Raοul Duffy: Εικαστικό αφιέρωμα στο Μότσαρτ...

 

Raoul Dufy: "Hommage à Mozart"(1943)

Ο  Γάλλος ζωγράφος, Raoul Dufy υπήρξε από τις σημαντικές μορφές του Φωβισμού. Γεννήθηκε στη Χάβρη της Νορμανδίας και από νεαρή ηλικία έδειξε ενδιαφέρον για την τέχνη, σπουδάζοντας στην École des Beaux-Arts τόσο στη γενέτειρά του όσο και στο Παρίσι. Επηρεάστηκε αρχικά από τον ιμπρεσιονισμό και στη συνέχεια από τον Φωβισμό, πριν διαμορφώσει το προσωπικό του ύφος, που χαρακτηρίζεται από έντονα χρώματα, ελεύθερη γραμμή και διακοσμητική διάθεση.

Raoul Dufy, self portrait

Το έργο του επικεντρώνεται συχνά σε φωτεινές σκηνές εξωτερικής ζωής, όπως θαλασσινά τοπία, κοινωνικές εκδηλώσεις και μουσικά θέματα. Παράλληλα, ασχολήθηκε με τη χαρακτική, την εικονογράφηση βιβλίων, τη σκηνογραφία και τον σχεδιασμό υφασμάτων και διακοσμητικών τεχνών, αποκτώντας ευρεία αναγνώριση.

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υγείας λόγω ρευματοειδούς αρθρίτιδας, τα οποία περιόρισαν την κινητικότητά του. Πέθανε σαν σήμερα, 23 Μαρτίου 1953 στο Φορκαλκιέ της Γαλλίας, σε ηλικία 75 ετών, από εντερική αιμορραγία, πιθανώς συνέπεια της θεραπείας που ακολουθούσε.

Ο Ραούλ Ντυφί στρεφόταν συχνά στη μουσική για έμπνευση, δημιουργώντας πίνακες-φόρο τιμής σε μεγάλους συνθέτες. Η αγάπη του για τη μουσική ξεκίνησε από την παιδική του ηλικία. Ο πατέρας του ήταν οργανίστας, τα αδέλφια του επαγγελματίες μουσικοί, ενώ ο ίδιος έπαιζε βιολί ερασιτεχνικά, προτιμώντας όμως να απολαμβάνει τη μουσική κυρίως ως ακροατής.

Ήταν το 1909 όταν ο ζωγράφος ταξίδεψε στο Μόναχο. Εκμεταλλεύτηκε την παραμονή του στην πόλη για να επισκεφτεί το κοντινό Σάλτσμπουργκ, τη γενέτειρα του Μότσαρτ και το σπίτι του. Αμέσως μετά φιλοτέχνησε το πρώτο του έργο με τίτλο "Hommage à Mozart", το οποίο αποτέλεσε σημείο εκκίνησης για άλλα αφιερώματα, στον Μπαχ, στον Ντεμπισί και άλλους.

Στυλιστικά, η εικαστική δημιουργία συνδυάζει στοιχεία φωβισμού και κυβισμού. Οι έντονοι χρωματισμοί και οι καθαρές, διακοσμητικές γραμμές θυμίζουν την κομψότητα της γαλλικής μπαρόκ διακόσμησης. Παρουσιάζει μια ζωντανή, μουσικά φορτισμένη σκηνή, όπου η ζωγραφική μετατρέπεται σε οπτική συμφωνία.
Στο πίσω μέρος της σύνθεσης αναπτύσσεται μια ορχήστρα, δοσμένη με ελεύθερη και ρευστή γραφή, με τους εκτελεστές τοποθετημένους πίσω από αναλόγια, σαν να συμμετέχουν σε μια ζωντανή μουσική συναυλία. Στο προσκήνιο κυριαρχεί το πιάνο, πάνω στο οποίο είναι τοποθετημένη παρτιτούρα με σαφή αναφορά στον Μότσαρτ, η οποία καθοδηγεί το βλέμμα του θεατή.
Τριγύρω οργανώνονται μουσικά όργανα, όπως ένα βιολί δοσμένο σχηματοποιημένα, ενώ αριστερά ξεχωρίζει ένα κλαρινέτο, σε σαφή αναφορά στο περίφημο "Κοντσέρτο για κλαρινέτο σε Λα μείζονα, Κ.622".

Raoul Dufy: "Hommage à Mozart"(1945)

Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, τα έργα της σειράς "Φόρος τιμής στον Μότσαρτ", που μαρτυρούν το πάθος του για τη μουσική, "οργανώνονται σύμφωνα με έναν κυβιστικό εικαστικό ρυθμό, στον οποίο οι πλαστικές αρμονίες ενορχηστρώνονται μέσα από μια ηχητική παλέτα, πιστοποιώντας την έγνοιά του να μεταφέρει τα Μοτσαρτικά ηχοχρώματα στην εικαστική τέχνη".

Σε άλλα έργα της σειράς αφιερωμένα στον Μότσαρτ, η αναφορά στον συνθέτη δεν γίνεται μέσω παρτιτούρας με το όνομά του, αλλά μέσα από την παρουσία της προτομής του, όπως στο έργο που φιλοτέχνησε το 1945.
Η μορφή του Μότσαρτ εντάσσεται αρμονικά στη σύνθεση, λειτουργώντας ως εμβληματικό σύμβολο της μουσικής του. Με αυτόν τον τρόπο, ο Raoul Dufy μετατοπίζει το ενδιαφέρον από τη γραπτή μουσική στην ίδια την προσωπικότητα του δημιουργού, αναδεικνύοντας την πνευματική του παρουσία μέσα στο έργο.

Raoul Dufy: "Hommage à Mozart"(1952)
(cannesauction)

Από τη σειρά, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το φιλοτεχνημένο το 1952 (διπλανή εικόνα).
Στο προσκήνιο εμφανίζονται παρτιτούρες με το όνομα του συνθέτη, ενώ στο βάθος διακρίνεται το κίτρινο σπίτι του στο Σάλτσμπουργκ.

 Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία είναι η κυριαρχία του κόκκινου χρώματος. Στα τελευταία του χρόνια, ο Ντυφί ανέπτυξε την τεχνική της "τονικής ζωγραφικής", όπου ένα χρώμα επικρατεί σε ολόκληρο το έργο, δημιουργώντας έντονη αισθητική και συναισθηματική εμπειρία, μια προσέγγιση που παραλληλίζεται με την τονικότητα στη μουσική των αγαπημένων του συνθετών.
Παρατηρείστε τις διακοσμητικές λεπτομέρειες που προσδίδουν θεατρικό ύφος και μουσικό ρυθμό στην εικόνα. Επίσης, πως ο ζωγράφος έχει προσθέσει κι εδώ ένα κλαρινέτο, υπαινισσόμενος πάλι το περίφημο "Κοντσέρτο για Κλαρινέτο" του Μότσαρτ, που όπως φαίνεται ήταν από τις αγαπημένες συνθέσεις του Ντυφί.

Πιθανότατα ο ζωγράφος θαύμαζε το λυρικό και διαυγές ηχόχρωμα του κλαρινέτου, που σε ορισμένες στιγμές ακούγεται κάπως βαρύ και μελαγχολικό, καθώς και την καθαρότητα των φράσεων, αλλά κυρίως την λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη μελωδία και την αρμονία. Έτσι, στην εικαστική του σύνθεση-αφιέρωμα θέλησε να υπογραμμίσει το μουσικό όργανο, το οποίο ο Μότσαρτ ανέδειξε και εισήγαγε με μοναδικό τρόπο στην ορχήστρα.

Στο "Κοντσέρτο για Κλαρινέτο" που γράφτηκε τον Οκτώβριο του 1791 για τον βιρτουόζο κλαρινετίστα και φίλο του συνθέτη, Άντον Στάντλερ, ο Μότσαρτ χειρίζεται το ηχόχρωμα του οργάνου σαν ανθρώπινη φωνή που μιλά σε εξομολογητικό τόνο, χαρίζοντάς μας μια μουσική διάφανης ομορφιάς.

Το έργο αποτελείται από τρία μέρη, στα οποία οι διαθέσεις εναλλάσσονται:
Allegro
Adagio και
Rondo

Mozart: "Clarinet Concerto K.622":