"Δροσουλίτες της μουσικής φαντασίας"

 

Τέλος Μάη κι η φαντασία βολτάρει σε μονοπάτια μαγικά...σ'άπιαστα περιστατικά και θρύλους!
Οδοιπορούμε στο Φραγκοκάστελο της Κρήτης, να αισθανθούμε το ρίγος που σκορπούν πέτρες, χώματα, χορτάρια, σκιές κι ανταύγειες των βράχων!

"...Μ' ακόμη και το σήμερο, στα τέλη μήνα Μάη,

ούλο τ' ασκέρι φαίνεται με τον Χατζημιχάλη.

Και πολεμούν στα σύννεφα κι ακούγονται οι μπουρμπάδες

Φωνές κι αλογοπεταλιές στου Καστελιού τσι μπάντες

Ούλοι οι γιαλαφρόστρατοι Θωρούν τσι και τρομάζουν

Μα κείνοι Θεός σχωρέσει των, κανέναν δεν πειράζουν

Άραγες είντα θέλουσι και είντα μας θυμίζουν

Αυτούς που εσφάχτηκαν εκειά και τα βουνά ραΐζουν..."

Κάθε χρόνο, στα τέλη Μάη, στα νότια της Κρήτης, έξω από το βενετσιάνικο κάστρο "Φραγκοκάστελο" μεταξύ της θάλασσας και των βουνών, λίγο πριν ο ήλιος φωτίσει, εμφανίζονται μέσα στην δροσιά και στην πρωινή ομίχλη, σκιές πολεμιστών που ξεκινούν από το παλιό μοναστήρι του Αγίου Χαραλάμπους και κατευθύνονται προς την παραλία.

Οι ντόπιοι , τους σκιώδεις αυτούς  μαχητές τους λένε "Δροσουλίτες", απ'την δροσιά του πρωινού...

Και τ'αφύσικα δημιουργήματα παίρνουν ψυχή στο χάος των γκρεμών...
Στρατιά ολόκληρη από ανθρώπινες σκιές ...
Μοιάζουν στρατιώτες αρματωμένοι, μαυροφορεμένοι  με  σπαθιά κι
ασπίδες, που λάμπουν!
Άλλοι  πεζοί κι άλλοι καβάλα στ' άλογα...
Κι όλο αυτό, μέχρι οι πρώτες του ήλιου αχτιδοκόρες  φτάσουν στη
θάλασσα... μετά εξαφανίζονται όπως ακριβώς εξανεμίζεται κι η πρωινή
καταχνιά...

Ο θρύλος, θέλει τους  "Δροσουλίτες" σαν  τα φαντάσματα των στρατιωτών που σκοτώθηκαν στο  μέρος αυτό με το  στρατηγό  Χατζημιχάλη Νταλιάνη.
Στην σύγκρουση, που είχαν με ένα απόσπασμα του Τουρκικού στρατού, 18 Μάη του 1828, οι στρατιώτες χάθηκαν στη μάχη.
Δυστυχώς δεν θάφτηκαν ποτέ... παρά μόνο ο αέρας έφερε άμμο από την παραλία και τους σκέπασε. ..η Φύση μερίμνησε για την ταφή τους ...

Η ιστορία τους έγινε θρύλος που συνεχίζει να τρομάζει τον κάθε επίβουλο της ελευθερίας, αφού λέγεται ότι είναι τα πνεύματα αυτών των αντρών που επιστρέφουν στο σημείο αυτό κάθε χρόνο!

"Στην άκρη των μύθων γεννιούνται οι θρύλοι...

Πεινασμένος ο χρόνος στου Μάη το δείλι...

Μέσα στη ζωή και τα παραμύθια 

μπλέχτηκε το ψέμα με την αλήθεια!

και του Μάη έρχονται τις νύχτες 

η δική μου αλήθεια,οι Δροσουλίτες..."

(αφιερωμένο σε όσους κατηγορήθηκαν αλήτες μα,είν' του Μάη Δροσουλίτες..)

To κείμενο έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Eric Satie και οι ατμοσφαιρικές Gnossiennes του...

Πορτραίτο του Σατί από τη Suzanne Valadon
με την οποία ο συνθέτης είχε μια σύντομη, αλλά θυελλώδη σχέση

O τίτλος Gnossienne χρησιμοποιήθηκε από τον Ερίκ Σατί για να περιγράψει ένα νέο «είδος» σύνθεσης, καθώς αρκετές ήταν οι φορές, που συναντάμε πρωτότυπα ονόματα για τα έργα του.
Μια εκδοχή θέλει την προέλευση από την λέξη «ΓΝΩΣΗ» και μια δεύτερη ως έμπνευση από την «ΚΝΩΣΣΟ» και τον μύθο της Αριάδνης και του Μινώταυρου…

Η δεύτερη εκδοχή ενισχύεται από κάποιους με το επιχείρημα πως πολλά αρχαιολογικά ευρήματα που σχετίζονται με το θέμα είχαν ανασκαφεί την εποχή, που ο Σατί συνέθεσε τις Gnossiennes.

Δείτε μια φωτογραφία από το Library of Congress από παράσταση των «Martha Graham dancers performing Satie's Gnossienne» εδώ.

Κάποιοι μελετητές κάνουν λόγο και για «Gnossiennes Dances», οπότε συνδέουν και με τους αρχαίους «Κνώσιους χορούς», που υπέροχα περιγράφει ο Όμηρος στην Ιλιάδα (Στ. 590-606).

Κνώσιος χορός, που ιστορεί ο Ήφαιστος στην ασπίδα του Αχιλλέα :

«Ξόμπλιαζε ακόμα ο κοντσοπόδαρος θεός και χοροστάσι,

όμοιο μ' εκείνο πού 'χε ο Δαίδαλος της ομορφομαλλούσας

της Αριάδνης στην απλόχωρη Κνωσό παλιά φτιαγμένο.

Άγουροι εκεί κι ακριβαγόραστες παρθένες είχαν στήσει

χορό, κι ο ένας τον αλλού εκρατούσανε πα στον αρμό τα χέρια.

Λινό αγανό εψορονσαν όλες τους, καλόφαντους εκείνοι

χιτώνες, απαλά που εγυάλιζαν με λάδι ποτισμένοι.

Φορούσαν όλες ανθοστέψανα στην κεφαλή, κι εκείνοι

χρυσά μαχαίρια που ανακρέμουνταν από λουριά ασημένια.

Κι όλοι τους πότε αντάμα εχόρευαν με πόδια μαθημένα,

τόσο αλαφριά

και πότε πάλι αράδες έτρεχαν, η μια στην άλλη αντίκρα.

Γύρω εστεκόταν και καμάρωνε τον όμορφο χορό τους

κόσμος πολύς

και πλάι τους κάθουνταν βαρώντας την κιθάρα

ο θείος τραγουδιστής- κι ως άνοιγε το στόμα του να ψάλει,

εκεί στη μέση τούμπες άρχιζαν να κάνουν δυο ακροβάτες...»

(Μετ. Ν. Καζαντζάκη -Ι. Κακριδή)

Ακούμε και βλέπουμε την Gnossienne No. 1 από την ταινία «Satie and Suzanne» σε χορογραφία και εκτέλεση από το Cirque du Soleil:

Μουσικές εμπνεύσεις για τους ισαποστόλους, Κύριλλο και Μεθόδιο...

"Ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος", του πολωνού, Γιαν Ματέικο

"Τῶν Ἀποστόλων εἰσδεξάμενοι τὴν ἔλλαμψιν, τῶν Σλάβων ὤφθητε φωστῆρες καὶ διδάσκαλοι, τὸν τῆς χάριτος κηρύξαντες πάσι λόγον. Ἀλλὰ ὢ Κύριλλε παμμάκαρ καὶ Μεθόδιε πάσης βλάβης ἐκλυτρώσασθε καὶ θλίψεως τοὺς κραυγάζοντας, χαίροις ζεῦγος μακάριον".


Οι Κύριλλος και Μεθόδιος(κατά κόσμον Κωνσταντίνος και Μιχαήλ)που η εκκλησία μας τιμά σήμερα 11 Μαΐου, ήταν ιεραπόστολοι, στους οποίους αποδίδεται ο εκχριστιανισμός των Σλάβων.
Σπουδαίες εκκλησιαστικές προσωπικότητες τα δυο αδέλφια, γεννήθηκαν στη Θεσσαλονίκη, από επιφανή, ευσεβή και ενάρετη οικογένεια. Μεγαλύτερος ήταν ο Μεθόδιος, ο οποίος γεννήθηκε το 815, ενώ ο Κύριλλος γεννήθηκε δώδεκα χρόνια αργότερα το 827. 

"Κύριλλος και Μεθόδιος", από τοιχογραφία στη Μονή Trojanski στη Βουλγαρία

Οι Άγιοι ισαπόστολοι επινόησαν τη σλαβική γραφή και μετέφρασαν τα λειτουργικά βιβλία. Ήρθαν όμως σε αντίθεση με τους κληρικούς του γερμανικού κράτους, μετέβησαν στη Ρώμη, όπου ο Κύριλλος πέθανε. Ο Μεθόδιος επέστρεψε στη Μοραβία, συνελήφθη, φυλακίστηκε και τελικά γύρισε στην Κωνσταντινούπολη, όπου πέθανε.

"Διδασκαλία του Κυρίλλου και Μεθοδίου στη Μοραβία"

Ι. Βασισμένο στη ζωή, τη δράση και το έργο τους είναι το ορατόριο "Κύριλλος και Μεθόδιος" του Νικόλα Αστρινίδη, που παρουσιάστηκε το 1966 στα Α' Δημήτρια.

Πρόκειται για εξαιρετική σύνθεση για 4 σολίστ, χορωδία και ορχήστρα, με απαράμιλλα χορωδιακά μέρη, αναφορές σε μελωδίες από τη ρωσική εκκλησιαστική πολυφωνική μουσική και με συντηρητική εναρμόνιση για τη διατήρηση της πρωτότυπης μουσικής υφής τους.

N. Astrinidis: "Cyril and Methodius":

ΙΙ. Δοξαστικό Ύμνο για τους Φωτιστές Κύριλλο και Μεθόδιο συνέθεσε και ο Πιότρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι. Ο ύμνος βασίζεται σε μια παλιά σλαβική μελωδία. Ο συνθέτης το έγραψε το 1885, επέτειο των χιλίων χρόνων από το θάνατο του Μεθόδιου(6 Απριλίου 885), που στη Ρωσία γιορτάστηκε σε μεγάλη κλίμακα με πολυάριθμες κοσμικές και ιερές τελετές. 

Ο Ύμνος του Τσαϊκόφσκυ εκτελέστηκε στις 6 Απριλίου 1885 από τους απόφοιτους των εκκλησιαστικών σχολών της Ρωσίας πριν από την έναρξη της κατανυκτικής αγρυπνίας.

Tchaikovsky: "Hymn in Honour of Saints Cyril and Methodius":

ΙΙΙ. Ήταν το 1863, που ο Χριστιανικός κόσμος θα γιόρταζε τα χίλια χρόνια από τη λεγόμενη Μοραβική αποστολή των Κυρίλλου και Μεθόδιου. Με την ευκαιρία πραγματοποιήθηκαν εορτασμοί σε μεγάλες πόλεις, όπως την Πράγα, Βιέννη και τη Ρώμη. Ειδικά για την περίσταση στη Ρώμη συνετέθη και εκτελέστηκε ο πανηγυρικός ύμνος του Φραντς Λιστ "Slavimo slavno, slaveni - Σλάβοι, ας γιορτάσουμε με δόξα".

Το κείμενο της θριαμβευτικής σύνθεσης, που ανατέθηκε σε ανδρική χορωδία και όργανο βασίστηκε σε ποίημα του Σέρβου, Medo Pucić. Στους εορτασμούς της Ρώμης που είχε επιμεληθεί ο ίδιος ο Πάπας Πίος ο Θ' παραβρέθηκε και ο ούγγρος συνθετης. Το κοινό δέχτηκε τη μουσική σύνθεση με μεγάλο ενθουσιασμό, που έκανε τον Λιστ να διασκευάσει αργότερα το έργο για σόλο πιάνο.

Liszt: "Slavimo slavno, slaveni":

 Και η εκδοχή του Φ.Λιστ για σόλο πιάνο:

"Αχ, ιδιόρρυθμε κ.Σαλβαντόρ!"

 

Ιδιορρυθμίες, εκκεντρικότητες ίσως και σε επίπεδα παραλογισμού έχουμε χαρακτηρίσει πολλές φορές συμπεριφορές των γύρω μας, πολλοί από μας!

Άλλοι, πιο ψαγμένοι στην ψυχολογία το'χουν πει  διαστροφή με τρομακτικές προεκτάσεις, που ανησυχούν τους ειδικούς...

Υπάρχει όμως παραλογισμός στην τέχνη;
Μια ιδιότυπη εκφραση, διαφορετική από την καθιερωμένη θα τη λέγαμε λόξα ή ζαβάδα;

Ας πούμε...πώς θα σας φαίνονταν ως μοντέλα "Δυο κομμάτια ψωμιού και ένα λευκό πιόνι λίγο πιο πίσω";

i.pinimg

"Κάθε απόγευμα μαζί με τη Γκαλά παίζαμε σκάκι.

Ζωγράφιζα στο τραπέζι τα ψίχουλα του ψωμιού. 

Μια μέρα, που ξεχάσαμε να βάλουμε όλα τα 

σκακιστικά κομμάτια στο κουτί τους, 

έμεινε ένα εκτός. 

Μου άρεσε αυτή η νέα θέση για το πιόνι.

Ετσι, σκαρφιστήκαμε ένα καινούργιο σκακιστικό σετ 

για να συνεχίσουμε να παίζουμε...,

αφού το πιόνι εκείνο ήταν τώρα το μοντέλο μου!"

Αυτή η "παραξενιά" του σουρρεαλιστή Σαλβαντόρ Νταλί, που γεννήθηκε σαν σήμερα 11 Μαΐου του 1904 έδωσε την έμπνευση να δημιουργήσει το 1940 το έργο του:

"Two Pieces of Bread Expressing a Sentiment of Love-

Δυο κομματάκια ψωμιού-αίσθημα αγάπης" 

i.pinimg

Ο Νταλί αγαπούσε πολύ το σκάκι.
Δημιούργησε και ενα σετ σκακιού από χρυσό και ασήμι δίνοντας στα πιόνια χαρακτηριστικές μορφές.
Π.χ, ο βασιλιάς έχει τη μορφή του αντίχειρα του ζωγράφου ή η βασίλισσα του αντίχειρα της γυναίκας του, Γκαλά!!

Αυτό και άλλα πολλά  φανερώνουν την πολυσχιδή και ιδιόρρυθμη προσωπικότητα του ισπανού καλλιτέχνη.

Πολλοί τον χαρακτήρισαν παραδοξολόγο, μεγαλομανή, σκανδαλώδη, ως και παρανοϊκό!
Όμως, κανείς δεν αμφισβήτησε την καλλιτεχνική του μεγαλοφυία!Από τις εντυπωσιακότερες φυσιογνωμίες της σύγχρονης τέχνης!

Λάτρευε να αυτοδιαφημίζεται και να προκαλεί με τις κινήσεις του.
Κάποιοι τον είπαν τρομερά φιλοχρήματο! Μάλιστα αυτό το χαρακτηριστικό της απληστίας του οδήγησε στον αναγραμματισμό του ονόματός του Salvador Dali= Avida Dollars, που μεταφράζεται σε "άπληστος για δολάρια".

Όπως και να'χει κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει την καλλιτεχνική και πνευματική του "ιδιοφυία", κάτι, που δηλώνεται και σε ένα από τα ονόματά του :

"Eungenio", που στα ισπανικά σημαίνει "Είναι ιδιοφυής".

Το αγαπημένο μου ισπανικό συγκρότημα, οι Μecanο, δίνουν αυτό το όνομά του σε ένα από τα τραγούδια τους, αφιερωματική τιμή στο μεγάλο συντοπίτη τους καλλιτέχνη με το χαρακτηριστικό μουστάκι...

"Si te reencarnas en cosa hazlo en lapiz o en pincel

y gala de piel sedosa que lo haga en lienzo o en papel

andamos justos de genios "eungenio" salvador dali!"

"Αν μετενσαρκωθεί,

πάλι με μολύβι ή πινέλο

τη Γκαλά θα σκιτσάρει τη μεταξωτή

σε καμβά ή χαρτί

η ιδιοφυία

"Eungenio" Σαλβαντόρ Νταλί!"

To κείμενο έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Έχει κι η λαϊκάτζα τα "πολύτιμά" της!

(από: greek-language)

Έχω ξαναγράψει πως Μουσική είναι τέχνη ελεύθερη!
Ανυψώνει την  ψυχή, χαρίζει συγκινήσεις! Κι όσο μακραίνει η σκάλα της, τόσο ουσιαστικότερη γίνεται η ελευθερία της!
Η Μουσική δεν οριοθετείται, δε δέχεται φραγμούς, στεγανά, ούτε ταμπέλες δέχεται!

Έτσι, παρότι καθηγήτρια Μουσικής (που πολλοί μπορεί να σκεφτούν πως κλίνω προς το κλασικό ,το οπερατικό, το έντεχνο, το "σοβαρό" εν γένει) εν τούτοις έχω αδυναμία σε ακούσματα, γέννημα - θρέμμα λαϊκά, ακούσματα με τα οποία  μεγάλωσα, καθώς προέρχομαι από ένα σπίτι, που θεωρούσε ο,τιδήποτε προκαλούσε ήχο, ΜΟΥΣΙΚΗ!

Υπάρχουν τραγούδια, που με νανούριζαν νύχτες καλοκαιρινές κάτω απ΄της Σελάνας το φως, όταν όλη η οικογένεια κοιμόταν σφιχταγκαλιασμένη στρωματσάδα στην αυλή...
Υπάρχουν τραγούδια  που 'φερνε ο μπάτης, από κάποιο γειτονικό ραδιόφωνο και μου  χάιδευαν τ'αυτιά, όταν προσπαθούσα να αφεθώ στου Μορφέα τα μπράτσα...
Κι αυτά, δεν ήταν ούτε κάποια άρια του Μότσαρτ, ούτε καντάτα κάποιου μεγάλου της Αναγέννησης!
Ήταν τραγούδια, που μίλησαν ίσα στην καρδιά μέσα απ'την οπιούχα μελωδία και τους λιτούς στίχους τους γιατί ήταν δημιούργημα λαϊκών ανθρώπων.

Η έκφραση δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των "μορφωμένων", που πολλές φορές φτιασιδώνεται με δήθεν καλούδια κάνοντάς την  παρα-μόρφωση!
Είναι έκφραση του καθενός ... Κι η τέχνη, είναι έκφραση!Εκφραση, που ο καθένας μας προσλαμβάνει ανάλογα με την προσωπική του αίσθηση, που αφομοιώνεται σύμφωνα με τους δικούς του μηχανισμούς  αντιληπτικότητας, εξοστρακίζεται ή γίνεται αποδεκτή και ενσωματώνεται στην πνευματική του κουλτούρα.

Θέση ξεκάθαρη και αμετάβλητη!!

Ήταν  10 Μαίου του 1905 όταν στο Δανακό της Σύρου ερχόταν στον κόσμο ο πρωτότοκος γιός του Δομήνικου και της Ελπίδας Βαμβακάρη,μετέπειτα πατριάρχης του ρεμπέτικου.

Φτωχή οικογένεια ,αγαπούσε όμως τα γλέντια και τη ζωή!
Οι παπππούδες έπαιζαν γκάιντα, άκουσμα, που έκανε το Μάρκο ν'αγαπήσει από μικρός  τη μουσική.
Η ανάγκη για επιβίωση φέρνει το Μάρκο Βαμβακάρη μικρό παιδάκι να δουλεύει στα σφαγεία του Πειραιά.

Εκεί, όπως αφηγείται  ο ίδιος,

"… άκουσα κατά τύχη τον μπάρμπα Νίκο τον Αϊβαλιώτη να παίζει το μπουζούκι, το οποίον τόσο πολύ μου άρεσε, ώστε έκανα όρκο ότι αν δεν μάθω μπουζούκι θα κόψω τα χέρια μου με την τσατίρα που σπάνε τα κόκαλα στο μαγαζί…"

Αγόρασε ένα μπουζούκι και στα τέλια του έγραψε τη μεγάλη του ιστορία...
Το μπουζούκι στα χέρια του παίρνει άλλη διάσταση.
Εισέρχεται σε "ανώτερους" καλλιτεχνικούς χώρους, όπως το θέατρο "Κεντρικόν" ...

"Μπουζούκι μου ποιός τό'λπιζε στα τόσα μεγαλεία, 

στο θέατρο το κεντρικό να δώσεις συναυλία",

θα γράψει για το γεγονός,ο Βαμβακάρης!


Ο παππούς μου είχε μια φωνή καμπάνα!Από την ώρα, που ξυπνούσε ως το βράδυ, που θα ξαπλωνόταν στο στρώμα, δεν έκλεινε το στόμα του...
Είχε αδυναμία στο Βαμβακάρη κι ήξερε όλα τα τραγούδια του, απ'έξω...
Μας μάζευε όλα τα 'γγόνια και μας μάθαινε να τραγουδάμε.
Παρενθεσιακά, μας έλεγε και κάποιες ιστορίες από κείνες τις παλιές, που τότε δεν καταλαβαίναμε πολύ, όμως το πλήρωμα του χρόνου μάς έφερε αντιμέτωπους μ'αυτές και την ουσία τους.

"Το τραγούδι", θυμάμαι, έλεγε "δεν είναι μόνο απόλαυση!...Είναι ανάγκη...Το νερό, που ξεδιψά ο δημιουργός του!
Ο τρόπος, που θέλει να φωνάξει το βάσανο, τον καημό του, τον πόνο, την απελπισία και την απογοήτευσή του!
Το μαράζι, τη...σκυλοφιλοσοφία του...!"

Ο παππούς άρχισε να μιλάει αργά...και το βλέμμα του πλανήθηκε μακριά ...
Ταξίδεψε πριν τον πόλεμο στις μέρες του '36 ,που η Ελλάδα μας διένυε και τότε μια περίοδο βαθύτατης πολιτικής και οικονομικής κρίσης.
Πρωθυπουργός ήταν ο Κονδύλης, που τη θέση του πήρε ο Δεμερτζής, αφού  μια ανακοπή καρδιάς έστειλε τον πρώτο ξαφνικά στον άλλο κόσμο!
Εντός ολίγου χρονικού διαστήματος τον ακολουθεί από την ίδια αιτία και ο Δεμερτζής.
Φαίνεται  πως ο θάνατος είχε σημαδέψει  την Ελλάδα των πολιτικών, εκείνη την άνοιξη!
Το Μάρτη της ίδιας χρονιάς πεθαίνει και  ο Βενιζέλος.

"Το θάνατο δεν αποφεύγει κανείς,τελικά, όσο βαρύ όνομα κι αν φέρει στις πλάτες του", έλεγε ο παππούς!

Τότε είναι, που ο Μάρκος Βαμβακάρης κάθισε κι έγραψε το τραγούδι με θέμα τους θανάτους των πρωθυπουργών...
Ο θάνατος είχε δώσει αφορμή να γραφτεί ένα λαϊκό-σατιρικό  άσμα!

"Ο Μάρκος υπουργός"

"Όσοι γινούν πρωθυπουργοί,

όλοι τους θα πεθάνουν,

τους κυνηγάει ο λαός

απ’ τα καλά που κάνουν..."

Πόσο δίκιο είχε!
Ας ακούμε πού και πού καμμιά λαϊκή δημιουργία...
Χανόμαστε κάτω απ'το πολύ κυριλέ ...
"Έχει κι η λαϊκάτζα τα "πολύτιμά" της...Πλάστηκε κι αυτή για μεγαλεία", έλεγε ο παππούς...

To κείμενο έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Μαξίμ Σοστακόβιτς: "Ο πατέρας μου Ντμίτρι"

 

Πατέρας και γιος
(pinterest )

"Από το ραδιόφωνο ο εκφωνητής δίνει το πρόσταγμα:

-Σταθείτε όρθιοι, τα πόδια ανοιχτά. Πρώτα άσκηση.

Νωρίς το πρωί ο πατέρας, η Γκάλια κι εγώ κάνουμε ασκήσεις και κουνάμε τα χέρια υπό τη συνοδεία ενός αόρατου πιάνου.

Επειδή ο πατέρας ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την υγεία μας, μάς σήκωνε ξημερώματα και μάς 'έβαζε να κάνουμε γυμναστική...

[...]

Αν έκανα καμμιά ζαβολιά, ο πατέρας στενοχωριόταν πάρα πολύ. Κι αν δεν έβαζα μυαλό, μού έλεγε:

-Πέρασε σε παρακαλώ στο γραφείο μου. Θέλω να μιλήσουμε.

Δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς. Πήγαινα στο γραφείο του.

-Αρκετές φορές μου υποσχέθηκες να μην το κάνεις, αλλά όμως..., μου έλεγε και δίνοντάς μου μια λευκή κόλλα με προέτρεπε: " Γράψε: "Δεν θα ξανακάνω αυτό ή εκείνο....Έτσι...Τώρα, βάλε την υπογραφή σου...Βάλε και τη σημερινή ημερομηνία"

Στη συνέχεια έκρυβε το χαρτί σε ένα συρτάρι. Αν έκανα το ίδιο λάθος, με καλούσε πάλι στο γραφείο του, μού έδειχνε το χαρτί και μου' λεγε: "Ορίστε η υπογραφή σου! Πάλι δεν τήρησες την υπόσχεσή σου"

Ευχόμουν να ανοίξει η γη και να με καταπιεί.

[...]

Όταν ήμουν μικρός παρακολουθούσα πώς ο πατέρας έγραφε μουσική.Καθόταν στο γραφείο και γέμιζε κάτι κόλλες πενταγράμμου. Έπαιρνα και γω κάποιες και άρχιζα να ζωγραφίζω τελείες με ουρές. μετά πήγαινα και τού έλεγα: "Τώρα παίξε αυτό που έγραψα".

Ο πατέρας υπομονετικά καθόταν στο πιάνο και προσπαθούσε να το παίξε. Αυτή η μουσική δεν μού άρεσε. Μού εξηγούσε: "Για να γράψεις καλή μουσική, πρέπει να σπουδάσεις και να αφιερώσεις πολύ χρόνο".

Μαξίμ Σοστακόβιτς(αναμνήσεις από τον πατέρα του)

["Ο πατέρας μας DSch", Μαξίμ και Γκαλίνα Σοστακόβιτς, εκδ. Μουσαίο, μτφ: Γ. Πλουμπίδης, σελ: 29, 41, 43, 46]

pinterest

Ο ρώσος πιανίστας και μαέστρος, Mαξίμ Σοστακόβιτς γεννήθηκε σαν σήμερα, 10 Μαΐου 1938 στο Λένινγκραντ κι είναι ο γιος του συνθέτη Ντμίτρι Σοστακόβιτς και της Νίνα Βαρζάρ.

bruceduffie

Σπούδασε με τους Igor Markevitch και Otto-Werner Mueller και είναι γνωστός μαέστρος, ιδιαίτερα σε έργα του πατέρα του.

Για τα 19α γενέθλια του Μαξίμ, ο Ντιμίτρι Σοστακόβιτς έγραψε το 2ο κονσέρτο για πιάνο, που ο νεαρός παρουσίασε στην αποφοίτησή του από το Ωδείο της Μόσχας .

Το κονσέρτο θεωρείται το πρώτο του συνθέτη, απελευθερωμένο από το βάρος του Σταλινισμού, και είναι κατάλληλο για την βελτίωση και ανάπτυξη νέων πιανιστών. Χαρακτηρίζεται δε, από δυναμισμό και απλότητα, αναδεικνύοντας τη μουσική ιδιοφυΐα του δημιουργού του, ενώ ξαφνιάζει το ασυνήθιστα για το συνθέτη, χαρούμενο ύφος του.
Στο μεσαίο μέρος, δυο τρυφερά, ρομαντικά θέματα εξελίσσονται σε μορφή παραλλαγής, ενώ το allegro, σχεδόν χορευτικό φινάλε, ακούγεται γεμάτο ζωντάνια και μπρίο. Τα πιτσικάτι του πιάνου παραπέμπουν στον ήχο της ρωσικής μπαλαλάικας, ενώ το μοτίβο που ακολουθεί υπαινίσσεται δεξιοτεχνικές ασκήσεις Hanon, οδηγώντας σε μια άκρως βιρτουοζική coda.

 

Στην εκτέλεση, που σας κοινοποιώ ο Μαξίμ διευθύνει, ενώ ο εγγονός Ντμίτρι τζούνιορ εκτελεί στο πιάνο.

Παρούσες και οι τρεις γενιές μιας ταλαντούχας οικογένειας, που στην περίπτωσή τους, το γονίδιο της αγάπης για τη τέχνη συνυπάρχει στην ονειροχώρα, που λέγεται Μουσική!

Shostakovich: "Piano Concerto No. 2 "

Conductor: Maxim Shostakovich
Piano: Dmitri Shostakovich Jr.

Ένα ληντ για τη "Μαμά-κουκουβάγια"...

 

(O συνθέτης, R. Strauss, με τη σύζυγο και το γιο τους)

Σίγουρα, όλοι και όλες θα γνωρίζετε την έκφραση "Μαμά-κουκουβάγια"!

Μια φράση, που χρησιμοποιείται για να τονίσει εκείνες τις μαμάδες, που θαυμάζουν απεριόριστα τα καμάρια τους, λες και μόνο τα δικά τους είναι τα εξυπνότερα, ομορφότερα, γλυκύτερα και ότι άλλο θετικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό, σε υπερθετικό βαθμό!

"Μαμά-κουκουβάγια" ήταν και η γνωστή υψίφωνος Pauline de Ahna, γυναίκα του Ρίχαρντ Στράους, που περηφανευόταν και καυχιόταν για το αγγελικό πρόσωπο του μονάκριβου γιου του ζευγαριού, Φραντς.

Ετσι, δύο χρόνια μετά τη γέννηση του μικρού, ο Στράους εμπνεόμενος από ποίημα του Γερμανου G.A Bürger, γνωστού για τις μπαλάντες του, που αναφέρεται στο είδος αυτό των μαμάδων, τις "Muttertändelei", έγραψε το ομώνυμο ληντ. 

Με κωμικές νύξεις ο ποιητικός λόγος δένεται με τη μελωδία, την οποία χαρακτηρίζουν φρενήρης, σχεδόν ανεξέλεγκτος ρυθμός και απροσδόκητες, παραληρηματικές αρμονικές εναλλαγές. 

Ένα ληντ που αποτυπώνει τη χαρά μιας νέας μητέρας που στο πρόσωπο του παιδιού της αντικρύζει όλα τα ανθρώπινα προτερήματα και χάρες.

"Κοιτάξτε το πανέμορφο παιδί μου!

Με τις χρυσές φούντες των μαλλιών του,

Τα γαλανά του μάτια και τα φλογερά του μάγουλα!

Λοιπόν, έχει άλλος κανείς τέτοιο παιδί;

Όχι, δεν έχει!

Κοιτάξτε το γλυκό μου το παιδί!

Πιο τροφαντό από χοντρό σαλιγκάρι,

Πιο γλυκό κι από τη ζάχαρη!

Λοιπόν, έχει άλλος κανείς τέτοιο παιδί;

Όχι, δεν έχει!

Κοιτάξτε το σεβαστικό μου το παιδί!

ποτέ δεν θυμώνει

κι αγαπά τόσο πολύ τη μητερούλα του

Λοιπόν, θα θέλατε ένα τέτοιο παιδί;

Ω! σίγουρα δεν θα πάρεις το δικό μου!

Ας έρθει ένας έμπορος!

εκατό χιλιάδες τάλαρα ας πληρώσει,

κι όλης της γης το χρυσάφι!

Ω! σίγουρα δεν θα πάρει το δικό μου!

Ας αγοράσει κάπου αλλού."

Το ληντ είναι το δεύτερο της συλλογής του Στράους "3 Gesänge älterer deutscher Dichter-3 τραγούδια παλαιότερων Γερμανών ποιητών", για φωνή και πιάνο, που αργότερα ο συνθέτης μετέγραψε για φωνή και ορχήστρα.

R. Strauss: "Muttertändelei"

ΕΡΜΗΝΕΙΑ: Dame Kiri Te Kanawa

ΔΙΕΥΘΥΝΕΙ: Georg Solti

"Louis Moreau Gottschalk: ο Σοπέν του Νέου Κόσμου"

Υπήρξε συνθέτης, αλλά και μεγάλος δεξιοτέχνης του πιάνου, τόσο που πολλοί τον συνέκριναν με τον Φραντς Λιστ, του οποίου προκάλεσε το θαυμασμό!
Άλλοι τον χαρακτήρισαν "ποιητή του πιάνου", συνεχιστή του Σοπέν ή "Σοπέν του Νέου Κόσμου"!Μάλιστα ο Σοπέν ακούγοντάς τον στο πρώτο ρεσιτάλ του στη Salle Pleyel του Παρισιού να ερμηνεύει το 1ο κονσέρτο του πολωνού, πήγε να τού σφίξει το χέρι και τόλμησε να προφητέψει το λαμπρό μέλλον του ως πιανίστα!Από τότε έγινε ένας από τους φανατικότερους θαυμαστές του.

Αναφερόμαστε στον Κρεολό καλλιτέχνη, Louis Moreau Gottschalk που εκτός από τους Λιστ και Σοπέν, την τέχνη του θαύμασαν κι άλλοι σπουδαίοι της εποχής του, ο Μπερλιόζ, ο Αλκάν, όπως και η βασίλισσα της Ισπανίας που ενθουσιασμένη απο τις συναυλίες που έδωσε στη χώρα της τον παρασημοφόρησε με το Σταυρό της Ισαβέλλας της καθολικής.

Θαυμαστής του υπήρξε ακόμα και ο πρόεδρος Λίνκολν! Εξάλλου στήριξε την κατάργηση της δουλείας με συναυλίες και ρεσιτάλ του, όταν συνειδητοποίησε τις τραγικές συνθήκες ζωής των μαύρων σκλάβων στις φυτείες της Κούβας, που ταξίδεψε.

Ο Γκότσαλκ συνέθεσε και πατριωτικού ύφους έργα, που  έγιναν σύμβολα του αγώνα των Βορείων, καθώς υποστήριξε την Ένωση των Βορείων Πολιτειών.

Όπως η Λιστ-ο-μάνια, έτσι προέκυψε και η Γκόλτσακ-μάνια, καθώς ο Λουί Μορώ εμφανιζόταν σύμφωνα με τα πρότυπα του δανδή Φραντς Λιστ, υπέρκομψα ντυμένος και με λευκά γάντια, τα οποία αφαιρούσε τελετουργικά όταν καθόταν στο πιάνο προκαλώντας ρίγη και καρδιακή αναστάτωση, ιδιαίτερα στις θαυμάστριές του που έδιναν μάχη για να αποκτήσουν έστω ένα από τα γάντια του.


Γεννήθηκε σαν σήμερα 8 Μαΐου 1829 στη γαλλική συνοικία της Νέας Ορλεάνης. Ήταν γιος ενός άγγλου επιχειρηματία και μιας κρεολής.Είναι ο πρώτος αμερικανός καλλιτέχνης που απέκτησε παγκόσμια φήμη!
Μεγάλωσε, παρακολουθώντας στενά τη ζωή των νέγρων της πόλης του, που χόρευαν σε ξέφρενους ρυθμούς, χτυπώντας, άλλοι ρυθμικά τα χέρια και άλλοι παίζοντας μπάντζο....'Ετσι χαράκτηκαν βαθιά μέσα του οι μελωδίες, οι ρυθμοί και η μουσική αίσθηση των νέγρων...Η επιρροή τους είναι εμφανής σε πολλές από τις συνθέσεις του...

Χορός Bamboula

Οι νέγροι της γειτονιάς του χόρευαν συχνά παίζοντας μπάντζο τον "Μπάμπουλα", έναν χορό μιμούμενοι τον  αφρικανικό χορό Bomba και ιεροτελεστίες των μακρινών προγόνων τους.
Τα λαϊκά μοτίβα του νέγρικου χορού,   ενέπνευσαν στον Gottschalk την  ομώνυμη σύνθεσή του: "Bamboula, το πνεύμα των νέγρων-προγόνων", που τα χρησιμοποίησε για να στήσει και τη μελωδική γραμμή στην Πρώτη του Συμφωνία με τον υπότιτλο: "Νύχτα στους Tροπικούς".

Η "Bamboula", χαρακτηρίζεται από μεταβαλλόμενες διαθέσεις και βιρτουοζικά περάσματα, ενώ τα μοτίβα μιμούνται τα ρυθμικά κρουστά των νέγρων.

Gottschalk: "Bamboula, το πνεύμα των νέγρων-προγόνων":

Το1853, ο Γκότσαλκ ξεκίνησε τα ταξίδια του στην Κεντρική και Νότια Αμερική . Ταξίδεψε στην Κούβα, τη Βραζιλία, αλλά και το Πουέρτο Ρίκο, όπου ενθουσιασμένος με τη μουσική του νησιού συνέθεσε το πολύ αγαπημένο "Souvenir de Porto Rico", έντονου εξωτισμού έργο, που κατάφερνε να συναρπάζει εξίσου λαϊκά και ευγενικής καταγωγής, ακροατήρια.
H σύνθεση χρησιμοποιεί λατινοαμερικάνικες και αφρικανικές μελωδίες και ρυθμούς, δεκαετίες πριν εμφανιστούν οι φόρμες του ραγκτάιμ και της τζαζ.
Εχει υπότιτλο: "Marche des Gibaros" γιατί στηρίζεται μελωδικά σ'ένα λαϊκό τραγούδι που τραγουδούσαν κατά τη διάρκεια της δουλειάς οι "χιμπάρος", ντόπιοι αγρότες, άνθρωποι της υπαίθρου, στην υπηρεσία των πλούσιων γαιοκτημόνων.

Gottschalk:"Souvenir de Porto Rico":

Από τη Νέα Ορλεάνη ήταν και ο συνθέτης, Malcolm John Rebennack, γνωστός ως Dr. John. Μεγάλωσε κι αυτός παρέα με τους αφρικανούς απογόνους, όπως και ο Γκότσαλκ, να εκτελούν τελετουργίες-αφιερώματα,  ωραίο κατάλοιπο από τη μακρινή τους πατρίδα, που η μουσική με το χορό και τη θρησκεία αποτελούν άρρηκτη ενότητα!

Από τα πιο γνωστά τραγούδια του Dr. John είναι η "Λιτανεία των αγίων".
Ενα τραγούδι με ακαταλαβίστικους στίχους, μια και είναι κράμα αφρικανικής διαλέκτου, με ισπανικά και κρεόλ. Συγκεκριμένα, βασίζεται στην οξιτανική γλώσσα, που μιλιέται στη N.Γαλλία,  Ιταλία και Ισπανία,  με αφρικανικά στοιχεία προερχόμενα από τους σκλάβους.

Marche des Gibaros

"Ero mante te que le mama
damba la metres Ero mante te que le papa
damba la moi ido
Ero mante te que le mama
Santa Maria..."   


     



Ένα άκουσμα ιδιαίτερο, που συνεπαίρνει, αποθεώνει, ικανό για αστραπιαία νοερή παραπλάνηση...
Ο μελωδικός του πυρήνας είναι ένα μοτίβο από το "Σουβενίρ απο το Πουέρτο Ρίκο" του Gottschalk, με αρμονικές επιρροές από το : "Μπαμπούλα" του...

Ο Dr John τιτλοφόρησε τη σύνθεσή του: "Litanie des Saints- Λιτανεία των Αγίων", όνομα από προσευχή της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.           
Είναι μια προσευχή, η οποία περιλαμβάνει επικλήσεις στην Παναγία, τους Αγγέλους και όλους τους αγίους.
Γι'αυτό στην έναρξη του  τραγουδιού  γίνεται αναφορά, σαν φωνητικά, στην Παναγία και στον άγιο Μιχαήλ, ενώ καταλήγει στην αγία Καικιλία, προστάτιδα της τέχνης της Μουσικής...

Dr. John: "Litanies des Saints":

To κείμενo έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

 

"Το πάθος του Σίβα" : Νικόλας Αστρινίδης

(φωτο από: ΚΟΘ)

(με αφορμή τη σημερινή γενέθλια επέτειο του Νικόλα Αστρινίδη
Γεννήθηκε 6 Μαΐου 1921 στη Ρουμανία)

Ο Νικόλας Αστρινίδης υπήρξε συνθέτης, αρχιµουσικός, πιανίστας, και παιδαγωγός.
Θεωρείται ένας από τους τελευταίους αντιπροσώπους της εθνικής σχολής και από τους κορυφαίους Έλληνες συµφωνιστές της µεταπολεµικής περιόδου.

Ο σπουδαίος Μανώλης Καλομοίρης, πατέρας της Εθνικής μας Σχολής, θα πει για τον Αστρινίδη πως "ανεξάρτητα από τη σπουδαία συνθετική του ικανότητα,  κατείχε και το θείο δώρο του ερμηνευτή. Ήταν εξαιρετικός πιανίστας κι έχει φθάσει στην κορυφή της πιανιστικής τέχνης."

Το "Πάθος του  Σίβα", θεού των ινδουιστών, που περιγράφει εξόχως με τους μουσικούς του ήχους ο Νικόλας Αστρινίδης, θα απολαύσουμε σήμερα!

"Ο Σίβα θα επιβιώσει μόνος μια νύχτα ανάμεσα σ' όλους τους Θεούς.

Τα κεφάλια τους, αυτή τη νύχτα, θα στολίζουν το στήθος του,

Και η ειρήνη της ανυπαρξίας θα χαμογελάει στα μάτια του,

Ο Σίβα θα τραγουδήσει το θείο πάθος του:

Κάποτε ήμουν η ψυχή του Σύμπαντος,

Ήμουν η μέρα, ήμουν η νύχτα, ήμουν η αυγή,

Ήμουν η κρυστάλλινη άνοιξη, τα καλοκαίρια, οι χειμώνες,

Η απέραντη φλογερή ζωή και η αγάπη που καταβροχθίζει,

Απατηλό μεγαλείο, κατοίκησα το παλάτι μου,

Σαν την αράχνη στο κέντρο του ιστού της,

Οι ψυχές ολόγυρα έπεφταν στα δίχτυα μου,

Και στοίβαξα μέσα μου τ' αστέρια.

Ω! νεκροί, κοιμηθείτε, λοιπόν και ονειρευτείτε μέσα στο σκοτάδι μου,

Περιμένοντας τη μέρα που θα σας αφήσω να ξαναγεννηθείτε,

Αν έχω ακόμα ανάγκη το φως και το θόρυβο,

Για να ξαναγεμίσουν την άβυσσο της ύπαρξής μου,

Γιατί η άβυσσος είναι βαθιά και η καρδιά μου γεμάτη πλήξη,

Και μόνος στο άπειρο, ακίνητος, σκοτεινός, ωχρόσκουρος,

Αναλογίζομαι, όπως άλλοτε, τον εαυτό μου σαν σήμερα,

Φορώντας όλο τον ουρανό και μένοντας πάντα άδειος".

(Απόδοση στην ελληνική γλώσσα από: Δ. Αθανασιάδης/faretra.info)

Το ποίημα είναι του γάλλου συμβολιστή Henri Cazalis, με τίτλο "Το πάθος του Σίβα", που μελοποίησε ο μεγάλος μουσουργός Νικόλας Αστρινίδης, ένα έργο για βαρύτονο και πιάνο ή ορχήστρα σε μορφή καντάτας στο οποίο προσεγγίζει εξαιρετικά το ποιητικό κείμενο του ελληνικής καταγωγής, ποιητή.

"Shiva and Shakti"

Ο Σίβα είναι ένας από τους κυριότερους θεούς της Ινδουιστικής θρησκείας, μια από τις πέντε μορφές του θεού...Είναι θεός των αντιθέσεων καθώς στο πρόσωπό του συνυπάρχει η δημιουργικότητα και η καταστροφή, η συμπάθεια και η εκδικητικότητα.
Θηλυκή μορφή του Σίβα ειναι η Σάκτι. Ο θεός πολλές φορές  λαχταρά να μεταμορφωθεί σε Σάκτι, ελπίζοντας  έτσι ν’ αποκτήσει λίγη από τη μεγαλόπρεπη ισχύ της!

Η γεμάτη πάθος ένωσή τους αποτυπώνεται στο ποίημα του Cazalis, αλλά και στη μουσική του Αστρινίδη.

Η απόλυτη ένωση της υπέρτατης γνώσης (Σίβα) και της κοσμικής δύναμης (Σάκτι)!
Πολλές φορές ο Σίβα αναπαριστάνεται συμβολικά να αγκαλιάζει σφικτά τη Σάκτι, τη δύναμή του, όπως βλέπουμε στη διπλανή εικόνα από το γλυπτό: "Shiva and Shakti".

Μια τέλεια ένωση, που συνθέτει το σύμπαν και τη διατήρηση της ισορροπίας και αρμονίας του.

Η σύνθεση του Έλληνα μουσουργού διακρίνεται για τον αρμονικό πλούτο της, συνδυασμένο με έντονο χρωματισμό φωνής, που παραπέμπει στον όψιμο ρομαντισμό.

To συμφωνικό ποίημα του Έλληνα μουσουργού που συνετέθη το 1948 στο Παρίσι ενόσω φοιτούσε στη Schola Cantorum, διακρίνεται για τον αρμονικό πλούτο του, συνδυασμένο με έντονο χρωματισμό φωνής, που παραπέμπει στον όψιμο ρομαντισμό. Είναι εμφανείς οι επιρροές από τη Γαλλική μουσική, ωστόσο η χρήση των τρόπων αναδεικνύει το ιδιαίτερα προσωπικό μουσικό του ιδίωμα.

Θείο και γήινο, ύλη και πνεύμα, γνώση και δύναμη, σε μια ένωση που εκφράζεται μοναδικά στις τέχνες της ποίησης και της μουσικής, επιτυγχάνεται σε αυτή τη σύμπραξη του Καζάλις με τον Αστρινίδη, φίλοι μου! 
Και οι δυο εστιάζουν στη συμπαντική αρμονία των πάντων.
Μια μουσική δημιουργία του Αστρινίδη εντυπωσιακή, παρότι πρωτόλεια... 

Nicolas Astrinidis: "La Passion de Siva",
βαρύτονος ο διεθνούς φήμης, Dan Iordachescu

Στο βίντεο που ακολουθεί,  στο πιάνο συνοδεύει τον Iordachescu ο ίδιος ο Ν.Αστρινίδης:

Μέρος του κειμένου αναδημοσιεύτηκε μεταγενέστερα και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr

Ο Liszt κι o καλλιτεχνικός περίγυρος, δια χειρός Danhauser

 

Josef Danhauser: "Ο Λιστ αυτοσχεδιάζοντας στο πιάνο"

Έφυγε σαν σήμερα, 4 Mαΐου 1845 και υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εικαστικούς καλλιτέχνες της εποχής του.

Ο Josef Danhauser, δεν μας είναι άγνωστος, αγαπημένοι φίλοι!

Είναι ο δημιουργός, που το Μάρτη του 1827 και λίγες ώρες μετά το θάνατο του Μπετόβεν σμίλεψε τη νεκρική του μάσκα και σχεδίασε μια ακουαρέλα με το συνθέτη στο νεκροκρέβατό του.
Είναι όμως και  κείνος που μας έχει αφήσει έναν από τους πιο διάσημους πίνακες μουσικής τέχνης:
«Λιστ, αυτοσχεδιάζοντας στο πιάνο».

Ένα εικαστικό, που εκτίθεται στην Πινακοθήκη του Βερολίνου κι είναι «γεμάτο από τέχνη», καθώς εκτός από τον βιρτουόζο Φραντς Λιστ παρουσιάζει και  τον υψηλό, καλλιτεχνικό περίγυρό του…


Γύρω από τον βιρτουόζο πιανίστα, από αριστερά προς τα δεξιά, παρατηρούμε:

1.Από τη λογοτεχνική σφαίρα είναι η συγγραφέας, σύντροφος του Σοπέν, Γ. Σάνδη, στην πολυθρόνα καπνίζοντας πούρο και ντυμένη αντρικά όπως συνήθιζε, ο Δουμάς πατήρ και ο Βίκτωρ Ουγκώ (ακουμπά στο πίσω μέρος της καρέκλας της Σάνδη).

2.Από το μουσικό χώρο είναι ο Παγκανίνι και ο Ροσσίνι, ενω στα πόδια του Λιστ, είναι η ερωμένη του, λογοτέχνις Μαρί ντ’Ανκού.

Αξίζει να αναφέρουμε τη συμβολική παρουσία των δύο μεγαλύτερων καλλιτεχνών της εποχής του ρομαντισμού που απεικονίζονται επίσης στο εικαστικό αυτό έργο: του Λόρδου Βύρωνα  και του Μπετόβεν.
Ο Λόρδος Βύρων, στο πορτραίτο του τοίχου, και ο Μπετόβεν, στην προτομή δεξιά. Το άγαλμα στα αριστερά είναι της Ιωάννας της Λωραίνης κι αντιπροσωπεύει το υψηλό ιδεώδες.

Ο βιρτουόζος Λιστ παίζει σε ένα από τα περίφημα πιάνα κατασκευής του Herr Graf, που χρησιμοποίησαν πλην του Λιστ κι άλλοι διάσημοι, όπως ο Μπετόβεν, ο Σοπέν, ο Μπραμς και η Κλάρα Σούμαν.
Βέβαια, χαριτολογώντας, ας αναφέρουμε πως λέχθηκε ότι τα πιάνα του Graf δεν άντεχαν πάντα τη μανία και τη δύναμη -σχεδόν βία- που ασκούσε πάνω τους ο Λιστ, κατά τη διάρκεια των παθιασμένων ερμηνειών του! Μάλιστα ο Φρήντριχ Βικ (πατέρας της Κλάρας Σούμαν) γράφει στο ημερολόγιό του πως κάποτε είδε τον Λιστ μούσκεμα στον ιδρώτα όταν κατάλαβε πως είχαν σπάσει κάποιες χορδές και σφυράκια ενός Graf, που δεν άντεξε τη μονομαχία, με τον Λιστ να βγαίνει ο μεγάλος νικητής!

Αν παρατηρήσετε τον πίνακα προσεκτικά, θα δείτε πως και οι τρεις μουσικοί της παρέας έχουν τα μάτια τους ερμητικά κλειστά, ενώ οι άλλες τέσσερις φιγούρες, μοιάζουν χαμένες σε σκέψεις με το βλέμμα τους ν’αναζητά διαφορετικές κατευθύνσεις…
Ο Μπετόβεν, φαίνεται να επιθεωρεί τη μουσική στιγμή. Η ματιά του Λιστ, σταθερή προς την προτομή του τιτάνα, που είχε ως πρότυπο.
Ας θυμηθούμε πως η γνωριμία τους αποτέλεσε καθοριστικό γεγονός της ζωής του. Σας μεταφέρω τη σκηνή, όπως περιγράφεται από την Lunday στο βιβλίο της: «Η μυστική ζωή των μεγάλων μουσουργών», ενισχυμένη με αρκετή δόση δικής μου φαντασίας:

«…ένα ουγγρικό χωριό δεν ήταν μέρος για να ανατραφεί ένας βιρτουόζος κι έτσι η οικογένεια Λιστ έφυγε για τη Βιέννη.Ο νεαρός γνώρισε εκεί τον Μπετόβεν, που όταν άκουσε το παιδί να παίζει, το φίλησε στο μέτωπο, παραδίδοντας έτσι τη σκυτάλη της μουσικής ιδιοφυίας στην επόμενη γενιά. 
Η ιστορία περιέχει πολλές προβληματικές λεπτομέρειες, μεταξύ των οποίων το γεγονός ότι όταν ο Λιστ βρέθηκε στη Βιέννη, ο Μπετόβεν ήταν κουφός ήδη , αλλά ο ίδιος ο Λιστ την ανέφερε ως αληθινή…»

Γνωρίζουμε βέβαια όλοι μας πως ο Λιστ ήταν περίπου στα έντεκα, όταν ο δάσκαλός του Τσέρνυ επέμενε σε μια συνάντηση του μαθητή του με τον Μπετόβεν, που δύσκολα ενέδωσε στις πιέσεις του, καθώς έτρεφε μια αποστροφή για τα παιδιά-θαύματα…
Ήταν περίπου δέκα το πρωί, λέει ο Λιστ όταν μπήκαμε στο μικρό διαμέρισμα όπου ζούσε ο Μπετόβεν τότε. Ήμουν ένα ντροπαλό αγόρι, όμως με ενθάρρυνε ο δάσκαλός μου Ο Μπετόβεν κάθονταν σε ένα στενόμακρο τραπέζι κοντά στο παράθυρο. Σήκωσε το βλέμμα του και με περιεργάστηκε .. Εκατσα στο πιάνο κι έπαιξα ένα σύντομο κομμάτι του Ries. Όταν τελείωσα, ο Μπετόβεν με ρώτησε αν θα μπορούσα να παίξω μια φούγκα από τον Μπαχ. Επέλεξα τη φούγκα σε ντο ελάσσονα από το «Καλώς συγκερασμένο κλειδοκύμβαλο»… 
-«Θα μπορούσατε να μεταφέρετε αυτήν τη φούγκα σε άλλη κλίμακα;» με ρώτησε ο Μπετόβεν. Ευτυχώς,  μπορούσα…Μετά την τελευταία συγχορδία, κοίταξα ψηλά. Το σκοτεινό βλέμμα του Μπετόβεν με διαπερνούσε…Ξαφνικά όμως έλαμψε με ένα ελαφρύ μειδίαμα…Με πλησίασε και μπορούσα να διακρίνω τα ζοφερά χαρακτηριστικά του…Εσκυψε προς το μέρος μου, ακούμπησε το χέρι του στο κεφάλι μου, χάιδεψε τα μαλλιά μου… 
-«Ενας μικρός διαβολάκος», ψιθύρισε...
Πήρα θάρρος και ρώτησα:  -«Μπορώ να παίξω κάτι δικό σας;»
Ο Μπετόβεν έγνεψε καταφατικά. Επαιξα το 1ο μέρος από το Κονσέρτο του σε Ντο Μείζονα. Όταν τελείωσα, με φίλησε στο μέτωπο απαλά και είπε:
-Να είσαι ευτυχής , γιατί θα δώσεις χαρά σε πολλούς ανθρώπους».

Μέχρι τα βαθιά γηρατειά του, ο Λιστ αναφερόταν στον κορυφαίο συνθέτη ως το μεγάλο του ιδεώδες, ως τον πρωτεργάτη του καλλιτεχνικού του σύμπαντος.

Προτείνω για σήμερα ένα έργο του που αγαπώ πολύ από τις: «Θρησκευτικές και ποιητικές αρμονίες».
Ο Λιστ εμπνέεται ένα πιανιστικό κύκλο 10 συνθέσεων  από την ομώνυμη ποιητική συλλογή του Λαμαρτίνου.
Παρότι αναφέρεται ως 3η, είναι η πρώτη σύνθεση του κύκλου που έγραψε ο Λιστ και τιτλοφορείται: «Bénédiction de Dieu dans la solitude-Ευλογία του Θεού στη μοναξιά».
Eίναι η εκτενέστερη και θεωρείται η πλέον περίτεχνη και δεξιοτεχνικότερη από τις δέκα πιανιστικές συνθέσεις της σειράς, την οποία ο συνθέτης προλογίζει με την πρώτη στροφή του ομώνυμου ποιήματος, θέμα του οποίου είναι η ευτυχία του ανθρώπου που επιτυγχάνεται μέσα από τη θρησκεία.

«Από πού έρχεται, Θεέ μου, αυτή η γαλήνη που με πλημμυρίζει;

Από πού πηγάζει αυτή η πίστη, που ξεχειλίζει στην καρδιά μου;

Για μένα, που πριν λίγο καιρό, αβέβαιος, ανήσυχος,

και πεταμένος σε κύματα αμφιβολίας από κάθε άνεμο,

αναζήτησα το αγαθό, το αληθινό, στα όνειρα των σοφών,

και η ειρήνη στις καρδιές συγκλονίζεται με θύελλες;

Αν και κύλησαν μέρες ελάχιστες από το μέτωπό μου

και φαίνεται πως αιώνας κι ένας ολόκληρος κόσμος πέρασε

και ότι διαχωρίζονται απ' αυτούς με μια άβυσσο απέραντη

ένας νέος άνθρωπος ξαναγεννιέται μέσα μου  και ξαναρχίζει...»

Μπείτε, φίλοι μου, στο δωμάτιο, που με τα θαυμαστά πινέλα του συγκέντρωσε την καλλιτεχνική αφρόκρεμα ο μέγας Danhauser…Κλείστε όπως κι οι υπόλοιποι, τα μάτια…Αφεθείτε… στη σαγηνευτική ηρεμία, τη μυστικιστική γαλήνη της μελωδίας...Παραδοθείτε στα συνεχόμενα αρπίσματα, που ως κύματα ευλογίας από το υπερπέραν θα σας δονήσουν «ευσεβώς»…


Σε μια ονειρεμένη εκτέλεση από τα μαγικά δάκτυλα τoυ Marc-Andre Hamelin, με την εκφραστικότατη  δυναμική του ήχου του…

Liszt: «Bénédiction de Dieu dans la solitude»

"ΗΜΕΡΑ ΓΕΛΙΟΥ" μετά μουσικής, Βανκούβερ-(ταξιδιωτικό άλμπουμ)

 

Παγκόσμια Ημέρα Γέλιου, σήμερα, πώς αλλιώς θα σας καλημέριζα παρά με ...χαβαλέ και κάτι διασκεδαστικό...

Πολλοί είναι εκείνοι οι επιστήμονες , που πιστεύουν στις θεραπευτικές ιδιότητες του γέλιου.
Ενας απ'αυτούς, ο ινδός Δρ. Μαντάν Κατάρια, που με πρωτοβουλία του ξεκίνησε να γιορτάζεται το 1998 στη χώρα του, το γέλιο.
Αργότερα η 1η Κυριακή του Μάη καθιερώθηκε παγκοσμίως ως "Ημέρα Γέλιου".


Έτσι, ο χαιρετισμός μου έρχεται από το Βανκούβερτου Καναδά και το παραθαλάσσιο Morton Park, όπου δεσπόζει ένα ιδιαίτερο σύμπλεγμα γλυπτών με τίτλο: "Λαβύρινθος Γέλιου"!!!




Είναι του κινέζου καλλιτέχνη Yue Minjun και αποτελείται από 14 μπρούτζινα γλυπτά, που απεικονίζουν την εικόνα του δημιουργού τους σε μια κατάσταση "υστερικού γέλιου"!!!



Το μήνυμα είναι σαφές και βρίσκεται σκαλισμένο στο πεζούλι περιμετρικά της πλατείας:

"May this sculpture inspire laughter playfulness and joy in all who experience it-

Είθε αυτό το γλυπτό να χαρίζει γέλιο, διάθεση για παιχνίδι και χαρά σε όλους όσους το επισκέπτονται":

Το γέλιο, απαραίτητο στην εποχή μας, φίλοι μου!... ένα μικρό διάλειμμα σε όλες τις άσχημες καταστάσεις που υπάρχουν γύρω μας...

Δύο άριες του ΓΕΛΙΟΥ με την Εντίτα Γκρουμπέροβα:

1. D. F. Auber: "ΜΑΝΟΝ ΛΕΣΚΟ-C'est l'histoire amoureuse"

Η όπερα του Ωμπέρ: "Μανόν Λεσκό", που παρουσιάστηκε στο Παρίσι ξεχωρίζει για τις δεξιοτεχνικές άριες των πρωταγωνιστών , ιδιαίτερα της Μανόν, που είναι ρόλος απαιτητικότατος και απαράμιλλης τεχνικής δυσκολίας!Πολλές από τις άριες του ρόλου ερμηνεύθηκαν ανεξάρτητα, προκειμένου να αναδειχθεί το ταλέντο των διάσημων κολορατούρων!
Η "ΆΡΙΑ του ΓΕΛΙΟΥ", γνωστή με τον τίτλο "C'est l'histoire amoureuse", που ακούγεται στο τέλος της 1ης πράξης, είναι από τις άριες που προτιμούσε για να προβάλλει την δεξιοτεχνική φωνή της η Αντελίνα Πάττι.
Αριστοτεχνικά καμωμένη η τσιριχτή φωνούλα κι είναι φανερό το γιατί έχει αυτόν τον τίτλο η άρια, καθως η ηρωίδα μεταφέρει τη χαρούμενη ατμόσφαιρα της σκηνής παρασύροντας σε μια πρωτόγνωρη ευθυμία!
Βιρτουόζος όχι μόνο της φωνής αλλά και της διαμόρφωσης της διάθεσης, με θαυμαστή εξωστρέφεια η Μανόν τραγουδά σχεδόν κοροϊδευτικά, ιδιαίτερα στα σημεία που ακούγεται το σκαμπανέβασμα του γελαστικού επιφωνήματος: "Χαχαχα"...
Εκαθαμβωτική η Εντίτα Γκρουμπέροβα, καθένας μπορεί να αντιληφθεί σ'αυτήν την ερμηνεία περίσσευμα σαρκασμού και ειρωνίας...

D. F. Auber: "Manon Lescaut-Lauphing Song"/ Edita Gruberova

2. J. Strauss: "Η ΝΥΧΤΕΡΙΔΑ-Mein Herr Marquis"

Η  "Νυχτερίδα-Die Fledermaus", που φέρει την υπογραφή του μάγου της αυστριακής οπερέτας Γιόχαν Στράους υιού,  παρουσιάστηκε το  1874  και είναι η διασημότερη βιεννέζικη οπερέτα.Ο συνθέτης  αναπτύσσει δομές, με τις οποίες στηρίζει ευφάνταστα την κωμική σύνθεση, χρησιμοποιώντας υπέροχα μουσικά θέματα και χορευτικούς ρυθμούς που γίνονται φορείς συναισθημάτων, ανάλογα με την περίσταση, ενώ προαναγγέλλουν εντυπωσιακά τη θεατρική δράση.
Στη 2η πράξη της σύνθεσης που περιγράφει έναν  χορό μεταμφιεσμένων, ακούγεται η άρια: "Mein Herr Marquis-Αγαπητέ μου Μαρκήσιε", τραγουδισμένη από την υψίφωνο Αντέλε, μια καμαριέρα που έχει φορέσει το φόρεμα της κυρίας της χωρίς άδεια, που όμως αναγνωρίζεται από τον σύζυγο της μαρκησίας.
Κατά τη διάρκεια της άριας ακούγονται γελαστικά επιφωνήματα (γι'αυτο εξάλλου φέρει και τον υπότιτλο "ΑΡΙΑ του ΓΕΛΙΟΥ" ) με τα οποία η πανικοβλημένη Αντέλε προσπαθεί γελώντας  και τάχα αδιάφορα, να  πείσει τον κύριό της πως κάνει λάθος στην αναγνώριση ταυτότητας.Μια άρια παιχνιδιάρικου ύφους, σπιρτόζικη και άκρως δεξιοτεχνική, που ενισχύεται σε χαριτωμένο, γελαστικό ύφος με τη χορωδιακή συμμετοχή.

 J. Strauss: "Die Fledermaus-Lauphing Song"/ Edita Gruberova

Έστω και για λίγο, αναγκαίο συμπλήρωμα της καθημερινότητάς μας για να αντλήσουμε δύναμη και αισιοδοξία ν'αντέξουμε, είναι το γέλιο, φίλοι μου!
Μην επιτρέψουμε να μάς καταβάλλουν σε κατήφεια, σκυθρωπότητα και κατσουφιά!

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γέλιου μπορείτε να διαβάσετε και το κείμενο εδώ.