλίας για να πεθάνει από ασφυξία, όμως οι Ρωμαίοι δεν πέτυχαν το σκοπό τους.
Η Καικιλία δεν έπαθε τίποτε. Έτσι, την έριξαν σε πυρακτωμένο λέβητα. Το μαρτύριο αυτό κράτησε τρεις ημέρες αλλά πάλι βγήκε σώα και αβλαβής.
Έτσι, διέταξαν να την αποκεφαλίσουν.
Δοξάζοντας τον Κύριο, παρέδωσε το πνεύμα της την 22 Νοεμβρίου του 230 επί Αυτοκράτορος Αλεξάνδρου Σεβήρου. Θεωρείται προστάτις των τυφλών και της μουσικής, γι' αυτό συχνά απεικονίζεται να παίζει όργανο.
"Saint Cecilia, the patron of organists" Vouet Simon, Blanton Museum
Handel : "Ode for St. Cecilia's Day "
"From harmony, from heavenly harmony,
This universal frame began.
Through all the compass of the notes it ran,
The diapason closing full in man",
...ψάλλει ο χορός στην καντάτα του Χαίντελ : "Ωδή στη μέρα της Αγ.Καικιλίας", αφιερωμένη στην προστάτιδα των μουσικών.
Η θεωρία του Πυθαγόρα περί αρμονίας, σύμφωνα με την οποία η μουσική είναι η κεντρική δύναμη στη δημιουργία της Γης, έδωσε την έμπνευση στον άγγλο ποιητή J. Dryden, πάνω στο ποίημα του οποίου στηρίχτηκε η σύνθεση του Χαίντελ.
"Ωδή στην αγία Καικιλία", γράφει και ο Πέρσελ με τίτλο : "Hail, Bright Cecilia", ένα λαμπρό έργο για μεγάλη χορωδία, ορχήστρα, σολίστ και φωνητικό σύνολο.
Αποτελείται από 13 μέρη και η σύνθεση ανοίγει με τη χορωδία να ψάλλει τον ύμνο σε ποίηση του αιδεσιμότατου Nicholas Brady, όπου αναφέρεται πως "η μουσική είναι απαραίτητη για τα γήινα,τα ουράνια και την αιώνια ευτυχία!!" Επιλέγω να ακούσουμε το τελικό χορωδιακό, με ύφος θριαμβευτικό. Ανοίγει με τυμπανοκρουσίες στη λέξη "Χαίρε!", σα να προαναγγέλλεται η άφιξη της Αγίας Καικιλίας!! Συναισθήματα ευφροσύνης και ευδαιμονίας!
"Hail! Bright Cecilia, Hail to thee!
Great Patroness of Us and Harmony!
Who, whilst among the Choir above
Thou dost thy former Skill improve,
With Rapture of Delight dost see
Thy Favourite Art
Make up a Part
Of infinite Felicity.
Hail! Bright Cecilia, Hail to thee!
Great Patroness of Us and Harmony!"
Η Αγία Καικιλία θάφτηκε σε κρύπτη στις κατακόμβες του Αγίου Κάλλιστου στη Ρώμη.
Το γλυπτό αριστούργημα, που βλέπουμε είναι του Stefano Maderno, ο οποίος το σμίλευσε αμέσως μετά την ανακάλυψη της σαρκοφάγου της ιερομάρτυρος.
Με τρία δάχτυλα να εκτείνονται στο δεξί της χέρι και ένα με το αριστερό πιστοποιεί την Αγία Τριάδα.Ο γλύπτης βεβαιώνει ότι έτσι βρέθηκε το σώμα της, όταν άνοιξε ο τάφος της, το 1599.
Ο Αλεσάντρο Σκαρλάτι έγραψε τη "Messa di Santa Cecilia" το 1720 , για πέντε σολίστ, χορωδία και ορχήστρα, που αφιερώθηκε στον καρδινάλιο της Αραγονίας.
Από τα 5 μέρη της Λειτουργίας: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus και Agnus Dei, πιο δημοφιλές είναι το πρώτο, "Κύριε":
Scarlatti: St. Cecilia Mass - 1. Kyrie:
St. Cecilia's Ecstasy, Raphael
Στις 22 Νοεμβρίου του 1854,ημέρα της γιορτής της παρουσιάζεται στον άγιο Ευστάθιο του Παρισιού η "Λειτουργία Solennelle" του Γκουνώ, επίσης γνωστή ως Λειτουργία της Αγίας Καικιλίας.
Λέγεται πως από τότε η φήμη του συνθέτη, εκτοξεύτηκε!
Τα μέρη της : Kyrie - Gloria - Credo - Sanctus Benedictus - Agnus Dei
Ακούμε το "Gloria". To κείμενο παραμένει στη λατινική γλώσσα :
Gloria in excelsis Deo
Et in terra pax hominibus bonae voluntatis.
Laudamus te. Benedicimus te.
Adoramus te. Glorificamus te.
Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam.
Domine Deus, Rex caelestis, Deus Pater omnipotens.
Domine Fili unigenite, Iesu Christe.
Domine Deus, Agnus Dei, Filius Patris.
Qui tollis peccata mundi, miserere nobis.
Qui tollis peccata mundi, suscipe deprecationem nostram.
Qui sedes ad dexteram Patris, miserere nobis.
Quoniam tu solus Sanctus. Tu solus Dominus.
Tu solus Altissimus, Iesu Christe.
Cum Sancto Spiritu, in gloria Dei Patris.
Amen.
Στην Αγγλία θεωρείτο ανέκαθεν παράδοση να γράφονται ωδές και ύμνοι για τη μέρα της αγίας Καικιλίας. Βαθιά επιθυμία να συνθέσει έναν τέτοιο δοξαστικό ύμνο είχε και ο Μπρίττεν, όχι μόνο λόγω παράδοσης, αλλά και γιατί είχε γεννηθεί την ημέρα της γιορτής της.
Ετσι,το 1942 βασίζεται στο ποιητικό κείμενο του Auden : "Three Songs for St. Cecilia's Day" και συνθέτει ένα καταπληκτικό χορωδιακό.
"Saint Cecilia and the Angel", Carlo Saraceni
Ακούμε το πρώτο μέρος : "In a garden shady-Σ'ένα κήπο σκιερό"
In a garden shady this holy lady With reverent cadence and subtle psalm, Like a black swan as death came on Poured forth her song in perfect calm: And by ocean's margin this innocent virgin Constructed an organ to enlarge her prayer, And notes tremendous from her great engine Thundered out on the Roman air. Blessed Cecilia, appear in visions To all musicians, appear and inspire: Translated Daughter, come down and startle Composing mortals with immortal fire.
Κατανυκτικότατη και με έντονη την αίσθηση τελετουργίας είναι η τιμητική συνθεση προς την προστάτιδα της μουσικής του ταλαντούχου Gerald Finzi με τον απλό τίτλο: "For St. Cecilia" γνωστής και ως "Ceremonial Ode" για σόλο τενόρο, μικτή χορωδία και ορχήστρα πάνω σε κείμενο του Άγγλου ποιητή, Edmund Blunden. Πρόκειται για ένα μικρό κόσμημα του χορωδιακού ρεπερτορίου, στο οποίο οι μουσικόφιλοι αυτού του είδους μουσικής εύκολα διακρίνουν απόηχους από μελωδίες και αρμονίες των Έλγκαρ και Βον Ουίλιαμς, του οποίου ο δημιουργός θαύμαζε πολύ... Μαεστρικά πλάθεται μια ατμόσφαιρα τελετουργική, όπου από τον σολίστα τενόρο και τους χορωδούς ξετυλίγεται ένας μακρύς κατάλογος Αγίων: Άγιο Βαλεντίνο, Άγιο Γεώργιο, Αγιο Δουνστάνο, Άγιο Σουιθίν, με κυρίαρχη τη μορφή της Αγίας Καικιλίας. H σύνθεση φωτίζεται από λειτουργική ομορφιά με τον Finzi να σκαλίζει την πνευματική ιδέα και να οδηγεί στη γαλήνη και την ψυχική ηρεμία...
Το έργο ανατέθηκε στον Finzi από την Επιτροπή του St. Cecilia's Day Festival κι έκανε πρεμιέρα ανήμερα στη Γιορτή 22 Νοεμβρίου 1947 στο Royal Albert Hall.
Finzi: "For St. Cecilia, Op. 30":
Βιτρώ στην εκκλησία St Mary The Virgin in Little Wymondley, Hertfordshire.
Από τις πιο κατανυκτικές υμνωδίες για την Αγ.Καικιλία, αυτή του άγγλου συνθέτη και οργανίστα Herbert Howells (1892 – 1983), ο οποίος μελοποιεί κατόπιν παραγγελίας του συνδικάτου μουσικών το 1959 το ομώνυμο ποίημα της Ursula Penton, συζύγου του γνωστού συνθέτη Ralph Vaughan Williams.Πρωτοεκτελέστηκε σαν σήμερα, 22 Νοεμβρίου 1961 στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Παύλου στο Λονδίνο.
Sing for the morning's joy, Cecilia, sing,
in words of youth and phrases of the spring.
Walk the bright colonnades by fountains spray
and sing as sunlight fills the waking day.
Till angels, voyaging in upper air, pause on a wing,
and gather the clear sound into celestial joy, wound and unwound,
a silver chain or golden as your hair.
Ο Aρβο Περτ για τον εορτασμό του Μιλένιουμ της Ρώμης συνέθεσε προς τιμήν της Αγίας Καικιλίας και με έμπνευση τη ζωή και το μαρτύριό της ένα έργο για μικτή χορωδία και ορχήστρα με τίτλο: "Cecilia, vergine romana" για μικτή χορωδία και μικρό ορχηστρικό σύνολο. Το λιμπρέτο συνδυάζει λατινική και ιταλική γλώσσα πάνω στο ίδιο κείμενο. Το λατινικό κείμενο, που ανακάλυψε ο Περτ στην διάρκεια αναζήτησης υλικού για τη σύνθεση σε σχολική βιβλιοθήκη στο Γκρατς, αποτελεί σύντομη περιγραφή της ζωής της Αγίας Καικιλίας και η ιταλική μετάφρασή του βρέθηκε στο ιστορικό Monastero di Bose.
H σύνθεση διακρίνεται για την κατανυκτικότητα και την πνευματικότητά της. Λιτή, χωρίς εξάρσεις, σε μορφή σεβάσμιας προσευχής και ικεσίας με ευλαβικό χαρακτήρα, στην οποία διακρίνεται η γνωστή τεχνική tintinnabuli*.
*Όπως έχει πει ο ίδιος ο συνθέτης: στηρίζεται στο tintinnabuli, μια περιοχή στην οποία περιπλανιέται όταν ψάχνει για απαντήσεις …μόνος με την σιωπή… ένας σιωπηλός παλμός, ή μια κίνηση σιωπής που ανακουφίζουν…Χτίζει με πρωτόγονα υλικά, με την τριάδα, με μια συγκεκριμένη τονικότητα…τρεις νότες μια τριάδας, σαν καμπάνες, γι’ αυτό το ονόμασε tintinnabuli"
Arvo Pärt: "Cecilia, vergine romana":
Aπό τις συνθέσεις της σύγχρονης περιόδου ξεχωρίζει η "Λειτουργία της Αγ.Καικιλίας" του Lou Harrison, απ'όπου θα ακούσουμε το Sanctus.
Σας ευχαριστω!Να ειστε καλά! Η Τεχνη συνδυάζει έκφραση ψυχης και πνευματος, γι'αυτο και ειναι απαραίτητη η γνωση που περικλείει ενα εργο τεχνης... για την καλύτερη κατανόησή του!ReplyDelete
Εξαιρετικό αφιέρωμα για την γιορτή της Αγ. Καικιλίας, αγαπημένη μου Ελπίδα. Χρόνια Πολλά στην Μουσική, χρόνια πολλά στους μουσικούς απανταχού της γης με την ευχή να ακούσουμε ζωντανά και πάλι τις αγαπημένες μας ορχήστρες. Ας βοηθήσει και η Αγ. Καικιλία να γλυτώσουμε από τον εφιάλτη. Ακούω ένα ένα τα μουσικά σου αφιερώματα. Εξαιρετικά και τα εικαστικά. Ειδικά το γλυπτό με τα χέρια της είναι απίστευτης ομορφιάς. Και του χρόνου, γλυκιά μου φίλη με ζωντανές μουσικές χωρίς μάσκες! Καλό ξημέρωμα! ❤ReplyDelete Replies ELPIDA NOUSA23 November 2020 at 04:38
Χρονια Πολλα σε καθε μουσικό, σε καθε μουσικολάτρη!Χρονια Πολλα στην Τεχνη που απαλυνει την ψυχη από τις κακουχιες και τους βομβαρδισμους που δεχεται κατα καιρους! Ευχαριστω πολύ, αγαπημενη μπυ Αζη για τις ευχες και την προσοχη σου , ανοιγοντας και το ιστολογιο μου να ακουσεις, δαβασεις, ολες τις προτασεις μου. Ναι, ειναι εξαιρετο γλυπτο..τα χερια της Αγιας Καικλίας ειναι φιλοτεχνημενα εξαιρετικα απο τον καλλιτεχνη, με αφθαστη πιστιτητα και ακριβεια!! Και του χρονου με υγεια, χωρςμασκες να χαρουμε τη μερα της Μουσικης και σε μουσικές σκηνεςκαθε μερα του χρονου! Καλο μεσημερι και χαρουμενη αισιοδοξη εβδομαδα!Delete
.jpg)
_-_Heilige_Cecilia_in_extase_met_Paulus%2C_Johannes_(evangelist)%2C_Augustinus_en_Maria_Magdalena_-_26-04-2012_9-13-18.jpg)
.jpg)
