( Βίκτωρ Ουγκό: "Τα Τραγούδια του Λυκόφωτος", απόδοση δική μου)
Το ποίημα του Βίκτορος Ουγκό είναι ένας ύμνος στην αυγή, όχι μόνο σαν φυσικό φαινόμενο, αλλά και σαν σύμβολο πνευματικής αφύπνισης και αναζήτησης της αλήθειας.
Μέσα από ζωντανές εικόνες όπου η φύση ξυπνά και αποκτά φωνή, ο ποιητής αναδεικνύει τη διαρκή κίνηση και ανανέωση του κόσμου, αλλά και τη μοναδική ανθρώπινη αγωνία για νόημα και γνώση. Αυτή η πνευματική αναζήτηση, που ξεχωρίζει τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα όντα, καθιστά την ποίηση γέφυρα μεταξύ της ύλης και της ψυχής, φωτίζοντας τον εσωτερικό μας κόσμο.
Σήμερα, Ημέρα Ποίησης τιμάται αυτή η δύναμη του ποιητή να μετατρέπει τις λέξεις σε φως και να οδηγεί τον άνθρωπο σε βαθύτερες αλήθειες. Ο Ουγκό, μέσα από το ποίημά του, ενσαρκώνει τον καλλιτέχνη-ποιητή σαν φάρο γνώσης και πνευματικής αναζήτησης, που μέσα στην ατέρμονη κίνηση της ζωής βρίσκει και μας προσφέρει το φως της αλήθειας. Με αυτόν τον τρόπο, το ποίημα γίνεται εγκώμιο στην ίδια την ποίηση και τον ποιητή, που με το έργο του ξυπνάει συνειδήσεις και αναγεννά ψυχές.
Το ποίημα του Ουγκό, γεμάτο εικόνες φωτός και εσωτερικής ανάδυσης, ενέπνευσε δύο από τους σημαντικότερους Γάλλους συνθέτες του 19ου αιώνα: τον Καμίγ Σαιν Σανς και τον Γκαμπριέλ Φωρέ.
Και οι δύο δημιούργησαν μελοποιήσεις που ενώ βασίζονται στο ίδιο ποιητικό κείμενο, προσεγγίζουν την αυγή με διαφορετικό ύφος, αισθητική και εκφραστική ευαισθησία.
Ο Σαιν Σανς παρουσιάζει μια σύνθεση για υψίφωνο και πιάνο υπό τον τίτλο "Le matin-Το πρωινό" το 1864. Φέρει ρομαντικά χαρακτηριστικά με διαυγή, κυλαριστή μελωδία ενώ το πιάνο συνοδεύει με απλότητα και λυρισμό. Ιδιαίτερη ατμόσφαιρα δημιουργούν οι αποτζιατούρες στη συνοδεία του πιάνου, σαν η μουσική να αντηχεί ακόμη τα ίχνη του ύπνου και των ονείρων, τη στιγμή που η συνείδηση ξυπνά μαζί με την αυγή...
Η μουσική του γάλλου συνθέτη υποστηρίζει με ευγένεια το ποιητικό κείμενο, αποδίδοντας την αυγή περισσότερο σαν γλυκό, ήσυχο φαινόμενο της φύσης παρά σαν μια εσωτερική έκρηξη συναισθήματος.
Λίγα χρόνια αργότερα (το 1870), ο Φωρέ μελοποίησε τις τρεις πρώτες στροφές του ποιήματος με τίτλο "L’aurore- Η Αυγή", για υψίφωνο και πιάνο, ακολουθώντας τριμερή μορφή Α-Β-Α. Ο συνθέτης δεν εστιάζει μόνο στην εξωτερική απεικόνιση της αυγής, αλλά δίνει έμφαση στην ψυχική εμπειρία της στιγμής...τη μετάβαση από τη σιγή της νύχτας στο φως της μέρας, την εσωτερική αφύπνιση. Η πρώτη στροφή μεταφέρει τη νηνεμία πριν την αυγή, με απαλή μελωδία και διαυγή αρμονία. Η δεύτερη εισάγει ένταση και κίνηση, αποτυπώνοντας τη σταδιακή αναστάτωση του κόσμου που ξυπνά. Η τρίτη, με μιμητική επανάληψη της αρχικής μελωδίας, κλείνει σαν το φως που τελικά κυριαρχεί.
Αυτό που κατά την άποψή μου διακρίνει τη σύνθεση του Φωρέ είναι η ψυχική διάσταση. Η μουσική του δεν περιγράφει απλώς την αυγή σαν φυσική εικόνα, αλλά αποδίδει το πώς τη βιώνει ο εσωτερικός κόσμος του ανθρώπου. Η λεπτοδουλεμένη αρμονία, η εσωστρεφής μελωδία και η διακριτική, ευαίσθητη συνοδεία του πιάνου δημιουργούν ένα ηχητικό τοπίο που αντικατοπτρίζει τις ψυχικές διακυμάνσεις.
Ωστόσο και οι δύο μελοποιήσεις είναι πολύτιμες καλλιτεχνικές προσεγγίσεις του ίδιου ποιητικού κειμένου. Η μία για την καθαρότητα και την απλότητά της, που αφήνει χώρο στη φωνή του ποιητή να αναπνεύσει, η άλλη για το βάθος και τη στοχαστική της ένταση, που μεταφέρει τον ακροατή σε έναν εσωτερικό, βιωματικό κόσμο. Καμία δεν αναιρεί την άλλη. Αντίθετα, η συνύπαρξή τους αποκαλύπτει τον πλούτο των δυνατοτήτων της μουσικής έκφρασης, όταν συναντά τη δύναμη της ποίησης. Σε μια Ημέρα αφιερωμένη στην Ποίηση, τέτοιες μουσικές προσεγγίσεις μας θυμίζουν πόσο ζωντανός και πολύτροπος μπορεί να παραμείνει ο ποιητικός λόγος, όταν συναντά την έμπνευση.
-"Είναι πάρα πολύ δύσκολη σύνθεση. Σχεδόν μου τέλειωσαν τα δάκτυλα!", είπε ο Φραντς Λιστ, σηκώνοντας τα χέρια του από τα πλήκτρα και κοιτάζοντας τον νεαρό Γκαμπριέλ Φωρέ με ένα χαμόγελο θαυμασμού, αλλά και απορίας. Ο Φωρέ χαμήλωσε το βλέμμα και σχεδόν απολογητικά, ψιθύρισε:
-"Ήθελα να περιγράψω τους ψιθύρους του δάσους... Τις νύμφες που παίζουν και χορεύουν κάτω απ’ το φως, όπως στο δάσος του Zίγκφριντ. Ο Βάγκνερ με συγκλόνισε. Eγραψα τους δικούς μου ψιθύρους, με τον τρόπο μου". Ο Λιστ χαμογέλασε πλατιά, σηκώθηκε και τον συνεχάρη. "Δύσκολο και απαιτητικό έργο, ναι... αλλά θαυμάσιο".
Έτσι γεννήθηκε η "Ballade, Op.19" του Γκαμπριέλ Φωρέ, ένα από τα πιο λεπτά και πρωτοποριακά έργα της πρώτης περιόδου του συνθέτη.
Γραμμένη αρχικά για σόλο πιάνο γύρω στο 1877, η Μπαλάντα παρουσιάστηκε στη Βαϊμάρη στον Λιστ, που ήταν ο πρώτος ακροατής της. Ίσως μάλιστα το σχόλιό του για τη δεξιοτεχνική της δυσκολία να οδήγησε τον Φωρέ να προσθέσει, λίγο αργότερα, μια διακριτική συνοδεία ορχήστρας, με ενορχήστρωση που, όπως θα έγραφε αργότερα ο Αλφρέντ Κορτώ, "της χαρίζει καθαρότητα και διάφανη ισορροπία".
Η Μπαλάντα του Φωρέ δεν θυμίζει τις ομώνυμες του Σοπέν, που ξεσπούν σε ρομαντική αφήγηση και δραματική μεγαλοπρέπεια. Ο Φωρέ, πιο εσωστρεφής και ποιητικός, δεν επιδιώκει αφηγηματική έξαρση ούτε ρητορική ένταση. Αναζητά κάτι πιο λεπτό, πιο εσωτερικό, την απεικόνιση μιας ποιητικής φύσης, τους ψιθύρους του δάσους όπου σαν σε ονειρική σκηνή, οι νύμφες παίζουν και χορεύουν.
Η έμπνευση γι’ αυτήν τη μουσική σελίδα γεννήθηκε από τη βαθιά εντύπωση που προξένησε στον συνθέτη η σκηνή του δάσους από τον Ζίγκφριντ του Βάγκνερ.
Μαγεμένος από το ηχητικό εκείνο τοπίο, ο Φωρέ θέλησε να το αναδημιουργήσει με τον δικό του, τελείως προσωπικό τόνο, έναν τόνο πιο διακριτικό, πιο φωτεινό, όπου η φύση ανασαίνει απαλά, διαφορετικά από τον συγκλονιστικό, δραματικό τρόπο του Βάγκνερ. Όπως ο ίδιος έλεγε: "Πάντα απολαμβάνω να βλέπω το φως του ήλιου να παιχνιδίζει με τους βράχους, το νερό, τα δέντρα, τις πεδιάδες. Τι ποικιλία εντυπώσεων, τι λαμπρότητα, τι απαλότητα… Μακάρι η μουσική μου να μπορούσε να δείξει τόση ποικιλία!". Βλέπουμε πως η παρατήρηση του φυσικού κόσμου γίνεται μουσική εμπειρία για τον Φωρέ, όπου η πολυμορφία, η λεπτότητα και η φωτεινότητα των ήχων αντικατοπτρίζουν τη ζωντάνια και την ομορφιά της φύσης.
Έτσι, η ιδέα του "δάσους του Ζίγκφριντ" μεταμορφώνεται στα χέρια του σε τοπίο από φως και σκιές, όπου οι ήχοι κυματίζουν απαλά σαν ανάσες της φύσης. Κι αυτό το έργο γίνεται ένα ζωντανό παράδειγμα της απόστασης που μπορεί να υπάρχει ανάμεσα σε δύο δημιουργούς οι οποίοι εμπνέονται από το ίδιο πρότυπο, αλλά εκφράζουν μέσα απ' αυτό δύο διαφορετικούς, μοναδικούς κόσμους.
Για την εποχή της, η αρμονική γλώσσα του έργου υπήρξε τολμηρή, αινιγματική. Οι χρωματισμοί, η απουσία ρητορικών κορυφώσεων, η λεπτότητα της γραφής έκαναν τη μπαλάντα να μοιάζει "πολύ σύγχρονη" για τα τέλη του 19ου αιώνα. Και πράγματι, έμεινε για πολλά χρόνια σχεδόν άγνωστη, μέχρι ν' ανακαλυφθεί ξανά από τους θαυμαστές του Φωρέ στις αρχές του 20ού αιώνα. Σήμερα τη βλέπουμε ως έργο-γέφυρα, από τον λυρισμό του ρομαντισμού προς τη διαύγεια του γαλλικού μοντερνισμού, προαναγγέλλοντας τη γλώσσα του Ντεμπυσί και του Ραβέλ.
Στην ουσία της, όμως, παραμένει εκείνο που ο ίδιος ο Φωρέ είπε στον Λιστ...Μια μουσική περιδιάβαση στο δάσος, όπου οι νύμφες ψιθυρίζουν και χορεύουν και ο άνεμος περνά ανάμεσα στα δέντρα, γεμάτος φως...Κάθε νότα λειτουργεί σαν ψίθυρος του φύλλου, κάθε μελωδική καμπύλη σαν κίνηση της φύσης, οι αρμονίες του Φωρέ, λεπτές και διαυγείς, δίνουν χρωματισμούς που αναδύονται σαν ηλιαχτίδες μέσα απ' τα κλαδιά, ενώ οι ανεπαίσθητες μετατροπίες του δημιουργούν την αίσθηση μιας συνεχούς ροής που συνδέει τον χώρο με τον χρόνο.
Το έργο γίνεται μια ηχητική ζωγραφιά, όπου η ψυχή της φύσης συναντά την ψυχή του συνθέτη και η μουσική, λειτουργώντας ταυτόχρονα ως αφήγηση και ψυχολογικό τοπίο, καλεί τον ακροατή να βιώσει την υποβλητική διάσταση του χρόνου, του χώρου και της φύσης...
Θα απολαύσουμε την εκδοχή με ορχήστρα, που ο Φωρέ παρουσίασε για πρώτη φορά με την ορχήστρα του Εντουάρ Κολόν το 1881. Εδώ η Μπαλάντα δεν επιδεικνύει δεξιοτεχνία, είναι πιο χαλαρή, πιο φωτεινή και γοητευτική. Ίσως γι’ αυτό ο Ντεμπισί την είχε χαρακτηρίσει "υπερβολικά θηλυπρεπή". Η φόρμα της είναι ελεύθερη, αλλά στην ουσία χωρίζεται σε τρία μέρη που αναπτύσσουν τα δικά τους θέματα και κορυφώνεται σε ένα τέταρτο, όπου τα θέματα συνδυάζονται, δημιουργώντας μια μουσική αφήγηση γεμάτη αίσθηση και εσωτερική συνοχή...
G. Faure: "Ballade for Piano and Orchestra, Op. 19"
Το κείμενο γράφτηκε στη μνήμη του Γκαμπριέλ Φωρέ. Απεβίωσε στις 4 Νοεμβρίου 1924 στο Παρίσι, αφήνοντας πίσω του ένα τεράστιο μουσικό έργο που τον καθιέρωσε ως έναν από τους πιο σημαντικούς συνθέτες της γαλλικής μουσικής παράδοσης. Παρά την αργή, σταδιακή απώλεια της ακοής του, συνέχισε να δημιουργεί, αποδεικνύοντας ότι η μουσική ήταν για εκείνον υπόθεση ψυχής. Ο θάνατός του σήμανε το τέλος μιας εποχής όπου η λεπτότητα, ο λυρισμός και η αίσθηση του εσωτερικού κόσμου στην μουσική αναδεικνύονταν με μοναδική ευαισθησία. Η κληρονομιά του παραμένει ζωντανή μέσα από τα έργα του, που συνεχίζουν να γοητεύουν και να εμπνέουν..
Υπάρχει κάτι στον Οκτώβριο που τον καθιστά μήνα εσωτερικής περισυλλογής.
Το καλοκαίρι έχει χαθεί οριστικά, η φύση μαραίνεται αθόρυβα, το φως μικραίνει και οι σκιές μεγαλώνουν. Η καρδιά, άλλοτε ήσυχη κι άλλοτε ανήσυχη, αναμετριέται με τον χρόνο που περνά, με τις μνήμες, τις ήττες, με όσα έμειναν μισά...
Μέσα σ' αυτό το φθινοπωρινό τοπίο της ψυχής, υπάρχουν μελοποιήσεις που συντονίζονται σχεδόν υπαρξιακά με το πνεύμα του μήνα...συγκρατημένη θλίψη, ήπια νοσταλγία, ένα εσωτερικό βλέμμα προς τα περασμένα.
Όπως η σύνθεση "Automne - Φθινόπωρο" από τα "3 Chansons, Op. 18" του Γκαμπριέλ Φωρέ, ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έργα του γαλλικού μελοποιημένου ρομαντικού ποιητικού λόγου (mélodie). Γραμμένο το 1878, βασίζεται στο ομώνυμο ποίημα του Armand Silvestre, αγαπημένου ποιητή του Φωρέ, ο οποίος μελοποίησε αρκετά από τα έργα του.
"Φθινόπωρο με θολό ουρανό και σπαρακτικούς ορίζοντες, γρήγορα ηλιοβασιλέματα και ωχρά ξημερώματα, παρακολουθώ να περνούν, σαν χείμαρρος, οι ποτισμένες με μελαγχολία, μέρες.
Πάνω στου πόθου τα φτερά ο νους μου ταξιδεύει,
- λες κι η ζωή να γύριζε απ’ την αρχή ξανά-
περιπλανιέται, ονειρικά, στους λόφους τους κρυμμένους,
που κάποτε γελούσαν τα πρώτα μου όνειρα.
Κάτω απ’ το φως του ήλιου των γλυκών αναμνήσεων,
ξαναανθίζουν μέσα μου τα πέταλα της μνήμης
κι απ’ τη σιγή της καρδιάς αναβρύζουν στα μάτια
δάκρυα που είχα ξεχάσει στα είκοσί μου χρόνια"
Camille Pissarro: "Autumn à Éragny"
Tο ποίημα "Automne" μιλά για την υπαρξιακή μελαγχολία που συνοδεύει το φθινόπωρο, τον εσωτερικό χρόνο που επιβραδύνει, τις μέρες που περνούν "σαν χείμαρρος", φορτωμένες συναισθηματικά βάρη, νοσταλγία, αποχαιρετισμούς και ήρεμες αποδοχές.
Ο Φωρέ επιλέγει την τονικότητα της σι ελάσσονας, την οποία θεωρούσε ιδανική για την απόδοση του φθινοπωρινού τοπίου και της συναισθηματικής εξασθένησης. Ο ίδιος είχε δηλώσει πως ο συγκεκριμένος τόνος "κουβαλάει την ψυχρότητα της βροχής και τη θέρμη μιας χαμένης ανάμνησης".
Η πιανιστική συνοδεία είναι ρευστή, κυματιστή, με αρπισμούς και σπασμένα ακόρντα που θυμίζουν φύλλα που πέφτουν, στάλες βροχής ή την ακαθόριστη κίνηση των σκέψεων σε ώρα περισυλλογής. Η φωνητική γραμμή είναι ευγενικά μελωδική, με εκφραστικές φράσεις που τονίζουν τη νοσταλγική και παραιτημένη χροιά των στίχων. Η αρμονία, χαρακτηριστικά "Φωρεϊκή", εναλλάσσεται ανάμεσα σε τρυφερές διαφωνίες και απαλές μετατροπίες, δημιουργώντας μια διακριτική ένταση, ποτέ υπερβολική, πάντα εσωτερική.
Το τραγούδι "Automne" δεν εκφράζει απλώς μια εύκολη, επιφανειακή λύπη. Δεν μιλά μόνο για την παρακμή της φύσης, αλλά και για το ξεθώριασμα του έρωτα, της νιότης, της επιθυμίας. Καθώς το ακούς σε διαπερνά η αίσθηση ότι κάτι τελειώνει, με βαθύ συναίσθημα και μια ήρεμη, εσωτερική συγκίνηση, μακριά από κάθε έντονο δράμα.
Η μελοποίηση αυτή ανήκει στα πρώιμα έργα του Φωρέ, αλλά προοικονομεί την ώριμη, πιο εσωτερική του περίοδο. Ήδη από το "Op. 18", ο συνθέτης αποκαλύπτει την ικανότητά του να μετουσιώνει την ποίηση σε μουσική, με σεβασμό και λεπτότητα. Η σύνθεση "Automne" θεωρείται από τις πιο επιτυχημένες γαλλικές mélodies του 19ου αιώνα, και αποτελεί σταθερό κομμάτι του ρεπερτορίου των λυρικών τραγουδιστών σε ρεσιτάλ, ιδίως εκείνων που ειδικεύονται στη γαλλική φωνητική μουσική.
Gabriel Faure: "Autumn" Ερμηνεύει η Nathalie Stutzmann
Το κείμενο πλαισιώνεται από εικαστικά έργα του Καμίλ Πισαρό, ενός ζωγράφου που αποτύπωσε με ιδιαίτερο τρόπο φθινοπωρινά τοπία.
Camille Pisarro: "Autumn morning mist"
Μέσα από τις εικόνες της φύσης, ο καλλιτέχνης μεταφέρει το αίσθημα του φθινοπωρινού στοχασμού και της εσωτερικής σιωπής, που αντανακλά το πνεύμα αυτής της εποχής. Στα έργα του αποτυπώνει με ευαισθησία την αλλαγή της φύσης και την ατμόσφαιρα του φθινοπώρου, χρησιμοποιώντας ζεστές, γήινες αποχρώσεις -καφέ, κίτρινο, κόκκινο και χρυσό- που υποδηλώνουν το φθινοπωρινό φως και τα μαραμένα φύλλα.
Ο Πισαρό συλλαμβάνει το απαλό φως που φιλτράρεται μέσα από τα σύννεφα, καθώς και την αίσθηση ηρεμίας πριν από το χειμώνα. Τα σύννεφα, η υγρασία και οι μαλακές σκιές αναδεικνύουν το ψυχρό αλλά και γλυκό συναίσθημα της εποχής.
Η φύση στα έργα του Πισαρό δεν είναι απλώς φόντο, αλλά πρωταγωνιστής που ζωντανεύει τις αλλαγές των εποχών και τη βαθύτερη αίσθηση της μεταβατικής περιόδου. Με την τεχνική και την ευαισθησία του, ο Πισαρό αιχμαλωτίζει την ουσία του φθινοπώρου, μια εποχή γεμάτη μελαγχολία, γαλήνη και εσωτερικό στοχασμό, η οποία αντηχείται και στη μελωδία του Φωρέ στη σύνθεση "Automne", όπου μουσική και ποίηση ενώνονται για να εκφράσουν τη σιωπηλή, συγκρατημένη συγκίνηση του φθινοπωρινού περάσματος.
Πάνω από 300 εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο είναι κωφοί ή αντιμετωπίζουν προβλήματα ακοής. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας έχει καθιερώσει την "Ημέρα Ακοής" προκειμένου ο πληθυσμός να ευαισθητοποιηθεί σχετικά με την υγιεινή του αυτιού. Ως ημέρα επελέγη η 3η Μαρτίου ( 3/3 ), καθώς το σχήμα των συγκεκριμένων αριθμών προσομοιάζουν με κείνο των ανθρωπίνων αυτιών.
Κανείς δεν αμφισβητεί το πόσο οδυνηρό είναι για κάθε άνθρωπο να χάνει την ακοή του, πόσο μάλλον για έναν μουσικό δημιουργό, που η ακοή αποτελεί πολύτιμο εργαλείο της τέχνης του. Είναι η αίσθηση που τον κατευθύνει, ο οδηγός που τον βοηθά να ακολουθεί και να συντονίζεται αρμονικά με το σύνολο. Πόσο τρομερό για τον καλλιτέχνη -αλήθεια- που απαιτείται να νοιώθει τον ήχο σε όλη του τη μεγαλοπρέπεια, να έχει πλήρη αίσθηση του ύψους και του ηχοχρώματος...Ή μήπως...δεν απαιτείται;... και η αίσθηση της εσωτερικής ακοής είναι αρκετή για να δημιουργήσει;
Ι. Χωρίς αμφιβολία, ο πιο διάσημος συνθέτης κλασικής μουσικής, που έμεινε κωφός ήταν ο Λ.Β.Μπετόβεν. Τα πρώτα σημάδια απώλειας εμφανίστηκαν γύρω στα 20 χρόνια του. 'Ηταν περίπου στα 30 όταν η κατάσταση είχε επιδεινωθεί τόσο, που έφτασε στα πρόθυρα της αυτοκτονίας. Σε μια επιστολή που έγραψε στα αδέρφια του, την περίφημη Διαθήκη του Χάιλιγκενσταντ, σημειώνει:
"Ω εσείς άνθρωποι, που με θεωρείτε εχθρικό, ισχυρογνώμονα ή μισάνθρωπο, πόσο πολύ με αδικείτε. Δεν γνωρίζετε τον κρυφό λόγο που με κάνει να δείχνω έτσι[...] Σκεφθείτε όμως, ότι εδώ και έξι χρόνια, ταλαιπωρούμαι χωρίς ελπίδα[...] Μου ήταν αδύνατον να λέω στους ανθρώπους "Μιλήστε πιο δυνατά, φωνάξτε, γιατί είμαι κουφός".
Πώς θα μπορούσα να παραδεχτώ μια αναπηρία σε εκείνη την αίσθηση, που σε εμένα έπρεπε να είναι πιο τέλεια απ’ότι στους άλλους, μια αίσθηση που κάποτε διέθετα στο τελειότερο επίπεδο, μια τελειότητα που λίγοι στο επάγγελμά μου απολαμβάνουν ή απόλαυσαν ποτέ!"
Κι όμως κωφός ο Μπετόβεν συνέθεσε πολλά από τα αριστουργήματά του, μερικά από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα του ανθρωπίνου πνεύματος. Και πόσο άδικη και ειρωνική στάθηκε η μοίρα απέναντί του, καθώς στέρησε από τον συνθέτη την δυνατότητα να ακούσει ο ίδιος αυτά τα αθάνατα έργα του...
Theater am Kärntnertor, Βιέννη
Ήταν εντελώς κωφός, όταν ο Μπετόβεν συνέθεσε τη μεγαλειώδη "Ενάτη Συμφωνία - της Χαράς", γνωστή και ως "Χορωδιακή".
Έκανε πρεμιέρα την άνοιξη του 1824, στο Theater am Kärntnertor της Βιέννης με το συνθέτη να αναλαμβάνει -τυπικά- τη δ/νση της ορχήστρας και χορωδίας γιατί λόγω της κώφωσής του πρακτικά οι εκτελεστές καθοδηγούνταν από τον Κάπελμάϊστερ, Μίχαελ Ούμλαουφ.
Κάποιοι είπαν πως ακόμα και μετά το πέρας της Συμφωνίας που το κοινό χειροκροτούσε ενθουσιασμένο, ο Μπετόβεν συνέχισε να διευθύνει...Ετσι, μία από τις σολίστ πήγε προς το μέρος του, και τον έστρεψε προς τους θεατές.
Beethoven conducting the 9th Symphony
Ο τιτάνας βλέποντάς τους σηκωμένους να χειροκροτούν, ενώ στον αέρα πετούσαν τα καπέλα ή τα μαντήλια τους, υποκλίθηκε με δάκρυα στα μάτια. Δεν μπορούσε να ακούσει, όμως μπορούσε να διαπιστώσει ιδίοις όμμασι τον ενθουσιασμό που είχε προκαλέσει η δημιουργία του.
Ο Μπετόβεν κλήθηκε πέντε φορές με μπιζαρίσματα, γεγονός που θεωρήθηκε απρεπές για ένα κοινό θνητό, καθώς οι ανάλογες τιμές προς τον βασιλιά δεν ξεπερνούσαν τα τρία μπιζαρίσματα.
Παρακολουθούμε τη συγκλονιαστική σκηνή από την ταινία "Αθάνατη Αγαπημένη" σε σκηνοθεσία και σενάριο του Μπέρναρντ Ρόουζ. Τον πρωταγωνιστικό ρόλο του Μπετόβεν υποδύεται ο Γκάρι Όλντμαν:
ΙΙ. Αν και η αιτία αμφισβητείται, η κώφωση του Μπέντριχ Σμέτανα ήταν πιθανότατα αποτέλεσμα σύφιλης. Ο σπουδαίος τσέχος συνθέτης έχασε αρχικά την ακοή από το αριστερό του αυτί τον Σεπτέμβριο του 1874. Για μήνες τυρρανιόταν από έντονα βουητά. Ο ίδιος περιγράφει σε μια επιστολή του:
Ακουστικά βαρηκοΐας 18ου-19ου αι.
"Αυτό που ηχεί στο κεφάλι μου! Αυτός ο θόρυβος είναι το χειρότερο απ' όλα. Η κώφωση θα ήταν σχετικά υποφερτή, αν όλα ήταν ήσυχα μέσα στο κεφάλι μου. Όμως, το μεγαλύτερο μαρτύριό μου προκαλείται από το συνεχόμενο κουδούνισμα στο εσωτερικό, που συχνά καταλήγει σε βροντερά χτυπήματα. Νοιώθω ενοχλητικά σφυρίγματα, σαν κάποιος να ουρλιάζει δυνατά ή να κραυγάζει με φρίκη και μου δημιουργείται εσωτερική αναταραχή. Είναι σαν να πλήττομαι από μανιώδεις, εξοργισμένους δαίμονες".
Ένα μήνα αργότερα ακολούθησε απώλεια και απ' το δεξί αυτί του συνθέτη. Εντελώς ξαφνικά και απροσδόκητα, μετά από παρακολούθηση μιας όπερας το προηγούμενο βράδυ. Ήταν πενήντα χρονών και στο απόγειο της δημοτικότητάς του. Η απώλεια ακοής τον ανάγκασε να παραιτηθεί από διευθυντής του Θεάτρου της Πράγας, θέση την οποία αποχωρίστηκε με πόνο καρδιάς γιατί είχε αγωνιστεί σκληρά για να την αποκτήσει. Μετά το πρώτο σοκ, αντιμετώπιζοντας με ψυχραιμία το γεγονός και αντιδρώντας με ωριμότητα αποδέχτηκε την κατάσταση και αποφάσισε πως η κώφωσή του δεν θα τον εμπόδιζε σε όποια δημιουργία του. Ετσι ο Σμέτανα συνέχισε να συνθέτει.
Αν και το πιο διάσημο έργο του, είναι ο "Μολδάβας" από τον κύκλο "Πατρίδα μου", σήμερα θα προτείνω να ακούσουμε το φινάλε από το "Κουαρτέτο Εγχόρδων του Ν.1", καθώς εδώ ευρηματικά ο συνθέτης αποτυπώνει το βούισμα στ'αυτιά του σε υψηλό τόνο που τον βασάνιζε...
Το "String Quartet No. 1" είναι ένα ημιαυτοβιογραφικό έργο με εθνικιστικά στοιχεία, καθώς αποτελείται από σκίτσα περιόδων από τη ζωή του Σμέτανα, όπως υποδηλώνει ο υπότιτλός του "Από τη ζωή μου".
Το αξιοσημείωτο χαρακτηριστικό του βουίσματος το εντοπίζουμε να ηχεί ως υψηλό Μι στο πρώτο βιολί στο τέταρτο μέρος του Κουαρτέτου(Vivace), που το απολαμβάνουμε από το διάσημο Guarneri Quartet...
Παρατηρείστε τη συνεχή ήχηση του υψηλού Μι, που συμβολίζει το βούισμα στ' αυτιά, στο 3:22.
Smetana: "String Quartet No. 1":
Στους δημοφιλείς συνθέτες που είχαν την ατυχία να απωλέσουν την ακοή τους συγκαταλέγονται οι Γκαμπριέλ Φωρέ και Ραλφ Βον Ουίλιαμς.
Ο Φωρέ για χρόνια κρατούσε μυστικό από τους πάντες πως έχανε σταδιακά την ακοή του, όντας επικεφαλής του Ωδείου του Παρισιού και ένας από τους πιο σεβαστούς συνθέτες της Γαλλίας. Για αρκετά χρόνια άκουγε τις ψηλές και χαμηλές νότες μπερδεμένες, ενώ η μεσαία ηχητική περιοχή σταδιακά εξασθένιζε επίσης. Ήταν το 1920 που αποσύρθηκε πιθανότατα εντελώς κωφός και έστρεψε την προσοχή του στη σύνθεση.
Η απώλεια της ακοής του Βον Ουίλιαμς οφείλεται στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς ο συνθέτης πολέμησε ως υπολοχαγός στο Πυροβολικό και ήταν υπεύθυνος για τις οβίδες των πυροβόλων όπλων. Η παρατεταμένη έκθεσή του στις βοές αυτών των όπλων τραυμάτισε το σύστημα ακοής και τελικά προκάλεσε την ολοκληρωτική απώλεια. Παρά την κατάστασή του, ο Βον Ουίλιαμς συνέχισε να συνθέτει.
Για τη σύνταξη του άρθρου πάρθηκαν στοιχεία κι από classicalwcrb.
"Portrait de Victor Hugo", Jean Alaux φιλοτεχνημένο της εποχή γραφής του ποιήματος, "Les Djinns"
Θεωρείται ο σπουδαιότερος εκπρόσωπος του γαλλικού ρομαντισμού, μια από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές φυσιογνωμίες του 19ου αιώνα. Ο Βίκτωρ Ουγκώ γεννήθηκε σαν σήμερα, 26 Φεβρουαρίου 1802.
Πρόκειται για πολύπλευρη και πολυτάλαντη προσωπικότητα καθώς εκτός από εξαίρετος μυθιστοριογράφος υπήρξε και αξιόλογος ζωγράφος. Η εικαστική τέχνη αποτέλεσε πολύτιμη πνευματική ενασχόληση του Ουγκώ κατά την εξορία του, διάστημα που σταμάτησε τη συγγραφή και φιλοτέχνησε πλήθος έργων, ακουαρέλες, μελάνι, κάρβουνο...
Ο σπουδαίος εκπρόσωπος του γαλλικού ρομαντισμού, που τιμάμε σήμερα τη γενέθλια επέτειό του σεβόταν και εκτιμούσε απεριόριστα τη δύναμη και την αξία της μουσικής τέχνης. Παρότι δεν ήταν καλός γνώστης του πιάνου σύμφωνα με τον ίδιο, ωστόσο είχε άπειρες γνώσεις για συνθέτες και δημιουργίες τους, όπως επίσης άσκησε με το έργο του μεγάλη επίδραση στον κόσμο της μουσικής και τους συνθέτες του 19ου και του 20ού αι.
Aπό εικονογράφηση του ποιήματος "Τα Ξωτικά"
Γνωστός είναι επίσης ο αγνός και θερμότατος φιλελληνισμός του Ουγκώ.
Ένα από τα πλέον αξιόλογα έργα του, γραμμένο το1828 από το νεαρό Ουγκώ κι εμπνευσμένο από την Ελληνική Επανάσταση αποτελεί η συλλογή του "Ανατολίτικα", στην οποία περιλαμβάνεται και το ποίημά του με τίτλο "Les Djinns - Τα Ξωτικά". Τα Djinns είναι πνεύματα ειρηνικά κα κακοδαίμονα, δηλαδή άγγελοι και διάβολοι περιφερόμενα ανάμεσα στους ανθρώπους, άλλα με ευμενείς κι άλλα με εκδικητικές διαθέσεις. Πρόκειται για θυελλώδες ποίημα σε μορφή γκροτέσκο, που περιγράφει τη συνάθροιση ξωτικών πλασμάτων-φαντασμάτων. Η επική και μυστικιστική δύναμή του το καθιστά από τα εμβληματικότερα της συλλογής:
"Les Djinns-Tα Ξωτικά"
Πόλη, τείχη
Και λιμάνι
Καταφύγιο
Του θανάτου
Γκρίζα θάλασσα
Όπου σπάει
Πάντα ο μπάτης
Τη δροσιά του.
Μέσα στο λαγκάδι
Θόρυβος ξεσπάει
Μοιάζει σαν ανάσα
Μέσα στο σκοτάδι
Η νυχτιά κραυγάζει
Σαν ψυχή που πάντα
Μιας μεγάλης φλόγας
Είναι το μαγνάδι.
Η φωνή λίγο πιο πάνω
Μοιάζει σα να κουδουνίζει
Πρέπει να ‘ναι κάποιος νάνος
Που μ’ ένα άλογο καλπάζει.
Φεύγει και γοργά αλαργεύει
Κι έπειτα με ζωή και χάρη
Στο ένα πόδι του χορεύει
Και τα κύματα ταράζει.
Τώρα ο θόρυβος πλησιάζει
Κι όλα γύρω αντιλαλούνε
Είναι σαν παλιά καμπάνα
Σ’ εκκλησιά καταραμένη
Σαν οχλοβοή του κόσμου
Που βροντάει και πάντα φεύγει
Κι άλλοτε είναι ξεγραμμένη
Κι άλλοτε είναι ανταριασμένη.
Είναι, Θεέ μου, μια φωνή επιτάφια
Ξωτικών που κάνουν θόρυβο μεγάλο
Όλοι ας πορευτούμε ακολουθώντας
Μια εσωτερική υπερκόσμια σκάλα.
Τώρα σβήνει κι η δική μου λάμπα
Κι ο ίσκιος απ’ τα κάγκελα του φράχτη
Που έρπει πέφτοντας πάνω στον τοίχο
Ανεβαίνει ως το ταβάνι μες στη σάλα.
Ένα πλήθος ξωτικών περνάει
Κι όπως στροβιλίζεται σφυρίζει
Σπάνε γύρω οι κλώνοι όπως πετάνε
Σαν το πεύκο που αναμμένο τρίζει
Το κοπάδι τους αργά χορεύει
Και στον άδειο χώρο φτερουγίζει
Μοιάζει μ’ ένα σύννεφο που γκρίζο
Αστράφτει και τον ουρανό φωτίζει.
Είναι τώρα δίπλα μας! Κοντά στη σάλα
Ας την έχουμε κλειστή προτού μας φτάσουν
Κάνουν θόρυβο έξω. Απαίσιος ο στρατός τους
Είναι εκεί βρικόλακες και μαύροι δράκοι
Κι οι δοκοί της στέγης έτοιμες να σπάσουν
Λύγισαν βαριά σαν χόρτα μουσκεμένα
Κι η παλιά μας πόρτα που ‘ναι σκουριασμένη
Τρίζει, τρέμει και θ’ ανοίξει σε λιγάκι.
Κλάματα της κόλασης, φωνές που απαίσια ουρλιάζουν
Το κοπάδι φοβερό με το βοριά φερμένο
Θεέ μου, σίγουρα το σπίτι μου άκαρδα χτυπάνε
Μαύρο τάγμα κάνει επίθεση κι οι τοίχοι σπάνε
Κλαίει το σπίτι μου όλο και κλονίζεται γερμένο
Θα' λεγε κανείς πως είναι ξεθεμελιωμένο
Ότι μοιάζει μ’ ένα φυλλαράκι ξεραμένο
Που οι ανεμοστρόβιλοι το παίρνουν και το πάνε.
Αν το χέρι σου, Προφήτη, με γλιτώσει
Απ’ τους μαύρους τούτους δαίμονες της νύχτας
Τότε μόνος μου θα πάω να προσκυνήσω
Τα εικονίσματά σου τ’ άγια ευλογημένα.
Κάνε αυτές οι πόρτες του φτωχού σπιτιού μου
Την ανάσα τους την πύρινη να κόψουν
Μάταια τα μεγάλα νύχια τους να ξύνουν
Πάνω στα παράθυρά μου τα κλεισμένα.
Έχουν φύγει πια τα τάγματά τους
Πέταξαν μακριά και τα φτερά τους
Έπαψαν να μου χτυπούν την πόρτα
Με γροθιές βαριές κι αγριεμένες.
Ήχος αλυσίδων στον αέρα
Γέμισε τα δάση εδώ όλα γύρω
Οι βελανιδιές φριχτά όλες τρίζουν
Μέσα στη φωτιά τους τυλιγμένες.
Με τ’ απόμακρα πετάγματά τους
Τα χτυπήματά τους τώρα σβήνουν
Και σκορπίζονται στις πεδιάδες
Τόσο αδύνατα που πια όλα μοιάζουν
Σαν σφυρίγματα ελαφρά από ακρίδες
Που με αχνές φωνές μακριά τσιρίζουν
Ή σαν μελωδίες από χαλάζι
Που χτυπούν τη στέγη κι όλους σκιάζουν.
Συλλαβές τρελές και ξένες
Φτάνουν ως εμάς ακόμα
Άραβες σαν να φυσάνε
Κάποιο βούκινο πολέμου
Σαν τραγούδι στ’ ακρογιάλι
Που συχνά όλο δυναμώνει
Κι όνειρα ένα βρέφος κάνει
Χρυσαφένιο πάντα, Θεέ μου.
Είν’ τα πένθιμα δαιμόνια
Είναι τα παιδιά του Χάρου
Που μες στα βαθιά σκοτάδια
Σέρνουνε τα βήματά τους
Το κοπάδι τους σφυρίζει
Σαν τα κύματα που κάπου
Σπαν στο βράχο που φλοισβίζει
Κι ας μη φαίνεται η δορά τους.
Ένας ήχος άυλος
Τώρα πια κοιμάται
Είναι αυτό το κύμα
Στο γιαλό θλιμμένο
Είναι κάποιο κλάμα
Που έχει πια τελειώσει
Κάποιας Ιερωμένης
Για ένα πεθαμένο.
Αμφιβάλλω
Αν είναι νύχτα
Μόνο ακούω
Να φεύγουν όλα
Κι όλα ας πάνε
Γύρω τ’ άστρα
Τώρα σπάνε
Κάθε ήχο.
("Τα Ξωτικά", Β. Ουγκώ, μτφ:Νίκος Μπαλάσκας-"Ανθολογίες της Αγγλικής, της Αμερικανικής και της Γαλλικής Ποίησης")
To ποίημα διακρίνεται για την πολύ πρωτότυπη μορφή του, καθώς αποτελείται από 15 στροφές με διαφορετικό αριθμό συλλαβών η καθεμιά. Δηλαδή με κάθε στροφή, καθώς τα ξωτικά αρχίζουν να μαζεύονται, οι στίχοι όλο και μακραίνουν, μέχρι την όγδοη στροφή, οπότε και φτάνουν στο μέγιστο. Από κει και μετά οι στίχοι αρχίζουν να μικραίνουν μέχρι το τέλος του ποιήματος, οπότε τα τζίνι έχουν εξαφανιστεί. Το ποίημα που αποτελεί αντήχηση της συντριβής που προκλήθηκε από το πέρασμα των ξωτικών γύρω από το σπίτι του αφηγητή είναι ποίημα έντονης μουσικότητας με μορφή "crescendo" - "decrescendo" με τον διαφορετικό αριθμό συλλαβών στις στροφές(2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2).
Στη Μουσική:
Το ποίημα του Ουγκώ ενέπνευσε στον Σεζάρ Φρανκ το ομώνυμο συμφωνικό ποίημά του: "Les Djinns".
Η σύνθεση για πιάνο και ορχήστρα γράφτηκε το 1884 και δομικά μοιάζει περισσότερο με κοντσέρτο για πιάνο. Πρόκειται για θαυμάσιο δείγμα γραφής του Φρανκ, όπου το δραματικό περιεχόμενο του κειμένου του Ουγκώ μετουσιώνεται μουσικά υποβάλλοντας την ζοφερότητα και απειλητική αίσθηση της σκηνής, καθώς ο συνθέτης αντιμετωπίζει ένα είδος ηθικής κάθαρσης παίρονοντας τα "ξωτικά" σαν σύμβολα των κακών ενστίκτων και επιθυμιών μας.
Έτσι, καθώς το ποίημα ξετυλίγει με περιγραφική ένταση, το τρομακτικό πέρασμα των ξωτικών όντων από τον σκοτεινό ουρανό χαρακτηρίζοντάς τα ως δαίμονες που αναστατώνουν τη γαλήνη της νύχτας, αφήνοντας κατατρομαγμένους όσους τα έχουν αντιληφθεί, έτσι και η μουσική του γάλλου συνθέτη μεταφέρει τη φοβιστική, απόκοσμη και άκρως ανησυχητική αίσθηση του ποιήματος. Ακούγοντάς την νιώθεις πως βλέπεις τις ορδές των δαιμόνων να περνούν από πάνω σου απειλητικά. Είναι οι φόβοι σου, που με τη μορφή προσωπικών φαντασμάτων μουδιάζουν το είναι σου καθιστώντας σε ανήμπορο να αντιδράσεις ...Aίσθηση ταραχής και αγωνίας, που ενισχύεται από το απαιτητικό, βιρτουόζικο μέρος του πιάνου. Τα χάλκινα ακούγονται απειλητικά και το πιάνο τα αντικρούει με μια καταρρακτώδη καντέντσα. Στη συνέχεια προσπαθεί να κατευνάσει το θυμό των πνευστών και με τη γοητεία των απαλών ήχων να φέρει την ποθητή γαλήνη.
César Franck, "Les Djinns":
Mια δεκαετία νωρίτερα (1875) και στην αρχή της καριέρας του Γκαμπριέλ Φωρέ δημοσιεύτηκε και η χορωδιακή σύνθεση "Les Djinns Op. 12", με συνοδεία ορχήστρας βασισμένη στο ομώνυμο ποίημα του Ουγκώ.
Ο Φωρέ αποτυπώνει τους απειλητικούς ήχους της νύχτας, με την σταδιακή κορύφωση και αποδυνάμωση να επιτυγχάνεται μουσικά με την τεχνική της μίμησης στη δομή, τη δυναμική και την υφή της πιανιστικής συνοδείας. Πραγματικά, φωνές και πιάνο αποδίδουν ευρηματικά την ιδέα των μυστηριωδών και υπερφυσικών δυνάμεων που σκίζουν τον νυχτερινό ουρανό και ιδίως τον μοναδικό ρυθμό του ποιήματος του Ουγκώ, που από την ηρεμία μεταβαίνει στην ηχηρή καταιγίδα, πριν επανέλθει στη νυχτερινή σιγαλιά.
Η πληθωρική μελωδική γραμμή, οι αλλαγές στη φωνητική περιοχή και η αρμονική πορεία που συχνά καταλήγει σε βίαια πτώση υποβάλλει την κραυγή αγωνίας του αφηγητή από το πέρασμα των ξωτικών.
Gabriel Fauré, "Les Djinns Op. 12":
Παρότι δημοφιλέστερος για τις όπερές του στα τέλη του 19ου αι., ο Ζυλ Μασνέ συνέθεσε και αρκετά τραγούδια αναδεικνύοντας την ποίηση δημιουργών, περισσότερο ή λιγότερο γνωστών στο ευρύ κοινό. Αν και οι μουσικολόγοι κρίνουν δεξιοτεχνικά τα τραγούδια του Μασνέ, ωστόσο θεωρούν πως είναι λιγότερο ευρηματικά μελωδικά από άλλων συνθετών της Γαλλικής σχολής.
Αυτή η πεποίθηση ίσως οφείλεται στο ότι οι μελωδίες του Ζυλ Μασνέ απέχουν παρασάγγας από το ύφος που συνηθίζονταν στα λογοτεχνικά σαλόνια του Παρισιού της αριστοκρατίας. Είναι μελωδίες που "βουτούν" στα γραφικά τοπία των εποχών, σε στοχαστικές ατμόσφαιρες που απεικονίζουν σκηνές επεισόδια και χαρακτήρες που σκιαγραφούν τα ποιητικά κείμενα. Ανάμεσα στις συνθέσεις αυτές για φωνή και πιάνο, διακρίνουμε και κείνη πάνω στο κείμενο του Ουγκώ.
Jules Massenet, "Les Djinns":
(Στο πιάνο ο Κυπριανός Κατσαρής)
Στο μπλογκ υπάρχουν πολλά κείμενα για τον Ουγκώ. Περιηγηθείτε!
Γεννήθηκε σαν σήμερα, 8 Γενάρη του 1865 στη Νέα Υόρκη... Κόρη του επιχειρηματία και εφευρέτη της ραπτομηχανής, Ισαάκ Σίνγκερ, η Βιναρέτα έμεινε στην ιστορία ως μαικήνας των τεχνών.
Το σαλόνι της υπήρξε ένα από τα σπουδαιότερα κέντρα καλλιτεχνικής και μουσικής ζωής της εποχής της! Ο γάμος της το 1893 με τον πρίγκιπα Edmond de Polignac, ερασιτέχνη συνθέτη, την έφερε σε επαφή με την ελίτ της γαλλικής κοινωνίας.
Γκαμπριέλ Φωρέ
Ο πρώτος μουσικός μέντορας της Βιναρέτα ήταν ο Γκαμπριέλ Φωρέ, που στη συνέχεια έγιναν και στενοί φίλοι... Μάλιστα η φιλία της με τον Φωρέ υπήρξε καθοριστική για την απόφασή της να ιδρύσει το δικό της μουσικό σαλόνι: "Η φιλία μου με τον Φωρέ μ' έκανε να συνειδητοποιήσω πόσο δύσκολο ήταν για τους νέους Γάλλους συνθέτες να ακουστούν και προωθηθούν τα έργα τους στο κοινό.", γράφει στα απομνημονεύματά της η Βιναρέτα.
Και συνεχίζει:"Ο Γκαμπριέλ είναι μέρος σ' αυτό το συνονθύλευμα αναμνήσεών μου από τη μουσική στο Παρίσι. Μου είναι δύσκολο να βρω από πού ν' αρχίσω να μιλάω για αυτόν. Δεν είχε συμπληρώσει ακόμη τα τριάντα, όταν τον πρωτοσυνάντησα. Είχε ήδη γράψει μια σειρά από όμορφα νυχτερινά, λήντερ και άλλες συνθέσεις για πιάνο που μας έπαιζε συχνά σε βραδινέ συγκεντρώσεις. Από την πρώτη στιγμή κέρδισε τον ενθουσιασμό μου για τις δημιουργίες του, που μου φαίνονταν -όπως και τώρα, μισόν αιώνα μετά- άξιες να τοποθετηθούν δίπλα σε κείνες του Σοπέν ή του Σούμαν. Εμφανισιακά, η σκούρα του επιδερμίδα, τα κυματιστά γκρίζα μαλλιά του και το υπέροχα βαθύ βλέμμα του, το έντονα εκφραστικό, ήταν στοιχεία της γοητευτικής προσωπικότητας του που τον έκαναν αμέσως συμπαθή στους γύρω του".
Ο γάλλος συνθέτης Γκαμπριέλ Φωρέ είναι πολύ πιθανό να είχε αναπτύξει ερωτικά συναισθήματα για τη νεαρή κοπέλα, της οποίας το πνεύμα και τις καλλιτεχνικές ευαισθησίες, θαύμαζε ...
Βενετία, το Palazzo Volkoff της Βιναρέτα
"Μαγικό μέρος η Βενετία, και η ζωή εδώ, επίσης! Δε νομίζω πως υπάρχει λέξη που θα χαρακτήριζε τα όσα ζούμε, το ρομαντισμό, την όλη ατμόσφαιρα... Ίσως η λέξη "θείο", αλλά κι αυτή νομίζω υστερεί να το περιγράψει, όπως επίσης δεν υπάρχει λέξη να αποτυπώσει το θαυμασμό μου και... αχ!....και κάτι περισσότερο που αισθάνομαι για την οικοδέσποινα",
γράφει ο Γκαμπριέλ Φωρέ σε επιστολή του σε κοινή τους φίλη για την περίοδο που φιλοξενούνταν από τη Βιναρέτα στο περίφημο ανάκτορο, Palazzo Volkoff στη Βενετία.
Η Βιναρέτα είχε ετοιμάσει ένα ήσυχο δωμάτιο της έπαυλης με πιάνο για να δουλεύει ο Φωρέ, το οποίο όμως δεν χρησιμοποίησε και τόσο. Η πριγκίπισσα είχε ξεχάσει τη λατρεία του συνθέτη στον καφέ. Έτσι, προτιμούσε να δουλεύει τις συνθέσεις του στην πλατεία του Αγίου Μάρκου και το Καφέ Φλοριάν κι ας είχε θόρυβο, αναταραχή και περίσσιο βουητό από το πλήθος Βενετσιάνων που πηγαινοέρχονταν.
Στη Βενετία είχε προσκληθεί μαζί με άλλους κοινούς φίλους με το ζεύγος Πολινιάκ, ανάμεσά τους το ζωγράφο Ερνέστ-Άνζ Ντυέζ και τη σύζυγό του, Aμελί...
Η σχέση Φωρέ και Βιναρέτας παρέμεινε πλατωνική, φυσικά. Μεταξύ τους όμως, δυνάμωνε μια ειλικρινής φιλία, που κράτησε μέχρι το θάνατο του Φωρέ το 1924.
Ο συνθέτης τής ήταν πάντα εξαιρετικά αφοσιωμένος...Εκείνη τον τίμησε, καθώς όπως έλεγε: "ο Γκαμπριέλ είναι παρών σε κάθε μουσική ανάμνησή της".
Ήταν Μάιος του 1891, τότε στη Βενετία, κι ο Φωρέ συνέθεσε το "Mandoline" και το "En sourdine" , δύο από τις "Πέντε Βενετσιάνικες Μελωδίες". Η σύζυγος του Ντυέζ, Αμελί ήταν τραγουδίστρια και απολάμβαναν την ερμηνεία της στα νέα τραγούδια του Φωρέ.
Ο κύκλος τραγουδιών αφιερώθηκε στη Βιναρέτα κι ο Φωρέ έγραψε στη φίλη του πως με αυτόν τον κύκλο εγκαινίαζε μια νέα μουσική φόρμα στο είδος της σουίτας.
Το ποιητικό κείμενο των τραγουδιών ήταν από τις "Fêtes galantes" του σπουδαίου συμβολιστή, Πωλ Βερλαίν.
Λεπτεπίλεπτες οι συνθέσεις, αντανακλούν ρομαντισμό, γλαφυρότητα, λυρισμό κι ευαισθησία και θυμίζουν τις ζωγραφικές περίφημες "fetes galantes" (σκηνές από υπαίθριες γιορτές), όρος που δημιουργήθηκε από τη Γαλλική Ακαδημία ειδικά για τους πίνακες του Antoine Watteau) με τα χαρακτηριστικά ωραία χρώματα, τον απαλό φωτισμό και τα ειδυλλιακά θέματα. Ιδιαίτερα οι σκηνές στην εξοχή με ανθρώπους να γλεντούν και να χαίρονται τον έρωτα και τη ζωή !
Gabriel Faure: "Cinq mélodies de Venise", Op. 58:
(Joyce DiDonato)
Παλαιότερο κείμενο για την πάτρονα των τεχνών, Βιναρέτα Σίνγκερ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
Το κείμενο συντάχθηκε βασισμένο και σε στοιχεία από το βιβλίο της Sylvia Κahan: "Music's Modern Muse: A Life of Winnaretta Singer"
Οι προγονοί μας -ως γνωστόν- προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να ερμηνεύσουν όσα ανεξήγητα και ακατανόητα συνέβαιναν γύρω τους...Από φυσικά φαινόμενα ως τις ανθρώπινες ιδιότητες και αδυναμίες. Ανάμεσά τους και η αόρατη, κινητήρια δύναμη του έρωτα. Δύναμη που ασκεί τεράστια επιρροή πάνω σε όσους τον βιώνουν κι αποτελεί για κείνους, τουλαχιστον για όσο διάστημα υφίσταται, το βαθύτερο νόημα της ζωής.
Σε αυτή τη σειρά αναρτήσεων αναφερόμαστε συνοπτικά σε δημοφιλή ζευγάρια της μυθολογίας, που ερωτεύτηκαν σφοδρά και σε κάποιες περιπτώσεις καταστροφικά, καθώς η δύναμη του έρωτά τους τέθηκε εκτός ελέγχου.
Απόψε ένα έρωτας παντοτινός, μια σύζυγος-σύμβολο καρτερικότητας..
«Πηνελόπη και Οδυσσέας»
Johann Tischbein: Οδυσσέας και Πηνελόπη
Από τους έρωτες-πρότυπα στην ελληνική Μυθολογία, είναι φυσικά εκείνος του Οδυσσέα με τη γυναίκα του, Πηνελόπη. Όταν ο Θακήσιος βασιλιάς έφυγε για τον τρωικό πόλεμο, άφησε πίσω την όμορφη βασίλισσα Πηνελόπη με το γιο τους, μωρό. Επειδή φοβόταν μήπως σκοτωνόταν στη μάχη, ζήτησε από την αγαπημένη του σύζυγο να ξαναπαντρευτεί αν εκείνος δεν κατάφερνε να γυρίσει.
Η Πηνελόπη, υπόδειγμα καρτερικότητας και συζυγικής πίστης τον περίμενε είκοσι ολόκληρα χρόνια, παρότι πλήθος μνηστήρων την πολιορκούσαν στενά. Η ελπίδα της πως ο Οδυσσέας ζει και θέλοντας να κερδίζει χρόνο, επινοούσε διάφορα τεχνάσματα προκειμένου να τούς κρατά μακριά της. Η αγάπη της για τον άντρα της ήταν βαθιά, τόσο που να την οπλίζει με τεράστια υπομονή και επιμονή και την ελπίδα να μην την εγκαταλείπει ποτέ, ώσπου δικαιώθηκε. Ο Οδυσσέας γύρισε στην αγκαλιά της αγαπημένης του συζύγου…
Τη στιγμή της αναγνώρισης του ζευγαριού μάς περιγράφει στην «Οδύσσειά» του ο Όμηρος:
«… εκείνης τα γόνατα λύθηκαν κι η καρδιά της,
τ᾿ αλάθευτα σημάδια ως γνώρισε στα λόγια του Οδυσσέα'
και χύθη ομπρός θρηνώντας, έριξε τα δυο της χέρια γύρω
στoυ αντρός της το λαιμό, του φίλησε την κεφαλή και του 'πε:
«Μη μου κακιώνεις! Σέ όλα το 'δειξες το πιο ξύπνο πως έχεις
μυαλό, Οδυσσέα! Μα αλήθεια βάσανα πολλά οι θεοί μας δώκαν,
που ζούλεψαν και δε μας αφήκαν τη νιότη να χαρούμε
ο ένας του άλλου και να γεράσουμε μαζί συντροφεμένοι.[…]
ποτέ η καρδιά μαθές στα στήθη μου δεν έπαψε να τρέμει,
μην έρθει κάποιος με τα λόγια του θνητός και με πλανέσει'
τι άνομα κέρδη να σοφίζουνται πολλούς θα βρεις στον κόσμο»
Η ερωτευμένη γυναίκα βίωνε τραυματικά την απουσία του αγαπημένου της. Πόνος, στέρηση ηδονής, βεβαιότητα της παντοτινής απουσίας και νοσταλγία, όπως η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ μάς περιγράφει στο ποίημά της:
"Η Πηνελόπη στον αργαλειό της", JohnWilliam Waterhouse
«Δεν ύφαινα, δεν έπλεκα,
ένα γραφτό άρχιζα, κι έσβηνα
κάτω απ’ το βάρος της λέξης
γιατί εμποδίζεται η τέλεια έκφραση
όταν πιέζετ’ από πόνο το μέσα.[…]
Σβήνω, σχίζω, πνίγω
τις ζωντανές κραυγές
…κι εγώ με τις λέξεις θα κόβω
Τις κλωστές που με δένουν
Με τον συγκεκριμένο άνδρα…»
Και στην τελευταία στροφή του ποιήματος του Κ. Χαραλαμπίδη: «Η Πηνελόπη αναγνωρίζει τον Οδυσσέα» ένα θαυμαστό δοξαστικό αποθεώνει τον έρωτα της καρτερίας:
«Η όψη του εφώτιζε τον ήλιο.
Τα σκουλαρίκια του έλαμπαν, τα περιδέραιά του.
Τα μακριά του τα μαλλιά· πυκνό το δάσος
του θεοπρόβλητου ανδρισμού του.[…]
…Κι ανάψανε τα φώτα, χύσανε τ’ αρώματα,
ζωστήκανε τα γιορτινά, πιάσαν τις φόρμιγγες
και τραγουδήσαν και χορέψαν, πριν ρωτήσει
ο ένας τον άλλο για το έσχατο, που ήταν
εκεί και τους περίμενε την κλίνη.»
Η Πηνελόπη αποτελεί σημαντικό συμβολισμό στην Οδύσσεια, αγαπημένοι φίλοι, το σύμβολο της ψυχής. Μπορούμε να πούμε ότι η αθάνατη ψυχή του ανθρώπου, αυτή που δε χρειάζεται να εξελιχθεί γιατί είναι τέλεια, αυτή που μένει σταθερή στο κέντρο της, είναι η Πηνελόπη.
Isaac Taylor: Η Πηνελόπη αναγνωρίζει τον Οδυσσέα
Και ο άνθρωπος - Οδυσσέας μετά από μακροχρόνιο αποχωρισμό, τείνει να ταυτιστεί μ' αυτήν. Επιστρέφει μετά από δοκιμασίες κι εμπειρίες στην πηγή προέλευσής του, στην αθάνατη ψυχή του, στην Πηνελόπη.Ο άνθρωπος Οδυσσέας μάχεται πλέον για να ταυτιστεί με το Εγώ του, για να κατακτήσει την ατομικότητά του, για να ταυτιστεί με την αθάνατη ψυχή του (Πηνελόπη). Και το όπλο του ανθρώπου σ' αυτή την περίπτωση είναι η Σοφία. Γι' αυτό βλέπουμε την Αθηνά να παίζει κυρίαρχο ρόλο στην Οδύσσεια.
Τη νύχτα αυτή έχω επιλέξει να συνοδεύσουν το μύθο και τα όνειρά μας, δυο αριστουργηματικά μουσικά έργα από το ρεπερτόριο του κλασικού είδους.
Η όπερά του Μοντεβέρντι: «Η επιστροφή του Οδυσσέα στην πατρίδα» βασίζεται στα επεισόδια του Ομηρικού έπους και εγκωμιάζει τη φρόνιμη και πιστή σύζυγο Πηνελόπη, που νικάει τους πειρασμούς. Σφραγισμένη από το όνομά της (πήνη=υφάδι), ξεγλιστράει από τους μνηστήρες με πανουργία, όμοια με του άνδρα της.
Η όπερα πρωτοπαρουσιάστηκε στη Βενετία το 1640, με μεγάλη επιτυχία, καθώς εκτιμήθηκε από κοινό και κριτικούς η ικανότητα του ιταλού συνθέτη, που επηρεασμένος από το αρχαίο θέατρο, μελοποίησε με συγκλονιστικό τρόπο την αρχετυπική ομηρική ιστορία του "ταξιδιού του ήρωα", ζωντανεύοντας αριστοτεχνικά τα αιώνια σύμβολα του Ομήρου, αλλά συγχρόνως ύμνησε και τη γυναίκα, που φάνηκε ικανότατη στην «τέχνη της αναμονής»…
Το έργο με τον πολυπληθή θίασο -πάνω από 30 κεντρικούς ρόλους και αρκετούς που υποδύονται τα φανταστικά και ουράνια όντα- περιλαμβάνει επίσης εντυπωσιακότατα χορωδιακά και δεξιοτεχνικότατες άριες και ντουέτα.
Θα επικεντρωθούμε στο τέλος της τρίτης πράξης, όπου η Πηνελόπη ζητά σημάδια από τον Οδυσσέα ώστε να βεβαιωθεί για την ταυτότητα του ήρωά μας, ο οποίος τής περιγράφει τα σχέδια της κλίνης τους, γνώση που μόνο αυτός μπορούσε να κατέχει. Έτσι, το ζευγάρι επανενώνεται και τραγουδώντας γιορτάζει την αγάπη του που άντεξε στο χρόνο:
"Ηλιε μου, χαμένε από καιρό! Φως μου, αναστημένο!»
ΠΗΝΕΛΟΠΗ: Λάμψτε ουρανοί και λιβάδια ανθίστε![…]
ΟΔΥΣΣΕΑΣ: Ξανανατέλλεις, ήλιε μου!
ΠΗΝΕΛΟΠΗ: Φως μου που ξαναλάμπεις!
ΟΔΥΣΣΕΑΣ: Απάνεμο λιμάνι κι ηρεμία μου!
ΠΗΝΕΛΟΠΗ: Λαχτάρα είσαι και αγάπη!
ΟΔΥΣΣΕΑΣ: Πόθος βαθύς και έρωτας!
Στο 31:37:
Γαλλικό γραμματόσημο με τον Φωρέ και την παρτιτούρα της "Penelope"
2. Η «Pénélope» είναι μια τρίπρακτη όπερα του Γάλλου Γκαμπριέλ Φωρέ και θεωρείται το αποκορύφωμα της μουσικής του ωριμότητας και της ελληνολατρικής του τέχνης. Το λιμπρέτο βασίζεται στην Οδύσσεια, εκτυλίσσεται στην Ιθάκη έχοντας ως κύριο πρόσωπο την ηρωίδα του έπους, την Πηνελόπη. Το έργο είναι αφιερωμένο στον Σαιν Σανς και συνθετικά υιοθέτησε βασικά στοιχεία της Βαγκνερικής τεχνικής(λάιτ-μοτίφς, συνεχή μουσική χωρίς ατομικές άριες και φωνές ηρωικής ποιότητας).
Η ελληνίδα μουσικοκριτικός Σ. Σπανούδη αναφέρει:
«O Φωρέ συλλαμβάνει ευθύς εξ αρχής το Ύψιστον και το Ωραίον, όπως ο ελληνικός κόσμος το εφαντάσθη πρώτος και το εφανέρωσεν εις τον κόσμον. Μία μουσική σεμνότης, μία ευγένεια προελεύσεως διαπνέει την βαθείαν εσωτερικήν ζωήν όλου του έργου. Ομηρική απλότης και ομηρικόν μεγαλείον εις την μουσικήν οικονομίαν του συνόλου. Καμμία εκζήτησις, αλλά αγνοτάτη ελληνική γραμμή, εξαισία ελληνική γυμνότης εις την πλαστικήν μουσικήν διαγραφήν των ειδυλλιακών επεισοδίων και της βαθμιαίας λυρικής εξάρσεως των χαρακτήρων του δράματος.[...]Η μουσική της Πηνελόπης πραγματοποιεί το ασύλληπτον ελληνικόν θαύμα της υψίστης λυρικής συγκινήσεως εμπρός εις την οποίαν γονατίζουν οι αιώνες...»(Βικιπαίδια).
Ο συνθέτης στοχεύει στην δημιουργία μιας ατμόσφαιρας νοσταλγίας. Στη 2η Πράξη, υπάρχει μια συγκλονιστική σκηνή, όπου ο μεταμφιεσμένος σε ζητιάνο, Οδυσσέας συναντάει την πιστή του Πηνελόπη, όπου ξεδιπλώνεται με μουσικά μέσα κάθε απόχρωση του συναισθήματος που βιώνουν οι δύο σύζυγοι.
O Φωρέ βρίσκεται στο ζενίθ των συνθετικών δυνάμεών του. Ωριμότατα κινούμενος εστιάζει στο εσωτερικό δράμα της Πηνελόπης: «J'ai tant d'amour à lui donner encore-Έχω ακόμα τόση αγάπη να του δώσω». (4:45)
ΠΗΝΕΛΟΠΗ:
Θα επιστρέψει .... Είμαι σίγουρη ...
Το αυτί μου θα ακούσει τη φωνή του, την γλυκιά του φωνή
Αχ! Έρχονται ώρες που τον θωρώ, και τον βλέπω ...
Είναι ζωντανός, ο ήρωας που λατρεύω […]
Έχω ακομα τόση αγάπη να του δώσω ...
«Pénélope», Act I, Scene 4:
Από το ρεπερτόριο της έντεχνης μπορείτε να ακούσετε το «Tραγούδι της Πηνελόπης» από την «Οδύσσεια» σε μουσική Μ.Θεοδωράκη, ή το τραγούδι του Μίλτου Πασχαλίδη: «Πηνελόπη»:
H δε Loreena McKennitt, στο ρομαντικό και μεσαιωνικής χροιάς τρυφερό «Τραγούδι της Πηνελόπης», λέει:
«Ατέρμονα, όπως του θέρους η μέρα,
βαθειά, όπως η σκοτεινή θάλασσα
θα κρατήσω μέσα μου την καρδιά σου
μέχρι το γυρισμό σου, αγαπημένε…»
Loreena McKennitt: «Penelope’s Song»:
Αγαπητοί φίλοι, είχε δίκιο τελικά ο Αγαμέμνων, όταν στη «Μικρή Νέκυια» μακαρίζει τον Οδυσσέα και επαινεί την αρετή της Πηνελόπης :
Το ζευγάρι αφημένο στις αισθήσεις, μέσα σε μια βάρκα παρασυρμένη στο ατέρμονο μπλε του ποταμού. Μουσικοί αιωρούνται σε μια απροσδιόριστη χρωματικά ένταση κόκκινου.
Το παραπάνω εικαστικό είναι του Μαρκ Σαγκάλ και έχει τίτλο: "Τhe Concert-Η Συναυλία". Ο ζωγράφος παρουσιάζει τον τόπο και το χρόνο. Ο πύργος του Άιφελ, η NotreDame, όπως και η Αψίδα του Θριάμβου, όλα είναι στοιχεία που μαρτυρούν πως η σκηνή διαδραματίζεται στο ερωτικό Παρίσι μια φεγγαρολουσμένη βραδιά, καθώς το λαμπρό φως της πανσελήνου διαχέεται προσδίδοντας ρομαντισμό και πάθος στην ονειρική σκηνή!
Όπως ίσως καταλάβατε, φίλοι μου, η καληνύχτα μου έρχεται με αφορμή την σημερινή πανσέληνο!
Απόψε το φεγγάρι φαντάζει μεγαλύτερο και φωτεινότερο, καθώς έχουμε τη λεγόμενη Υπερπανσέληνο. Σε κάποιους λαούς η σελήνη αυτή ήταν γνωστή από παλιά ως "πανσέληνος του χιονιού" επειδή χιόνιζε πολύ τέτοια εποχή ή "πανσέληνος της πείνας" επειδή το κυνήγι ήταν δύσκολο λόγω του χιονιού και του κρύου. Από την αρχαιότητα η μυστήρια θεά κυριαρχούσε στο ουράνιο στερέωμα κι επιδρούσε στον ψυχισμό του ανθρώπου! Μυστηριώδης, γλυκιά και γοητευτική η μορφή της, αποτέλεσε πλην της θηλυκής αρχής της δημιουργίας του κόσμου και την πόρτα προς την απόκρυφη φύση της ανθρωπότητας και του σύμπαντος. Με αφορμή τη Σελάνα των προγόνων μας, επιλέγουμε απόψε κάποια από τα πολύ γνωστά κι αγαπημένα έργα-έμπνευση από την πιο κοσμοθώρητη "ερωμένη" τ' ουρανού.
1. ΝΤΒΟΡΖΑΚ: Η Ρουσάλκα της σλαβικής μυθολογίας είναι νύμφη του νερού, που ζει σε ποτάμια και λίμνες.Ενα πνεύμα που εν ζωή χάθηκε πρόωρα και βίαια.Τις νύχτες, έβγαινε στις όχθες και χόρευε στα λιβάδια. Αν έβλεπε κάποιο όμορφο παλικάρι το μάγευε με το τραγούδι και το χορό της, και το έπαιρνε στο βυθό του ποταμού για να ζήσουν μαζί. Η όπερα "Rusalka" του Ντβόρζακ είναι ένα ονειρικό παραμύθι που αφηγείται την τραγική ιστορία μιας απόκοσμης νεράιδας, και τον παράφορο έρωτά της για έναν πρίγκιπα, έρωτα που ολοκληρώνεται μόνο μέσα από την απώλεια, αφού δίνοντάς του ένα φιλί γίνεται η ίδια αιτία του θανάτου του. Πιο δημοφιλής άρια της όπερας του Ντβόρζακ είναι το "Τραγούδι στο Φεγγάρι", που το ερμηνεύει σαν αερικό η Ρουσάλκα...
Στο ρόλο μάγεψε η Ρενέ Φλέμινγκ:
"Song to the Moon-Rusalka", Dvorak:
2. MΠΕΤΟΒΕΝ: Αιθέρια λεπτότητα, κομψή ονειροπόληση, σχεδόν ποιητική φαντασία, μια λεπτεπίλεπτη ευγένεια, λουσμένη στο φως της σελήνης είναι η αφιερωμένη στη νεαρή μαθήτριά του, Giullietta Guissiardi, Σονάτα αρ.14 του Μπετόβεν, που μουσικά ρέει "σχεδόν σαν φαντασία", όπως επιθυμεί κατά δήλωσή του ο συνθέτης:"Quasi una fantasia..." Από τις πιο δημοφιλείς και αγαπημένες σονάτες του για πιάνο, που γέννησε ο έρωτας του Μπετόβεν για τη μικρή του μαθήτρια, που τιτλοφορήθηκε "Υπό το Σεληνόφως", όταν ο ποιητής Ludwig Rellstab ακούγοντας το αντάτζιο έγραψε: "moonlight, the primitive landscapes of Lake Lucerne-φεγγαρόφωτο πάνω απ’τη λίμνη της Λουκέρνης".
3. ΝΤΕΜΠΙΣΙ: Τρίτο στη σειρά, το μαγευτικό "Clair de Lune" από τη "Suite Bergamasque" του Κλωντ Ντεμπισί, που εμπνεύστηκε από το εξαιρετικό ομώνυμο ποίημα του Βερλαίν.Aποτελεί το τρίτο και δημοφιλέστερο μέρος της Σουίτας που ο γάλλος ιμπρεσσιονιστής έγραψε το 1890. Το ποίημα ανήκει στην συλλογή "Fêtes galantes". Αφεθείτε, φίλοι μου στο μουσικό και ποιητικό χάδι υπό το φως της ασημοσέληνης θεάς!
"Clair de lune-Φως του φεγγαριού"
Ειν' η ψυχή σου ένα τοπίο διαλεχτό που το μαγεύουν χορευτές μασκαρεμένοι, παίζουν λαγούτο και χορεύουν με πνιχτό κάτω απ΄τις μάσκες τους λυγμό, παραμυθένοι Γλυκά μινόρε τραγουδάνε ιλαροί,
τη νίκη του έρωτα υμνούν, την ευτυχία, μα δεν πιστεύουνε πως είναι τυχεροί με το φεγγάρι σμίγει αυτή η πανδαισία,
με τη γαλήνια, θλιμμένη του ομορφιά, που τα πουλιά κάνει στα δέντρα να μεθάνε και να στενάζουν τα νερά εκστατικά, καθώς στα μάρμαρα μ'ορμή αναπηδάνε.
("Του Έρωτα και της Αγάπης", επιμ. Στρατής Πασχάλης, εκδ. Μεταίχμιο, σελ.118)
Debussy - Clair de Lune / Arrau:
4. ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ ΦΩΡΕ: Από το ίδιο ποίημα του Βερλαίν, λίγα χρόνια αργότερα δίνει τη δική του μουσική εκδοχή ο Γκαμπριέλ Φωρέ, που για πολλούς ακροατές και αναλυτές θεωρείται "η πεμπτουσία της γαλλικής μελωδίας". Ο Φωρέ μελοποίησε το ποίημα "Clair de lune" αρχικά για φωνή και πιάνο, που αφιέρωσε στο φίλο του ζωγράφο και ερασιτέχνη πιανίστα, Emmanuel Jadin. Το 1919 παρουσίασε την εκδοχή για φωνή και ορχήστρα, την οποία ακούμε από την Ορχήστρα της Τουλούζης και στο σόλο ο Nicolai Gedda:
Gabriel Fauré: "Clair de Lune":
5. ΤΣΑΪΚΟΦΣΚΥ:
Από το δημοφιλέστερο μπαλέτο όλων των εποχών και πολύ αγαπημένο, του Τσαϊκόφσκυ: "Λίμνη των Κύκνων" η επόμενη επιλογή. Eνα ρομαντικό παραμύθι που αφηγείται τις περιπέτειες ενός νέου πρίγκηπα και μιας μαγεμένης -από τον κακόβουλο μάγο- κοπέλας, μεταμορφωμένης σε λευκό κύκνο. Η πρώτη σκηνή του μπαλέτου έχει τίτλο: "Lake in the moonlight". Με την ονειρική μελωδία ο Τσαϊκόφσκυ περιγράφει τη σκηνή της λίμνης, στην οποία αντιφεγγίζει το ολόγιομο φεγγάρι, λίγο πριν ο πρίγκηπας συναντήσει την Οντέτ.
Tchaikovsky: "Swan Lake, Ballet suite, Op. 20: Scene Ι-Lake in the Moonlight":
6. ΣΟΠΕΝ: Kαι θα ολοκληρώσω με τον λατρεμένο μου "Ποιητή του πιάνου", Φρειδερίκο Σοπέν, και τη "Romance" από το "Piano Concerto No. 1"
Από τις κορωνίδες της πιανιστικής φιλολογίας, παρότι είναι σύνθεση της νεότητος του συνθέτη, που σύμφωνα με τα λόγια του: "η Romance είναι ένα larghetto που προορίζεται να μεταφέρει στον ακροατή την τρυφερότητα και το ρομαντισμό της ψυχής του δημιουργού και την ηρεμία που προκαλεί η αναπόληση ευτυχισμένων αναμνήσεων, ένα είδος ονειροπόλησης στο "φως του φεγγαριού μια όμορφη εαρινή νυχτιά".
Μυστηριώδης και σαγηνευτική, η σελήνη, μάγευε κι εξακολουθεί να μαγεύει και να ασκεί στα πλάσματα υπνωτική έλξη! Ας λικνιστούμε στο ρυθμό των μουσικών φεγγαριών, ας περιπλανηθούμε, ας ονειροβατήσουμε στη διαδρομή τους με την ευχή οι ασημιές αχτίδες τους να φωτίζουν τα μονοπάτια των ονείρων μας...
_-_Google_Art_Project.jpg/960px-Camille_Pissarro_-_Automne%2C_Peupliers%2C_Eragny_(Autumn%2C_Poplars%2C_Eragny)_-_Google_Art_Project.jpg?20121003224954)
.jpg)
