Claude Monet: "Automne à Argenteuil" Είναι της ίδιας εποχής συγγραφής του ποιήματος και δημιουργίας της μουσικής σύνθεσης(1873)
"Φθινόπωρο, με ουρανούς ομιχλώδεις, ορίζοντες θλιμμένους,
με φευγαλέα δειλινά, με αυγές ωχρές
σε βλέπω να κυλάς, σαν νερό χειμάρρων,
τις μέρες σου, γεμάτες μελαγχολίες.
Στα φτερά της νοσταλγίας, οι λογισμοί μου παρασυρμένοι
-λες κι ήταν δυνατό να ξαναγεννηθεί ο καιρός μας!-
περιπλανιούνται, ονειρευόμενοι, στους μαγεμένους λόφους
όπου κάποτε χαμογελούσε η νιότη μου.
Στο λαμπρό φως μιας θριαμβευτικής ανάμνησης
νιώθω τα διάσπαρτα ρόδα να ξανανθίζουν σε μπουκέτα
κι αναβλύζουν δάκρυα στα μάτια μου, δάκρυα που η καρδιά μου
στα είκοσι χρόνια της είχε κιόλας ξεχάσει!"
Το παραπάνω ποίημα είναι του Γάλλου Armand Silvestre, ποιητή που συνδέθηκε με το κίνημα του Παρνασσισμού κι έδινε ιδιαίτερη έμφαση στην αισθητική τελειότητα, την ακρίβεια της μορφής και κυρίως, στη μουσικότητα του ποιητικού λόγου. Στην ποίησή του συναντώνται συχνά η φύση, ο έρωτας, η νοσταλγία και η μελαγχολία, μέσα από μια γραφή έντονα λυρική, αισθησιακή και γεμάτη ηχητικές και ρυθμικές αποχρώσεις.
Το ποίημα "Φθινόπωρο" αποτυπώνει τη μελαγχολία της εποχής και βαθύτερα, τη νοσταλγία για τη χαμένη νιότη. Το φθινόπωρο γίνεται εδώ ποιητικό σύμβολο της φθοράς και της παρόδου του χρόνου...όμως η μνήμη λειτουργεί σαν αντίβαρο στη λήθη. Ανασύρει εικόνες της νεότητας, ξαναζωντανεύει παλιές συγκινήσεις και φέρνει στα μάτια δάκρυα...
Ακριβώς αυτό το λεπτό κράμα μελαγχολίας, νοσταλγίας και αναβίωσης του παρελθόντος μεταφέρει στη μουσική του ο Γκαμπριέλ Φωρέ στη σύνθεσή του για φωνή και πιάνο "Automne, op. 18, no. 3", που γράφτηκε το 1878.
Ο Φωρέ αντιμετωπίζει το ποίημα με λεπτότητα και ευαισθησία. Εισχωρεί στον εσωτερικό του κόσμο και μετατρέπει τις λέξεις σε ηχητική μνήμη. Η φωνητική γραμμή ακολουθεί τις συναισθηματικές καμπές του ποιητικού λόγου, ενώ το πιάνο δεν έχει τον άχαρο, συνοδευτικό ρόλο. Λειτουργεί σαν ισότιμος φορέας της ατμόσφαιρας και του νοήματος. Οι αρμονικές αποχρώσεις και η ρευστότητα της συνοδείας δημιουργούν αίσθηση διαρκούς μετατόπισης, σαν το τοπίο του φθινοπώρου που αλλάζει μπροστά στα μάτια μας. Ο συνθέτης ήταν τριάντα πέντε ετών όταν έγραψε το έργο, ηλικία που στην εποχή του η νεότητα αρχίζει να αποκτά γεύση νοσταλγίας. Η σύνθεση είναι γραμμένη στη σι ελάσσονα, μια τονικότητα που πολλοί υποστήριξαν πως "ταιριάζει ιδανικά στη μελαγχολική ατμόσφαιρα των καταιγίδων του Οκτώβρη".
Από την αρχή, το πιάνο δημιουργεί αίσθηση ανησυχίας με τα επίμονα τρίηχα στο δεξί χέρι, ενώ το αριστερό με απότομα άλματα οκτάβων προσθέτει ένταση και δραματικότητα. Οι συγκοπές ενισχύουν την αίσθηση, προσδίδοντας τόνο μελαγχολίας και εσωτερικής ταραχής. Μετά την κορύφωση, το πιάνο αναλαμβάνει τον επίλογο... Η μουσική σβήνει αφήνοντας την αίσθηση ότι ο χρόνος έχει ήδη αποφασίσει...η νιότη δεν επιστρέφει, παρά μόνο μέσα από τη μνήμη.
Fabriel Faure: "Automne, op. 18, no. 3"
Eρμηνεύει η σπουδαία Nathalie Stutzmann:
Για τη μελοποίηση του ίδιου ποιήματος από τον Φωρέ μπορείτε να διαβάσετε και παλαιότερο κείμενο εδώ.
Παρότι ακόμη οι ζέστες καλά κρατούν και το καλοκαίρι φαίνεται να μην θέλει να μας αποχαιρετήσει, ο Σεπτέμβρης φέρνει μαζί του εκείνη τη λεπτή αίσθηση της αλλαγής. Φέρνει μια αδιόρατη μετατόπιση από το φως και την ανεμελιά του καλοκαιριού προς την ηρεμία και τον στοχασμό του φθινοπώρου.
Ο Χέρμαν ΄Έσσε, στο ποίημά του "September", μεταφέρει αυτήν ακριβώς την εικόνα...Έναν κήπο που πενθεί, τη βροχή που πέφτει πάνω στα λουλούδια, το καλοκαίρι που υποχωρεί και τη φύση που αποχαιρετά αθόρυβα τη φωτεινή εποχή.
Ρ. Στράους
Υπάρχει μια γλυκιά μελαγχολία, αλλά και μια ήρεμη αποδοχή της φθοράς και της μετάβασης.
Αυτή την ατμόσφαιρα αποδίδει υπέροχα ο Ρίχαρντ Στράους στο "September", από τα "Vier letzte Lieder-Τέσσερα τελευταία Τραγούδια", κύκλο τραγουδιών για σοπράνο και ορχήστρα, που αποτελεί το κύκνειο άσμα του συνθέτη. Η μουσική του -θαρρείς- ακολουθεί το αργό κλείσιμο των "κουρασμένων ματιών" του καλοκαιριού. Έτσι, ο Σεπτέμβριος γίνεται σύμβολο του τέλους του καλοκαιριού, αλλά και της γαλήνιας συμφιλίωσης με το τέλος. Ποίημα και μουσική, μας θυμίζουν πως ακόμη και ο αποχαιρετισμός μπορεί να έχει τη δική του ομορφιά...
Το ακούμε σε μια ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΗΧΟΓΡΑΦΗΣΗ από την Κίρστεν Φλάγκσταντ. Τη Φιλαρμονική του Λονδίνου διευθύνει ο Βίλχελμ Φουρτβαίνγκλερ.
Λίγο πριν από τον θάνατό του, ο Ρίχαρντ Στράους εμπιστεύτηκε στην Φλάγκσταντ την πρώτη παρουσίαση των "Vier letzte Lieder". Της ζήτησε να επιλέξει η ίδια τον μαέστρο και την ορχήστρα. Η επιλογή της υπήρξε αντάξια της περίστασης...
Ο ήχος είναι παλιός και η ποιότητά του απέχει παρασάγγας από τα σημερινά δεδομένα. Όμως, φίλοι μου, υπάρχουν εκτελέσεις που η ιστορική και καλλιτεχνική τους αξία είναι τέτοια, ώστε οι τεχνικές αδυναμίες περνούν σε δεύτερο πλάνο...
R. Strauss: "Vier letzte Lieder, II: September" Wilhelm Furtwangler - Kirsten Flagstad
Χέρμαν Έσσε
Πληροφοριακά να αναφέρουμε πως τα "Τέσσερα Τελευταία Τραγούδια" συντέθηκαν το 1948 στην Ελβετία, όπου ο Ρ. Στράους είχε εγκατασταθεί μετά τον πόλεμο. Ο τίτλος δεν είναι του συνθέτη, ούτε τα τραγούδια γράφτηκαν σαν ενιαίος κύκλος, συνδέονται όμως θεματικά με τον αποχαιρετισμό και τον θάνατο, μέσα στο κλίμα του μεταπολεμικού κόσμου και της επίγνωσης του δικού του τέλους. Εκείνη την περίοδο, ο Στράους συνάντησε τυχαία τον Χέρμαν Έσσε σε ελβετικό ξενοδοχείο. Ο ποιητής, που δεν εκτιμούσε το "εκρηκτικό" ύφος του συνθέτη, χαρακτήρισε τα τραγούδια "δεξιοτεχνικά και εκλεπτυσμένα, αλλά χωρίς κέντρο", εκφράζοντας την προσωπική του επιφύλαξη για το βαθύτερο πνευματικό τους περιεχόμενο, παρά τον θαυμασμό του για την τεχνική αρτιότητα και την εκλεπτυσμένη ομορφιά τους.
Επέλεξα να συνοδεύσω το κείμενο με το εικαστικό του William A. Coffin, "September", γιατί αποδίδει υπέροχα αυτή τη λεπτή στιγμή της μετάβασης. Ο Coffin δεν ζωγραφίζει έναν "νεκρό", φθινοπωρινό κόσμο. Ο θερισμός έχει τελειώσει, το καλοκαίρι αποσύρεται, όμως η φύση δεν έχει παραδοθεί στο φθινόπωρο, ακόμη.
Ο πίνακας βρίσκεται "ανάμεσα σε δύο εποχές", όπως ακριβώς και η μουσική του Στράους στο "September".Ο αγρός με τα δεμάτια από στάχυα που έχουν απομείνει μετά τον θερισμό, η χαμηλή βλάστηση και τα διάσπαρτα κίτρινα άνθη, σαν μικρές τελευταίες πινελιές του καλοκαιριού και ο απέραντος, γκριζογάλανος ουρανός δημιουργούν αίσθηση σιωπής, γλυκιάς μελαγχολίας και ήρεμου αποχαιρετισμού φέρνοντας στον νου το στίχο του Έσσε:
Υπάρχει κάτι στον Οκτώβριο που τον καθιστά μήνα εσωτερικής περισυλλογής.
Το καλοκαίρι έχει χαθεί οριστικά, η φύση μαραίνεται αθόρυβα, το φως μικραίνει και οι σκιές μεγαλώνουν. Η καρδιά, άλλοτε ήσυχη κι άλλοτε ανήσυχη, αναμετριέται με τον χρόνο που περνά, με τις μνήμες, τις ήττες, με όσα έμειναν μισά...
Μέσα σ' αυτό το φθινοπωρινό τοπίο της ψυχής, υπάρχουν μελοποιήσεις που συντονίζονται σχεδόν υπαρξιακά με το πνεύμα του μήνα...συγκρατημένη θλίψη, ήπια νοσταλγία, ένα εσωτερικό βλέμμα προς τα περασμένα.
Όπως η σύνθεση "Automne - Φθινόπωρο" από τα "3 Chansons, Op. 18" του Γκαμπριέλ Φωρέ, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έργα του γαλλικού μελοποιημένου ρομαντικού ποιητικού λόγου (mélodie). Γραμμένο το 1878, βασίζεται στο ομώνυμο ποίημα του Armand Silvestre, αγαπημένου ποιητή του Φωρέ, ο οποίος μελοποίησε αρκετά από τα έργα του.
"Φθινόπωρο, με ουρανούς ομιχλώδεις, ορίζοντες θλιμμένους,
με φευγαλέα δειλινά, με αυγές ωχρές
σε βλέπω να κυλάς, σαν νερό χειμάρρων,
τις μέρες σου, γεμάτες μελαγχολίες.
Στα φτερά της νοσταλγίας, οι λογισμοί μου παρασυρμένοι
-λες κι ήταν δυνατό να ξαναγεννηθεί ο καιρός μας!-
περιπλανιούνται, ονειρευόμενοι, στους μαγεμένους λόφους
όπου κάποτε χαμογελούσε η νιότη μου.
Στο λαμπρό φως μιας θριαμβευτικής ανάμνησης
νιώθω τα διάσπαρτα ρόδα να ξανανθίζουν σε μπουκέτα
κι αναβλύζουν δάκρυα στα μάτια μου, δάκρυα που η καρδιά μου
στα είκοσι χρόνια της είχε κιόλας ξεχάσει!"
Camille Pissarro: "Autumn à Éragny"
Tο ποίημα "Automne" μιλά για την υπαρξιακή μελαγχολία που συνοδεύει το φθινόπωρο, τον εσωτερικό χρόνο που επιβραδύνει, τις μέρες που περνούν "σαν χείμαρρος", φορτωμένες συναισθηματικά βάρη, νοσταλγία, αποχαιρετισμούς και ήρεμες αποδοχές.
Ο Φωρέ επιλέγει την τονικότητα της σι ελάσσονας, την οποία θεωρούσε ιδανική για την απόδοση του φθινοπωρινού τοπίου και της συναισθηματικής εξασθένησης. Ο ίδιος είχε δηλώσει πως ο συγκεκριμένος τόνος "κουβαλάει την ψυχρότητα της βροχής και τη θέρμη μιας χαμένης ανάμνησης".
Η πιανιστική συνοδεία είναι ρευστή, κυματιστή, με αρπισμούς και σπασμένα ακόρντα που θυμίζουν φύλλα που πέφτουν, στάλες βροχής ή την ακαθόριστη κίνηση των σκέψεων σε ώρα περισυλλογής. Η φωνητική γραμμή είναι ευγενικά μελωδική, με εκφραστικές φράσεις που τονίζουν τη νοσταλγική και παραιτημένη χροιά των στίχων. Η αρμονία, χαρακτηριστικά "Φωρεϊκή", εναλλάσσεται ανάμεσα σε τρυφερές διαφωνίες και απαλές μετατροπίες, δημιουργώντας μια διακριτική ένταση, ποτέ υπερβολική, πάντα εσωτερική.
Το τραγούδι "Automne" δεν εκφράζει επιφανειακή λύπη. Δεν μιλά μόνο για την παρακμή της φύσης, αλλά και για το ξεθώριασμα του έρωτα, της νιότης, της επιθυμίας. Καθώς το ακούς σε διαπερνά η αίσθηση ότι κάτι τελειώνει, με βαθύ συναίσθημα και μια ήρεμη, εσωτερική συγκίνηση, μακριά από κάθε έντονο δράμα.
Η μελοποίηση αυτή ανήκει στα πρώιμα έργα του Φωρέ, αλλά προοικονομεί την ώριμη, πιο εσωτερική του περίοδο. Ήδη από το "Op. 18", ο συνθέτης αποκαλύπτει την ικανότητά του να μετουσιώνει την ποίηση σε μουσική, με σεβασμό και λεπτότητα. Η σύνθεση "Automne" θεωρείται από τις πιο επιτυχημένες γαλλικές mélodies του 19ου αιώνα, και αποτελεί σταθερό κομμάτι του ρεπερτορίου των λυρικών τραγουδιστών σε ρεσιτάλ, ιδίως εκείνων που ειδικεύονται στη γαλλική φωνητική μουσική.
Gabriel Faure: "Autumn" Ερμηνεύει η Nathalie Stutzmann
Το κείμενο πλαισιώνεται από εικαστικά έργα του Καμίλ Πισαρό, ενός ζωγράφου που αποτύπωσε με ιδιαίτερο τρόπο φθινοπωρινά τοπία.
Camille Pisarro: "Autumn morning mist"
Μέσα από τις εικόνες της φύσης, ο καλλιτέχνης μεταφέρει το αίσθημα του φθινοπωρινού στοχασμού και της εσωτερικής σιωπής, που αντανακλά το πνεύμα αυτής της εποχής. Στα έργα του αποτυπώνει με ευαισθησία την αλλαγή της φύσης και την ατμόσφαιρα του φθινοπώρου, χρησιμοποιώντας ζεστές, γήινες αποχρώσεις -καφέ, κίτρινο, κόκκινο και χρυσό- που υποδηλώνουν το φθινοπωρινό φως και τα μαραμένα φύλλα.
Ο Πισαρό συλλαμβάνει το απαλό φως που φιλτράρεται μέσα από τα σύννεφα, καθώς και την αίσθηση ηρεμίας πριν από το χειμώνα. Τα σύννεφα, η υγρασία και οι μαλακές σκιές αναδεικνύουν το ψυχρό αλλά και γλυκό συναίσθημα της εποχής.
Η φύση στα έργα του Πισαρό δεν είναι απλώς φόντο, αλλά πρωταγωνιστής που ζωντανεύει τις αλλαγές των εποχών και τη βαθύτερη αίσθηση της μεταβατικής περιόδου. Με την τεχνική και την ευαισθησία του, ο Πισαρό αιχμαλωτίζει την ουσία του φθινοπώρου, μια εποχή γεμάτη μελαγχολία, γαλήνη και εσωτερικό στοχασμό, η οποία αντηχείται και στη μελωδία του Φωρέ στη σύνθεση "Automne", όπου μουσική και ποίηση ενώνονται για να εκφράσουν τη σιωπηλή, συγκρατημένη συγκίνηση του φθινοπωρινού περάσματος.
Ο Άντον Μπρούκνερ υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες της ρομαντικής περιόδου, που αναλυτές, μαέστροι και ερμηνευτές περιγράφουν τη μουσική του ως "μεγαλειώδη, ανεπιτήδευτη, αμετακίνητη και μεγαλοπρεπή"!
Ως χαρακτήρας υπηρξε πράος, ειλικρινής, ταπεινός, εξαιρετικά εσωστρεφής, άτολμος και ανασφαλής. Όμως μέσα από τις αριστουργηματικές μουσικές του εμπνεύσεις έδειξε και την βαθιά στοχαστική του τάση...
Φέτος γιορτάζουμε τα 200 χρόνια από τη γέννηση του σπουδαίου μουσουργού και θα ξεκινήσουμε την αναφορά μας με τις παραξενιές και ιδιορρυθμίες του.
Ι. Καταρχήν αξιομνημόνευτα είναι τα ημερολόγιά του. Στις σελίδες τους κρατούσε λίστες με ονόματα δεσποινίδων που τον έλκυαν. Όλες στην περίοδο της εφηβείας τους, τις φλέρταρε με έναν περίεργο τρόπο, που μπορεί να συνέβαλε στο γεγονός ότι έμεινε άγαμος. Η έλξη αυτή προς τις νεαρές κοπέλλες συχνά οδηγούσε σε άμεσες προτάσεις γάμου και -όπως ήταν φυσικό- άρνηση από μεριάς τους.
Ο ίδιος σημειώνει στο ημερολόγιο πως "στον Καθεδρικό ναό του Λιντς συνάντησε ένα όμορφο κορίτσι με βελούδινο δέρμα, την φράου Kαρολίνα Όπιτζ, που χαϊδευτικά τη φώναζαν Λίνα. Ηταν δεκαεπτά χρονών..."
Τής ζήτησε ευθύς να τη συνοδεύσει μέχρι το σπίτι της. Στα μισά του δρόμου της πρότεινε να τον παντρευτεί και αν δεχόταν της υποσχέθηκε πως θα συνέθετε προς τιμήν της μια συμφωνία με τίτλο το όνομά της: "Lina Symphony". Για κακή τύχη όμως του Μπρούκνερ, η Λίνα ήταν ήδη λογοδοσμένη.
Ακαταμάχητη ήταν επίσης η έλξη που ένιωθε για τις έφηβες μαθήτριές του στο ωδείο που δίδασκε, οι οποίες παραπονούνταν για την απρεπή συμπεριφορά του δασκάλου τους, που μπορεί να χαρακτηριζόταν μετριοπαθής και ντροπαλός, όμως μπροστά σε δυο ροδαλά μάγουλα και εκφραστικά μάτια υπερπηδούσε -ως φαίνεται- κάθε συστολή και δισταγμό. Η αναφορά στον ωδειάρχη έγινε γραπτώς και ο συνθέτης πέρασε από εσωτερικό πειθαρχικό απ' το οποίο ενώ αθωώθηκε, αποφάσισε στο εξής να διδάσκει μόνο σε αγόρια.
Ήταν σχεδόν σαράντα χρονών όταν έκανε πρόταση γάμου στην κατά μια εικοσιπενταετία μικρότερη μαθήτριά του, Luise Bogner, που και κείνη τον απέρριψε ευγενικά, προκαλώντας του απροσμέτρητη θλίψη. Πολλοί υποστηρίζουν πως τα συναισθήματα εκείνης της περιόδου αντικατοπτρίζονται στην καντάτα του "Entsagen-Απόρριψη".
"Ω, Παρθένα! Εσύ Δέσποινα ευγενική που μεγάλωσες χωρίς μητέρα, που τίμησες το γιο σου ως η πιο αφοσιωμένη μάνα Δίδαξέ με τώρα να υπομένω το θέλημα του Κυρίου μου, υπακοή στην απάρνηση, αστέρι της υπακοής, καθρέφτη της ταπείνωσης, Παναγία!"
Anton Bruckner, "Entsagen, WAB 14":
ΙΙ. Μια άλλη ιδιοτροπία του τιμώμενου συνθέτη ήταν η εμμονή του με το θάνατο...
Η μητέρα του Μπρούκνερ στο νεκροκρέββατό της
Όταν πέθανε η μητέρα του, ο Mπρούκνερ παρήγγειλε μια φωτογραφία της στο νεκροκρεββατό της και την τοποθέτησε πάνω στο πιάνο του. Μια μακάβριου χαρακτήρα πράξη του, μια ιδιόρρυθμη αντιμετώπιση απέναντι στο τελείωμα της ανθρώπινης ύπαρξης... Ίσως όμως και βαθιά στοχαστική κίνηση, ένα είδος "Memento Mori", για να του υπενθυμίζει την θνησιμότητά του, ώστε να τον αποτρέπει από αμαρτίες και αλαζονικές συμπεριφορές..
Ενα άλλο δείγμα εμμονής με το θάνατο μαρτυρά το γεγονός πώς χάιδεψε και φίλησε παθιασμένα τα κρανία των Μπετόβεν και Σούμπερτ όταν τα λείψανά τους εκτάφηκαν για να μεταφερθούν σε διαφορετικό νεκροταφείο. Επίσης ο συνθέτης είχε "σκηνοθετήσει" το δικό του θάνατο. Ζήτησε να μουμιοποιηθεί το σώμα του, να ταφεί κάτω από το εκκλησιαστικό όργανο του St. Florian και στην κηδεία να ακουστούν από το όργανο αυτοσχεδιασμοί πάνω σε θέματα από τον "Πάρσιφαλ" του λατρεμένου του Βάγκνερ.
ΙΙΙ. Αξιοπερίεργη είναι και η μανία του με τους αριθμούς και το μέτρημα. Από νεαρή ηλικία καθώς περπατούσε στο δρόμο συνήθιζε να μετρά τα παράθυρα των κτιρίων και τα τούβλα στους τοίχους. Αργότερα διαγνώστηκε από "αριθμομανία και αγχωτική τακτικότητα", όταν εμμονικά μετρούσε από κόκκους άμμου μέχρι τ' αστέρια στον ουρανό, αλλά και τα μέτρα στα ογκώδη ορχηστρικά έργα του για να βεβαιωθεί ότι οι αναλογίες ήταν αριθμητικά σωστές. Φυσικά, δεν είναι ασυνήθιστο για έναν συνθέτη να ασχολείται με ζητήματα ισορροπίας και συμμετρίας στη δομή των έργων του, αλλά η προσέγγιση και ο τρόπος του Μπρούκνερ χαρακτηρίστηκαν αφύσικοι, υπερβολικοί έως νοσηροί...
Ο Άντον Μπρούκνερ γεννήθηκε μια φθινοπωρινή ημέρα στις 4 του Σεπτέμβρη του 1824 σε μια μικρή επαρχιακή πόλη της Αυστρίας, το Άνσφελντεν.
Είναι γνωστός για τη συμφωνική και την εκκλησιαστική μουσική του, κυρίως, όμως σήμερα λόγω της φθινοπωρινής γενέθλιας 200ής επετείου του επιλέγω να ακούσουμε ένα από τα κοσμικά χορωδιακά του με αριθμό καταλόγου WAB73, που συνέθεσε σε ηλικία 40 χρονών για ανδρική τετράφωνη χορωδία και δυο υψίφωνες σολίστ με συνοδεία πιάνου. Έχει τίτλο "Herbstlied-Φθινοπωρινό τραγούδι", διέπεται από τρυφερότητα, λυρισμό και ευαισθησία, που δικαιώνει την απόφαση των αναλυτών να συμπεριληφθεί ο Μπρούκνερ στους κορυφαίους εκπροσώπους του ύστερου ρομαντισμού.
Το τραγούδι, που απεικονίζει μουσικά τη βόλτα του αφηγητή στη φθινοπωρινή φύση με το κελάηδημα του αηδονιού να του κρατά συντροφιά, βασίστηκε σε ποίημα του Friedrich von Sallet και αφιερώθηκε από το συνθέτη στο φίλο του Josef Haffe.
Περιγράφεται δε, ως "γλυκιά αναφορά στο ρομαντισμό της φθινοπωρινής φύσης".
"Χαρούμενα περπατώ στα δάση, όταν τ'αγέρι λικνίζει τους κορμούς, και το κροτάλισμα του τινάζει τα χρυσόξανθα φύλλα.
Με τέτοιο ήχο ονειρεύεται απαλές νότες εαρινές, το τραγούδι του αηδονιού και τη νέα χλόη πάνω στους θάμνους.
Χαρούμενα περπατω στα χωράφια, όπου μαραμένα γαϊδουράγκαθα γνέφουν, και σκέφτομαι το απαλό τριαντάφυλλο με τα ολόδροσα πρωινά του πέταλα.
Μου αρέσει να κοιτάζω τον ουρανό όταν τον σκεπάζουν μαύρα σύννεφα, να σκέφτομαι τα αμέτρητα αστρα, που κρύβονται πίσω τους"
Αφεθείτε στη μαγεία της μελωδίας και των φωνών... Ο Μπρούκνερ επιλέγει ευρηματικά να αναθέσει την ερμηνεία της πρώτης στροφής στην ανδρική χορωδία μόνο, με τις 2 σοπράνο να εισέρχονται στη δεύτερη στροφή υπονοώντας την γλυκόλαλη υψηλή φωνή του αηδονιού..
Τα απέριττα μοτίβα οδηγούν στο γαλήνιο φινάλε αναδυόμενα από θαυμαστή ηχητική αχλύ που ζωγραφίζει την φθινοπωρινή, μελαγχολική ατμόσφαιρα, χωρίς να στερείται εσωτερικής δύναμης.
Ο Μπρούκνερ μάς καλεί σε ένα μουσικό οδοιπορικό στο συναρπαστικό σύμπαν του, φίλοι μου! Σε μια ρομαντική βόλτα στη φθινοπωρινή φυση, όπου οι νότες του "συνθέτη του Θεού" -όπως αποκαλέστηκε ο μουσουργός για τη βαθιά του πίστη- πλάθουν μοτίβα για να υμνηθεί η ανόθευτη ομορφιά της απλότητας σε όσα δημιούργησε ο παντοδύναμος Θεός...Λεπτεπίλεπτα χρώματα, εναλλαγές φωτός και έκφρασης του εσωτερικού προσωπικού του κόσμου....
Jasper Francis Cropsey, Autumn on the Hudson river
"Περάσματα στο σύμπαν. Γέφυρες σ'ένα κόσμο καμωμένο από συγκρούσεις... Απ' το λιοπύρι του καλοκαιριού στη φθινοπωρινή σταγόνα, από την ασημόφεγγη νύχτα στη ροδοδάχτυλη αυγή κι από τη νηνεμία της θάλασσας στην τρικυμία της... Και η μελαγχολία στο στόμα, έχει μια γεύση παράξενη . Τη γεύση μιας πίκρας ανάκατης με τη ζάχαρη των αναμνήσεων ... Έφυγε το καλοκαίρι...Έφυγε κι άφησε μόνο μνήμες. Τρυφερές μνήμες να λειαίνουν τις γωνίες του σκληροτράχηλου χειμώνα,που έρχεται... Κι αυτό το βουητό της θάλασσας και το παράπονο στα χείλη των βράχων, που το κύμα τούς γδέρνει... Ξαφνιάσματα ηχητικά. Μοιάζουν περάσματα σιωπών στις αδυσώπητες κραυγές του εσωτερικού μας σύμπαντος! Σ'αυτούς τους δυσκίνητους καιρούς , ξεχνώ πως ζω, πως υπάρχει και το αύριο... Και δακρύζω απ'τον πόνο...όπως η θάλασσα, που πιτσιλάει στην επαφή της με άμορφες, τεράστιες πέτρες. Κάνω προσπάθεια ν'ακούσω αρμονίες στους πυροβολισμούς... ν'ακούσω τέμπο ρυθμικό στον καρδιακό παλμό... Να δω το διάφανο στη στάλα της βροχής, που κρέμεται στο φύλλο... Μα η ανθρωπιά λαχανιασμένη, άρρυθμα τρέχει .. δεν την προφταίνω να τη φιλέψω του κουταλιού γλυκό, να καλοπιάσω τον ουρανίσκο της... Ανόμοια, διαφορετικά κι αντίθετα τα ενδύματα, που ντύνω την ψυχή μου... Πώς να ταιριάξουν σ'εξαίσια συμφωνία, σε γλώσσα αρμονική, που αναζητώ; Πού 'ναι ένας μαέστρος ταλαντούχος να πειστεί με τη μπαγκέτα του να συντονίσει τις διαφορετικότητες; Πού'ναι η αγάπη να διευθύνει τα προσωπικά μας μονοπάτια, το άρωμα της ύπαρξής μας... Να κατευνάσει το σφορτσάντο της βίας... Πού'ναι η αγάπη να οδηγήσει σ'όνειρο το μουχλιασμένο σήμερα... Πού'ναι η αγάπη να πάρει το αδέξιο χέρι και μ'απαλές κινήσεις να του δείξει πώς χαϊδεύουμε τα πλήκτρα... να γεννηθεί γλυκό τραγούδι για να ξεπλύνει την ψυχή από τις σκόνες της..."
Φθινοπωρινές σκέψεις γλυκιάς μελαγχολίας, που επιλέγω να τις συνοδεύσω μουσικά με το "Φθινόπωρο" από την καντάτα για γυναικείες φωνές: "Λαϊκά τραγούδια για τις 4 Εποχές" του Vaughan Williams.
Αυτή η καντάτα βασίζεται σε παραδοσιακά τραγούδια της Βρετανίας και υπογραμμίζει το μουσικό χαρακτήρα του Βον Γουίλιαμς: την υποστήριξή του στην ερασιτεχνική μουσική δημιουργία και τη βαθιά αγάπη του για τα αγγλικά παραδοσιακά τραγούδια.
Το έργο ανατέθηκε από την Εθνική Ομοσπονδία Γυναικείων Χορωδιών για το πρώτο τους Φεστιβάλ Τραγουδιού το 1950.
Η καντάτα περιλαμβάνει δεκαέξι λαϊκές μελωδίες ταξινομημένες σε εποχικές ομάδες που καταφέρνουν να ταξιδέψουν τον ακροατή σε ένα συναρπαστικό ταξίδι στη διάρκεια του έτους. Στην εισαγωγή οι στίχοι προτρέπουν να "τραγουδήσουμε και να χαρούμε" προμηνύοντας τις γοητευτικές, ανάλαφρες μελωδίες των τραγουδιών που θα ακολουθήσουν ντυμένες με ευφάνταστη ορχηστρική συνοδεία. Στο "Φθινόπωρο" ο συνθέτης ως εικαστικός καλλιτέχνης με πινέλα του τις νότες σκιαγραφεί ένα γαλήνιο, μελαγχολικό τοπίο, που ενίοτε γίνεται κάπως σκοτεινό, σαν περίπατος σε αθόρυβους, στοιχειωμένους κήπους με χρυσοκίτρινες φυλλωσιές.
"Folksongs of the Four Seasons, III -AUTUMN", Ralph Vaughan Williams:
_-_Google_Art_Project.jpg/960px-Camille_Pissarro_-_Automne%2C_Peupliers%2C_Eragny_(Autumn%2C_Poplars%2C_Eragny)_-_Google_Art_Project.jpg?20121003224954)
_1873.jpg?20180409041349)
