Μουσική για το θεό της Άνοιξης και τη Γιορτή της Αζτεκικής Πρωτοχρονιάς...

Αζτέκοι παίζουν τεπονάτσλι και ουεουέτλ

Κάθε χρόνο στα μέσα του Μάρτη, γύρω στις 12 του μήνα, σε διάφορες περιοχές του Μεξικού αλλά και σε κοινότητες ιθαγενών σε όλο τον κόσμο, αναβιώνει η αρχαία γιορτή της Πρωτοχρονιάς των Αζτέκων. Η γιορτή αυτή, γνωστή ως Yancuic Xihuitl, έχει τις ρίζες της στην προκολομβιανή εποχή και εξακολουθεί να τελείται έως σήμερα με έντονο τελετουργικό χαρακτήρα. Τη νύχτα, το σκοτάδι φωτίζεται από κεριά, ενώ στον ουρανό εκτοξεύονται λαμπερά πυροτεχνήματα. Ντυμένοι με πολύχρωμες παραδοσιακές ενδυμασίες, οι χορευτές εκτελούν τελετουργικούς χορούς, συνοδευόμενοι από μουσική και τραγούδι, όπως ακριβώς γινόταν αιώνες πριν.

Οι λέξεις "Yancuic Xihuitl"σημαίνουν "νέος κύκλος του χρόνου".
Για τους Αζτέκους η αρχή του χρόνου δεν ήταν μια απλή αλλαγή στο ημερολόγιο. Ήταν η στιγμή κατά την οποία ο κόσμος επανεκκινείται, ανανεώνεται. Η γη ξαναβρίσκει τη γονιμότητά της, η βλάστηση επιστρέφει και η ζωή αρχίζει πάλι να ανθίζει. Αυτή η ιδέα της αναγέννησης συνδέεται συμβολικά με τον θεό Xochipilli, τον θεό των λουλουδιών, της άνοιξης και της ζωτικής δύναμης της φύσης.

Στην κοσμολογία των Mεξικανών, τα λουλούδια (xοchitl) κατείχαν ιδιαίτερη θέση.Συμβόλιζαν τη ζωή που αναγεννάται, την ομορφιά της δημιουργίας, αλλά και την ιερή προσφορά προς τους θεούς. Ο Xochipilli θεωρούνταν προστάτης αυτής της άνθισης. Έτσι, στην αρχή κάθε νέου κύκλου του χρόνου, η ίδια η "άνθιση του κόσμου" φαινόταν να τελείται υπό την προστασία του.
Ο συμβολισμός γίνεται σχεδόν αυτονόητος...Νέος χρόνος, αναγέννηση του κόσμου, άνθιση της ζωής, όλα οδηγούν στον κόσμο του Xochipilli. Η Πρωτοχρονιά των Αζτέκων σηματοδοτεί την αναγέννηση του χρόνου, και ο θεός των λουλουδιών να ενσαρκώνει τη δύναμη που κάνει τον νέο κύκλο της ζωής να ανθίσει.

Η μορφή του θεού αυτού ενέπνευσε και τη νεότερη καλλιτεχνική δημιουργία. Το έργο "Xochipilli", με υπότιτλο "Μια φανταστική μουσική των Αζτέκων", είναι μια σύνθεση που έγραψε το 1940 ο σπουδαίος Μεξικανός συνθέτης Carlos Chávez για μικρό σύνολο οργάνων, τέσσερα πνευστά και έξι κρουστά, με αφορμή μια μεγάλη έκθεση που διοργανώθηκε στο ΜΟΜΑ της Ν.Υόρκης με τίτλο "Είκοσι Αιώνες Μεξικανικής Τέχνης".

Στο έργο αυτό ο Τσάβες επιχείρησε να αποδώσει τον ηχητικό κόσμο της προκολομβιανής Μεσοαμερικής, χρησιμοποιώντας ποικιλία κρουστών οργάνων, αρκετά από τα οποία έχουν αζτεκική προέλευση, όπως το τεπονάτσλι, το ουεουέτλ και το ομιχικάχουαζτλι.
Μουσικά, η σύνθεση οργανώνεται σε τρία βασικά μέρη και ακολουθεί τη μορφή Α-Β-Α΄ με δύο ζωηρά εξωτερικά τμήματα να περιβάλλουν ένα πιο αργό και στοχαστικό κεντρικό μέρος.

Μέσα απ' αυτή τη μουσική δημιουργία, η μορφή του Xochipilli συνδέεται με τις γιορτές της αζτεκικής Πρωτοχρονιάς, όταν ο κόσμος θεωρούνταν ότι ανανεώνεται και η φύση αρχίζει πάλι ν' ανθίζει.
Με αυτή τη σύνθεση, ο Τσάβες, εκτός από την ανάκληση ενός αρχαίου θεού επιχειρεί να ζωντανέψει τον τελετουργικό και ποιητικό κόσμο ενός πολιτισμού όπου η μουσική, η φύση και η αναγέννηση του χρόνου αποτελούσαν μία και αδιαίρετη εμπειρία.

Carlos Chávez: "Xochipilli"